I SA/Bd 499/25

I SA/Bd 499/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-10-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Tomasz Wójcik /sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 61 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2025r. sprawy ze skargi C. Sp. z o. o. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 1 lipca 2025 r. nr SKO-53-166/25 w przedmiocie określenia wysokości nadpłaty z tytułu dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu na rzecz C. Sp. z o. o. w Ł. kwotę 5.047 zł (pięć tysięcy czterdzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent G. określił [...] Ż. Sp. z o.o. w Ł. (dalej także: Skarżąca, Spółka) wysokość nadpłaty podlegającej zwrotowi do budżetu gminy-miasto G. pobranej w nadmiernej wysokości za 2018 rok w kwocie [...]zł.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: SKO, Kolegium, organ) decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podało, że pismem z dnia [...] r. strona złożyła wniosek o stwierdzenia nadpłaty kwoty [...]zł wraz z oprocentowaniem w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa pobieranych od zaległości podatkowych od dnia powstania nadpłaty w związku z wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 13 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 658/22 uchylającym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta G. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości podlegającej zwrotowi w kwocie [...]zł wraz z odsetkami.
Po uchyleniu przez WSA w Bydgoszczy ww. wyrokiem decyzji Kolegium, wydane zostało w dniu [...] r. postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji Prezydenta G. z dnia [...] r. Prezydent G. decyzją z dnia [...] r. ponownie określił stronie kwotę wysokości dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy miasto G. pobraną w nadmiernej wysokości w 2018 r. na prowadzenie na terenie miasta G. niepublicznego liceum oraz niepublicznej szkoły policealnej w kwocie [...]zł, jednocześnie uznając, że część należności dotycząca 2017 r. uległa przedawnieniu.
Po rozpatrzeniu złożonego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Po rozpatrzeniu złożonej skargi, WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 631/24 oddalił skargę strony (wyrok prawomocny).
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent G. określił stronie wysokość nadpłaty z tytułu dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy miasto G. pobranej w nadmiernej wysokości w 2018 r. w kwocie [...]zł.
Mając powyższe na uwadze Kolegium wskazało, iż zarzuty wobec zaskarżonej decyzji oparte zostały na wadliwości decyzji Prezydenta G. z dnia [...] r. oraz decyzji tut. Kolegium z dnia [...] r., utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Kolegium ponownie podkreśliło, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 631/24 oddalił skargę strony na decyzję Kolegium z dnia [...] r. Skarżąca nie skorzystała z przysługującego prawa do złożenia skargi kasacyjnej do NSA i wyrok uprawomocnił się. Organ odwoławczy zaznaczył, że w postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty, w związku, z którym wydana została decyzja wymiarowa za dany okres, nie prowadzi się ponownie postępowania na okoliczność merytorycznej zasadności wniosku o nadpłatę. Decyzja w przedmiocie nadpłaty bądź jej braku jest wynikiem decyzji określającej wysokość dotacji podlegającej zwrotowi. Tym samym, podnoszony przez stronę zarzut co do przedawnienia zobowiązania objętego decyzją Prezydenta G., wobec oddalenia skargi organ uznał za niezasadny. SKO zauważyło, że szczegółowo do kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia dotacji Prezydent G. wypowiedział się już w decyzji z dnia [...] r., Kolegium utrzymało w mocy decyzję, a WSA w Bydgoszczy oddalając skargę nie dopatrzył się zasadności tego zarzutu
Organ ponownie wskazał, że WSA w Bydgoszczy oddalając skargę strony podzielił argumentację organu pierwszej i drugiej instancji o zasadności określenia dotacji w kwocie [...]zł podlegającej zwrotowi do budżetu gminy-miasto G..
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła skargę do tut. Sądu zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie
1) prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a." – poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji wydania jej z naruszeniem następujących przepisów prawa:
a) art. 61 § 1 i 3 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja wydana została w stanie faktycznym, w którym urząd nie powinien był w ogóle prowadzić postępowania administracyjnego, z uwagi na toczące się już w sprawie postępowanie administracyjne, wszczęte wnioskiem strony z dnia [...] r. Z uwagi na taki stan rzeczy wszczęcie drugiego postępowania z urzędu w tej samej sprawie było niedopuszczalne i niezgodne z przepisami k.p.a.;
b) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez prowadzenie postępowania skutkującego wydaniem decyzji organu I instancji wbrew obowiązującym przepisom, to jest wobec naruszenia zakazu dwutorowości postępowania administracyjnego, a także naruszenie zasad pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
c) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi oparcie zaskarżonej decyzji na nieprawdziwych okolicznościach faktycznych, z uwagi na które to okoliczności organ wydał niniejszą decyzję, czemu dał wyraz w jej uzasadnieniu, wskazując między innymi na rzekomą prawomocność wyroku z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie I SA/Bd 631/24, pomimo iż strona złożyła od zaskarżonego orzeczenia skargę kasacyjną, a także oparcie dalszych ustaleń zaskarżonej decyzji na ustaleniach wyżej wymienionego orzeczenia;
2) art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 2 w zw. z art. 70 § 7 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe uznanie, iż [...] [...] Sp. z o.o. zobowiązane jest do zapłaty na rzecz Prezydenta M. G. kwoty [...]zł z tytułu pobrania w 2018 r. dotacji w nadmiernej wysokości, w sytuacji gdy w momencie doręczenia stronie decyzji SKO w T. z dnia [...] r. zobowiązanie objęte tą decyzją było przedawnione i nie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia;
3) art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 77 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe obliczenie przez organ podatkowy podstawy należnej Skarżącej nadpłaty, wraz z odsetkami i przyjęcie, iż prawidłowo obliczona została nadpłata w kwocie [...]zł, zamiast kwoty [...]zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia [...] r.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w B. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta G. z dnia [...] r. określającą Skarżącej wysokość nadpłaty z tytułu dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy-miasta G. pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie [...]zł.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
O uchyleniu zaskarżonej decyzji zdecydowały stwierdzone uchybienia przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Stosownie do, stanowiących rozwinięcie powyższej zasady postępowania, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. W myśl zaś art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z akt sprawy wynika, że Spółka pismem z dnia [...] r. złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w kwocie [...]zł wraz z oprocentowaniem. Uzasadnieniem dla tego wniosku było uchylenie przez WSA w Bydgoszczy decyzji SKO w T. z dnia [...] r. decyzji określającej Skarżącej kwotę dotacji podlegającej zwrotowi jako pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie [...]zł. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest zatem kwestia stwierdzenia nadpłaty. Tożsamy do powyższego wniosek Spółka skierowała do Prezydenta G. pismem z dnia [...] r. Jednocześnie Prezydent G. postanowieniem z dnia [...] r. z urzędu wszczął wobec Spółki postępowanie w sprawie określenia wysokości nadpłaty z tytułu dotacji podlegającej zwrotowi. Postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji, którą Kolegium utrzymało w mocy decyzją będącą przedmiotem skargi w niniejszej sprawie.
Zatem organy, do których wpłynął wniosek o stwierdzenie nadpłaty z dnia [...] r. nie przeprowadziły w istocie rzeczy postępowania zainicjowanego tym wnioskiem. W aktach sprawy brak jakichkolwiek zebranych w tej sprawie dowodów, czy też jakichkolwiek innych informacji, że postępowanie takie w ogóle było prowadzone, i z jakim skutkiem. Wniosek strony został zignorowany. W miejsce tego organ I instancji wszczął postępowanie z urzędu i określił Spółce decyzją z dnia [...] r. wysokość nadpłaty w kwocie [...]zł. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało jedynie, że "(...) W postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty, w związku z którym wydana została decyzja wymiarowa za dany okres nie prowadzi się ponownie postępowania na okoliczność merytorycznej zasadności wniosku o nadpłatę. Decyzja w przedmiocie nadpłaty bądź jej braku jest wynikiem decyzji określającej wysokość dotacji podlegającej zwrotowi." Należy zauważyć, że powyższe stwierdzenie stanowi odwrócenie kolei rzeczy, gdyż w sprawie wcześniej doszło do zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty na skutek złożonego wniosku, w dalszej kolejności – po ponad roku – zaś organ wszczął postępowanie z urzędu w sprawie określenia wysokości nadpłaty. Wskazuje to na dowolne dobieranie przez organy trybu, w jakim prowadzone jest postępowanie administracyjne z pominięciem istotnych dla sprawy wskazanych wyżej okoliczności. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że nie było podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, gdyż toczyło się postępowanie o stwierdzenie nadpłaty z wniosku z dnia [...] r.
Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (pomijając już nawet, że została ona wydana w skautek wadliwie wszczętego postępowania) odwołuje się do dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie [...]zł wynikającej z decyzji Prezydenta G. z dnia [...] r., utrzymanej w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] r., od której wniesiona skarga została oddalona wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Bd 631/24. Mając na uwadze fakt, że Skarżąca we wniosku z dnia [...] r. wniosła o stwierdzenie nadpłaty w kwocie [...]zł wraz z oprocentowaniem w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej, pobieranych od zaległości podatkowych od dnia powstania nadpłaty natomiast Prezydent G. po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości nadpłaty wydał w tym postępowaniu decyzję z dnia [...] r., w której określił Skarżącej wysokość nadpłaty z tytułu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości za 2018 r. w kwocie [...]zł z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika też, aby organ odniósł się do kwoty nadpłaty w wysokości wynikającej z wniosku z dnia [...] r., tj. [...] zł.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, zaskarżoną decyzję należało uchylić, ponieważ organ odwoławczy w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto wszczynając postępowanie z urzędu w przedmiocie określenia wysokości nadpłaty w czasie, gdy toczyło się w przedmiocie nadpłaty postępowanie zainicjowane wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty doszło do naruszenia art. 61 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Użycie w treści przepisu spójnika "lub", co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z okoliczności skutkuje spełnieniem dyspozycji uregulowanej tym przepisem. Wszczęcie postępowania o stwierdzenie nadpłaty na wniosek strony, co niewątpliwie miało miejsce na postawie wniosku z dnia [...] r., wykluczało zatem późniejsze wszczęcie postępowania w tym zakresie z urzędu postanowieniem z dnia [...] r.
Na marginesie wskazać należy, choć uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, a co za tym idzie nie stanowiło przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, że organ I instancji w wydanych postanowieniach o wszczęciu postępowania z urzędu z dnia [...] r. oraz o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego z dnia [...] r. błędnie powołał przepisy procesowe Ordynacji podatkowej jako element podstawy prawnej tych postanowień. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących należności nią nieuregulowanych, m.in. z tytułu kwot dotacji podlegających zwrotowi (por. art. 60 pkt 1), stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Powołane w powyższych postanowieniach przepisy Ordynacji podatkowej nie zostały ujęte w jej dziale III – w przeciwieństwie np. do przepisów dotyczących nadpłat – stąd w tym zakresie zastosowanie mogłyby znaleźć odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona przez Sąd polega m.in. na skonfrontowaniu wydanego przez organ rozstrzygnięcia i prowadzonego w tym przedmiocie postępowania z ustaleniami udokumentowanymi w aktach sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd w istocie nie miał takiej możliwości, a jednocześnie nie jest jego rolą zastępowanie organów w tym zakresie. To wszystko sprawia, że opisanej sytuacji należy uznać nie jest możliwe skontrolowanie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania, odniesienie się przez Sąd do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze na tym etapie postępowania jest przedwczesne.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko wyrażone w niniejszym wyroku. Zgromadzi kompletny materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie oraz dokona w ramach przeprowadzonego postępowania jego wnikliwej oceny, odnosząc się w wydanej po jego zakończeniu decyzji do wszystkich istotnych okoliczności sprawy i przedstawi jej wyniki w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom przewidzianym w obowiązujących przepisach.
Z przedstawionych wyżej powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).
T. Wójcik U. Wiśniewska H. Adamczewska-Wasilewicz