I SA/BD 533/21

I SA/Bd 533/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2021-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Jarosław Szulc /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 368/22 - Wyrok NSA z 2023-05-23
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 374
art. 31 zq ust. 7
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz J. S. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarżący złożył do Inne wniosek o zwolnienie
z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień, maj 2020 r. za osoby ubezpieczone, tj. zgłoszone do ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego, w tym również za osobę prowadzącą działalność, która opłaca składki jednocześnie za innych ubezpieczonych.
Decyzją z dnia [...] maja 2020 r, wydaną na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 maca 2020 r o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa o COVID-19", Zakład odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r do maja 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z wniosku o zwolnienie wynika, że Skarżący ubiegał się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za 3-5/2020 również za inne osoby zgłoszone do ubezpieczenia społecznego, jednak z analizy zapisów na koncie wynika, że na dzień [...].02.2020 r. Skarżący nie zgłosił innych osób do ubezpieczenia.
P. z dnia [...].06.2020 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. organ rentowy utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2020 r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie, należnych od marca 2020 r. do maja 2020 r.
W wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 475/20 uchylił zaskarżoną decyzję. Zdaniem Sądu analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że nie wyjaśniono kwestii, w jakim charakterze w sprawie występuje Skarżący.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ rentowy wydał w dniu [...] czerwca 2021 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję z [...] maja 2020 r. odmawiającą Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 31zo ust. 1 i 1a ustawy o COVID-19 i wskazał, że z zapisów na koncie indywidualnym Skarżącego wynika, że jest on zgłoszony jako płatnik składek jedynie na własne ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, stąd zwolnienie z obowiązku opłacenia składki za wnioskowane miesiące przysługuje m.in. przy spełnieniu warunku uzyskanego przychodu. Jednocześnie wg wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że Skarżący prowadzi działalność wyłącznie w formie spółki cywilnej.
Organ zaznaczył, że jeżeli wspólnicy rozliczają się osobno jako płatnicy składek na własne ubezpieczenia (na indywidualnych NIP), składają odrębne wnioski. Odrębnie powinien być złożony wniosek o zwolnienie z opłacania składek dla spółki jako płatnika składek za ubezpieczonych zatrudnionych w spółce, przy spełnieniu określonych
w przepisach warunków. Zakład wyjaśnił, że każdy wspólnik występujący o zwolnienie z opłacania składek wyłącznie na własne ubezpieczenie powinien spełnić m. in. warunek przychodu. W takiej sytuacji sprawdzany jest przychód każdego ze wspólników osobno za pierwszy miesiąc wskazany we wniosku. Przychód nie może być wyższy od 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej brutto na rok 2020, tj. od 15.681 zł (dotyczy zwolnienia za 3-5/2020 r.) albo ich przychód z działalności w pierwszym miesiącu wskazanym we wniosku przekraczał 15.681 zł, a dochód nie przekroczył 7.000 zł (dotyczy zwolnienia za 4-5/2020 r.). W przypadku spółki nie jest badany osiągnięty przychód. Warunkiem skorzystania ze zwolnienia z opłacania składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. za zatrudnionych pracowników, jest bycie płatnikiem składek zgłoszonym do ZUS we wskazanym okresie oraz zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych na wskazany w przepisach dzień odpowiednio nie więcej niż 9 albo nie więcej niż 49 ubezpieczonych. Organ podkreślił, że na gruncie przepisów regulujących system ubezpieczeń społecznych wspólnik spółki cywilnej oraz sama spółka traktowani są przez Zakład jako samodzielni, odrębni płatnicy składek.
Organ zauważył, że każdy ze wspólników spółki cywilnej odrębnie prowadzi działalność gospodarczą, posiada odrębny wpis w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą systemową"). Wspólnik spółki cywilnej (każdy oddzielnie) jako przedsiębiorca zgłasza siebie do Zakładu poprzez złożenie stosownych druków ubezpieczeniowych jako płatnika składek oraz jako osobę ubezpieczoną. Każdy ze wspólników posiada swój indywidualny numer NIP i REGON.
Organ zaznaczył, że od obowiązku opłacania składek na własne ubezpieczenia społeczne wspólników spółki cywilnej należy jednak odróżnić obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne pracowników (w przypadku zatrudniania przez spółkę cywilną pracowników). W praktyce Zakładu w takiej sytuacji spółka cywilna traktowana jest jako odrębny od wspólników płatnik składek. Spółka taka posiada w Zakładzie własne konto płatnika (inne niż konta poszczególnych wspólników) i jest na tym koncie przez Zakład rozliczana. Spółka cywilna jako płatnik składek składa zgłoszenie na formularzu ZUS ZPA (przeznaczonym dla osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej) i podaje własne indywidualne dane identyfikacyjne: NIP spółki, REGON spółki, nazwę skróconą spółki etc.
Organ wskazał, że na podstawie art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej za płatnika składek uznaje się m. in. pracodawcę. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.) pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. W ocenie Zakładu, podmiotowość w sferze prawa ubezpieczeń społecznych została przyznana spółce cywilnej jako organizacji wspólników będącej pracodawcą, a nie samym wspólnikom. Tym samym wszelkie obowiązki i uprawnienia płatników wynikające z ustawy systemowej związane z zatrudnianiem pracowników w przypadku jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej odnoszą się do spółki, a nie do samych wspólników.
Reasumując organ podkreślił, że na gruncie przepisów ustawy systemowej przymiot płatnika składek mogą mieć zarówno wspólnicy spółki cywilnej jak i sama spółka. Tym samym wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia, o których stanową przepisy ustawy o COVID-19, mogą składać zarówno wspólnicy spółek cywilnych jak i sama spółka cywilna. W zależności zatem od wnioskodawcy (wspólnik spółki cywilnej lub spółka) składającego stosowny wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, Zakład procedując taki wniosek zobligowany jest do ustalenia spełnienia warunków określonych w przepisach właściwych wyłącznie dla wnioskodawcy. Ponieważ w toku postępowania Zakład nie uzyskał od płatnika zmiany stanowiska wskazanego we wnioskach w części II - treść danych w kwestii podania wysokości uzyskanego przychodu za pierwszy miesiąc wskazany we wniosku, to utrzymał w mocy decyzję odmawiającą Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacenia wymaganych należności składkowych.
P. z [...] sierpnia 2021 r. Skarżący złożył skargę do tut. Sądu na decyzję z [...] czerwca 2021 r. zarzucając jej naruszenie art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie ma on zastosowania do osoby prowadzącej działalność gospodarczą i będącej wspólnikiem spółki cywilnej zatrudniającym pracowników oraz naruszenie art. 31zo ust. 2 tej ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie do Skarżącego, mimo że nie spełnia on przesłanek zawartych w przywołanym przepisie, bowiem zatrudnia dwóch pracowników, czyli nie opłaca składek wyłącznie na własne ubezpieczenie.
W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że organ, wbrew ciążącym obowiązkom i wskazaniom WSA, nie odniósł się w żadnym miejscu zaskarżonej decyzji do twierdzeń Skarżącego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w ocenie Strony, stanowi w istocie powtórzenie uzasadnienia pierwotnej decyzji, w związku z powyższym podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą i jest wspólnikiem spółki cywilnej P. s.c. w B., NIP [...] oraz zatrudnia dwóch pracowników.
W ocenie Strony, organ dokonał nieprawidłowej interpretacji art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, stojąc na stanowisku, że Skarżący jako wspólnik spółki cywilnej nie spełnia warunków określonych w ww. przepisie, bowiem nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne pracowników zatrudnionych przez spółkę cywilną, której jest współwłaścicielem. Skarżący podniósł, że Sąd Apelacyjny w G. w wyroku z dnia [...] czerwca 2020 r. sygn. akt III AUz 211/20 stwierdził, że spółka cywilna nie jest płatnikiem składek w rozumieniu art. 4 pkt 2a u.s.u.s. W ocenie Strony w związku
z niesporną okolicznością zatrudniania przez wspólników spółki cywilnej, której wspólnikiem jest Skarżący, pracowników, niedopuszczalne było zastosowanie wobec Skarżącego art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID-19. Skarżący jest płatnikiem składek solidarnie z pozostałymi wspólnikami spółki cywilnej, a zatem jest uprawniony do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca do maja 2020 r. Zdaniem Skarżącego przyjęta praktyka różnicowania sytuacji osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą zatrudniających pracowników w zależności od tego czy zawarli z innymi przedsiębiorcami umowę o szczególnego rodzaju współpracy (bo tak należy traktować umowę spółki cywilnej) czy nie, należy uznać za pozbawione podstaw prawnych. Sytuacja wspólnika spółki cywilnej jest inna niż wspólnika osobowych spółek prawa handlowego, bowiem inny jest charakter podmiotu, w którym uczestniczy. Pracodawcą i płatnikiem w przypadku spółek prawa handlowego są spółki, a nie ich wspólnicy. W ocenie Skarżącego za pozbawione podstawy prawnej należy uznać analogiczne stosowanie przez ZUS do wspólników spółek cywilnych zasad dotyczących wspólników spółek prawa handlowego w zakresie rozwiązań tarczy antykryzysowej, zamiast zasad ustanowionych dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą i zatrudniających pracowników.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] października 2021 r. Skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Dodatkowo wskazał, że wbrew stanowisku organu z art. 4 pkt 2a ustawy systemowej nie sposób wnioskować, że pracodawcą dla zatrudnionych pracowników jest spółka cywilna, a nie wspólnicy spółki cywilnej - czyli osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Argumentacja organu oparta jest właśnie na tym błędnym założeniu. Zdaniem Strony, mając na uwadze, że płatnikiem składek za pracowników jest pracodawca, to właśnie pojęcie pracodawcy wymaga jednoznacznego zdefiniowania w odniesieniu do pracowników zatrudnionych przez przedsiębiorców działających w ramach spółki cywilnej. Organ nie podjął polemiki z argumentacją podnoszoną przez Skarżącego, a dotyczącą zmiany charakteru umowy spółki cywilnej z umowy powołującej do życia podmiot stosunków gospodarczych (mogącego być pracodawcą), na umowę o współpracy zawieraną między przedsiębiorcami, którzy w ramach tej współpracy wspólnie zatrudniają pracowników. Zdaniem Strony okoliczność, że dla celów rozliczeń ZUS nie dokonuje się podwójnego zgłoszenia jednego pracownika przez dwóch wspólników, jest wyłącznie rozwiązaniem technicznym, które nie przesądza o statusie pracodawcy w rozumieniu art. 3 k.p. i tym samym płatnika w rozumieniu ustawy systemowej. Skarżący stwierdził, że za prawidłowością jego stanowiska przemawia, poza aktualną linią orzeczniczą sądów powszechnych przywołaną w skardze, również charakter odpowiedzialności wobec zatrudnianych pracowników i odpowiedzialność za zobowiązania publicznoprawne.
W ocenie Strony, mając zatem na uwadze, że pracodawcą dla pracowników są wspólnicy spółki cywilnej, a nie spółka, to również płatnikiem składek w myśl art. 4 ust. 2a) ustawy systemowej są wspólnicy, w tym Skarżący, co uzasadnia żądanie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] października 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił Skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Inne, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie zwolnienia Skarżącego z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia za okres od marca do maja 2020 r.
Należy podać, że sprawa zwolnienia Skarżącego z opłacania składek za ww. miesiące była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez WSA w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 475/20 uchylił poprzednio wydaną decyzję (wyrok prawomocny). W ocenie wówczas orzekającego Sądu: "uzasadnienie decyzji sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., na podstawie którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa." Zdaniem Sądu, analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że nie wyjaśniono kwestii, w jakim charakterze w sprawie występuje Skarżący. Jednocześnie w końcowej części uzasadnienia Sąd stwierdził, że "na tym etapie przedwczesne jest ustosunkowanie się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego." Sąd zatem nie przesądził kwestii merytorycznych, lecz polecił organowi ich ustalenie.
Rozpoznając obecnie sprawę należy podać, że jako podstawę odmowy w decyzji wydanej w pierwszej instancji organ wskazał na fakt, że Skarżący nie zgłosił do ubezpieczenia innych osób. Z kolei w zaskarżonej decyzji, organ powołując się na art. 31zo ust. 1 i 1a ustawy o COVID-19 podał, że z zapisów na koncie indywidualnym wynika, że Skarżący zgłoszony jest jako płatnik składek jedynie na własne ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, stąd zwolnienie z obowiązku opłacenia składki za wnioskowane miesiące przysługuje m.in. przy spełnieniu warunku uzyskanego przychodu. Jednocześnie ustalono, że Skarżący prowadzi działalność wyłącznie w formie spółki cywilnej. Organ stoi na stanowisku, że odrębnie powinien być złożony wniosek o zwolnienie z opłacania składek dla spółki jako płatnika składek za ubezpieczonych zatrudnionych w spółce. W tym kontekście organ podnosi, że na gruncie przepisów regulujących system ubezpieczeń społecznych wspólnik spółki cywilnej oraz sama spółka traktowani są przez Zakład jako samodzielni, odrębni płatnicy składek. Podmiotowość w sferze prawa ubezpieczeń społecznych została przyznana spółce cywilnej jako organizacji wspólników będącej pracodawcą, nie samym wspólnikom. Tym samym wszelkie obowiązki i uprawnienia płatników wynikające z ustawy systemowej związane z zatrudnianiem pracowników w przypadku jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej odnoszą się do spółki, a nie do samych wspólników. P. Zakład nie uzyskał od płatnika – Skarżącego danych w kwestii wysokości uzyskanego przychodu za pierwszy miesiąc wskazany we wniosku, stąd uznał, że odmowa była zasadna.
Skarżący kwestionując stanowisko organu podnosi, że pracodawcą jest nie spółka cywilna, lecz każdy ze wspólników.
Podać należy, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o COVID-19, które wprowadziły w czasie stanu epidemii dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotów zatrudniających nie więcej niż liczba wskazana w przepisach ubezpieczonych - wsparcie w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r.
Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Natomiast art. 31zo ust. 1a ww. ustawy stanowi, że na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.
Z kolei przepis art. 31zo ust. 2 tej ustawy określa, że na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.
Zdaniem tut. Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawcą i w konsekwencji adresatem decyzji jest wspólnik spółki cywilnej będący płatnikiem składek, pracodawcą, podmiotem, który zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych (podnosi, że zatrudnionych jest dwóch pracowników). Jak trafnie wskazał WSA w Gliwicach w wyroku z dnia [...] października 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 454/21 spółka cywilna jest stosunkiem prawnym obligacyjnym, opartym na umowie. Kodeks cywilny, począwszy od art. 860, reguluje specyfikę spółki cywilnej stanowiąc, że przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Zgodnie z art. 861 § 1 k.c. wkład wspólnika może polegać na wniesieniu do spółki własności lub innych praw albo na świadczeniu usług. Innymi słowy, wspólnicy realizują oznaczony w umowie cel gospodarczy poprzez wspólne działanie, a jeżeli zastrzegają, że wkłady mają być pokryte świadczeniem usług, to wskazany obowiązek realizują w ramach tej podstawy kontraktowej, a nie jakiejkolwiek innej umowy. Umowa spółki cywilnej nie stanowi podstawy do zawierania ze wspólnikami umów o pracę. W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, status przedsiębiorcy przysługuje wszystkim wspólnikom. Oznacza to, że wobec zatrudnionych pracowników, pracodawcą jest każdy ze wspólników, a nie spółka. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przedsiębiorstwo bowiem utworzone w ramach spółki cywilnej nie może aktualnie zatrudniać pracowników we własnym imieniu i działa na rachunek wspólników. Taka jednostka organizacyjna nie może być uznana za pracodawcę, gdyż spełnia tylko jedno określone przez art. 3 Kodeksu pracy wymaganie, tj. posiada odpowiadającą zakładowi pracy formę organizacyjną, obejmującą substrat osobowy i techniczny potrzebny do wykonywania określonego rodzaju działalności i związanego z tym procesu pracy. Nie ma natomiast koniecznej dla uzyskania statusu pracodawcy zdolności zatrudniania we własnym imieniu pracowników (vide: SA w W. z [...] października 2020 r., III AUa 716/19). Poza tym jak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z [...] grudnia 2017 r., o sygn. akt II UK 643/16 spółka cywilna nie jest płatnikiem składek w rozumieniu art. 4 pkt 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a decyzja organu rentowego nie może zostać wydana przeciwko spółce cywilnej.
Sąd w obecnym składzie ww. poglądy podziela.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że skoro Skarżący złożył wniosek jako wspólnik (spółki cywilnej), a nie osoba prowadząca pozarolniczą działalność opłacająca składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, to zastosowanie wobec tego podmiotu winien znaleźć przepis art. 31zo ust. 1, a nie art. 31zo ust. 2 tej ustawy. W ten zresztą sposób zredagowany został formularz wniosku w części II, z podziałem na pkt 1 i pkt 2 – adekwatnie do jednostek redakcyjnych przepisu art. 31zo ustawy o COVID-19. Skarżący wskazał we wniosku za marzec oraz w odrębnym wniosku za kwiecień-maj 2020 r. warunki z pkt 1. Według wniosku za marzec 2020 r. wnioskował o zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek "za osoby ubezpieczone", tj. "osoby zgłoszone do ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego, w tym osoby współpracujące z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność oraz osoba prowadząca pozarolniczą działalność, która opłaca składki jednocześnie za innych ubezpieczonych; dotyczy płatników, którzy na dzień [...] lutego 2020 r. zgłaszali do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych." Podobnie brzmi pkt 1 wniosku za kwiecień-maj 2020 r. - składa wniosek "jako płatnik składek za osoby zgłoszone do ubezpieczeń społecznych (np. za pracowników, osoby współpracujące z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, za osobę prowadzącą działalność)."
Nie budzi zatem wątpliwości, że Skarżący ubiegał się o zwolnienie także za innych ubezpieczonych (w tym przypadku pracowników). Przy czym sam organ ustalił i stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "Jednocześnie wg wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że Pan J. S. prowadzi działalność wyłącznie w formie spółki cywilnej." Nie było zatem większych wątpliwości, że składając wniosek o zwolnienie za innych ubezpieczonych, nie można było go odnosić do odrębnej działalności prowadzonej poza spółką cywilną.
W związku z tym, w ocenie Sądu, organ błędnie przyjął, że pracodawcą jest spółka cywilna, a nie Skarżący jako wspólnik. Ponownie rozpoznając sprawę, organ przyjmie, że pracodawcą jest Skarżący i przy tym założeniu ponownie rozpozna jego wniosek (dwa formularze). W konsekwencji organ błędnie wyłożył i zastosował ww. przepisy prawa materialnego. Doszło także do naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.