III SA/WR 627/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-02-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneśrodek egzekucyjnyzajęcie rachunku bankowegogrzywna w celu przymuszeniauciążliwość środkazasada najmniejszej uciążliwościskarga na czynność egzekucyjnąWSA Wrocław

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, uznając, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego było uzasadnione i nie naruszało przepisów.

Strona skarżąca wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu skargi na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Skarżący argumentował, że środek ten był zbyt uciążliwy i krzywdzący, uniemożliwiając wykonanie prac remontowych. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że środek egzekucyjny był uzasadniony, a strona skarżąca nie wskazała mniej uciążliwego, a równie skutecznego sposobu egzekucji.

Przedmiotem sprawy była skarga strony skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu skargi na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Środkiem tym było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, mające na celu wyegzekwowanie grzywny w celu przymuszenia w kwocie 50 000 zł, nałożonej za niewykonanie obowiązków nakazanych decyzją PINB. Strona skarżąca podnosiła, że zajęcie było zbyt uciążliwe, uniemożliwiało wykonanie prac remontowych i było niezasadne, kwestionując również samą zasadność nałożenia grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd uznał, że skarga na czynność egzekucyjną, zgodnie z art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ma ograniczony zakres kognicji i nie może służyć do kwestionowania istoty obowiązku czy zasadności nałożenia grzywny. Podkreślono, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego był skuteczny i zgodny z prawem, a strona skarżąca nie wykazała istnienia mniej uciążliwego, a równie skutecznego środka. Sąd stwierdził również, że zarzuty dotyczące wygaśnięcia obowiązku w części oraz charakteru prawnego grzywny zostały już prawomocnie rozstrzygnięte lub nie podlegały badaniu w ramach skargi na czynność egzekucyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie było zbyt uciążliwe, zwłaszcza gdy strona skarżąca nie wskazała innego, równie skutecznego, a mniej uciążliwego środka.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarga na czynność egzekucyjną ma ograniczony zakres i nie może służyć do kwestionowania zasadności obowiązku czy wysokości grzywny. Zajęcie rachunku bankowego jest skutecznym środkiem egzekucyjnym, a strona skarżąca nie wykazała, aby istniał środek mniej uciążliwy, a jednocześnie prowadzący do wykonania obowiązku. Czynności egzekucyjne są z natury dolegliwe, a wybrany środek był zgodny z zasadą celowości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną w przypadku zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 7 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

u.p.e.a. art. 124

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Grzywna w celu przymuszenia, która nie zostanie uiszczona, podlega ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § 12 lit. a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja środka egzekucyjnego, w tym egzekucji z rachunków bankowych.

u.p.e.a. art. 1a § 12 lit. b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja środka egzekucyjnego, w tym grzywny w celu przymuszenia jako należności pieniężnej.

u.p.e.a. art. 33 § 2 pkt 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

u.p.e.a. art. 1a § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja czynności egzekucyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga na czynność egzekucyjną ma ograniczony zakres kognicji sądu. Zastosowany środek egzekucyjny (zajęcie rachunku bankowego) był skuteczny i zgodny z prawem. Strona skarżąca nie wskazała mniej uciążliwego, a równie skutecznego środka egzekucyjnego. Kwestie dotyczące istoty obowiązku i zasadności nałożenia grzywny nie podlegają badaniu w ramach skargi na czynność egzekucyjną.

Odrzucone argumenty

Zastosowany środek egzekucyjny był zbyt uciążliwy i krzywdzący. Egzekucja grzywny w celu przymuszenia jest nieuprawniona, gdyż dotyczy obowiązku niepieniężnego. Doszło do wygaśnięcia w części obowiązku będącego podstawą egzekucji.

Godne uwagi sformułowania

środek ten ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia kognicja organów nadzoru jest ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych nie ma podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia czynności egzekucyjne będą zawsze dolegliwe dla zobowiązanego, a zastosowany środek jest jednym z najmniej uciążliwych, a ponadto jego wybór był podyktowany zasadą celowości postępowania egzekucyjnego

Skład orzekający

Kamila Paszowska-Wojnar

przewodniczący sprawozdawca

Barbara Ciołek

asesor

Dominik Dymitruk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu skargi na czynność egzekucyjną w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zasada stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania środka egzekucyjnego w kontekście egzekucji grzywny w celu przymuszenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego – prawa strony do kwestionowania uciążliwości zastosowanych środków. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.

Czy zajęcie konta bankowego zawsze jest zbyt uciążliwe? WSA wyjaśnia granice skargi na czynność egzekucyjną.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 627/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Ciołek
Dominik Dymitruk
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 54 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), Asesor WSA Barbara Ciołek, Dominik Dymitruk, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 24 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. we W. przy udziale Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Wrocławia na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu nr 0201-IEE1.711.191.2021.MŚ z dnia 5 sierpnia 2021 r. w przedmiocie oddalenia skargi na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. we W. (dalej: strona, strona skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ I instancji) z dnia 5 sierpnia 2021 r. nr 0201-IEE1.711.191.2021.MŚ, utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – Śródmieście (dalej: NUS, organ egzekucyjny) z dnia 24 czerwca 2021 r. o oddaleniu skargi na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.
Z akt sprawy wynika, że NUS prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 18 sierpnia 2020 r. celem wyegzekwowania od strony skarżącej grzywny w celu przymuszenia w kwocie 50 000 zł na rzecz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB). Grzywna w celu przymuszenia została nałożona na stronę skarżącą postanowieniem PINB z dnia 21 marca 2019 r. numer 551/2019 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB) z dnia 21 czerwca 2019 r. numer 778/2019. Skarga strony skarżącej na to postanowienie została oddalona wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 6 lutego 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 575/19. Powyższe postanowienie o nałożeniu grzywny zostało wydane w związku z niewykonaniem przez stronę skarżącą obowiązków z decyzji PINB z dnia 20 listopada 2014 r., nakazującej usunięcie wskazanych nieprawidłowości w stanie technicznym nieruchomości przy ul. [...] we W. (decyzja ta została następnie uchylona w części przez DWINB postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r. oraz wyznaczono w niej nowe terminy wykonania poszczególnych, wskazanych w tej decyzji obowiązków: do dnia 31 lipca 2015 r. oraz do dnia 29 lutego 2016 r.).
Zawiadomieniem z dnia 8 stycznia 2021 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelność z rachunku bankowego w Banku P. S.A., o czym zawiadomiono stronę skarżącą w dniu 18 stycznia 2021 r., doręczając jej jednocześnie odpis tytułu wykonawczego. Bank zrealizował zajęcie w dniu 19 stycznia 2021 r. i przesłał środki wierzycielowi.
Strona skarżąca złożyła pismem z dnia 25 stycznia 2021 r. skargę na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, wskazując, że zastosowany środek był zbyt uciążliwy, krzywdzący i nie przyczyni się do szybszego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia PINB z dnia 20 listopada 2014 r., a prace wymienione w tej decyzji będą musiały zostać odsunięte w czasie. Zdaniem strony skarżącej ściągnięta kwota stanowi znaczną część środków niezbędnych do wykonania prac wymienionych w powyższej decyzji. W uzasadnieniu skargi strona wskazała również na okoliczności dotyczące nałożenia na nią grzywny w celu przymuszenia oraz zarzuciła, że wierzyciel nie podjął żadnych czynności w celu zweryfikowania, czy i w jakim zakresie nałożone obowiązki zostały wykonane. Jednocześnie strona skarżąca przedstawiła czynności podjęte celem wyeliminowania nieprawidłowości.
Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2021 r. NUS oddalił skargę na czynność egzekucyjną. W treści uzasadnienia organ egzekucyjny powołał się na treść przepisów art. art. 54 § 1 pkt 2, § 4 pkt 1 oraz § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, dalej jako: u.p.e.a.) oraz wyjaśnił, że o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka można mówić tylko wtedy, gdy organ ma możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji z innych składników majątkowych. W ocenie organu poza przedmiotem postępowania pozostawione winny być natomiast okoliczności związane z dochodzonym obowiązkiem wykonania prac (które podlegają rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu dotyczącym zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym).
Po rozpoznaniu zażalenia strony skarżącej na powyższe postanowienie NUS, postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2021 r. (zaskarżonym w sprawie) DIAS utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu tego postanowienia DIAS wskazał, że w sprawie jego zdaniem nie doszło do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zastosowano bowiem tylko jeden środek egzekucyjny, a strona skarżąca nie wskazała, z jakiego mniej uciążliwego środka organ egzekucyjny miałby prowadzić skuteczną egzekucję. Podkreślono, że czynności egzekucyjne będą zawsze dolegliwe dla zobowiązanego, a zastosowany środek jest jednym z najmniej uciążliwych, a ponadto jego wybór był podyktowany zasadą celowości postępowania egzekucyjnego zmierzającą do wyegzekwowania należności. Zawarte w zażaleniu argumenty dotyczące istoty dochodzonego obowiązku (nałożenie grzywny i jej wysokość) organ uznał za niepodlegające badaniu w trybie skargi na czynność egzekucyjną.
W skardze na powyższe postanowienie złożonej do tutejszego Sądu strona skarżąca strona skarżąca zarzuciła:
- naruszenie art. 54 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zastosowano zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- naruszenie art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że dokonanie egzekucji administracyjnej grzywny w celu przymuszenia przez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w dniu 15 stycznia 2021 r. na podstawie tytułu wykonawczego w sytuacji wygaśnięcia w części obowiązku, jest zasadne;
- naruszenie art. 1a ust. 12 lit. a u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie w sytuacji, gdy organy egzekucyjne winny zastosować art. 1a ust. 12 lit. b u.p.e.a., gdyż postępowanie egzekucyjne dotyczy obowiązku o charakterze niepieniężnym, a środek egzekucyjny stanowi grzywna w celu przymuszenia, która podlega ściągnięciu w trybie należności pieniężnych.
Biorąc pod uwagę przedstawione zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a nadto - jak wskazała - z daleko idącej ostrożności – o zmianę wymiaru nałożonej grzywny w celu przymuszenia do kwoty 2.000 zł.
W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła stan sprawy, w tym okoliczności związane z nałożeniem na nią grzywny w celu przymuszenia i dotychczas podjęte czynności. Wskazała również, że zgłoszone przez nią zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym zostały oddalone postanowieniem PINB z dnia 25 marca 2021 r., utrzymanym w mocy postanowieniem DWINB z dnia 27 maja 2021 r. Dalej podniosła, że na postanowienie DWINB została wniesiona skarga do tutejszego Sądu, a więc nie jest ono prawomocne. Strona skarżąca przedstawiła również szereg czynności, które podjęła na przestrzeni lat w celu wyeliminowania nieprawidłowości w stanie technicznym nieruchomości. Twierdziła, że nigdy nie uchylała się i nie uchyla od obowiązków nałożonych na nią w decyzji PINB z dnia 20 listopada 2014 r., utrzymaną częściowo w mocy decyzją DWINB z dnia 12 stycznia 2015 r., w konsekwencji której wydane zostało postanowienie o nałożeniu na nią grzywny w celu przymuszenia. Strona skarżąca podała również, że z początkiem 2021 r. pozyskała środki na kolejne remonty, których wykonania miała się podjąć na mocy wskazanej wyżej decyzji PINB. Jednakże w wyniku ściągnięcia tak ogromnej grzywny w wysokości aż 50 000 zł, będzie musiała podjąć kolejne kroki celem pozyskania nowych środków, w wyniku czego wykonanie dużej części prac remontowych znacznie oddali się w czasie. Zatem w ocenie strony skarżącej zastosowany środek był zbyt uciążliwy, krzywdzący i nie przyczyni się do szybszego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB. Zdaniem strony nałożenie na nią grzywny w celu przymuszenia jest nieuprawnione z uwagi na błędne założenie wierzyciela o uchyleniu się przez nią od wykonania obowiązków wynikających z powołanej wyżej decyzji PINB. Strona bowiem - jak wskazała - konsekwentnie, choć może w niezadowalającym dla wierzyciela czasie ale w miarę posiadanych środków realizuje te obowiązki. Ponadto w ocenie strony doszło do wygaśnięcia w części obowiązku będącego podstawą wszczęcia egzekucji. Końcowo wskazano na błędne zdaniem strony przyjęcie, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w przedmiocie wyegzekwowania obowiązku o charakterze pieniężnym, co doprowadziło organ do zastosowania przepisu art. 1a ust. 12 lit. a u.p.e.a. oraz braku możliwości zastosowania art. 126 u.p.e.a. tj. uzyskania zwrotu grzywny. Strona podniosła, że pomimo, iż grzywna ma charakter pieniężny, to stanowi jeden ze środków egzekucyjnych w egzekucji należności niepieniężnych. Dopiero w razie nieuiszczenia grzywny w terminie podlega ona egzekucji w trybie należności pieniężnych, co nie zmienia jednak jej charakteru.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Skarga strony skarżącej na postanowienie DWINB z dnia 27 maja 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie PINB z dnia 25 marca 2021 r. o oddaleniu zarzutów strony skarżącej na postępowanie egzekucyjne została odrzucona prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 179/22 (okoliczność znana Sądowi z urzędu).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.), Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stwierdził, działając w tak zakreślonych granicach kontroli, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa.
Zakreślając ramy prawne sprawy, należy podzielić stanowisko organów o zastosowaniu przy rozpoznawaniu skargi na czynność egzekucyjną art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r. tj. po wejściu w życie ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz.2070). Organy w treści wydawanych postanowień zasadnie powołały się na treść ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu ogłoszonym w Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 (t.j.). Z art. 13 ust. 1 wskazanej nowelizacji wynika bowiem, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w zakresie grzywny w celu przymuszenia zostało wszczęte po tej dacie. W związku z powyższym, zasadnie organy zastosowały w sprawie art. 54 § 1 u.p.e.a. z uwzględnieniem nowelizacji, Zgodnie z treścią tego przepisu, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, przy czym podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) bądź – co miało miejsce w sprawie - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
Co do charakteru prawnego tak zdefiniowanego wyżej wskazanego środka prawnego, wielokrotnie w orzecznictwie podkreślano, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Orzecznictwo to zachowało aktualność w obecnym stanie prawnym, wynikającym z przywołanej nowelizacji. Jak wskazywano, środek ten ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych bądź kwestię uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (zob. wyroki NSA: z 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności bądź – w przypadku art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. – kwestie związane z uciążliwością zastosowanego środka egzekucyjnego. Podkreśla się także, że nie ma podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1994/18, CBOSA). Nieograniczony zakres skargi na czynność egzekucyjną prowadziłby bowiem do powielenia środków zaskarżenia istniejących w ramach postępowania egzekucyjnego (vide: wyrok NSA z 10.02.2012 r., sygn. akt II FSK 1588/10, CBOSA). Przez czynności egzekucyjne z kolei ustawodawca rozumie wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Z kolei środek egzekucyjny zdefiniowany został w art. 1a pkt 12 ustawy i oznacza m.in. egzekucję z rachunków bankowych.
W niniejszej sprawie strona skarżąca wniosła skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 6 listopada 2017 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Przedmiotem skargi uczyniła kwestię zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), nie zaś kwestię dokonania tej czynności egzekucyjnej z naruszeniem przepisów ustawy.
W pierwszej kolejności trzeba stwierdzić, że poza zakresem oceny Sądu pozostać muszą powoływane przez stronę skarżącą kwestie odnoszące się do istnienia (tzn. podnoszonego zrealizowania w części) obowiązków określonych w decyzji PINB z dnia 20 listopada 2014 r., których niewykonanie doprowadziło do wydania postanowienia PINB o nałożeniu na skarżącą grzywny w celu przymuszenia z dnia 21 marca 2019 r. Jak już wyżej wskazano, kognicja w tej sprawie jest ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, a skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. nie stanowi uniwersalnego środka kwestionowania wszystkich aspektów prowadzonej egzekucji. Na marginesie należy jednak wskazać, że zarzuty strony skarżącej na postępowanie egzekucyjne zostały ostatecznie i prawomocnie oddalone. Trzeba również podnieść, że przeszkodą do rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną nie jest stan zawieszenia postępowania egzekucyjnego wywołany wniesieniem zarzutów (tak również NSA w wyroku z 29 marca 2022 r. sygn. akt III FSK 605/21, CBOSA), choć w niniejszej sprawie organ wstrzymał się z rozpoznaniem skargi do czasu rozpatrzenia zarzutów zgłoszonych przez stronę skarżącą. Analogicznie należy potraktować argumenty strony skarżącej odnoszące się do okoliczności związanych z nałożeniem grzywny postanowieniem PINB z dnia 21 marca 2019 r., czy kwestionowania jej wysokości.
Dalej należy stwierdzić, że, jak słusznie wskazano w uzasadnieniu postanowienia NUS oddalającego powyższą skargę, w przypadku zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego mamy do czynienia z naruszeniem zasady stosowania najmniej uciążliwych środków egzekucyjnego, której istotą jest stosowanie środka najłagodniejszego dla zobowiązanego, lecz jednocześnie takiego, który jest środkiem bezpośrednio prowadzącym do wykonania obowiązku podlagającego egzekucji. Jak stanowi bowiem przepis art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Niewątpliwie zatem - co również podkreślono w uzasadnieniu wskazanego wyżej postanowienia - nadrzędnym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela, a wyboru środka dokonuje organ, oceniając, który środek jest najłagodniejszy i najbardziej celowy. Zobowiązany może wskazać inny środek od wybranego, który będzie tak samo skuteczny, a mniej dla niego uciążliwy. Jednakże, jeśli zobowiązany nie wskazał innego środka, należy przyjąć, że organ zastosował środek najmniej uciążliwy. Podstawowe znaczenie ma przy tym istnienie samej możliwości wyboru środka i ich porównania, przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności.
Wobec powyższego, rację należy przyznać organom, że w sprawie brak było podstaw do rozpatrywania zastosowanego środka w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w kategoriach zbyt uciążliwego w sytuacji, gdy strona skarżąca nie wskazała innego środka, który byłby możliwy do zastosowania i którego zastosowanie spełniłoby cele egzekucji. Zatem argumentacja strony skarżącej już choćby z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie. Powołany wyżej przepis art. 7 § 2 u.p.e.a. wprost odnosi się do obowiązku wyboru środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego spośród kilku takich środków. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że środek polegający na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego okazał się skuteczny, a więc był środkiem prowadzącym bezpośrednio do wykonania obowiązku.
Zdaniem Sądu strona skarżąca zdaje się traktować samą egzekucję jako zbyt uciążliwą w jej sytuacji, związanej z dążeniem do wykonania obowiązków nałożonych na nią w decyzji PINB z dnia 21 listopada 2014 r. Sąd w pełni zgadza się z organem, że czynności egzekucyjne będą zawsze dolegliwe dla zobowiązanego, a zastosowany środek jest jednym z najmniej uciążliwych, a ponadto jego wybór był podyktowany zasadą celowości postępowania egzekucyjnego zmierzającą do wyegzekwowania należności. Strona skarżąca, która – jak sama przyznaje – do dnia dzisiejszego nie wykonała wszystkich obowiązków określonych w powołanej wyżej decyzji, nie może skutecznie oczekiwać, że wierzyciel (PINB) nie będzie korzystał z przysługujących mu praw (w tym do nałożenia grzywny w celu przymuszenia) w obawie przed dalszym spowolnieniem wykonania obowiązków, których strona skarżąca nie wypełnia w całości od wielu lat, a organy egzekucyjne nie będą dążyły do skutecznego wyegzekwowania tak nałożonej grzywny.
Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd uznał, że zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia przez organ przepisów art. 54 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. były niezasadne (przy czym przepis art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. odnosi się do podstaw zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, czego niniejsza sprawa nie dotyczyła).
Nie okazał się również zasadny zarzut naruszenia art. 1a ust. 12 lit. a u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie, że postępowanie egzekucyjne dotyczy obowiązku o charakterze niepieniężnym. Trzeba podkreślić, że – jak słusznie przyjęły ograny – skoro obowiązki niepieniężne nałożone decyzją PINB z dnia 21 listopada 2014 r. nie zostały przez stronę skarżącą w całości wykonane, to wierzyciel (PINB działający również jako organ egzekucyjny) miał podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego w oparciu o ostateczne i prawomocne postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz do wszczęcia postępowania egzekucyjnego celem wyegzekwowania należności. Zgodnie z treścią art. 124 u.p.e.a., jeżeli nałożona grzywna w celu przymuszenia nie zostanie uiszczona, podlega ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych. Poza zakresem niniejszego postępowania sądowego leżały natomiast kwestie związane z ewentualnym zastosowaniem art. 126 u.p.e.a., tj. uzyskaniem zwrotu grzywny po wykonaniu obowiązku niepieniężnego nałożonego decyzją.
Z tych względów Sąd uznał skargę za niezasadną i jako taka została ona oddalona w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI