I SA/Bd 525/23

I SA/Bd 525/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 532/24 - Wyrok NSA z 2025-07-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 64 por. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 23 sierpnia 2023 r. nr 0401.IEE.7113.91.2023.2 w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela - [...] (skarżący) na postawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] wystawionych na W. G., obejmujących należności z tytułu kar administracyjnych w łącznej kwocie należności głównej [...] zł.
Celem wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny dokonał następujących czynności egzekucyjnych:
zawiadomieniem z [...] listopada 2020 r. zajął wierzytelność z rachunku bankowego
w [...] S.A. Ponadto wraz z zawiadomieniem o zajęciu na adres zobowiązanego wysłano odpisy tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...]. Wobec niepodjęcia przesyłki w terminie uznano ją za doręczoną w trybie art. 44 § 4 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775), dalej "k.p.a.". W odpowiedzi na zajęcie, bank pismem z [...] listopada 2020 r. poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową. Natomiast pismem z [...] kwietnia 2023 r. [...] S.A. poinformował o obrotach na rachunku bankowym. Podał, że saldo na dzień [...] stycznia 2023 r. wynosiło [...] zł;
zawiadomieniem z [...] maja 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] [...] S.A. Zajęcie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, gdyż dłużnik zajętej wierzytelności pismem z [...] maja 2021 r. poinformował, że saldo zajętych rachunków bankowych wynosi [...] zł;
zawiadomieniem z [...] stycznia 2023 r. podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. W odpowiedzi bank pismem z [...] stycznia 2023 r. wskazał, że nie prowadzi rachunku dla zobowiązanego. Również zajęcie dokonane zawiadomieniem z [...] lutego 2023 r. okazało się nieskuteczne;
zawiadomieniami z [...] stycznia 2023 r. oraz z [...] lutego 2023 r. podjęto próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności pismem z [...] stycznia 2023 r. poinformował, że nie prowadzi rachunku dla zobowiązanego;
zawiadomieniami z [...] stycznia 2023 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelność
z rachunku bankowego w [...] S.A. Bank pismem z [...] lutego 2023 r. poinformował o braku możliwości realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej
z sądową. Następnie pismami z [...] i [...] maja 2023 r. powiadomił, że w okresie od [...] października 2022 r. do [...] maja 2023 r. rachunek bankowy dłużnika nie wykazywał obrotów;
zawiadomieniem z [...] kwietnia 2023 r. podjęto próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] [...] S.A. W odpowiedzi z [...] kwietnia 2023 r. bank poinformował, że saldo zajętego rachunku bankowego wynosi [...] zł;
zawiadomieniem z [...] kwietnia 2023 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] [...] S.A. P. z [...] kwietnia 2023 r. bank wskazał, że saldo zajętych rachunków bankowych wynosi [...] zł, a wykorzystana kwota wolna wynosi [...] zł;
zawiadomieniem z [...] kwietnia 2023 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z [...] kwietnia 2023 r. poinformował, że saldo na rachunkach bankowych wynosi [...] zł. Wykorzystana kwota wolna wynosi [...] zł;
zawiadomieniem z [...] kwietnia 2023 r. w [...] S.A. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W odpowiedzi na zajęcie bank pismem
z [...] kwietnia 2023 r. poinformował, że zobowiązany posiada dwa rachunki bankowe
z saldem [...] zł i [...] zł.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z [...] maja 2023 r. umorzył w trybie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego W. G. z powodu bezskuteczności egzekucji.
Pismem z [...] czerwca 2023 r. organ egzekucyjny zawiadomił wierzyciela
o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania.
Wierzyciel pismem z [...] czerwca 2023 r. zwrócił się z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z [...] lipca 2023 r. obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł, powstałymi
w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku zobowiązanego W. G. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...].
Na powyższe rozstrzygnięcie, [...] w B. pismem z [...] lipca 2023 r. złożył zażalenie,
w którym wniósł o uchylenie postanowienia. Wierzyciel zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
1) błędną wykładnię przepisu art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed [...] lutego 2021 r.) poprzez:
przyjęcie, że organ egzekucyjny jest zobligowany do pobrania opłaty za czynność zajęcia rachunku bankowego oraz opłaty manipulacyjnej, a nie za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, jeżeli w rzeczywistości nigdy nie doszło do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności pieniężnej na zajętym rachunku bankowym;
naruszenie art. 2 w związku z art. 84 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady racjonalnej zależności pomiędzy wysokością opłat w egzekucji administracyjnej
a nakładem pracy organów egzekucyjnych, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, w tym pominięcie odnośnych do tej zasady wytycznych sformułowanych
w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 (zasada adekwatności);
2) niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 64 § 1 pkt 4 i 6 u.p.e.a. poprzez ustalenie opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz opłaty manipulacyjnej pomimo tego, że ze stanu faktycznego wynika, iż organ egzekucyjny w żadnym momencie nie dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego;
3) błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 80 § 2 u.p.e.a. polegające na przyjęciu, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego obejmuje wierzytelności, które mogły być, ale nie zostały wpłacone na ten rachunek
w okresie jego zajęcia, podczas gdy zajęcie obejmuje wyłącznie kwoty, "które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia". W stanie faktycznym sprawy nigdy nie doszło do wpłaty kwoty pieniężnej na zajęty rachunek bankowy dłużnika w okresie zajęcia rachunku bankowego. Zatem
w żaden sposób nie mogło dojść do zajęcia wierzytelności pieniężnej, która zostałaby wpłacona na ten rachunek po dokonaniu przez organ egzekucyjny zajęcia;
4) błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. polegające na przyjęciu, że obowiązek uiszczenia opłat (za zajęcie
i manipulacyjnej) powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zawiadomienia
o zajęciu rachunku bankowego nawet wówczas, gdy na zajętym rachunku brak jest kwot pieniężnych. Warunkiem powstania obowiązku uiszczenia opłat jest łącznie zawiadomienie o zajęciu oraz faktyczne zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym, przysługującej dłużnikowi wobec banku, która powstała na skutek wpłacenia kwot pieniężnych już po zajęciu rachunku bankowego - zatem jeżeli nie doszło do zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym dłużnika, nie było możliwe, by powstał obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności oraz opłaty manipulacyjnej, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 i 6 ustawy.
Na poparcie przedstawionego stanowiska, wierzyciel powołał wyroki WSA w Bydgoszczy z 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/ Bd 612/20 oraz NSA z 16 czerwca 2020 r. sygn. akt
I GSK 533/20. Wierzyciel wskazał również, że nawet gdyby przyjąć, że zastosowana wykładania jest prawidłowa, a powołane przepisy umożliwiają obciążenie wierzyciela kwestionowanymi opłatami, to nie można pominąć tego, że wobec braku zajęcia wierzytelności pieniężnej oraz stosunkowo niewielkiego nakładu pracy organu egzekucyjnego, organ ten przy ustalaniu wysokości należnych opłat zobowiązany był wziąć pod uwagę wytyczne wskazane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy ww. postanowienie. W uzasadnieniu podniósł, że w myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1553 ze zm.)
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe,
z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. W związku z tym, zgodnie z brzmieniem art. 64 § 1 u.p.e.a. obowiązującym przed 20 lutego 2021 r., organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2 oraz art. 64d, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności opłaty w wysokościach określonych w pkt 1-14.
Dyrektor wskazał, że stosownie do treści art. 64c § 7 powołanej wyżej ustawy, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o których mowa w § 6a. Wyjaśnił, że wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych nastąpiło na wniosek wierzyciela z [...] czerwca 2023 r. złożony w ustawowym terminie.
Organ podniósł, że istotę sporu stanowi zasadność obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną oraz opłatą za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego.
Dyrektor podał, że zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jest to odrębna opłata, naliczana obok innych opłat za dokonanie poszczególnych czynności egzekucyjnych i jest ona należna organowi egzekucyjnemu nawet wówczas, gdyby po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego okazało się, że egzekucja jest bezskuteczna z uwagi na brak majątku zobowiązanego. Opłata ta jest pobierana w związku z doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego niezależnie od innych czynności dokonanych przez organ egzekucyjny. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej w myśl art. 64 § 10 u.p.e.a. powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego
u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.
Organ podał, że jak wynika z akt sprawy, odpisy tytułów wykonawczych wraz zawiadomieniem o zajęciu z [...] listopada 2020 r. w [...] S.A. skierowano na adres zamieszkania zobowiązanego W. G.. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie została ona uznana za skutecznie doręczoną [...] listopada 2020 r., zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a.
Mając na uwadze treść art. 64 § 10 powołanej ustawy, Dyrektor wskazał, że opłata manipulacyjna stanowi swego rodzaju zwrot wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny za wszelkie podejmowane czynności manipulacyjne (np. wystawienie
i doręczenie odpisu tytułu wykonawczego) dokonane w toku prowadzonej egzekucji,
a obowiązek jej zapłaty, nie zależy od efektów tych czynności i całego postępowania egzekucyjnego. Dlatego w jego ocenie, zasadne jest obciążenie wierzyciela opłatą manipulacyjną w łącznej wysokości [...] zł, gdyż organ egzekucyjny przesłał zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. W zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny szczegółowo przedstawił sposób wyliczenia opłaty manipulacyjnej dla każdego tytułu wykonawczego.
Natomiast odnosząc się do bezpodstawnego obciążenia opłatą za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że stosownie do brzmienia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych -
w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Przepis ten nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, że opłata egzekucyjna w wysokości wyżej określonej, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych.
Dyrektor podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że w toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych zobowiązanego w ww. bankach, na których znajdowały się środki pieniężne. Pismem z [...] kwietnia 2023 r. [...] S.A. poinformował o obrotach na rachunku bankowym. Saldo na dzień [...] stycznia 2023 r. wynosiło [...] zł. [...] [...] S.A. pismem z [...] kwietnia 2023 r. wskazał, że saldo zajętych rachunków bankowych wynosi [...] zł. Tym samym dłużnicy zajętych wierzytelności potwierdzili, że na zajętych rachunkach bankowych znajdowały się wierzytelności pieniężne. Zatem zasadnie organ egzekucyjny naliczył opłatę, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.
w łącznej kwocie [...]zł.
Wobec powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zarzut naruszenia art. 80 § 2 u.p.e.a. uznał za nieuzasadniony.
Organ egzekucyjny obciążył również wierzyciela wydatkami egzekucyjnymi zgodnie z art. 64b w/w ustawy, na które składają się wydatki za przejazd pracownika organu egzekucyjnego do zobowiązanego oraz obsługa korespondencji z bankami
w łącznej kwocie [...]zł. Tym samym łącznie koszty egzekucyjne obciążające wierzyciela wyniosły [...] zł. Dyrektor stwierdził, że zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów przejściowych uregulowanych w powołanej wyżej ustawie z dnia
[...] lipca 2019 r. sprawia, że zachowane zostały proporcje dotyczące maksymalnych kwot opłat wskazywane przez Trybunał Konstytucyjny. W związku z tym, zdaniem organu, bezpodstawne stają się twierdzenia dotyczące ich nadmiernej wysokości.
Reasumując Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że mając na uwadze to, iż organ egzekucyjny postanowieniem z [...] maja 2023 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego W. G., powstałe koszty egzekucyjne nie mogą być dochodzone od zobowiązanego. Zgodnie natomiast z art. 64c § 4 powołanej ustawy, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.
W skardze do tut. Sądu, skarżący Inspektorat wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] lipca 2023 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
- błędną wykładnię przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2021 r. poprzez:
a) przyjęcie, że organ egzekucyjny jest zobligowany do pobrania opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnej na rachunku bankowym w maksymalnej wysokości ustalonej przez ustawodawcę (5% egzekwowanej kwoty), jeżeli doszło do zajęcia wierzytelności
w kwocie stanowiącej jedynie znikomą część egzekwowanej kwoty, bowiem zajęto łącznie wierzytelności na kwotę [...]zł, przy kwocie egzekwowanej należności
w łącznej wysokości [...] zł,
b) art. 2 w zw. z art. 84 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady racjonalnej zależności pomiędzy wysokością opłat w egzekucji administracyjnej, a nakładem pracy organów egzekucyjnych, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, w tym pominięcie odnośnych do tej zasady wytycznych sformułowanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14 (zasada adekwatności)
- które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziły do nieuzasadnionego obciążenia skarżącego jako wierzyciela kosztami egzekucyjnymi
w łącznej wysokości [...] zł, podczas gdyby organ egzekucyjny zastosował zasady sformułowane w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, koszty zostałyby ustalone
w niższej wysokości, gdyż stopień skomplikowania czynności egzekucyjnych oraz nakład pracy organu egzekucyjnego nie uzasadniał ustalenia kosztów egzekucyjnych
w ww. kwocie.
Zdaniem skarżącego, przedstawione stanowisko organu odwoławczego nie może być uznane za trafne, gdyż organ pominął obowiązek rozważenia i dostosowania naliczonych opłat do nakładu pracy organu egzekucyjnego. Nie powinno być uznane za trafne stanowisko, wedle którego opłata została naliczona w maksymalnej wysokości przewidzianej przez ustawodawcę (5% egzekwowanej kwoty), jeżeli doszło do zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym dłużnika w kwocie, która jedynie w niewielkiej części pokrywa egzekwowaną należność. Takie działania naruszają zasadę wynikającą z art. 2 w zw. z art. 84 Konstytucji RP, tj. racjonalnej zależności pomiędzy wysokością opłat w egzekucji administracyjnej, a nakładem pracy organów administracyjnych. Kwestia ta została pominięta przez organy obu instancji. Skarżący podkreślił, że kwoty zajętych wierzytelności z rachunków bankowych stanowiły stosunkowo niewielki ułamek egzekwowanej kwoty (zajęto łącznie wierzytelności na kwotę [...]zł, przy kwocie egzekwowanej należności w łącznej wysokości [...] zł), a kwestia nakładu pracy organu egzekucyjnego nie została w jakikolwiek sposób zbadana i wyjaśniona
w zaskarżonym postanowieniu. Takie działania stanowią uchybienie zasadom sformułowanym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14.
Dodatkowo skarżący wskazał, że w przypadku egzekwowania należności pieniężnych, postępowanie egzekucyjne powinno doprowadzić do odzyskiwania należności od zobowiązanego. Zatem majątek wierzyciela powinien ulec powiększeniu, a nie uszczupleniu. Niestety w realiach sprawy wskutek zaniechania organu egzekucyjnego polegającego na braku zastosowania zasady proporcjonalności przy ustalaniu wysokości kosztów egzekucyjnych, postępowanie egzekucyjne przybrało niemalże postać swoistej represji wobec wierzyciela (wyrok NSA z 25 lutego 2014 roku sygn. akt II FSK 687/12). Skarżący na poparcie przedstawionego stanowiska przywołał wyrok WSA w Bydgoszczy z 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 612/20. Wskazał, że wprawdzie orzeczenie to wydane na skutek skargi wierzyciela odnosi się do stanu faktycznego, w którym na rachunku bankowym dłużnika w ogóle nie doszło do zajęcia wierzytelności, niemniej jednak wyrażone w nim zasady (m.in. obowiązku miarkowania kosztów) winny znaleźć zastosowanie w realiach niniejszej sprawy.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w T. z [...] sierpnia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego
w T. z [...] lipca 2023 r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela – [...] w B. kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł, powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W. G. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] i [...]. Na ustalone koszty egzekucyjne złożyły się opłata za zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych w kwocie [...]zł, opłata manipulacyjna w związku z czynnościami związanymi ze stosowaniem środków egzekucyjnych w kwocie [...]zł oraz wydatki za przejazd pracownika organu egzekucyjnego do zobowiązanego i obsługa korespondencji
z bankami w łącznej kwocie [...]zł. Przy czym strona skarżąca nie kwestionuje naliczonej kwoty [...]zł z tytułu podanych przez organ wydatków (z art. 64b u.p.e.a.),
a Sąd z urzędu nie doszukał się naruszenia prawa w tym zakresie. Sporna natomiast jest kwota ustalona z tytułu opłaty manipulacyjnej i opłaty za zajęcie wierzytelności
z rachunków bankowych.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r. Stosownie do art. 64 § 1 u.p.e.a. w egzekucji należności pieniężnych za dokonane czynności egzekucyjne organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, pobiera opłaty
w wysokości określonej w pkt 1-14 powołanego przepisu. Podstawę naliczenia opłaty za zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz opłaty manipulacyjnej w rozpoznawanej sprawie stanowiły odpowiednio art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych pobiera się 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Z kolei
z treści art. 64 § 6 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny jest uprawniony do pobrania opłaty manipulacyjnej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata ta wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Na podstawie art. 64c § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne, do których zalicza się opłaty,
o których mowa w art. 64 § 1, § 6 oraz w art. 64a wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Wyjątek od zasady obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego w administracji przewiduje art. 64c § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.
W niniejszej sprawie postanowieniem z [...] maja 2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone
z majątku W. G. stwierdzając, że brak jest możliwości wyegzekwowania istniejących zaległości. Tym samym w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, organ egzekucyjny miał prawo obciążyć wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.
Ocenić zatem należało prawidłowość naliczenia kosztów egzekucyjnych w sposób podany przez organ w kontrolowanym postanowieniu.
W odniesieniu do opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, Sąd podziela dominujące w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych oraz piśmiennictwie stanowisko, zgodnie z którym opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych (por. wyroki NSA: z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 693/15, z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 914/16; z 12 grudnia 2019 r. sygn. akt
I GSK 630/19; z 21 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 636/20, z 30 lipca 2020 r., sygn. akt
I GSK 836/20 - dostępne jak i pozostałe powołane orzeczenia sądów administracyjnych
w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz R. Hauser, W. Piątek w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 327).
W orzeczeniach tych jest podkreślane, że dla właściwego odczytania art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. wystarczające jest zastosowanie wykładni językowej. Treść przedmiotowego przepisu nie pozostawia bowiem jakichkolwiek wątpliwości, że opłata egzekucyjna
w wysokości określonej w tym przepisie może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie w treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było środków finansowych. W doktrynie prawa od dawna podnosi się, że podstawową wadą konstrukcyjną omawianych regulacji jest brak jakiejkolwiek zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, co prowadzi w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego.
Wskazane wyżej rozumienie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie może być negowane przez nawiązanie do treści art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. Zgodnie z tymi przepisami organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zajęcie wierzytelności
z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Przepisy te wskazują, w jaki sposób dokonuje się czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i nie potwierdzają stanowiska, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego można utożsamiać z zajęciem wierzytelności pieniężnej. Wręcz przeciwnie, w art. 80 § 2 u.p.e.a. mowa jest o "zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego", co dowodzi trafności stanowiska, że warunkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest istnienie na zajętym rachunku bankowym środków pieniężnych.
W postępowaniu egzekucyjnym zajęciu podlega bowiem wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku, nie zaś sam rachunek bankowy jako narzędzie oszczędnościowo-rozliczeniowe. Dopiero w momencie wpływu należności na rachunek bankowy kwota ta staje się wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku od banku. Nie jest możliwe zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, gdy na rachunku brak jest środków pieniężnych zobowiązanego bądź gdy środki te zostały już zajęte przez innych wierzycieli i je wypłacono. Powyższe oznacza, że opłata egzekucyjna
w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnej, a zatem wyłącznie wówczas, gdy na rachunku bankowym są środki pieniężne (zob. wyrok WSA w Łodzi z 18 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 537/20).
W przedmiotowej sprawie organ skierował do wielu banków zawiadomienia
o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Opłaty zostały naliczone za zajęcie w dwóch bankach. I tak organ egzekucyjny:
1) zawiadomieniem z [...] listopada 2020 r. nr [...] zajął wierzytelność z rachunku bankowego w [...] S.A. Wraz z zawiadomieniem
o zajęciu na adres zobowiązanego, wysłano odpisy tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...]. Wobec niepodjęcia przesyłki przez zobowiązanego w terminie uznano ją za doręczoną w trybie art. 44 § 4 k.p.a. W odpowiedzi na zajęcie, bank pismem z [...] listopada 2020 r. poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową. Natomiast pismem z [...] kwietnia 2023 r. [...] S.A. poinformował
o obrotach na rachunku bankowym. Podał, że saldo na dzień [...] stycznia 2023 r. wynosiło [...] zł (k. 3-4 akt administracyjnych);
2) zawiadomieniem z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] zajął wierzytelności z rachunku bankowego w [...] [...] S.A. P. z [...] kwietnia 2023 r. bank wskazał, że zajęcie "nie może zostać zrealizowane ze względu na: saldo zajętych rachunków bankowych, które wynosi [...] PLN; wykorzystana kwota wolna wynosi [...] zł" (k. 62 akt administracyjnych).
Zdaniem Sądu, skoro w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w pierwszym przypadku (w [...] S.A.) wystąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej oraz na rachunku saldo wyniosło zaledwie [...] zł, to organ nie był uprawniony do automatycznego naliczenia opłaty w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej, czyli 5% od [...] zł plus odsetki (tytuł wykonawczy nr [...])
i od [...] zł plus odsetki (tytuł wykonawczy nr [...]). Organ uprzednio powinien ocenić wysokość opłaty za zajęcie, mając na uwadze powyższe okoliczności oraz adekwatność jej wysokości do poniesionego nakładu pracy i efektywności postępowania.
Podobnie należy ocenić w przypadku zajęcia dokonanego w [...] [...] S.A., skoro bank ten poinformował, że zajęcie nie może zostać zrealizowane (ze względu na saldo zajętych rachunków bankowych, które wynosi [...] PLN, a wykorzystana kwota wolna wynosi [...] zł). W związku z tym uznać należy, że w tej sytuacji także brak było podstaw do naliczenia opłaty egzekucyjnej z tytułu zajęcia rachunku bankowego
w wysokości 5% kwoty egzekwowanej wraz z odsetkami, bez uprzedniej oceny jej adekwatności w zaistniałych okolicznościach.
W tym miejscu przypomnieć należy, że w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 64 § 1 pkt 4 i art. 61 § 6 u.p.e.a.
w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłat za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej są niezgodne z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał m.in., że "opłaty egzekucyjne nie mają charakteru podatkowego (...), a cechą charakterystyczną odróżniającą opłatę od podatku jest jej odpłatność. (...) Z cechą odpłatności opłat łączy się też zagadnienie ekwiwalentności świadczenia wzajemnego, wynikające z charakteru czynności podmiotów publicznoprawnych. Precyzyjne określenie kosztów takich czynności bywa często niemożliwe lub trudne do ustalenia (...). Dlatego najczęściej wysokość opłat publicznych wiązana jest z poziomem przypuszczalnych wydatków na dane czynności urzędowe, jednak bez dokonywania ich ścisłych kalkulacji. Nie jest to jednak regułą".
Dokonując oceny charakteru opłat za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej Trybunał Konstytucyjny dalej wskazał, że "wiążą się one z określonymi czynnościami organów egzekucyjnych. Opłaty za czynności egzekucyjne ponosi się za podejmowane
i dokonywane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne. Z kolei opłata manipulacyjna stanowi zwrot wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny za wszelkie czynności manipulacyjne dokonywane w toku prowadzonej egzekucji. Jak słusznie zauważa się w doktrynie, opłaty te są formą zryczałtowanego wynagrodzenia dla organu prowadzącego egzekucję". Trybunał Konstytucyjny zaakceptował możliwość ustalania wysokości opłat w formie ryczałtowej przez zastosowanie stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z dopuszczalnych metod określania wysokości tych opłat.
W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady, nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji (i to zarówno na korzyść jak
i na niekorzyść organu). Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Opłaty nie zawsze wiążą się z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.
Trybunał Konstytucyjny jednakże podkreślił, że swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat
w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, którym jest wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku.
Trybunał Konstytucyjny uznał, że brak określenia górnej granicy opłat powoduje, że
z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. Odnośnie do kwestii sposobu ustalania wysokości oraz określania zasad pobierania opłat za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej Trybunał dostrzegł zatem z jednej strony konieczność zapewnienia, przynajmniej w części, finansowania funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, z drugiej jednak strony podkreślił niezbędność zachowania racjonalnego związku między wysokością opłat w egzekucji
a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.
W konkluzji swoich wywodów zawartych w uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie (...)".
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy nie można zatem uznać, że w toku egzekucji organ był uprawniony do ustalenia niejako z automatu opłaty z tytułu zajęcia w wysokości 5% kwot egzekwowanych w związku z zajęciem wierzytelności na rachunkach bankowych w [...] S.A. oraz [...] [...] S.A. W związku z tym nie było podstaw do naliczenia opłaty za zajęcie wierzytelności na rachunkach w tych bankach w wysokości określonej przez organ bez jakiejkolwiek analizy okoliczności towarzyszących zajęciu i rozważaniu ewentualnego miarkowania tych kosztów. Zauważyć należy, że zaskarżone postanowienie zawiera bardzo ogólne stwierdzenie: "Zatem zasadnie organ egzekucyjny naliczył opłatę, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w łącznej kwocie [...]zł." Nie ma szczegółowych ustaleń i argumentacji co do zasadności ustalenia
w tej kwocie opłaty za zajęcie, przy uwzględnieniu wskazań Trybunału Konstytucyjnego. Warte zauważenia jest, że z [...] S.A. organ uzyskał informację o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej (pismo z [...] listopada 2020 r.) oraz że saldo zajętych rachunków bankowych wynosi [...] zł (pismo z [...] kwietnia 2023 r.). Jednak w tym przypadku można mówić co najwyżej o zajęciu [...] zł. W związku z tym organ powinien ocenić te okoliczności w kontekście naliczenia wysokości opłaty za zajęcie wierzytelności, tym bardziej, iż bank powołał się na zbieg egzekucji. Wszystkie te okoliczności powinny być ocenione w kontekście naliczenia opłaty, a także uwzględniać stopień skomplikowania czynności podejmowanych przez organ, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności oraz efektywności postępowania, skoro saldo na rachunku wynosiło zaledwie [...] gr.
Warto w tym miejscu przywołać następujący pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w jednym z najnowszych wyroków, tj. z dnia [...] grudnia 2023 r. sygn. akt III FSK 4999/21, a mianowicie: "Sąd pierwszej instancji niezasadnie wskazał, jakoby w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny prawidłowo i wystarczająco odniósł się do kwestii czynników wpływających na wysokość kosztów egzekucyjnych, niekoniecznie wyrażających pełną ekwiwalentność
z dokonanymi czynnościami, w oderwaniu od adekwatności tych kosztów względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez niego, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, efektywności postępowania. Wbrew twierdzeniom tego Sądu, organ odwoławczy nie był uprawniony do wydania zaskarżonego postanowienia w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r. Wobec powyższego organ ten nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami egzekucyjnymi dokonanymi w sprawie, za podjęcie których sporne opłaty zostały naliczone, tak aby nie stały się wspominaną w skardze kasacyjnej sankcją pieniężną, zważywszy dodatkowo na okoliczność, że poza naliczanymi opłatami manipulacyjnymi i opłatami za poczynione działania egzekucyjne, pokrywane pozostają również wydatki organu prowadzącego postępowanie.".
Podobnie stwierdzono w wyrokach NSA z dnia 18 grudnia 2023 r. sygn. akt III FSK 4782/21, III FSK 4917/21, III FSK 641/22.
Sąd w tut. składzie podziela ww. poglądy prawne i uznaje je odpowiednio za adekwatne dla oceny przedmiotowej sprawy.
W konsekwencji powyższego, należy stwierdzić, że organ naruszył art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., obciążając wierzyciela opłatą za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A., bez wykazania adekwatności tej opłaty w zaistniałych okolicznościach sprawy. Doszło zatem do sytuacji, w której stwierdzenie na rachunku zaledwie [...] zł, skutkowało naliczeniem automatycznie opłaty stanowiącej 5% od dochodzonej należności wraz z odsetkami. Podobnie należy ocenić w przypadku zajęcia rachunku bankowego w [...] [...] S.A., skoro bank poinformował o braku możliwości zrealizowania zajęcia. W związku z tym, obciążenie wierzyciela opłatą 5% za czynność zajęcia wierzytelności z tego rachunku bankowego nastąpiło także z naruszeniem art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (por. wyrok z 29 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 499/22), skoro brak analizy w zakresie ewentualnego miarkowania tej opłaty, z uwzględnieniem m.in. stopnia efektywności tych czynności.
W wyniku powyższego doszło również do naruszenia zasad ogólnych ustanowionych w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Zasadnie natomiast organ naliczył i obciążył wierzyciela na podstawie art. 64 ust. 6 u.p.e.a. opłatą manipulacyjną w wysokości [...] zł. Opłata manipulacyjna jest odrębną opłatą, naliczaną obok innych opłat za dokonanie poszczególnych czynności egzekucyjnych i jest ona należna organowi egzekucyjnemu nawet wówczas, gdyby po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego okazało się, że egzekucja jest bezskuteczna z uwagi na brak majątku zobowiązanego. Jest ona niezależna od zastosowanych środków egzekucyjnych i wyegzekwowania jakichkolwiek kwot na poczet dochodzonej wierzytelności. Z przepisu art. 64 § 10 u.p.e.a. wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Opłata manipulacyjna stanowi swego rodzaju zwrot wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny za wszelkie podejmowane czynności manipulacyjne (np. wystawienie tytułu wykonawczego) dokonane w toku prowadzonej egzekucji, a obowiązek jej zapłaty, nie zależy od efektów tych czynności i całego postępowania egzekucyjnego.
W rozpoznawanej sprawie naliczenie opłaty manipulacyjnej w podanej wysokości było zasadne, bowiem organ egzekucyjny wystawił i przesłał zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych, doręczenia dokonano w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Nadto, zważywszy na przeprowadzone w toku egzekucji czynności, naliczenie opłaty manipulacyjnej od tytułu wykonawczego nr [...] w kwocie [...]zł i od tytułu wykonawczego nr [...] – w wysokości [...] zł, należy uznać za zgodne ze standardami wynikającymi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie SK 31/14. Sąd zauważa, że w przypadku tytułu wykonawczego nr [...] opłata manipulacyjna została naliczona na dzień [...] listopada 2020 r. (doręczenie zawiadomienia [...] S.A.)
i według stanu prawnego z tego dnia wynosiła [...] zł. Organ jednak uwzględnił okoliczność, że po wejściu w życie art. 7 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, tj. po 20 lutym 2021 r. istnieje obowiązek korekty wysokości opłaty manipulacyjnej do [...] zł (według zmienionych przepisów jest to górna wysokość). Stosownie bowiem do art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej, niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. Prawidłowo zatem organ mając na uwadze tę regulację skorygował opłatę manipulacyjną naliczoną od tytułu [...]. Z kolei w przypadku tytułu wykonawczego nr [...] opłata manipulacyjna wyniosła [...] zł, stąd pozostawiono ją na tym poziomie, bowiem nie miał zastosowania przepis o obowiązku ustawowej korekty z art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni dokonaną powyżej wykładnię prawa oraz stanowisko Sądu, odnośnie zasadności naliczenia opłat egzekucyjnych, związanych z zajęciem rachunków bankowych. Z przyczyn podanych wyżej, tut. Sąd nie podziela zatem stanowiska organu.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając je w kwocie równej wpisowi od skargi oraz kosztom zastępstwa procesowego.