I SA/BD 497/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-10-02
NSAAdministracyjneWysokawsa
dofinansowanieturnus rehabilitacyjnyPFRONosoby niepełnosprawnenieważność decyzjikodeks postępowania administracyjnegoprawo administracyjneuchylenie decyzji

WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję SKO o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego, uznając, że organ błędnie zastosował art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skarżąca wniosła skargę na decyzję SKO stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta M. B. przyznającej dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego. SKO uznało, że decyzja Prezydenta była wydana z rażącym naruszeniem przepisów dotyczących dofinansowania. WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że organ błędnie zastosował przepis o stwierdzeniu nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ opisane przez SKO uchybienia nie stanowiły rażącego naruszenia prawa materialnego ani nie miały charakteru wadliwości samej decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Bydgoszczy, która stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. w sprawie dofinansowania ze środków PFRON uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. SKO uznało, że decyzja Prezydenta była wydana z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o rehabilitacji oraz rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych, wskazując na brak zbadania stopnia niepełnosprawności wnioskodawczyni i nieprawidłowe ustalenie wysokości dofinansowania. Skarżąca zarzuciła SKO zignorowanie wcześniejszego wyroku WSA w jej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku sygn. akt I SA/Bd 134/23, uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Sąd uznał, że SKO błędnie zastosowało art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa). W ocenie Sądu, opisane przez SKO uchybienia organu I instancji (brak weryfikacji stopnia niepełnosprawności, nieprawidłowe ustalenie wysokości dofinansowania) nie stanowiły rażącego naruszenia prawa materialnego, a jedynie mogły być wadami postępowania zwykłego, które nie mogą być korygowane w trybie stwierdzenia nieważności. Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieważności jest instytucją wyjątkową, wymagającą oczywistej sprzeczności decyzji z prawem. Ponieważ dalsze postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności było bezprzedmiotowe, Sąd umorzył postępowanie administracyjne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, opisane uchybienia organu pierwszej instancji, takie jak brak weryfikacji stopnia niepełnosprawności czy nieprawidłowe ustalenie wysokości dofinansowania, nie stanowią rażącego naruszenia prawa materialnego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją wyjątkową, wymagającą oczywistej sprzeczności decyzji z prawem. Opisane przez SKO wady decyzji Prezydenta M. B. nie spełniały tych kryteriów, a były raczej wadami postępowania zwykłego, które nie mogą być korygowane w trybie nadzwyczajnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa zachodzi, gdy występuje oczywistość naruszenia prawa, przepis nie wymaga wykładni, a skutki decyzji są nie do pogodzenia z praworządnością. Nie dotyczy to wad postępowania, które nie są wadami samej decyzji.

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 145 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego, gdy sąd stwierdzi podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu.

u.r.z.s. art. 10e

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Warunki ubiegania się o dofinansowanie ze środków PFRON uczestnictwa w turnusie.

Rozporządzenie art. 4 § 1

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych

Warunki, jakie musi spełnić osoba niepełnosprawna ubiegająca się o dofinansowanie.

Rozporządzenie art. 5 § 11-12

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych

Kryteria brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o dofinansowanie, w tym stopień niepełnosprawności i pierwszeństwo dla osób ze znacznym/umiarkowanym stopniem.

Rozporządzenie art. 6 § 1

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych

Wysokość dofinansowania w zależności od stopnia niepełnosprawności.

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania, gdy sprawa stała się bezprzedmiotowa.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądów administracyjnych nad aktami administracyjnymi.

p.u.s.a. art. 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądów administracyjnych nad aktami administracyjnymi.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Środki stosowane przez sąd administracyjny w celu usunięcia naruszenia prawa.

u.r.z.s. art. 10d § 8 pkt 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Delegacja ustawowa do wydania rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych.

u.r.z.s. art. 66

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Stosowanie przepisów k.p.a. w sprawach nieuregulowanych ustawą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

SKO błędnie zastosowało art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ opisane przez organ wady decyzji Prezydenta M. B. nie stanowiły rażącego naruszenia prawa materialnego. Wady postępowania zwykłego nie mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie nadzwyczajnym.

Odrzucone argumenty

SKO prawidłowo stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta M. B. z powodu rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 10e u.r.z.s. i przepisy rozporządzenia).

Godne uwagi sformułowania

sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy [...] a także sądy postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest oddzielnym, nowym postępowaniem w stosunku do tego, które dotyczyło wznowienia postępowania instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją procesową tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, w ramach wyjątku od zasady stabilności decyzji zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wyłącznie ocena kontrolowanej decyzji pod kątem wystąpienia wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. nie można zaakceptować przyjętego przez SKO stanowiska, że wydając decyzję [...] Prezydent M. B. w sposób rażący naruszył przepisy [...] co zostało zakwalifikowane przez Kolegium jako wypełniające przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. brak szczegółowej weryfikacji wniosku Skarżącej, ewentualne przeoczenie organu w tym zakresie nie może być korygowane poprzez stwierdzenie nieważności decyzji [...] ze względu na rażące naruszenie przepisów prawa materialnego wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji, co oznacza, że jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisu postępowania nawet o charakterze rażącym, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu. dalsze procedowanie sprawy o stwierdzenie nieważności [...] jest bezprzedmiotowe.

Skład orzekający

Tomasz Wójcik

przewodniczący

Urszula Wiśniewska

członek

Joanna Ziołek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), zwłaszcza w sprawach dotyczących dofinansowań i stosowania przepisów proceduralnych w postępowaniu nieważnościowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii dofinansowania do turnusów rehabilitacyjnych, ale zasady interpretacji przepisów proceduralnych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych, zwłaszcza w trybach nadzwyczajnych, i jak sądy pilnują granic między wadami postępowania zwykłego a wadami kwalifikowanymi uzasadniającymi stwierdzenie nieważności decyzji.

Kiedy błąd organu nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji? WSA wyjaśnia granice 'rażącego naruszenia prawa'.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 497/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2024 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 27 maja 2024 r. nr SKO-4110/107/24 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr SKO-4110/32/24, 2. umarza postępowanie administracyjne.
Uzasadnienie
I SA/Bd 497/24
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako: "SKO", "Kolegium"), po wszczęciu postępowania z urzędu, stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. w sprawie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym dla M. T. (dalej także jako: "Skarżąca", Wnioskodawczyni").
Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Kolegium i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2024 r.
W uzasadnieniu SKO podało, że decyzja Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. w sprawie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym została wydana z rażącym naruszeniem art. 10e ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 poz. 573 ze zm.; dalej także jako: "u.r.z.s.") i § 4 ust. 1, § 5 ust. 11-12 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 230 poz. 1694; dalej także jako: "Rozporządzenie").
Kolegium podało, że szczegółowe warunki, jakie powinny spełniać osoby niepełnosprawne ubiegające się o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie, tryb składania i rozpatrywania wniosków o dofinansowanie, wysokość oraz sposób przyznawania i przekazywania tego dofinansowania ze środków PFRON, zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 10d ust. 8 pkt 2 u.r.z.s., określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz.U. z 2007 Nr 230 poz. 1694 ze zm.). W sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosownie do art. 66 u.r.z.s. stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego.
SKO uznało, iż przed wydaniem decyzji Prezydent M. B. nie zbadał czy i jakim stopniem niepełnosprawności legitymuje się Skarżąca. We wniosku podano lekki jak i znaczny stopień niepełnosprawności. Wnioskodawczyni nie dołączyła kopii orzeczenia o niepełnosprawności lub równorzędnego, a organ I instancji nie wezwał jej do uzupełnienia powyższego braku formalnego, mimo iż uniemożliwiał mu rozpoznanie sprawy. Ponadto organ nie wyjaśnił w jaki sposób została ustalona wysokość przyznanego dofinansowania, mimo iż jest ona uzależniona od posiadanego przez Wnioskodawczynię stopnia niepełnosprawności, co stanowi rażące naruszenie przepisów prawa, tj. art. 10e u.r.z.s. i § 4 ust. 1, § 5 ust. 11-12 i § 6 ust. 1 Rozporządzenia.
W skardze na powyższą decyzję M. T. nie zgodziła się z odebraniem jej przyznanego dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego i uznała decyzję za krzywdzącą. Przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (dalej także jako: "WSA") z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 134/23, wydany w jej sprawie i stwierdziła, że SKO zignorowało ww. wyrok bowiem odebrało Wnioskodawczyni dofinansowanie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Podczas rozprawy w dniu 2 października 2024 r. Skarżąca podtrzymała skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a.") – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Jednocześnie w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na rozprawie.
Ze względu na zarzut Skarżącej, iż Kolegium zignorowało wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 134/23, wydany w jej sprawie wskazać na wstępie należy, że ww. wyrokiem tut. Sąd uchylił rozstrzygnięcia wydane w sprawie toczącej się na skutek wznowienia postępowania w sprawie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym zakończonego pismem Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu tego wyroku WSA stwierdził, że w dniu [...] kwietnia 2022 r. Prezydent M. B. wydał decyzję ostateczną przyznającą Skarżącej dofinansowanie, kończącą postępowanie w sprawie wniosku Skarżącej z dnia [...] stycznia 2022 r. We wniosku tym Skarżąca w zakresie stopnia niepełnosprawności zaznaczyła zarówno stopień lekki, jak i znaczny (por. k. 10 akt administracyjnych organu I instancji). Następnie po wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 r., pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r., skierowano do Skarżącej wezwanie o uzupełnienie dokumentu w postaci orzeczenia o niepełnosprawności. W piśmie tym organ wprost wskazał na nieścisłości w zakresie oznaczenia stopnia niepełnosprawności we wniosku, co oznaczało, że organ podanych we wniosku informacji uprzednio nie zweryfikował, bądź je przeoczył. Jednakże w ocenie WSA rozpoznającego sprawę pod sygn. akt I SA/Bd 134/23, powyższe nie stanowiło podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej bowiem zastosowanie trybu nadzwyczajnego wznowienia postępowania z urzędu nie może być usprawiedliwiać mankamentów czynności podejmowanych przez organ w postępowaniu zwykłym.
Wskazać należy, że tut. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę (pod sygn. akt I SA/Bd 497/24) jest związany wyrokiem WSA z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 134/23, stosownie do art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji SKO w B. z dnia [...] maja 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2024 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. w sprawie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym dla M. T..
W ocenie Sądu bezzasadny okazał się zarzut Skarżącej jakoby SKO zignorowało wyrok WSA z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 134/23, o czym ma świadczyć treść zaskarżonej decyzji. Po wydaniu powyższego wyroku Kolegium na wniosek Prezydenta M. B. z dnia [...] lutego 2024 r. wszczęło bowiem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. (k. 1-4 akt administracyjnych SKO). Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest oddzielnym, nowym postępowaniem w stosunku do tego, które dotyczyło wznowienia postępowania i było przedmiotem analizy w wyroku z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 134/23. Nie stanowi ono jego kontynuacji zatem bezzasadne jest twierdzenie Wnioskodawczyni, że organ zignorował treść wyroku WSA.
Przechodząc do istoty sporu pomiędzy stronami wskazać należy, że w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego, przy czym podstawą uchylenia powyższych rozstrzygnięć są uchybienia natury proceduralnej.
Mając na względzie, że kontrolowane rozstrzygnięcie zostało wydane w postępowaniu nieważnościowym, wypada na wstępie wyjaśnić, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją procesową tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, w ramach wyjątku od zasady stabilności decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym postępowaniem w sprawie, wszczynanym w trybie art. 157 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej także jako: "k.p.a."). Postępowanie nieważnościowe nie może być zatem traktowane jako ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej kontrolowaną w tym trybie decyzją ostateczną. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wyłącznie ocena kontrolowanej decyzji pod kątem wystąpienia wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Ewentualne niekwalifikowane wady prawne, niewymienione w powyższym katalogu, które nie zostały usunięte w administracyjnym toku instancji postępowania zwyczajnego, nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu nieważnościowym. Należy bowiem podkreślić, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją wyjątkową, umożliwiającą usunięcie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami materialnoprawnymi. Przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności, z racji ich wyczerpującego wyliczenia, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco.
W rozpoznawanej sprawie jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. wskazano art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. bowiem SKO uznało, że decyzja ta rażąco narusza przepisy art. 10e u.r.z.s. i § 4 ust. 1, § 5 ust. 11-12 i § 6 ust. 1 Rozporządzenia.
Według poglądów judykatury decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wówczas, gdy w odniesieniu do niej zostaną spełnione kumulatywnie następujące przesłanki: wystąpi oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa; skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji.
Rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Przedmiotowa wada kwalifikowana jest z reguły wyrazem ewidentnego, oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce wtedy, gdy stwierdzone naruszenie jest znaczenie większej wagi aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji. Można zatem mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95; z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92; z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09; z dnia 22 lutego 2013 r., II GSK 2098/11;; z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1107/11).
Uwzględniając powyższe uwagi w okolicznościach niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że nie można zaakceptować przyjętego przez SKO stanowiska, że wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r. Prezydent M. B. w sposób rażący naruszył przepisy art. 10e u.r.z.s. i § 4 ust. 1, § 5 ust. 11-12 i § 6 ust. 1 Rozporządzenia, co zostało zakwalifikowane przez Kolegium jako wypełniające przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Rozwijając powyższą ocenę należy przypomnieć, że Skarżąca na podstawie decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r., uzyskała dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. We wniosku o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, na stronie 3, Skarżąca w zakresie stopnia niepełnosprawności zaznaczyła, zarówno stopień lekki, jak i znaczny (por. k. 10 akt administracyjnych I inst.). Jak wskazał WSA w wyroku z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 134/23, organ podanych we wniosku informacji nie zweryfikował, bądź je przeoczył przed wydaniem decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r., którą Skarżącej przyznano dofinansowanie.
Podać należy, że treść przepisów prawa, które w ocenie SKO zostały naruszone przez Prezydenta M. B. w rażący sposób jest następująca:
- art. 10e u.r.z.s. stanowi, że:
1. Osoba niepełnosprawna może ubiegać się o dofinansowanie ze środków Funduszu uczestnictwa w turnusie, jeżeli przeciętny miesięczny dochód, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, podzielony przez liczbę osób we wspólnym gospodarstwie domowym, obliczony za kwartał poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, nie przekracza kwoty: 1) 50% przeciętnego wynagrodzenia na osobę we wspólnym gospodarstwie domowym; 2) 65% przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej.
2. W przypadku przekroczenia kwot dochodu, o których mowa w ust. 1, kwotę dofinansowania pomniejsza się o kwotę, o którą dochód ten został przekroczony, z zastrzeżeniem ust. 3.
3. W przypadku uzasadnionym trudną sytuacją materialną lub losową osoby niepełnosprawnej dofinansowanie ze środków Funduszu uczestnictwa w turnusie tej osoby lub dofinansowanie uczestnictwa jej opiekuna może zostać przyznane bez pomniejszania kwoty dofinansowania pomimo przekroczenia kwot dochodu, o których mowa w ust. 1.
4. Kwota dofinansowania do uczestnictwa w turnusie przyznana osobie niepełnosprawnej jest przekazywana na rachunek bankowy organizatora turnusu.
- § 4 ust. 1 Rozporządzenia stanowi, że:
1. Osoba niepełnosprawna może ubiegać się o dofinansowanie, pod warunkiem, że:
1) została skierowana na turnus rehabilitacyjny na wniosek lekarza, pod którego opieką się znajduje;
2) w roku, w którym ubiega się o dofinansowanie, nie uzyskała na ten cel dofinansowania ze środków Funduszu;
3) weźmie udział w turnusie, który odbędzie się w ośrodku wpisanym do rejestru ośrodków, prowadzonego przez wojewodę, albo poza takim ośrodkiem, w przypadku gdy turnus jest organizowany w formie niestacjonarnej;
4) wybierze organizatora turnusu, który posiada wpis do rejestru organizatorów turnusów;
5) będzie uczestniczyła w zajęciach przewidzianych w programie turnusu, który wybrała;
6) nie będzie pełniła funkcji członka kadry na turnusie ani nie będzie opiekunem innego uczestnika tego turnusu;
7) złoży oświadczenie o wysokości dochodu obliczonego zgodnie z art. 10e ust. 1 ustawy wraz z informacją o liczbie osób we wspólnym gospodarstwie domowym;
8) w przypadku turnusu, którego program przewiduje także zabiegi fizjoterapeutyczne, przedstawi podczas pierwszego badania lekarskiego na turnusie zaświadczenie lekarskie o aktualnym stanie zdrowia, w szczególności o chorobie zasadniczej, uczuleniach i przyjmowanych lekach.
- § 5 ust. 11-12 Rozporządzenia stanowi, że:
11. Przy rozpatrywaniu wniosku o dofinansowanie bierze się pod uwagę stopień i rodzaj niepełnosprawności wnioskodawcy oraz wpływ niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu, a także uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim.
12. Pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne, które posiadają orzeczenia o zaliczeniu do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo równoważne, osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności.
- § 6 ust. 1 Rozporządzenia stanowi, że:
1. Wysokość dofinansowania wynosi:
1) 30% przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 pkt 4 ustawy, zwanego dalej "przeciętnym wynagrodzeniem" - dla osoby niepełnosprawnej ze znacznym stopniem niepełnosprawności, osoby niepełnosprawnej w wieku do 16. roku życia oraz osoby niepełnosprawnej w wieku 16-24 lat uczącej się i niepracującej, bez względu na stopień niepełnosprawności;
2) 27% przeciętnego wynagrodzenia - dla osoby niepełnosprawnej z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności;
3) 25% przeciętnego wynagrodzenia - dla osoby niepełnosprawnej z lekkim stopniem niepełnosprawności;
4) 20% przeciętnego wynagrodzenia - dla opiekuna osoby niepełnosprawnej;
5) 20% przeciętnego wynagrodzenia - dla osoby niepełnosprawnej zatrudnionej w zakładzie pracy chronionej, niezależnie od posiadanego stopnia niepełnosprawności.
Jako uzasadnienie rażącego naruszenia powyższych przepisów prawa Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podało, że "przed wydaniem decyzji Prezydent M. B. nie zbadał czy i jakim stopniem niepełnosprawności legitymuje się wnioskodawczym. We wniosku podano lekki jak i znaczny stopień niepełnosprawności. Strona nie dołączyła kopii orzeczenia o niepełnosprawności lub równorzędnego, a organ I instancji nie wezwał strony do uzupełnienia powyższego braku formalnego, mimo, iż uniemożliwiał mu rozpoznanie sprawy. Ponadto organ nie wyjaśnił w jaki sposób została ustalona wysokość przyznanego dofinansowania, mimo, iż jest ona uzależniona od posiadanego przez stronę stopnia niepełnosprawności".
W ocenie Sądu podane przez Kolegium okoliczności nie wypełniają przesłanek wydania decyzji przez Prezydenta M. B. bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa a tym samym nieprawidłowe było stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Opisane przez SKO okoliczności nie wskazują bowiem na rażące naruszenie przez Prezydenta M. B. przepisów prawa materialnego a taki charakter mają przepisy art. 10e u.r.z.s. i § 4 ust. 1, § 5 ust. 11-12 i § 6 ust. 1 Rozporządzenia. Trudno przy tym uznać, że decyzja Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. (k. 14 akt administracyjnych organu I instancji) została wydana bez podstawy prawnej skoro w przywołanych powyżej przepisach u.r.z.s. oraz Rozporządzenia zostały uregulowane przesłanki przyznania dofinansowania uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Zweryfikowanie czy Skarżąca spełnia te przesłanki było konieczne i możliwe w postępowaniu, które zakończyło się wydaniem w dniu [...] kwietnia 2022 r. decyzji Prezydenta M. B.. Brak szczegółowej weryfikacji wniosku Skarżącej, ewentualne przeoczenie organu w tym zakresie nie może jednak być korygowane poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. ze względu na rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 10e u.r.z.s. i § 4 ust. 1, § 5 ust. 11-12 i § 6 ust. 1 Rozporządzenia.
Okoliczności podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie uprawniały również Kolegium do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. ze względu na rażące naruszenie przepisów postępowania. W tym kontekście wskazać należy na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 1773/19, który tut. Sąd podziela i przyjmuje za własny. W ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sytuacji, gdy podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jest rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, to wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji, co oznacza, że jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisu postępowania nawet o charakterze rażącym, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w ocenie Sądu stwierdzić należy, że organ błędnie uznał, że treść decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nie odpowiadała prawu i konieczne jest stwierdzenie jej nieważności. Okoliczności sprawy nie wskazują na wystąpienie oczywistości naruszenia prawa materialnego ani na to, że skutki naruszenia prawa powodują, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Tym samym jako niezasadne należało ocenić stanowisko SKO o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w konsekwencji powyższe za błędne należało uznać stwierdzenie przez SKO nieważności decyzji Prezydenta M. T. z dnia [...] kwietnia 2022 r. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 176/24).
Podsumowując, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdzająca nieważność decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Uznając jednocześnie, że z uwagi na stwierdzony charakter naruszenia prawa brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie przesłanek stwierdzenia nieważności, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd postępowanie to umorzył. Zgodnie z ww. przepisem w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że Kolegium niezasadnie stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta M. B. ze względu na rażące naruszenie przepisów prawa. Dokonana przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji i podniesionych w niej argumentów dotyczących zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszeń, które mogły być kwalifikowane jako naruszenie przepisów postępowania, doprowadziły Sąd do przekonania, że dalsze procedowanie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest bezprzedmiotowe. Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
Sąd nie orzekał w przedmiocie kosztów postępowania, ponieważ Skarżąca na rozprawie w dniu 2 października 2024 r. oświadczyła, że nie wnosi o zwrot kosztów.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI