III SA/Wa 2305/17

III SA/Wa 2305/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Dziedzic-Chojnacka /sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/
Włodzimierz Gurba
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Sygn. powiązane
III FSK 929/21 - Wyrok NSA z 2022-10-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka (sprawozdawca), sędzia WSA Włodzimierz Gurba, Protokolant referent stażysta Anna Chołuj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] maja 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. ("NUS") z [...] marca 2017 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki G. [...] Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] na wniosek złożony przez M. K.. Skarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach:
NUS prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku G. [...] Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z [...] marca 2016 r., obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług.
W związku z wystąpieniem zbiegu egzekucji sądowej z egzekucją administracyjną, Sąd Rejonowy W. w W. Wydział [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. sygn. akt [...] wyznaczył Komornika Sądowego R. M. przy Sądzie Rejonowym W. w W. jako właściwego do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji w trybie egzekucji sądowej wobec wierzytelności dłużnika Spółdzielni Mieszkaniowej "N. [...]".
Z uwagi na powyższe NUS przy piśmie z dnia 10 listopada 2016 r. przekazał Komornikowi Sądowemu tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...] celem prowadzenia dalszego postępowania egzekucyjnego zgodnie z ww. postanowieniem Sądu.
Pismami z dnia 7 lutego 2017 r. M. K. (dalej: "Skarżący") występujący jako wierzyciel roszczeń cywilnoprawnych wobec Spółki G. [...] Sp. z o.o. i jako strona w sądowym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego R. M. przy Sądzie Rejonowym W. w W., zwrócił się do NUS z prośbą o uchylenie administracyjnych tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], wydanych w celu prowadzenia łącznej egzekucji w postępowaniu o sygn. akt [...]. Skarżący wskazał na przedawnienie należności i nieprawidłowości w przedmiotowych tytułach wykonawczych i podniósł, że uzasadnionym jest umorzenie egzekucji w administracji prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych i poinformowanie o tym fakcie Komornika Sądowego.
NUS postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki G. [...] Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ podkreślił, iż kwestionowanie zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego z jakichkolwiek przyczyn leży w kompetencji i po stronie dłużnika – G. [...] Sp. z o.o. i to dłużnik może w wyniku wszczętego i prowadzonego postępowania egzekucyjnego zwracać się do organu egzekucyjnego z wnioskami. Natomiast wierzyciel roszczeń cywilnoprawnych występujący jako strona w sądowym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego nie jest stroną w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym i nie może występować z żądaniem umorzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego, gdyż nie posiada umocowania do występowania z żądaniem uchylenia administracyjnych tytułów wykonawczych.
Pismem z dnia 23 marca 2017 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie NUS. Zarzucił, że organ nie rozważył kwestii uchylenia z urzędu tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], pomimo wskazanych we wniosku wad prawnych. W ocenie Skarżącego organ przeprowadził postępowanie, koncentrując się wyłącznie na badaniu przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz braku legitymacji do złożenia wniosku, tymczasem okolicznością istotniejszą było ustalenie, czy w ogóle wszczęta została egzekucja i ustosunkowanie się do zarzutu niedoręczenia przedmiotowych tytułów wykonawczych. Jednocześnie wskazał na brak wymagalności zaległości podatkowych objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Wobec powyższego Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
DIAS postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu DIAS wskazał, iż na gruncie niniejszej sprawy zaistniała podmiotowa przesłanka determinująca niedopuszczalność wszczęcia postępowania. Organ stwierdził, iż przeszkodą we wszczęciu postępowania w sprawie jest żądanie Skarżącego, które nie może zostać rozpatrzone wobec faktu, że występujący z wnioskiem jako strona w sądowym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego, nie jest stroną w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. W związku z powyższym uznał, iż okoliczność ta uzasadnia zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu wynikającego z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 t.j.), dalej jako k.p.a.
W ocenie Organu odwoławczego Skarżący jako wierzyciel Spółki G. [...] Sp. z o.o. i uczestnik w sądowym postępowaniu egzekucyjnym nie może występować z żądaniem uchylenia tytułów wykonawczych i umorzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Zaznaczył, iż zgodnie z art. 59 § 4 ustawy egzekucyjnej postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Podkreślił, iż w przedmiotowym postępowaniu, uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego może być tylko G. [...] Sp. z o.o. Wierzycielem w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym jest natomiast NUS, a Skarżący występuje jako wierzyciel roszczeń cywilnoprawnych i jest stroną jedynie sądowego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego.
DIAS odniósł się do zarzutów zażalenia, że NUS nie rozważył kwestii uchylenia tytułów wykonawczych, pomimo wskazanych we wniosku o umorzenie wad prawnych i skupił się wyłącznie na badaniu legitymacji do złożenia wniosku. Organ wyjaśnił, że na etapie stosowania art. 61a § 1 k.p.a. organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku, czy występują przesłanki uniemożliwiające merytoryczne rozpatrzenie podania. DIAS zaznaczył, iż nie zajmuje się natomiast analizą zasadności wniosku. DIAS podniósł, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. Organ odwoławczy uznał, iż w przedmiotowej sprawie NUS, stwierdzając brak legitymacji do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec G. [...] Sp. z o.o., zobowiązany był odmówić wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia. W związku z powyższym DIAS stwierdził brak podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia NUS.
W skardze na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji celem merytorycznego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił wydanie go z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w oparciu o niewłaściwe i błędne ustalenia faktyczne dotyczące uzasadnienia dla umorzenia wadliwych tytułów wykonawczych.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie rozważyły w ogóle kwestii uchylenia z urzędu tytułów wykonawczych pomimo wskazanych we wniosku wad prawnych. Ponadto wskazano, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie, koncentrując się wyłącznie na badaniu przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz braku legitymacji czynnej do złożenia wniosku, tymczasem okolicznością najistotniejszą było ustalenie, czy w ogóle wszczęta została egzekucja i ustosunkowanie się do zarzutu niedoręczenia przedmiotowych tytułów wykonawczych. W ocenie Skarżącego brak doręczenia tytułu wykonawczego oznacza, że egzekucja nie została wszczęta, czego następstwem jest z kolei brak podstaw prawnych do podejmowania działań w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym W. R. M..
Skarżący wskazał, iż występuje jako wierzyciel roszczeń cywilnoprawnych i jest stroną jedynie sądowego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego. Wskazał, iż G. [...] Sp. z o.o. w ogóle nie jest zainteresowana umorzeniem tytułów wykonawczych, gdyż jak wynika z zestawienia danych z deklaracji VAT-7, VAT-7K, VAT-7D za okres: 01.01.2009 - 10.11.2015, złożonych przez NUS do Sądu Gospodarczego [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] listopada 2015 roku spółka G. [...] Sp. z o.o. wykazywała rzekomą "Nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym" w zestawieniu na dzień 10 listopada 2015 roku, tj. w okresie za który zostały wystawione tytuły wykonawcze. Zdaniem Skarżącego należy więc przyjąć, iż należności te uległy z winy Urzędu Skarbowego przedawnieniu. Ponadto podniósł, iż z pisma Komornika Sądowego R. M. z dnia 22 lutego 2017 roku w toku prowadzonych postępowań egzekucyjnych przeciwko dłużnikowi G. [...] Sp. z o.o. w latach 2009-2015 wyegzekwowano łącznie kwotę 120.980,52,- która to kwota została wypłacona m.in. na rzecz K. [...] Sp. z o.o. oraz T. [...] Sp. z o.o. powiązanych kapitałowo i osobowo ze spółką G. [...] Sp. z o.o.
Skarżący wskazał, iż pomimo powstania należności skarbowych w okresie styczeń 2008 - wrzesień 2008 Urząd Skarbowy W. w latach 2009-2015 nie prowadził egzekucji wobec G. [...] Sp. z o.o., co również w jego ocenie wskazuje na wadliwość prowadzonego obecnie postępowania egzekucyjnego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. Zdaniem Skarżącego w przedmiotowej sprawie wyjaśnienie powyższych "machinacji" winno być zadaniem organu podatkowego administracji publicznej, a nie zasłanianie się wątpliwymi przesłankami natury formalnej. Skarżący podkreślił, iż ma uzasadniony interes prawny w rozpatrzeniu merytorycznym niniejszej sprawy, jak również oczywisty jest interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia 13 lutego 2018 r. Skarżący wskazał, iż posiada prawomocny tytuł wykonawczy wobec spółki G. [...] Sp. z o.o. tj. wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] grudnia 2015 roku sygn. [...], który nakłada na wszelkie instytucję i osoby obowiązek pomocy w wyegzekwowania stwierdzonej nim należności. Skarżący zarzucił bezprawne pozbawienie ochrony prawnej, poprzez odbieranie możliwości występowania w przedmiotowej sprawie. Skarżący powołał się na art. 7 k.p.a. Wskazał, iż w dniu [...] listopada 2015r. Sąd Okręgowy w W. nadał klauzulę wykonalności wyrokowi zaocznemu z dnia [...] października 2015 roku sygn. akt [...] zasądzającemu przedmiotową wierzytelność G. [...] Sp. z o.o. na rzecz Skarżącego. W związku z szeregiem działań członków Zarządu G. [...] Sp. z o.o., związanych, w szczególności z ukrywaniem majątku, działaniem na szkodę wierzycieli Prokuratura Rejonowa w W. prowadzi postępowanie przygotowawcze za sygn. akt. [...], Aktualnie postępowanie prowadzi Prokuratura Okręgowa w W. wraz z Komendą Rejonową Policji W. ul. [...]. Skarżący podkreślił, iż są to sprawy dotyczące doprowadzenia do poważnych strat finansowych dla Skarbu Państwa spowodowane przez firmy i osoby przedstawione w dokumentach, oraz oszukania Skarżącego. Na podstawie załączonych do pisma dokumentów w ocenie Skarżącego z urzędu winny zostać uchylone tytuły wykonawcze Urzędu Skarbowego W. wystawione bezpodstawnie i bezprawnie w 2016 r. (pomimo, że dotyczą rzekomych zaległości podatkowych z 2008r.)
W piśmie procesowym z 6 marca 2018 r. Skarżący podniósł, iż tytuły wykonawcze wystawione przez NUS nie mogą być skuteczne, ponieważ organ wystąpił z roszczeniem po upływie ponad ośmiu lat, a ponadto w ocenie Skarżącego dokumenty te mają wiele wad prawnych. Według Skarżącego nieskuteczność roszczeń NUS potwierdził Sąd Rejonowy W. w W. [...] Wydział [...] postanowieniem z dn. [...] kwietnia 2016r., sygn. akt [...]. Skarżący wskazał na okoliczności związane z przejęciem i egzekucją wierzytelności firmy "G. [...]".
W ocenie Skarżącego tytuł wykonawczy Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2016 r. do Firmy "G. [...]" został wysłany na nieaktualny adres. Tym samym firmie "G. [...]" nie dostarczono tytułu wykonawczego Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2016 r. z winy Urzędu Skarbowego. W związku z powyższym zdaniem Skarżącego Tytuł Wykonawczy jest nieskuteczny i nie może być użyty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego R. M..
W ocenie Skarżącego ze względu na uchybienia prawne we wskazanych sprawach NUS powinien zostać wykluczony z dalszej egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego R. M. najpóźniej do dnia 13.12.2017 r. i pozbawiony prawa do uczestniczenia w planie podziału z dnia 10.02.2017 r., który zaskarżył w Sądzie Rejonowym W. [...] Wydział [...] sygn. akt [...].
Skarżący podkreślił, iż ze zgromadzonych dowodów spraw jednoznacznie wynika, że działanie Urzędu Skarbowego W. i urzędników państwowych było niezgodne z prawem, jak również działanie na niekorzyść Skarbu Państwa i Skarżącego jako wierzyciela firmy "G. [...]". Zaznaczył, iż firma "G. [...]" i L. K. dokonał wielu malwersacji finansowych i przestępstw, nigdy nie chciał zwrócić Skarżącemu pieniędzy przywłaszczonych sobie mimo ugody przedsądowej, a następnie wyroku Sądu z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu było w niniejszej sprawie postanowienie DIAS z [...] maja 2017 r., mocą którego utrzymał on w mocy postanowienie NUS z [...] marca 2017 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki G. [...] Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] na wniosek złożony przez M. K..
W myśl art. 61 § 1 kpa "Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu".
Art. 61a kpa stanowi zaś, iż:
"§ 1. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
§ 2. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie".
Zgodnie zaś z art. 59 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. A zatem słusznie zarówno NUS, jak i DIAS w swoich postanowieniach uznali, że w przedmiotowym postępowaniu, uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego może być tylko zobowiązany czyli G. [...] Sp. z o.o. Wierzycielem w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym jest natomiast NUS, a M. K. występuje jako wierzyciel roszczeń cywilnoprawnych i jest stroną jedynie sadowego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego. Tym samym Skarżący nie może być stroną postępowania o umorzenie postępowania egzekucyjnego, co wynika wprost z przytoczonego art. 59 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Należy podkreślić, iż zbadanie, kto może być stroną postępowania, a zatem kto może w konkretnym postępowaniu administracyjnym wystąpić z wnioskiem o jego wszczęcie, jest wstępnym etapem tego postępowania. Najpierw bowiem organ musi ustalić krąg osób uprawnionych do wszczęcia postępowania, a dopiero po tym ustaleniu i weryfikacji pozytywnej, czy wniosek pochodzi od strony, organ może rozpoznać sprawę merytorycznie. Zarzuty merytoryczne sformułowane przez Skarżącego wobec wskazanych tytułów wykonawczych wystawionych wobec spółki G. [...] sp. z o.o. nie mogły być zatem rozpoznane przez Organ wobec faktu, iż Skarżący nie był uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie stosownych postępowań.
Art. 7 kpa stanowi, że "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli".
Z przepisu art. 7 kpa nie da się jednak wywieść domniemania załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem strony. Dlatego w ocenie Sądu organy podatkowe nie naruszyły w niniejszej sprawie zasady praworządności, wynikającej z tego przepisu.
W sprawie nie doszło zatem do naruszenia przepisów prawa, wskazanych w skardze przez Skarżącego, ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.