I SA/Bd 477/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-11-14
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenie społeczneskładkizwolnienieCOVID-19Tarcza AntykryzysowaPKDprzeważająca działalnośćZUSpostępowanie administracyjne

WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek, uznając, że wątpliwości co do przeważającej działalności gospodarczej należy rozstrzygać na korzyść strony.

Spółka A. domagała się zwolnienia z opłacania składek za grudzień 2021 r., wskazując jako przeważającą działalność kod PKD 56.30.Z (przygotowywanie i podawanie napojów). ZUS odmówił, powołując się na wcześniejsze oświadczenia spółki wskazujące kod 56.10.A (restauracje) i brak jednoznacznych dowodów na zmianę profilu działalności. WSA uchylił decyzję ZUS, podkreślając, że w przypadku nieusuwalnych wątpliwości co do stanu faktycznego, należy je rozstrzygać na korzyść strony, zgodnie z art. 81a k.p.a., zwłaszcza w kontekście trudności dowodowych wynikających z pandemii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą spółce A. zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za grudzień 2021 r. Spółka wnioskowała o zwolnienie, wskazując jako przeważającą działalność kod PKD 56.30.Z (przygotowywanie i podawanie napojów). ZUS odmówił, argumentując, że spółka w poprzednich wnioskach o zwolnienie konsekwentnie wskazywała kod PKD 56.10.A (restauracje) i nie przedstawiła wystarczających dowodów na zmianę profilu działalności na 56.30.Z. Sąd, opierając się na wcześniejszym wyroku w tej sprawie (sygn. akt I SA/Bd 309/22), który wiązał organ zgodnie z art. 153 p.p.s.a., uznał, że ZUS ponownie naruszył przepisy procedury administracyjnej, w szczególności art. 7, 80 i 81a k.p.a. Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy istnieją nieusuwalne wątpliwości co do stanu faktycznego, należy je rozstrzygać na korzyść strony. Zwrócono uwagę na trudności dowodowe wynikające z pandemii COVID-19, które mogły uniemożliwić spółce przedstawienie wszystkich wymaganych dokumentów. Sąd stwierdził, że ZUS nie wykazał w sposób przekonujący, że spółka nie prowadziła działalności objętej kodem 56.30.Z, a tym samym nie spełniła przesłanek do odmowy zwolnienia. Kwestia wcześniejszych oświadczeń spółki dotyczących kodu PKD została uznana za wykraczającą poza granice rozpatrywanej sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku nieusuwalnych wątpliwości co do stanu faktycznego, należy je rozstrzygać na korzyść strony, zgodnie z art. 81a k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ZUS naruszył art. 81a k.p.a., nie rozstrzygając wątpliwości na korzyść strony. Trudności dowodowe wynikające z pandemii COVID-19 mogły uniemożliwić spółce przedstawienie wszystkich wymaganych dokumentów, a organ nie wykazał w sposób przekonujący, że spółka nie prowadziła działalności uprawniającej do zwolnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 81a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te rozstrzygane są na korzyść strony.

ustawa o COVID-19 art. 31zq

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepisy dotyczące wsparcia przedsiębiorców w związku z pandemią COVID-19, w tym zwolnienia z opłacania składek.

ustawa o COVID-19 art. 31zy

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepisy dotyczące wsparcia przedsiębiorców w związku z pandemią COVID-19, w tym zwolnienia z opłacania składek.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 art. § 10 § ust. 2b

Określa przesłanki przyznania ulgi w zapłacie składek dla przedsiębiorców prowadzących określoną działalność gospodarczą.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej decyzji, rozstrzygnięcie co do istoty sprawy oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki określone w ustawie dla uchylenia aktu lub czynności w całości albo w części, w tym w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa skutkującego uchyleniem aktu.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zasądza zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Określa wysokość opłat za czynności adwokackie w sprawach o charakterze administracyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 81a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozważenie całego materiału dowodowego i niewyjaśnienie istotnych okoliczności. Naruszenie § 10 ust. 2b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. poprzez odmowę zwolnienia mimo spełnienia przesłanek (faktyczne prowadzenie działalności objętej kodem 56.30.Z).

Godne uwagi sformułowania

wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te rozstrzygane są na korzyść strony ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy celem Tarczy było, aby wsparcie otrzymały te podmioty, które faktycznie prowadzą na dany dzień, jako przeważającą - działalność oznaczoną według podanego PKD.

Skład orzekający

Halina Adamczewska-Wasilewicz

przewodniczący

Urszula Wiśniewska

sprawozdawca

Joanna Ziołek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a k.p.a.) w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście trudności dowodowych związanych z pandemią."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których organ administracji odmawia przyznania uprawnienia z powodu nieusuwalnych wątpliwości co do stanu faktycznego, a także spraw dotyczących zwolnień z opłacania składek w ramach tzw. Tarcz Antykryzysowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądowa interpretacja przepisów proceduralnych może chronić przedsiębiorców przed arbitralnymi decyzjami urzędników, szczególnie w trudnych czasach pandemii. Podkreśla znaczenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.

Pandemia utrudniła udowodnienie działalności? Sąd: Wątpliwości rozstrzygamy na korzyść przedsiębiorcy!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 477/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący/
Joanna Ziołek
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Ubezpieczenia
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 259/24 - Wyrok NSA z 2024-06-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające orzeczenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 81a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 371
par. 10 ust. 2b
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi spółki A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lipca 2023 r. nr 040000/71/126261/2022/RDZ-B7/4/UTRZ w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 01 grudnia 2021r. do dnia 31 grudnia 2021 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lutego 2022 r. nr 040000/71/126261/2022/RDZ-B7/3, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej spółki A. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Po rozpoznaniu wniosku A. Spółka cywilna K. T., E. S. ("Strona", "Skarżący", "Wnioskodawcy") z dnia [...] r. decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 01 grudnia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r.
Pismem z dnia [...]. Wnioskodawcy złożyli do organu rentowego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z [...]. Zakład odmówił Stronie prawa do zwolnienia
z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 01 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.
Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 22 czerwca 2022r., sygn. akt I SA/Bd 309/22 uchylił zaskarżoną decyzję. Zdaniem Sądu ZUS przedwcześnie podjął decyzję o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Sąd uznał, że należy umożliwić w postępowaniu administracyjnym przedstawienie dowodów wykazujących rzeczywisty rodzaj przeważającej działalności. Powyższy wyrok został zaskarżony przez organ do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę kasacyjną.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. odmawiającą Wnioskodawcom prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 01 grudnia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. W uzasadnieniu Zakład wskazał, że na wniosek z [...]. Strona otrzymała zwolnienie składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. W ww. wniosku Wnioskodawcy wskazywali, że przeważającą działalnością gospodarczą na dzień [...] r. była działalność oznaczona PKD 56.10.A. W maju 2021r. Strona ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za marzec i kwiecień 2021 r. We wniosku wskazano wówczas, że na dzień [...] r. prowadzoną działalnością przeważającą jest oznaczona kodem 56.10 A. Dalej organ wyjaśnił, że za okres 3-4/2021 r. została zwolniona z obowiązku opłacania składek również E. S. (wspólnik spółki) - wskazując również kod przeważającej działalności 56.10.A na dzień [...]. K. T. (wspólnik spółki) został zwolniony z obowiązku opłacania składek za okres grudzień 2020r. We wniosku RDZ z [...] r. oświadczył, że przeważającą działalnością gospodarczą na dzień [...] r. była działalność oznaczona PKD 56.10.A.
Zakład zauważył, że zwolnił Wnioskodawców z obowiązku opłacania składek za wyżej wymienione okresy na podstawie oświadczeń, w których wskazywano każdorazowo kod przeważającej działalności 56.10.A. Na drukach zawarta była informacja, że wnioskodawcy są świadomi odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Tymczasem ubiegając się o zwolnienie za grudzień 2021 r. Skarżący złożyli odmienne oświadczenia, twierdząc, że przeważającą działalnością jest działalność oznaczona w PKD 56.30.Z. W ocenie organu, może to wskazywać na celowe działanie tzn. dostosowanie oświadczeń dotyczących przeważającej działalności w zależności od przepisów uprawniających do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Ponadto w przypadku uznania, że faktycznie prowadzoną działalnością na dzień [...] r. była działalność związana z przygotowywaniem i podawaniem napojów, Zakład byłby zobowiązany do wydania decyzji odmownych za okresy,
w których otrzymano zwolnienie na podstawie fałszywych oświadczeń.
Zakład podał, że z dołączonych przez Stronę dokumentów nie wynika jednoznacznie, że przeważającym na dzień [...]. kodem prowadzonej działalności jest kod 56.30.Z. Według dokumentów RCA za 03/2021 – Wnioskodawcy wykazali 6 ubezpieczonych oraz według RZA - 5 ubezpieczonych. Do sprawy dołączono umowy o pracę 3 pracowników. Żaden z nich nie ma w zakresie obowiązków przygotowywania i podawania napojów. Dołączone faktury i paragony potwierdzają, że dokonywali oni zakupów dużych ilości napojów. Nie jest możliwe jednak ustalenie udziału tych przychodów w całej sprzedaży. Z dołączonej polisy ubezpieczenia PZU wynika, że ubezpieczony E. S. wskazuje ubezpieczoną działalność: restauracje i placówki gastronomiczne, ubezpieczony K. T.: podawanie napojów oraz restauracje i inne placówki gastronomiczne. Zdaniem organu, znacząca część przedłożonej dokumentacji nie ma jednak wpływu na rozpatrzenie sprawy tj. ustalenie faktycznie prowadzonej przeważającej działalności na dzień [...] r.
Organ zaznaczył, że udowodnienie deklarowanej w przedmiotowym wniosku przeważającej działalności gospodarczej leży po stronie płatnika. Zakład dbając o stan finansów publicznych zobowiązany jest to szczegółowej weryfikacji przesłanek potwierdzających zasadność zwolnienia z obowiązku opłacania składek.
W ocenie organu, na podstawie przedłożonej dokumentacji nie jest możliwe jednoznacznie ustalenie, że przeważającą przez Wnioskodawców działalnością na dzień [...]. było przygotowywaniem i podawanie napojów. Ponadto organ podkreślił, że w pozostałych wnioskach RDZ wnioskodawcy konsekwentnie wskazywali kod PKD 56.10.A - jako przeważający kod prowadzonej działalności na dzień [...] r. (zgodny z REGON). Na tej podstawie, otrzymywali zwolnienia z obowiązku opłacania składek.
W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do obalenia prawidłowości wpisu w rejestrze REGON. W związku
z powyższym, zdaniem organu, Stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia
z obowiązku opłacenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.
W skardze zarzucono decyzji:
1. naruszenia przepisów postępowania , tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") - poprzez nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wobec uznania za nieistotne części materiału dowodowego, pominięto dowody potwierdzające faktycznie wykonywaną przez stronę działalność,
2) art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że:
- brak możliwości ustalenia udziału przychodów ze sprzedaży napojów w całej sprzedaży uniemożliwia ustalenie, że przeważająca działalność Strony na dzień [...]. było przygotowywanie i podawanie napojów,
- wskazywanie przez Stronę we wcześniejszych postępowaniach kodu 56.10.A jako przeważającej działalności determinuje faktycznie prowadzoną przez stronę działalność także w obecnym postępowaniu,
- przyznanie Stronie pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie kodu 56.10.A determinuje brak możliwości uzyskania wsparcia w oparciu o inny kod PKD,
- dołączona przez Stronę dokumentacja nie ma wpływu na rozpatrzenie sprawy tj. ustalenie faktycznie prowadzonej przeważającej działalności na dzień [...].,
- brak jest możliwości jednoznacznego ustalenia, że przeważającą działalnością na dzień [...]. było przygotowywanie i podawanie napojów.
3) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie powstałych w trakcie postępowania wątpliwości na korzyść Strony a także
2. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.
- § 10 ust. 2b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 poprzez odmowę prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 01 grudnia 2021r. do dnia 31 grudnia 2021r. pomimo spełnienia przesłanek wskazanych w przywołanym przepisie tj. faktycznego prowadzenia działalności objętej kodem 56.30.Z.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2023r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygania przed tut. Sądem który wyrokiem z dnia 22 czerwca 2022r., sygn. akt I SA/Bd 309/22 uchylił zaskarżoną decyzję ZUS. Zdaniem Sądu organ przedwcześnie podjął decyzję o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Sąd uznał, że należy umożliwić Stronie w postępowaniu administracyjnym przedstawienie dowodów wykazujących rzeczywisty rodzaj przeważającej działalności. Powyższy wyrok został zaskarżony przez organ do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę kasacyjną.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organy administracyjne ani też sądy administracyjne nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 24.10.2022r. sygn. akt I OSK 210/21; wyrok NSA z 5.10.2022r. sygn. akt II OSK 6512/21; wyrok NSA z 28.09.2022r. sygn. akt II OSK 2780/19). Wyrażona w wyroku sądu administracyjnego ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany przepisów prawa mających znaczenie dla rozstrzygania danej sprawy (por. wyrok NSA z 7.09.2022 r. sygn. akt III FSK 920/21; wyrok NSA z 1.06.2022r. sygn. akt III OSK 5044/21). W tym miejscu wskazać jeszcze należy, że stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W ocenie Sądu ponownie wydana przez ZUS decyzja odmowna nie spełnia standardów wyznaczonych jej wiążącym wyrokiem tut. Sądu z 22 czerwca 2022r. Sąd stwierdził, że obowiązkiem ZUS w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie szczegółowe odniesienie się do dowodów zaoferowanych przez Skarżących w tej sprawie, a odnoszących się do rodzaju prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej . Następnie organ miał dokonać oceny tych dowodów zgodnie z regułami wynikającymi z art. 80 k.p.a. i przekonywująco (zgodne z art. 107 § 3 k.p.a.) uzasadnić wydaną decyzję.
Powtórzenia za poprzednim składem WSA wymaga, że z brzmienia przepisów art. 31zq oraz art. 31zy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) jak też z przepisów wykonawczych do tej ustawy wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek tym przedsiębiorcom, którzy faktycznie prowadzą działalność gospodarczą w wybranych (wskazanych w przepisach) rodzajach branż. Stosownie do §10 ust. 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021r. poz. 371 ze zm.), będącego materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji omawiana ulga przysługuje tym przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście prowadzą określoną działalność gospodarczą. Mieć przy tym trzeba na uwadze, że właściwe zdefiniowanie pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej" winno odbywać się przy uwzględnieniu celu i znaczenia tzw. Tarczy Antykryzysowej. Stanowi ona reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Jak wynika z przepisów, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne - rzeczywiste wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii - COVID-19 faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). W kontekście wskazanych wyżej celów Tarczy Antykryzysowej, nie sposób zaakceptować poglądu, że weryfikacja uprawnień do uzyskania przez przedsiębiorcę przedmiotowej ulgi, odbywać by się miała jedynie poprzez formalne sprawdzenie kodu PKD ujawnionego w rejestrze REGON, bez ustalenia tego, czy odpowiada on realnie prowadzonej działalności przez dany podmiot. W tym miejscu należy również przypomnieć, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a., art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czy także art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postepowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Ponadto jak stanowi art. 81a k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia a w tym zakresie pozostaną niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te rozstrzygane są na korzyść strony.
Obecnie zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów prawa, nadto uchybia standardom dobrej administracji i kultury procedowania. Zaakcentowania wymaga, że celem Tarczy było, aby wsparcie w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, otrzymały te podmioty, które faktycznie prowadzą na dany dzień, jako przeważającą - działalność oznaczoną według podanego PKD. W tym więc zakresie konieczną czynnością organu administracji jest ustalenie, czy Strona rzeczywiście prowadziła działalność gospodarczą o kodzie PKD 56.30.Z, który – stosownie do miarodajnych przepisów - uprawniał ją do uzyskania zwolnienia od opłacania składek.
Organ pismem z dnia 22 czerwca 2023r. (k.317 akt admin.) wezwał Stronę do złożenia dodatkowych dowodów potrzebnych do podjęcia rozstrzygnięcia, wymieniając konkretnie dokumenty które należy przedłożyć (m.in.: faktury VAT za 03/2021, 02/2022 i 01/2022; raporty fiskalne za 02/2020 i 01/2022; wszelkie dodatkowe dokumenty które udowadniają, że płatnik prowadził działalność uprawniająca do zwolnienia). Przedkładając dokumenty Strona jednocześnie wyjaśniła, że działalność o kodzie PKD 56.30.Z (obejmująca przygotowywanie i podawanie napojów do konsumpcji na miejscu, obejmująca bary, tawerny, koktajlbary oraz dyskoteki) nie mogła być przez Skarżących skutecznie prowadzona w okresie pandemii i zakazu prowadzenia dyskoteki, wobec czego Wnioskodawcy nie dysponują wszystkimi żądanymi przez organ dokumentami. Jednocześnie podkreślono, że wiodącym źródłem przychodu jest sprzedaż napojów w dyskotece, zakaz prowadzenia dyskoteki w okresie pandemii uniemożliwił sprzedaż napojów a tym samym uzyskiwanie przychodów. W konsekwencji Strona nie jest w stanie przedstawić faktur zakupowych za ten okres. Strona przedłożyła szereg innych dokumentów jak np. oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2020r. (na kwotę [...]zł), faktury wystawione nabywcom tytułem imprezy integracyjnej, paragony fiskalne i faktury za zakup napojów (drinków), protokół reklamacyjny dotyczący zakupu alkoholu (54 szt.) polisę ubezpieczeniową PZU. Organ po analizie przedłożonych dokumentów uznał, że nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, że przeważającą działalnością prowadzoną przez Skarżących było przygotowywanie i podawanie napojów. Takiej okoliczności jednak nie wykluczył.
W ocenie Sądu podjęte przez organ rozstrzygniecie narusza art. 7, art. 80 i art. 81a k.p.a. W konsekwencji doszło także do naruszenia prawa materialne – art. 31zq oraz art. 31zy ustawy o COVID-19 w zw. z § 10 ust. 2b rozporządzenia w sprawie wsparcia. Przeprowadzone czynności dowodowe nie usunęły wątpliwości stanu faktycznego a zarazem istniejący w okresie co do którego Strona miała przedłożyć stosowne dowody stan epidemii COVID-19 spowodował brak możliwości złożenia przez Stronę żądanych dokumentów. W tym stanie należy ponownie przywołać przepis art. 81a § 1 k.p.a., w świetle którego, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.
W rozpatrywanej sprawie bezsprzecznie nie ujawniono dowodów, przy pomocy których można bezsprzecznie, czyli w sposób dobitny, a nie zaś pozostający w sferze domniemań, ustalić czy wskazywana przez Stronę działalność oznaczona kodem PKD 56.30.Z stanowiła przeważającą. Przez rozstrzyganie wątpliwości "na korzyść strony" w rozumieniu normy z art. 81a § 1 k.p.a. należy rozumieć wybór takiego sposobu oceny zebranego materiału dowodowego, przy którym prawa strony są najpełniej chronione. Jeśli zatem brak przesłanek by stwierdzić w sposób pewny, że Strona takiej działalności nie prowadziła, to zachodził brak podstaw do wydania decyzji o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 01 grudnia 2021 do 31 grudnia 2021. Ta konstatacja zaś, z uwzględnieniem regulacji art. 81a § 1 k.p.a., uzasadnia zniesienie z obrotu prawnego decyzji obu instancji. Organ rozpatrując ponownie wniosek Strony z dnia [...]. będzie związany poglądem prawnym wyrażonym przez Sąd.
Końcowo odnosząc się do akcentowanej przez organ okoliczności, iż Skarżący składając wnioski o zwolnienie we wcześniejszych okresach wskazywali inny kod PKD jako działalność przeważająca (56.10.A) podkreślić należy, że kwestia ta wykracza poza granice sprawy poddanej kontroli Sądu. Skarga dotyczy decyzji w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania składek za grudzień 2021r. i Sąd nie ma podstaw prawnych aby wypowiadać się co do prawidłowości działania Strony jak i organu w zakresie rozstrzygnięć za inne miesiące.
W tym stanie sprawy, Sąd uchylił zaskarżone decyzje organu II i I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c) oraz art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r. poz. 1800 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI