I SA/Bd 489/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Bydgoszczy uchylił postanowienie organu odwoławczego odmawiające wydania zaświadczenia o przedawnieniu zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, uznając błędną interpretację przepisów przez organ.
Skarżący P. J. domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego wygaśnięcie zobowiązania podatkowego z tytułu spadku po matce wskutek przedawnienia. Organ podatkowy odmówił, argumentując brak możliwości jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego i prawnego z posiadanych dokumentów oraz wydłużony termin przedawnienia w przypadku niezłożenia deklaracji. WSA w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące powstania obowiązku podatkowego i przedawnienia w przypadku spadku stwierdzonego prawomocnym postanowieniem sądu.
Sprawa dotyczyła wniosku P. J. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przedawnienie zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia spadku po matce K. J. Skarżący wskazał, że obowiązek podatkowy powstał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w lutym 2020 r., a zatem zobowiązanie przedawniło się z końcem 2023 r. Organ podatkowy pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Organ argumentował, że brak złożenia przez podatnika deklaracji SD-3 uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie przedawnienia, a w takim przypadku obowiązuje 5-letni termin przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że organ błędnie zinterpretował art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia prawomocnym orzeczeniem sądu nabycia spadku, które nie zostało wcześniej zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Sąd podkreślił, że taka sytuacja nie implikuje obowiązku złożenia zeznania podatkowego i nie powoduje wydłużenia terminu przedawnienia do 5 lat. W związku z tym, 3-letni termin przedawnienia, liczony od końca roku powstania obowiązku podatkowego, miał zastosowanie, a zobowiązanie przedawniło się z końcem 2023 r. Sąd wskazał również, że przepisy dopuszczają wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu zobowiązania wskutek przedawnienia, a brak takiego zaświadczenia pozostawiłby skarżącego w niepewnej sytuacji prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeśli potwierdza ono stan prawny wynikający z posiadanych danych, a w tym przypadku przedawnienie zobowiązania podatkowego nastąpiło zgodnie z prawem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. W sytuacji, gdy nabycie spadku zostało stwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu, a nie zostało wcześniej zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Taka sytuacja nie nakłada na podatnika obowiązku złożenia zeznania i nie powoduje wydłużenia terminu przedawnienia do 5 lat. W związku z tym, 3-letni termin przedawnienia miał zastosowanie, a zobowiązanie przedawniło się z końcem 2023 r. Brak wydania zaświadczenia pozostawiłby skarżącego w niepewnej sytuacji prawnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
O.p. art. 306a § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
O.p. art. 306b § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli potwierdza ono fakty albo stan prawny, wynikające z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Przed wydaniem zaświadczenia organ może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.
O.p. art. 68 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
u.p.s.d. art. 6 § 4
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżone postanowienie w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
O.p. art. 68 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie lub nie ujawnił wszystkich danych, zobowiązanie podatkowe nie powstaje, pod warunkiem, że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
u.p.s.d. art. 17a § 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Podatnicy podatku są obowiązani, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego złożyć zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych.
u.p.s.d. art. 19 § 4
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Notariusz może dokonać czynności związanych ze zbyciem praw do spadku lub rzeczy/praw uzyskanych tytułem spadku tylko za zgodą naczelnika urzędu skarbowego lub po przedstawieniu zaświadczenia potwierdzającego zapłatę podatku lub wygaśnięcie zobowiązania wskutek przedawnienia.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek podatkowy z tytułu nabycia spadku powstał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu, a nie z chwilą przyjęcia spadku. W przypadku stwierdzenia nabycia spadku prawomocnym orzeczeniem sądu, które nie zostało zgłoszone do opodatkowania, nie powstaje obowiązek złożenia zeznania podatkowego. W związku z brakiem obowiązku złożenia zeznania, zastosowanie ma 3-letni termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, a nie 5-letni. Organ podatkowy posiada dane pozwalające na stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązania wskutek przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy argumentował, że brak złożenia przez podatnika zeznania SD-3 uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie przedawnienia. Organ podatkowy twierdził, że w przypadku niezłożenia deklaracji obowiązuje 5-letni termin przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
organ ma obowiązek wydać zaskarżalne postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. nie posiada informacji umożliwiających wydanie zaświadczenia potwierdzającego wygaśnięcie zobowiązania wskutek przedawnienia. nie ma podstaw do stwierdzenia, że celem tym było nałożenie obowiązku złożenia zeznania. brak wydania zaświadczenia powodowałby pozostawienie skarżącego w niedookreślonej sytuacji prawnej co do jego obowiązków podatkowych.
Skład orzekający
Leszek Kleczkowski
sprawozdawca
Tomasz Wójcik
członek
Urszula Wiśniewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku od spadków i darowizn dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w przypadku spadków stwierdzonych prawomocnym postanowieniem sądu, a także kwestia wydawania zaświadczeń o przedawnieniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nabycie spadku zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, a nie zostało wcześniej zgłoszone do opodatkowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego podatku od spadków i darowizn oraz kwestii przedawnienia, co jest istotne dla wielu podatników. Wyjaśnia skomplikowane zasady interpretacji przepisów podatkowych i procedury wydawania zaświadczeń.
“Czy wiesz, kiedy przedawnia się podatek od spadku? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 489/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2024-09-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/ Tomasz Wójcik Urszula Wiśniewska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane III FSK 133/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-30 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 306a par. 1 i par. 2, art. 306b par. 1 i par. 2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Dz.U. 2024 poz 596 art. 6 ust. 4 w zw. z art. 17 a ust. 1 Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 28 maja 2024 r. nr 0401-IOD2.4054.2.2024 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz P. J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] marca 2024 r. skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że zobowiązanie podatkowe z tytułu nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku po zmarłej K. J. wygasło wskutek przedawnienia. Jako dokument stanowiący podstawę nabycia wskazał postanowienie Sądu Rejonowego w I. I Wydział Cywilny z dnia [...] lutego 2020 r., sygn. akt [...], które uprawomocniło się w dniu [...] lutego 2020 r. Skarżący podniósł, że z momentem uprawomocnienia się postanowienia Sądu w sprawie stwierdzenia nabycia spadku powstał obowiązek podatkowy na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (dalej: "u.p.s.d."). Zdaniem podatnika, nie miał on obowiązku składania zeznania podatkowego, prawo do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie w niniejszej sprawie przedawniło się bowiem, zgodnie z art. 68 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p."), z upływem 3 lat licząc od końca roku podatkowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, tj. z dniem [...] grudnia 2023 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego, że zobowiązanie podatkowe z tytułu nabycia spadku po zmarłej K. J. wygasło wskutek przedawnienia. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ, wskazując na treść art. 306a, art. 306b i art. 306c O.p. podał, że podstawą do wydania zaświadczenia przez dany organ podatkowy są wyłącznie prowadzone przez ten organ "ewidencje, rejestry lub inne dane znajdujące się w jego posiadaniu". Innymi słowy, możliwość wydania zaświadczenia o określonej treści potwierdzającej fakty albo stan prawny, determinowana jest tym, co wynika z dokumentacji (ewidencji, rejestrów) i innych danych, które są w dyspozycji organu mającego wydać zaświadczenie. W takim stanie rzeczy obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o wydanie zaświadczenia jest sprawdzenie tego, co wynika z będących w jego dyspozycji materiałów w odniesieniu do przedmiotu objętego wnioskiem. Jeśli żądanie zawarte we wniosku o wydanie zaświadczenia ma potwierdzenie we wskazanych źródłach (dokumentach, danych lub informacjach), wówczas wydawane jest zaświadczenie o żądanej treści. W przeciwnym razie, organ ma obowiązek wydać zaskarżalne postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w zaistniałym stanie faktycznym Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. nie miał prawa do wydania zaświadczenia o żądanej przez stronę treści. Organ nie może bowiem niespornie stwierdzić, że zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn wygasło wskutek przedawnienia. Na obecnym etapie analizy stanu faktycznego organ podatkowy nie dysponuje kompletną dokumentacją źródłową pozwalającą na jednoznaczne ustalenie kwestii zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia rzeczonego spadku. Bezsprzecznie bowiem pomimo wiedzy o istnieniu obowiązku podatkowego z tego tytułu oraz regulacji prawnych obligujących spadkobiercę do określonych czynności urzędowych – podatnik nie złożył terminowo ani zgłoszenia SD-Z2 warunkującego zastosowanie zwolnienia podmiotowego, ani zeznania SD-3. Skoro zatem organ posiada jedynie postanowienie Sądu Rejonowego w I. z dnia [...] lutego 2020 r. sygn. akt [...], którego data uprawomocnienia wyznacza datę powstania obowiązku podatkowego, lecz nie dysponuje deklaracją zawierającą szczegółowe dane o przedmiocie spadku - kwestia zobowiązania podatkowego nie została w sposób formalny rozstrzygnięta. W konsekwencji organ stwierdził, że nie posiada informacji umożliwiających wydanie zaświadczenia potwierdzającego wygaśnięcie zobowiązania wskutek przedawnienia. Odnosząc się do argumentacji zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że 3-letni termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, liczony od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, ma zastosowanie w przypadku, gdy podatnik obowiązany do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, złoży deklarację w ustawowym terminie ujawniając w niej wszystkie dane niezbędne do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Termin ten z mocy prawa ulega wydłużeniu do lat 5 w przypadku niezłożenia przez podatnika deklaracji w wymaganym przez przepisy prawa podatkowego terminie bądź nieujawnienia przez niego w złożonej deklaracji wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. W takim przypadku (niezłożenia zeznania w ustawowym terminie) okres, w którym organ podatkowy ma kompetencję do wydania i doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, wynosi 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W skardze strona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Zdaniem skarżącego, obowiązek podatkowy z tytułu nabycia spadku po zmarłej K. J. powstał, zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.s.d., z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, tj. w dniu [...] lutego 2020 r., a w takim przypadku brak jest obowiązku złożenia zeznania podatkowego. W ocenie skarżącego, decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe powinna być mu doręczona, zgodnie z art. 68 § 1 O.p., w ciągu 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, czyli do [...] grudnia 2023 r. Zdaniem skarżącego, w sprawie powinno być wydane zaświadczenie o przedawnieniu zobowiązania podatkowego w podatku od spadku po zmarłej matce, K. J.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił wydania wnioskowanego przez skarżącego zaświadczenia. Wskazując ramy prawne sprawy, należy odwołać się do przepisów dotyczących wydawania przez organy podatkowe zaświadczeń, które zostały umieszczone w dziale VIIIa (art. 306a do art. 306n) O.p. W myśl art. 306a § 1 i 2 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jak stanowi art. 306a § 3 O.p. zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Stosownie do treści art. 306b § 1 O.p. w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Natomiast w art. 306b § 2 O.p. ustawodawca wskazał, że organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające. Jednocześnie w myśl art. 306k O.p., w sprawach nieuregulowanych w art. 306a-306ia oraz art. 306l stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów 1-6, 8 i 9, z wyłączeniem art. 171a, rozdziałów 10-12, 14, 16 oraz 23 działu IV O.p. Wskazać należy, że skarżący posiada interes prawny w urzędowym potwierdzeniu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od spadków i darowizn na skutek przedawnienia, wobec czego została spełniona przesłanka z art. 306a § 2 pkt 2 O.p. Zgodnie ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych z przepisów normujących instytucję zaświadczenia wynika, że jest to czynność materialno-techniczna, stanowiąca urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego. Podstawą do wydania zaświadczenia przez dany organ podatkowy są prowadzone przez niego ewidencje, rejestry lub inne dane znajdujące się w jego posiadaniu. Organ wydaje bądź odmawia wydania wnioskowanego zaświadczenia, opierając się na danych zawartych w będących w jego posiadaniu dokumentach, a wynikające z tych dokumentów informacje determinują możliwość wydania zaświadczenia o określonej treści. Zaświadczenie potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych. Odnosi się ono do zbadania okoliczności wynikających z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych będących w posiadaniu organu (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 16 września 2014 r., I SA/Bd 784/14; wyroki NSA z dnia: 9 października 2009 r., II FSK 781/08; 9 stycznia 2009 r., II FSK 1382/07; 24 lutego 2011 r., I OSK 601/10; 9 maja 2012 r., II FSK 2163/10; 23 września 2014 r., II FSK 2358/12; 2 grudnia 2015 r., II FSK 2891/13; 27 kwietnia 2016r., I FSK 1739/14). Podzielając tezy zaprezentowane w przedstawionym wyżej orzecznictwie sądów administracyjnych należy zwrócić uwagę, że przed żądanym przez stronę potwierdzeniem faktów lub stanu prawnego organ wydający zaświadczenie przeprowadza w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające, a zatem jest zobowiązany do wyjaśnienia, czy fakt bądź stan prawny, którego potwierdzenia żąda wnioskodawca, wynika z prowadzonej przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Z nich bowiem uzyskuje wiedzę o danym fakcie bądź stanie prawnym i jeśli postępowanie to wykazało istnienie tego faktu lub wystąpienie stanu prawnego, to zobowiązany jest urzędowo ten fakt lub stan prawny potwierdzić. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że skarżący wystąpił do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w I. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że zobowiązanie podatkowe z tytułu nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku po zmarłej K. J. (matce), wygasło wskutek przedawnienia. Jako dokument stanowiący podstawę nabycia wskazał postanowienie Sądu Rejonowego w I. z dnia [...] lutego 2020 r., sygn. akt [...], które uprawomocniło się w dniu [...] lutego 2020 r. Skarżący podkreślił, że z momentem uprawomocnienia się postanowienia Sądu w sprawie stwierdzenia po zmarłej K. J., powstał obowiązek podatkowy na podstawie art. 6 ust. 4 u.p.s.d. Tym samym, w jego ocenie, prawo do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie w przedawniło się, zgodnie z art. 68 § 1 O.p., z upływem 3 lat licząc od końca roku podatkowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, tj. z dniem [...] grudnia 2023 r. Organ podatkowy pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia. Utrzymując w mocy to postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie neguje faktu, że organ jest w posiadaniu postanowienia Sądu Rejonowego w I. z dnia [...] lutego 2020 r., sygn. akt [...] (z akt sprawy wynika, że wpłynęło ono do Urzędu Skarbowego w I. w dniu [...] marca 2020 r.), uważa natomiast, iż w świetle art. 17a ust. 1 u.p.s.d. obowiązek złożenia deklaracji podatkowej ciążył na skarżącym niezależnie od tego, czy spadek nabył w dacie przyjęcia spadku (art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.), czy też wraz z uprawomocnieniem się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku (art. 6 ust. 4 u.p.s.d.). Tym samym, w ocenie organu, termin przedawnienia prawa do wydania decyzji w obu przypadkach następuje na zasadach określonych w art. 68 § 2 pkt 1 O.p. Zgodnie z art. 68 § 1 i § 2 O.p. przekształcenie obowiązku podatkowego w konkretne zobowiązanie podatkowe może nastąpić tylko w określonym ustawą czasie. Termin przedawnienia uprawnienia organu podatkowego do wydania decyzji ustalającej rozpoczyna swój bieg z chwilą powstania obowiązku podatkowego. Według postanowień art. 68 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W myśl art. 68 § 2 O.p., jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego (pkt 1) lub w złożonej deklaracji podatkowej nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego (pkt 2), zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje pod warunkiem, że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W ustawie o podatku od spadków i darowizn zdarzeniem wywołującym obowiązek podatkowy jest nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych (art. 1 ust. 1 pkt 1-6 i ust. 2 u.p.s.d.). Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. obowiązek podatkowy powstaje - przy nabyciu w drodze dziedziczenia - z chwilą przyjęcia spadku. W myśl art. 17a ust. 1 u.p.s.d. podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2 złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania. Z kolei, jak stanowi art. 6 ust. 4 u.p.s.d., jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia. Przepis art. 6 ust. 4 u.p.s.d. określa odnowiony, czy też ponowny moment powstania obowiązku podatkowego. Odnowienie obowiązku podatkowego polega na tym, że powinność świadczenia pieniężnego, o której mowa w art. 4 O.p., powstaje wskutek zaistnienia innego zdarzenia, określonego w przepisach, niż zdarzenie, które wcześniej taki obowiązek kreowało. Analiza przepisu art. 6 ust. 4 u.p.s.d. wskazuje, że aby powstał (odnowiony) obowiązek podatkowy, a zatem by doszło do zmiany zdarzenia, z jakim ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego (art. 4 O.p.), konieczne jest zaistnienie dwóch przesłanek: niezgłoszenie nabycia do opodatkowania oraz stwierdzenie pismem (w przypadku dziedziczenia może to być sądowe stwierdzenie nabycia spadku albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia). Celem uregulowania zawartego w art. 6 ust. 4 u.s.p.d. było umożliwienie organowi działania, gdy podatnik jest bierny i nie składa zeznania, by zapobiec sytuacji, gdy organ dowiaduje się o powstaniu obowiązku podatkowego już po przedawnieniu prawa wydania decyzji ustalającej. Nie ma natomiast podstaw do stwierdzenia, że celem tym było nałożenie obowiązku złożenia zeznania. To właśnie brak zeznania jest przesłanką zastosowania art. 6 ust. 4 u.p.s.d. W tym kontekście Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym odnowienie niezgłoszonego do opodatkowania obowiązku podatkowego z tytułu nabycia spadku, w rozumieniu art. 6 ust. 4 u.p.s.d., nie implikuje po stronie spadkobiercy obowiązku złożenia zeznania podatkowego. W konsekwencji w sytuacji prawnej określonej w art. 6 ust. 4 u.p.s.d. nie ma zastosowania termin 5-letni przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 2 pkt 1 i 2 O.p. (por. wyroki NSA z dnia: 18 sierpnia 2022 r., III FSK 762/21; 5 lipca 2022 r., III FSK 634/21; 16 listopada 2021 r., III FSK 360/21 i III FSK 323/21; 5 maja 2021 r., III FSK 1811/21; 8 grudnia 2020 r., II FSK 2173/18; 19 września 2017 r., II FSK 2120/15; 6 października 2017 r., II FSK 2366/15; 19 września 2017 r., II FSK 2120/17; 1 grudnia 2016 r., II FSK 3296/14; 17 lipca 2015 r., II FSK 1485/13; 18 kwietnia 2014 r., II FSK 1182/12). Odnotować warto, że podobne stanowisko jest też prezentowane w piśmiennictwie prawniczym (por. G. Liszewski w: S. Bogucki, G. Liszewski, P. Smoleń, J. Szczygieł, K. Winiarski, Podatek od spadków i darowizn, Komentarz, Warszawa 2021, str. 265 i powołane tam orzecznictwo). W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ dokonał błędnej interpretacji art. 6 ust. 4 w zw. z art. 17a ust. 1 u.p.s.d. W konsekwencji, stosownie do art. 6 ust. 4 u.p.s.d., w niniejszej sprawie obowiązek podatkowy odnowił się z chwilą uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, czyli w dniu [...] lutego 2020 r. Tym samym skarżący nie miał obowiązku złożenia zeznania, o którym mowa w art. 17a ust. 1 u.p.s.d. Oznacza to, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 68 § 2 O.p. tylko art. 68 § 1 O.p., a zatem – jak to trafnie wskazała strona – przedawnienie prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe nastąpiło z końcem 2023 r. Nie jest przy tym wykluczone, aby prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie o wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu zobowiązania podatkowego, organ podatkowy zbadał, czy zobowiązanie to wygasło na skutek upływu terminu przedawnienia (por. wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2021 r., III FSK 3865/21; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 kwietnia 2024 r., I SA/Bd 170/24; wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 października 2022 r., I SA/Kr 835/22). Wskazać też trzeba, że zgodnie z art. 19 ust. 4 u.d.s.p., jeżeli przedmiotem aktu notarialnego, który ma być sporządzony, lub dokumentu, co do którego notariusz ma uwierzytelnić podpis, ma być zbycie praw do spadku albo zbycie lub obciążenie rzeczy lub praw majątkowych uzyskanych tytułem, określonym w art. 1, notariusz może dokonać tych czynności tylko za uprzednią pisemną zgodą naczelnika urzędu skarbowego albo po przedstawieniu zaświadczenia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że nabycie jest zwolnione od podatku, że należny podatek został zapłacony albo zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia. Z przepisu tego wprost zatem wynika, że ustawodawca dopuścił możliwość wydania przez organ podatkowy zaświadczenia potwierdzającego, że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia. Należy zauważyć, że w myśl art. 306b § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie stanu prawnego, wynikającego z danych znajdujących się w jego posiadaniu. W rozpatrywanej sprawie właściwy organ podatkowy dysponował postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, które dawało ewentualną podstawę do ustalenia zobowiązania podatkowego. Dopiero jednak pismem z dnia [...] lutego 2024 r., a więc już po upływie terminu przedawnienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. zwrócił się do strony o złożenia zeznania podatkowego (SD-3) w sprawie nabycia spadku po K. J.. Z uwagi na upływ terminu przedawnienia, nie jest obecnie możliwe wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego (por. art. 208 § 1 O.p.). Brak zatem wydania zaświadczenia powodowałby pozostawienie skarżącego w niedookreślonej sytuacji prawnej co do jego obowiązków podatkowych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawione powyżej stanowisko Sądu. Wobec naruszenia przepisów art. 306a § 1 i § 2 pkt 2 O.p., art. 306b § 1 i § 2 O.p. oraz nieprawidłowego zastosowania art. 6 ust. 4 w zw. z art. 17a ust. 1 u.p.s.d., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI