I SA/BD 477/04

I SA/Bd 477/04 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2004-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
aer. 100, art. 101, art. 102, art. 103, art.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski, Asesor sądowy Urszula Wiśniewska, Protokolant Sarah Sobecka – Kucharczyk, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Marka K. i Ryszarda K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór oraz zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżących kwotę 340,00 złotych (trzysta czterdzieści z) tytułem zwrotu kosztów postępowania Na oryginale właściwe podpisy
Uzasadnienie
Syg. akt SA/Bd 477/04
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił w całości postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z [...] w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór oraz zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad nieodebranymi pojazdami, przechowywanymi na parkingu strzeżonym, co do których orzeczono o przejściu na rzecz Skarbu Państwa oraz orzekł określając inne kwoty z tego tytułu należne podatnikom, uwzględniając dłuższy termin przechowania przedmiotowych samochodów, niż wynikał z ustalenia organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powołał się na następujące ustalenia faktyczne: Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. pismami z [...], [...] i [...], został powiadomiony przez firmę A., zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002r. w sprawie usuwania pojazdów, o upływie terminu sześciu miesięcy od momentu usunięcia pojazdu samochodowego z drogi, co wiąże się z przejściem tych pojazdów na własność Skarbu Państwa. Dotyczyły one łącznie 12 pojazdów przechowywanych na parkingu strzeżonym prowadzonym przez firmę A.
W dniach [...], [...], [...] i [...], organ egzekucyjny otrzymał od właściwych jednostek Policji, dokumenty dotyczące poszczególnych spraw, w tym powiadomienia każdego z właścicieli o usunięciu pojazdu i skutkach jego nieodebrania w terminie 6 miesięcy, zgodnie z § 5 ust. l pkt 2 cytowanego wyżej rozporządzenia. Dnia [...]. pracownikom Drugiego Urzędu Skarbowego B. wydano, bez pobrania jakichkolwiek zapłat z tytułu ich przechowywania, z parkingu prowadzonego przez firmę A. następujące pojazdy o których stanowiły wcześniejsze zawiadomienia: Ford Escort nr rej. [...], Polonez nr rej. [...], Polonez nr rej. [...], Fiat l26p nr rej. [...], Polonez nr rej. [...], Ford Fiesta nr rej. [...], Fiat l26p nr rej. [...], Polonez nr rej. [...], Polonez nr rej. [...], Fiat l26p nr rej. [...], Fiat 125p nr rej. [...], Fiat l26p nr rej. [...]. W związku z tym, że nie osiągnięto porozumienia co do kosztów przechowywania przedmiotowych pojazdów, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniami z dnia [...] w odniesieniu do każdego pojazdu z osobna, orzekł o przyznaniu firmie A. zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem nadzoru nad poszczególnymi pojazdami, oraz ustalił wynagrodzenie za dozór.
W zażaleniach na to rozstrzygnięcie Marek i Ryszard K. wnieśli o ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, lub ewentualnie o przyznanie obliczonych przez skarżących wyższych kwot za przechowywanie pojazdów, które stały się własnością Skarbu Państwa. Podnieśli, że kwestionowane postanowienia wydano z naruszeniem prawa materialnego przez przyjęcie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy § 3 i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r.w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art.102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzucili także zaniżenie wartości należnych stronie z tytułu wynagrodzenia za przechowywanie rzeczy.
Rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, że godnie z art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się; pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Jednocześnie wydane na mocy delegacji zawartej w art. 130a ust. 11 ustawy rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów w § 8 reguluje tryb dokonania tego przejęcia. Po przeprowadzeniu wynikającej z powyższych przepisów procedury, na mocy orzeczenia o przepadku przedmiotu wydanego w postępowaniu administracyjnym, nieodebrany pojazd staje się własnością Skarbu Państwa. Organem likwidacyjnym tego rodzaju przedmiotów, na podstawie § 4 ust. l pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest naczelnik urzędu skarbowego. Natomiast zgodnie z § 3 pkt l lit. a tego rozporządzenia, do przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na mocy m.in. prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotu wydanego w postępowaniu administracyjnym zastosowanie mają przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z kolei § 6 rozporządzenia stanowi, że do przechowywania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100 - 103 w.w. ustawy.
Organ odwoławczy wskazał, że z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że przechowywanie pojazdów może odbywać się na zasadzie dozoru nałożonego na mocy przepisów prawa. Błędne jest twierdzenie skarżących zawarte w zażaleniach, iż w powyższych sprawach zastosowanie powinny mieć przepisy kodeksu cywilnego. Zarówno przejście prawa własności pojazdu z dotychczasowego właściciela na Skarb Państwa, jak i jego późniejsze zbycie następuje na podstawie przepisów stanowiących część prawa administracyjnego. Żadna z dokonywanych przez naczelnika urzędu skarbowego czynności w przedmiotowych sprawach nie należy do zakresu prawa cywilnego.
Konsekwencją pełnienia obowiązków dozorcy jest prawo żądania od organu likwidacyjnego zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, o czym stanowi art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Naczelnik Urzędu pismem z dnia [...]. zwrócił się do Skarżących o udokumentowanie koniecznych wydatków poniesionych w związku z przechowywaniem przedmiotowych pojazdów ale strona nie wykonała tego obowiązku. Wobec tego dla określenia wynagrodzenia za dozór posłużono się miesięcznymi stawkami za parkowanie pojazdów na parkingu strzeżonym, jakie obowiązują w rejonie, gdzie znajduje się parking A. W ocenie organu takie postępowanie odpowiada zasadzie słuszności. Sposób wyliczenia zastosowany przez organ pierwszej instancji był właściwy, nieprawidłowo natomiast dokonano ustalenia kwot pod względem rachunkowym, pomijając jeden dzień w okresie przechowywania pojazdów - z tego tytułu organ odwoławczy uchylił postanowienia i ponownie orzekł merytorycznie.
W skardze do Sądu skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania zarzucając orzeczeniu naruszenie art.1 pkt.1 kpa a contrario, z którego wynika, że sprawa nie powinna być załatwiana w postępowaniu administracyjnym, błędne zastosowanie § 3 pkt.1 a rozporządzenia Rady Ministrów z 23.04.2002r w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a przez to błędne zastosowanie przepisów działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, naruszenie art. 6 i 10 §1 kpa.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że organy błędnie rozpatrzyły sprawę, bowiem w tym przypadku brak jest możliwości załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym zaś wszelkie spory co do wysokości ceny za przechowanie pojazdów winny zostać rozpoznane przez sąd powszechny. Zgodnie bowiem z art. l30a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym usunięty pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Wysokość opłat ustala rada powiatu. Zaś art. 130a ust. 10 tej ustawy stanowi, że pojazd usunięty w trybie określonym ustawą prawo o ruchu drogowym i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się - pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.
W takim przypadku Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu z mocy prawa i wstępuje od dnia jego uzyskania w prawa i obowiązki właściciela pojazdu. Oznacza to obowiązek zapłaty za przechowywanie pojazdu od dnia nabycia jego własności z mocy ustawy do dnia jego odbioru z parkingu według stawek ustalonych uchwałą rady powiatu. W tym przypadku zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego dotyczące umowy przechowania oraz prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia.
Zgodnie z przepisem § 3 pkt l lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży rzeczy stosuje się do rzeczy, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie:prawomocnego orzeczenia o przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Żadna ze wskazanych sytuacji nie zachodzi w tym przypadku bowiem orzeczenie naczelnika urzędu skarbowego ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, w którym stwierdza się przejście z mocy ustawy pojazdu (z dniem l po upływie 6 miesięcy) na własność Skarbu Państwa.
Ponadto sytuacja taka nie jest też przepadkiem rzeczy ruchomej. Generalnie przepis § 3 pkt l lit a rozporządzenia RM w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mają zastosowania. Z tych też względów strona przeciwna powołując się na stosowanie tego przepisu (w uzasadnieniu) narusza prawo.
Skarżący podnieśli, że opisane działanie narusza zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 kpa bowiem zastosowano w sprawie przepisy, które nie mają w sprawie zastosowania i gdzie w myśl przepisu art. l pkt. l kpa nie występuje droga administracyjna. Nadto, w ocenie skarżących, organy naruszyły przepis art. 10 § l kpa nie wysłuchując strony przed zakończeniem postępowania oraz nie informując jej o zgromadzonym materiale w sprawie. Na okoliczność wagi tego uchybienia skarżący powołali orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi powołując się w uzasadnieniu na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd uznał za trafne. Stan faktyczny w sprawie nie był sporny, natomiast rozbieżność w stanowisku stron dotyczyła kwestii możliwości poddania tak ustalonego stanu faktycznego przepisom ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Za trafny zarzut Sąd uznał argument skargi, iż do zastosowania do przechowywania przedmiotowych ruchomości (samochodów) przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie uprawnia organów § 3pkt.1a rozporządzenia Rady Ministrów z 23 kwietnia 2002r w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów wydanego m.in. w postępowaniu administracyjnym. Racje ma skarżący wskazując, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie albowiem na podstawie art.130a ust.10 ustawy prawo o ruchu drogowym pojazd nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się; pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Nie można więc uznać, że własność ruchomości przechodzi na rzecz Skarbu Państwa na podstawie jakiegokolwiek orzeczenia; wydane w tej sprawie orzeczenie nie kreuje własności, a jedynie ją potwierdza.
Nie jest jednak zasadne twierdzenie skarżących, że w przepisach cytowanego rozporządzenia w ogóle nie ma podstawy prawnej, która uprawnia w stanie faktycznym sprawy do stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawę taką stanowi § 3 pkt.1 c rozporządzenia, który nakazuje stosować przepisy działu II rozdziału 6 dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości do tych ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Posiadanie, własność są kategorią prawa cywilnego i użyte we wskazanych przepisach z pewnością zachowują swoje znaczenie. Art.180 kodeksu cywilnego stanowi, że właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. Treść tego artykułu wprost nawiązuje do zapisu zawartego w art.130a ust.10 ustawy prawo o ruchu drogowym traktującym o "porzuceniu rzeczy z zamiarem wyzbycia się". Rzecz porzucona z zamiarem wyzbycia się jej własności staje się rzeczą niczyją; porzucenie rzeczy ruchomej powoduje utratę własności i przekwalifikowanie rzeczy porzuconej do kategorii rzeczy niczyich (art.180 kc) a własność rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w samoistne posiadanie (art.181 kc)
Wskazane przepisy pozwalają na uznanie, iż na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 23 kwietnia 2002r w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym do przechowywania spornych samochodów zastosowanie mają przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zgodnie z § 6 ust.1 rozporządzenia odpowiednie zastosowanie mają przepisy art.100-103 tej ustawy.
Zgodnie z art.102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ miał podstawy do zwrotu, na żądanie dozorcy, koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz przyznaniem wynagrodzenia za dozór. Bez wątpienia skarżący wystąpili z takim żądaniem w piśmie z [...], w którym wskazali na wyliczenia, które powinny być podstawą orzeczenia o wynagrodzeniu i wydatkach. Do pisma załączona została umowa z [...] zawarta pomiędzy firmą A. i Komendantem Miejskim Policji w B. określająca zasady współdziałania w zakresie parkowania na parkingu skarżących pojazdów usuniętych w przypadkach określonych art.129 ust.5 ustawy prawo o ruchu drogowym.
Wprawdzie w zakreślonym przez organ terminie skarżący nie przedstawili innych wyliczeń na okoliczność przysługujących im wartości, tym niemniej nie można uznać, że zwolniło to organ od przeprowadzenia postępowania w tym zakresie zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego.
Właśnie na tle wysokości przyznanych w zaskarżonym postanowieniu wydatków i wynagrodzenia powstał między stronami spór, a zarzut ustalenia tych wartości w sposób zaniżony jest kolejnym zarzutem zawartym w skardze.
Przy określaniu wynagrodzenia z art.102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy uwzględnić zakres obowiązków dozorcy i okoliczności związane z przechowaniem, warunki sprawowania pieczy. W zaskarżonym orzeczeniu organ powołał się jedynie ogólnikowo na okoliczność, że w celu dokonania wyliczeń, posłużono się "miesięcznymi stawkami za parkowanie na parkingu strzeżonym, jakie obowiązują w rejonie gdzie znajduje się parking A. Ani jednak z treści postanowienia, ani nawet z postępowania administracyjnego nie wynika skąd zaczerpnięto dane porównawcze jak również czy właściwie je zastosowano, co uniemożliwia kontrolę takiego rozstrzygnięcia.
Ponownie rozstrzygając sprawę organ winien wszechstronnie ocenić okoliczności związane z wykonywanym przez skarżących dozorem; w szczególności ocenić, czy w związku ze specyfiką przedmiotowego dozoru, który dotyczył ruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, na skarżących ciążyły inne obowiązki niż na osobach, które prowadzą zarobkowo parking np. kwestia kwoty ubezpieczenia, dodatkowa ochrona. Dopiero takie ustalenie stanu faktycznego może stanowić podstawę, o ile zajdzie taka potrzeba, do dokonania porównania kosztów dozoru i wynagrodzenia ze stawkami stosowanymi u innych, podobnych podmiotów. Ewentualna metodologia dokonanego porównania, a nie jedynie wnioski, winna znaleźć się w uzasadnieniu rozstrzygnięciu.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c ustawy z 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 152 Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, natomiast zgodnie z art. 200 ustawy zasądził od organu na rzecz skarżących kwotę 340zł (100zł uiszczonego wpisu oraz 240zł wynagrodzenia na podstawie par.14ust.2c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r) tytułem zwrotu kosztów postępowania.