I SA/Bd 515/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-11-08
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneprzedawnienieskładki ZUSubezpieczenia społeczneubezpieczenie zdrowotneupomnieniezawieszenie biegu terminu WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że doręczenie upomnienia przerywa bieg terminu przedawnienia składek.

Skarżący domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów egzekucyjnych. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że doręczenie upomnienia stanowi czynność przerywającą bieg terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co zapobiegło przedawnieniu dochodzonych należności.

Sprawa dotyczyła skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący twierdził, że dochodzone należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne uległy przedawnieniu. Kluczowym zagadnieniem prawnym była interpretacja art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczącego zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Sąd administracyjny, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, w tym Sądu Najwyższego, uznał, że doręczenie upomnienia stanowi pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności, która skutecznie zawiesza bieg terminu przedawnienia. Sąd podkreślił, że doręczenie upomnień w sierpniu 2014 r. oraz doręczenie tytułów wykonawczych we wrześniu i lipcu 2017 r. nastąpiło przed upływem terminów przedawnienia, co oznaczało, że należności nie uległy przedawnieniu. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną, uznając, że nie zaszła przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, doręczenie upomnienia jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, która zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawiesza bieg terminu przedawnienia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że doręczenie upomnienia, zgodnie z art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest obligatoryjną czynnością poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego i jako taka mieści się w dyspozycji art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, powodując zawieszenie biegu terminu przedawnienia do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W niniejszej sprawie sąd uznał, że obowiązek nie wygasł z powodu przedawnienia.

u.s.u.s. art. 24 § 5b

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Egzekucja administracyjna może być wszczęta po przesłaniu wierzycielowi pisemnego upomnienia. Upomnienie jest obligatoryjną czynnością poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

u.s.u.s. art. 24 § 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 44

Ustawa z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie upomnienia stanowi pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności, która zawiesza bieg terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Doręczenie upomnienia i tytułów wykonawczych nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia, co wyklucza możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Należności z tytułu składek uległy przedawnieniu, ponieważ doręczenie upomnienia nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na brak skutecznego zawiadomienia o podjęciu czynności zmierzających do wyegzekwowania należności wcześniej niż w lutym 2023 r. Upomnienie stanowi element poprzedzający egzekucję i nie może być uznane za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności.

Godne uwagi sformułowania

doręczenie upomnienia stanowi pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, zatem należy je uznać za obligatoryjną czynność

Skład orzekający

Jarosław Szulc

przewodniczący sprawozdawca

Leszek Kleczkowski

członek

Urszula Wiśniewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że doręczenie upomnienia przerywa bieg terminu przedawnienia należności składkowych, co ma kluczowe znaczenie w sprawach egzekucyjnych ZUS."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, ale jego argumentacja jest szeroko stosowalna w podobnych sprawach dotyczących przedawnienia składek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu przedawnienia zobowiązań, a rozstrzygnięcie sądu wyjaśnia kluczową kwestię interpretacji przepisów dotyczących przerywania biegu terminu przedawnienia przez upomnienie.

Upomnienie od ZUS jednak przerywa bieg przedawnienia! Kluczowa interpretacja dla dłużników.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 515/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Szulc /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 59 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 18 sierpnia 2023 r., Nr 0401-IEE.7113.89.2023.2 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku M. G. (skarżący), na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...]
z [...] września 2014 r. oraz nr [...] i [...] z 4 lipca
2017 r., obejmujących zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Zawiadomieniami z [...] września 2014 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank S.A. Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...] do [...] doręczono [...] października 2014 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a.". W toku dalszego postępowania egzekucyjnego, [...] czerwca 2015r. zawiadomieniami [...] dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Powyższe zawiadomienia doręczono [...] lipca 2015r. w trybie art. 44 k.p.a. W dniu [...] lipca 2017 r. zawiadomieniami [...], dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] WBK S.A. Zawiadomienia doręczono [...] lipca 2017 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...] i [...]. Następnie, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T., zawiadomieniami z [...] lutego 2023 r. nr [...] dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Zawiadomienia te doręczono [...] lutego 2023 r.
P. z [...] lutego 2023 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując na przedawnienie dochodzonych należności.
Powyższe pismo Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. zakwalifikował jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i postanowieniem z [...] czerwca 2023 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] oraz nr [...] i [...].
W złożonym zażaleniu skarżący podniósł, że nie doręczono mu żadnych decyzji organu rentowego, a doręczenie upomnień nie przerywa biegu terminu przedawnienia.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Dalej organ podał, że dochodzone należności dotyczą poszczególnych miesięcy tj. listopada 2012 roku oraz maja i czerwca 2014 roku. Wskazując na treść przepisu art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.), dalej "u.s.u.s." organ podkreślił, że skuteczne zawiadomienie skarżącego o czynnościach zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, poprzez doręczenie [...] sierpnia 2014 r. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, upomnień nr [...], [...], [...] obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za listopad 2012 roku oraz maj i czerwiec 2014 roku, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące maj i czerwiec 2014 r. spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia doręczenia upomnień do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego. Należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy zatem przedawnieniu.
Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia decyzji organu rentowego organ wskazał, że dochodzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do nr [...] należności wynikają ze złożonych przez skarżącego deklaracji. Natomiast decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z [...] kwietnia 2017 r. jest podstawą prawną obowiązków objętych tytułami wykonawczymi nr [...] oraz nr[...] i została doręczona skarżącemu [...] maja 2017 r., co wynika z akt sprawy.
Dalej organ wskazał, że w dniu [...] października 2014 r. oraz [...] lipca 2017 r. doręczono skarżącemu odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zastosowanych środkach egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Ponadto, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z uwagi na ustalenie nowego źródła dochodu zawiadomieniami z [...] lutego 2023 r. nr [...] dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Powyższe zawiadomienia doręczono [...] lutego 2023 r.
Mając na uwadze podane okoliczności organ odwoławczy uznał, iż nie została spełniona przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479), dalej "u.p.e.a." w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., wobec czego nie ma podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych.
W złożonej skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., które miało istotny wpływ na treść postanowienia, a polegające na błędnej wykładni przedmiotowego przepisu, błędnym przyjęciu, że w danym stanie faktycznym nie wystąpiły przesłanki do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego;
- art 24 ust. 4 u.s.u.s., które miało istotny wpływ na treść postanowienia, a polegające na błędnym zastosowaniu przepisu, co skutkowało błędnym przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki do uznania przedawnienia roszczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w sytuacji kiedy minęło 5 lat od dnia wymagalności tychże;
- art 24 ust. 5b u.s.u.s., które miało istotny wpływ na treść postanowienia, a polegające na błędnej wykładni przedmiotowego przepisu, błędnym przyjęciu, że w danym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w sytuacji, kiedy wbrew twierdzeniom organu upomnienie nie stanowi pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek;
- art 15 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca2020 r., które miało istotny wpływ na treść postanowienia, a polegające na niezastosowaniu przedmiotowego przepisu i błędnym przyjęciu, że upomnienie stanowi pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, w sytuacji kiedy literalna wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, że upomnienie stanowi obowiązkowy element przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
Skarżący wniósł również o połączenie niniejszej sprawy ze sprawą zainicjowaną skargą na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...].
Zdaniem skarżącego, upomnienie stanowi element poprzedzający egzekucję świadczenia, a tym samym nie może być uznany za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W sprawie nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia, z uwagi na brak skutecznego zawiadomienia o podjęciu czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek wcześniej niż w dniu [...] lutego 2023 r. Egzekwowane przez organ należności pochodzą z okresu od lutego 2013 r. do [...] czerwca 2014 r. Organ błędnie przyjął, że 5 letni termin przedawnienia wymieniony w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. nie upłynął, co następnie skutkowało błędnym przyjęciem, że nie wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tj. sytuacja, że obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Zagadnieniem spornym w sprawie jest, czy w świetle art. 24 ust. 5b u.s.u.s. miało miejsce zawieszenie biegu terminu przedawnienia, zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez organ, czy też prawidłowe jest stanowisko przeciwne skarżącego, który domaga się umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania wskutek przedawnienia, stosownie do art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Zaskarżonym postanowieniem, utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] z [...] września 2014 r. oraz nr [...] i [...] z [...] lipca 2017 r., obejmujących zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Skład orzekający w pełni podziela stanowisko i argumentację zawartą w wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] października 2023r., sygn. akt I SA/Bd 421/23, w którym rozpoznawana była skarga skarżącego w podobnej sprawie, dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące należności składkowe skarżącego, przypadające za inne okresy rozliczeniowe. Z uwagi na istotne podobieństwo tych spraw, Sąd w dalszej części przywoła argumentację zawartą w podanym wyroku.
Należy zatem wskazać, że w brzmieniu obowiązującym od [...] stycznia 2003 r., przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Natomiast, zgodnie z art. 24 ust. 5b tej ustawy bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. W wyniku zmiany, która nastąpiła z dniem [...] stycznia 2004 r. przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d, przy czym, w myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Kolejną modyfikację przyniosła nowelizacja dokonana z dniem [...] stycznia 2012 r. Od tego dnia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę, że w myśl art. 27 ustawy nowelizującej u.s.u.s., tj. ustawy z dnia [...] września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. poz. 1378) do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem [...] stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia [...] stycznia 2012 r. (ust. 1). Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem [...] stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).
Analizując powyższe zmiany należy zauważyć, że niewątpliwie od [...] stycznia 2004 r. zmodyfikowano w art. 24 ust. 5b u.p.e.a. moment rozpoczęcia zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Czym innym jest bowiem zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem, a czym innym zawieszenie od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W pierwszym przypadku będzie to wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w którym nie mieści się czynność doręczenia upomnienia (poprzedza ono wszczęcie postępowania egzekucyjnego), jednakże w drugim będzie to pierwsza czynność, które "zmierza" do wyegzekwowania należności, a zatem nie tylko czynność egzekucyjna, ale także doręczenie upomnienia.
Z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. wynika, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje z chwilą wystąpienia przesłanki powodującej zawieszenie, termin dalej nie biegnie, a zaczyna biec w dalszym ciągu dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia, wskazanej w danym przepisie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia może być dłuższe niż okres przedawnienia należności z tytułu składek, określony w art. 24 ust. 4 u.s.u.s.
W analizowanej sprawie, pierwszymi czynnościami poprzedzającymi doręczenie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] z [...] września 2014 r., zmierzającymi do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o których dłużnik został zawiadomiony, było doręczenie upomnień nr [...], [...] obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za listopad 2012 roku oraz maj i czerwiec 2014 roku, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące maj i czerwiec 2014 r., które to doręczenie miało miejsce [...] sierpnia 2014 r. w trybie art. 44 k.p.a. W złożonej skardze, okoliczność dokonania ich doręczeń nie jest kwestionowana przez stronę skarżącą.
Jak wynika z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści tego przepisu wynika, że co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, zatem należy je uznać za obligatoryjną czynność, bez której egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona.
Sąd podziela stanowisko organów, że czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek prowadzącą do zawieszenia biegu przedawnienia jest doręczenie upomnienia. Za słusznością takiego stanowiska przemawia też porównanie treści art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. z brzmieniem art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2383). Na gruncie zobowiązań podatkowych ustawodawca wyraźnie wskazał, że bieg terminu przedawnienia przerywa dopiero zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Tymczasem na gruncie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ustawodawca przyjął, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia wystarczające jest podjęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania zaległości. W ocenie Sądu, taką czynnością jest doręczenie upomnienia z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 15 § 1 u.p.e.a.
Doręczenia upomnienia jest uznawane w orzecznictwie sądowym za czynność prowadzącą do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Pogląd taki wyraził m.in. WSA w Gliwicach w wyroku z 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 768/19, WSA w Poznaniu w wyrokach z 21 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Po 608/19 i z 29 marca 2017r. sygn. akt III SA/Po 1193/16, Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 25 lutego 2013r. sygn. akt III AUa 1025/12; WSA w Poznaniu w wyroku z 14 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Po 829/10; WSA w Szczecinie w wyroku z 19 lipca 2016 r. w sygn. akt
I SA/Sz 637/16; WSA w Bydgoszczy w wyroku z 20 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 132/18. Stanowisko to ugruntowane jest również w literaturze przedmiotu
(M. Bartoszewska (w:) Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod red. J. Wantoch-Rekowskiego, Lex 2015, Komentarz do art. 24).
Z kolei Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 2021r. sygn. akt II USKP 82/21 (LEX nr 3352071) wyraził pogląd, że przedawnienie należności składkowych należy oceniać według stanu prawnego, który obowiązywał w dniu upływu terminu przedawnienia, uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu tego terminu, a także podjęte działania mające wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności. Na gruncie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ustawodawca przyjął, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia wystarczające jest podjęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania zaległości. Czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony itp., z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Taką czynnością jest doręczenie upomnienia z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 15 § 1 u.p.e.a. Z treści tego przepisu wynika, że postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, w związku z czym jest to warunek obligatoryjny i konieczny do tego, by w sposób skuteczny prowadzić egzekucję. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe. Czynność ta mieści się zatem w dyspozycji art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Innymi słowy - doręczenie takiego upomnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W dalszej kolejności Sąd Najwyższy wskazał, że istotą upomnienia jest uprzedzenie zobowiązanego o zagrożeniu wszczęciem egzekucji administracyjnej. Czynność taka nie ma charakteru władczego, nie rozstrzyga ani o ustanowieniu, ani o istnieniu obowiązku. Z tego względu przyjmuje się, że jest to czynność niezaskarżalna do sądu administracyjnego. Rola upomnienia nie sprowadza się do przypomnienia o istnieniu obowiązku, gdyż powinien być zobowiązanemu znany z aktu administracyjnego stanowiącego podstawę egzekucji, lecz do uświadomienia konieczności wykonania tego obowiązku. Instytucja ta pozwala na uniknięcie przymusowego wykonania obowiązku i dolegliwości, jakie wiążą się z prowadzeniem egzekucji wobec zobowiązanego. Upomnienie ma zatem z jednej strony walor informacyjny i perswazyjny, przypomina bowiem zobowiązanemu o konieczności wykonania nałożonego na niego obowiązku oraz wskazuje na konsekwencje niewykonania obowiązku - wszczęcie egzekucji administracyjnej. Z drugiej strony doręczenie upomnienia, o ile jest ono wymagane, wywołuje doniosły skutek prawny, ponieważ jest warunkiem dopuszczalności prowadzenia egzekucji.
Powyższe poglądy, w tym stanowisko Sądu Najwyższego, skład orzekający w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za własne. Z podanych przyczyn, tut. Sąd nie akceptuje przeciwnego stanowiska, zgodnie z którym doręczenie upomnienia nie powoduje zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd podziela także stanowisko organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanych należności z tytułu nieopłaconych składek, za wymienione okresy rozliczeniowe. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia oraz akt administracyjnych Skarżący został skutecznie zawiadomiony o czynnościach zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, poprzez doręczenie [...] sierpnia 2014 r. upomnień nr [...], [...], [...] obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za listopad 2012 roku oraz maj i czerwiec 2014 roku, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące maj i czerwiec 2014r.
Tym samym bieg terminu przedawnienia został zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego. Należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy zatem przedawnieniu.
Podkreślić także trzeba, że nawet gdyby przyjąć stanowisko prezentowane przez skarżącego, zgodnie z którym upomnienie nie wywołuje skutku w postaci zwieszenia biegu terminu przedawnienia, lecz np. konieczne jest doręczenie tytułów wykonawczych, również nie doszłoby do przedawnienia wymienionych wyżej należności. Istotne znaczenie ma bowiem okoliczność, że z upływem [...] października 2014r. w trybie określonym w art. 44 k.p.a. doszło do doręczenia tytułów wykonawczych z [...] września 2014 r. nr od [...] wraz z zawiadomieniami o zastosowanych środkach egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Biorąc pod uwagę, że skutek w postaci doręczenia nastąpił przed upływem podstawowego terminu 5-letniego przedawnienia należności składkowych, nie zaistniałyby podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego obejmującego składki na ubezpieczenia społeczne za listopad 2012 roku oraz maj i czerwiec 2014 roku, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące maj i czerwiec 2014 r.
Kolejnych czynności w toku dalszego postępowania egzekucyjnego organ dokonał zajmując wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. w dniu [...] czerwca 2015 r. zawiadomieniami [...]. Powyższe zawiadomienia doręczono [...] lipca 2015r. w trybie art. 44 k.p.a.
Z kolei, odnośnie tytułów wykonawczych z [...] lipca 2017 r. nr [...] i [...] wyjaśnić należy, iż obejmują one wynikające z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z [...] kwietnia 2017 roku nr [...] znak: [...] należności za listopad 2012 r., obejmujące składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z akt sprawy wynika, że decyzja ta została [...] maja 2017 r. doręczona skarżącemu. Również doręczenie wspomnianych tytułów wykonawczych nr [...] i [...] wraz z zawiadomieniami o zastosowanych środkach egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (nr [...]) nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia dochodzonych na ich podstawie należności, tj. [...] lipca 2017 r. Potwierdzeniem tej okoliczności jest podpis skarżącego-adresata na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.
W kontekście stanowiska prezentowanego przez skarżącego (którego tut. Sąd nie podziela), zgodnie z którym doręczenie upomnienia nie zawiesza biegu terminu przedawnienia, lecz dopiero np. doręczenie tytułu wykonawczego, także brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, z powodu wygaśnięcia zobowiązania na skutek przedawnienia.
W ocenie Sądu, z podanych przyczyn, nieuprawnione są zarzuty skargi naruszenia art. 24 ust. 4 i ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 15 § 1 u.p.e.a. W konsekwencji wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie, nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., obligująca organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na wygaśnięcie zobowiązań na skutek ich przedawnienia.
Sąd oddalił wniosek o połączenie niniejszej sprawy ze sprawą zainicjowaną skargą na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...]. Skarga w powyższej sprawie została bowiem rozpoznana w dniu [...] października 2023r. pod sygnaturą I SA/Bd 421/23.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI