I SA/BD 474/25

I SA/Bd 474/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-10-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Tomasz Wójcik
Urszula Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13zzo ust. 1-3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U.UE.L 2022 nr 327 poz 1 art. 1, 2, 3 i 5 Zał. nr I
Rozporządzenie Komisji (UE) 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na  obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Dz.U. 2025 poz 1363
art. 10 ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2025r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 7 lipca 2025 r. nr BDSPB02-67/2025 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] maja 2024 r., do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynął wniosek J. L. ("Skarżąca", "Strona", "Wnioskodawczyni") o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od dnia [...] stycznia do dnia [...] maja 2024r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. Do wniosku Strona dołączyła kopię faktur potwierdzającą sprzedaż pszenicy do Grupy Producentów Rolnych "[...]" Sp. z o.o. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo rolne, które w rozumieniu przepisów załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 327 z 21.12.2022 r., str. 1 ze zm.), spełnia kryterium mikroprzedsiębiorstwa i jest przedsiębiorstwem samodzielnym.
W wyniku rozpatrzenia wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzją z dnia [...] września 2024 r. odmówił Stronie przyznania pomocy finansowej. Organ wskazał na przekroczenie łącznej kwoty pomocy uzyskanej w ramach "tymczasowych kryzysowych ram" przez producenta oraz podmioty powiązane.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. uchylił decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy zalecił organowi I instancji wyjaśnienie, czy przyjęty rodzaj związków zachodzi pomiędzy stroną a wszystkimi pozostałymi podmiotami, czy jedynie z częścią z nich, a także pomiędzy pozostałymi podmiotami wzajemnie.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzją z dnia [...] marca 2025 r. odmówił przyznania Stronie wnioskowanej pomocy. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] lipca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwołał się do rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U., poz. 187 ze zm.). Zgodnie z § 13zzo ust. 1 ww. rozporządzenia w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Organ wskazał, że Strona pozostaje powiązana pod względem osobowym, korporacyjnym, rynkowym, rodzinnym i terytorialnym z innymi przedsiębiorstwami, dlatego należy traktować te przedsiębiorstwa jako "jedno przedsiębiorstwo". W związku z takimi ustaleniami, organ wskazał na treść pkt 2 ppkt 2.1 Komunikatu Komisji Europejskiej "Tymczasowe kryzysowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy" (Dz. Urz. UE. C 101 z 17.03.2023 r., str. 3 - 46, ze. zm.), z którego wynikają limity łącznej kwoty pomocy, możliwej do uzyskania w ramach "tymczasowych kryzysowych ram" przez jedno przedsiębiorstwo w poszczególnych sektorach produkcji podstawowej produktów rolnych, precyzując jednocześnie, że w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych, w którym działa Strona, limit ten wynosi 280.000 EURO.
W ocenie organu odwoławczego, wyniki weryfikacji powiązań Wnioskodawczyni z innymi podmiotami ubiegającymi się o pomoc, zostały odniesione do przywołanych w decyzji przepisów załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013 r., str. 9 ze zm.). Organ przytoczył treść tych przepisów, dokonał ich analizy i wyjaśnił korelację pomiędzy definicją "jednego przedsiębiorstwa" i definicją "przedsiębiorstwa powiązanego".
Ustalenia dokonane zostały w oparciu o powszechnie co do zasady dostępne informacje zawarte w KRS. Taki sposób dokonania ustaleń był w ocenie organu odwoławczego całkowicie wystarczający dla oceny, czy zachodzą któreś ze związków uzasadniających uznanie grupy formalnie niezależnych podmiotów za "przedsiębiorstwa powiązane" na tle rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472 oraz za jedno przedsiębiorstwo na tle skorelowanego z tym rozporządzeniem rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013, biorąc pod uwagę zasadę jawności KRS oraz domniemanie prawdziwości danych wpisanych do KRS. Na tej podstawie wysnuty został wniosek o zaistnieniu w sprawie przesłanek wskazanych w art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472.
W ocenie organu odwoławczego, brak jest podstaw do zakwestionowania zarówno przedstawionego powyżej wniosku, jak również jego uzasadnienia oraz sposobu rozumowania organu I instancji.
Z danych zawartych w decyzji organu pierwszej instancji jednoznacznie wynika ścisła zależność pomiędzy Stroną i innymi osobami fizycznymi (A. L., T. L.) a osobami prawnymi w postaci [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., Grupą Producentów Rolnych [...] Sp. z o.o. oraz Spółką Pracowniczą "[...]" Sp. z o.o. Związki te polegają w szczególności na tym, że te same osoby fizyczne pozostają udziałowcami wskazanych spółek prawa handlowego, chociaż nie wszystkie osoby fizyczne występują w każdej z tych spółek. Jednocześnie poszczególne spółki pozostają również udziałowcami innych spółek. Wskazane osoby fizyczne są przy tym powiązane poprzez relacje rodzinne i pełnią w spółkach funkcje organów lub przedstawicieli. Ponadto wszystkie spółki będące w posiadaniu grupy osób fizycznych, powiązanych rodzinnie, jak również same te osoby fizyczne, funkcjonują pod jednym i tym samym adresem. Charakter zależności organ ocenił jako osobowy, korporacyjny, rynkowy, rodzinny i terytorialny.
Organ wykazał pozostawanie poszczególnych przedsiębiorstw w stosunku powiązania, o którym mowa w art. 3 ust. 3 załącznika 1 do rozporządzenia 2022/2472. Wykazał również, że przedsiębiorstwa te pozostają w związkach wymienionych w tym przepisie co najmniej w pkt. a), b) i c) z grupą osób fizycznych, za jaką należy uznać pozostających w relacjach rodzinnych: J. L., A. L. i T. L.. Przez analizę Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) wykazano również działalność wszystkich wymienionych powyżej podmiotów na tym samym rynku właściwym, co niezależnie od przesłanek wymienionych w art. 3 ust. 3 pkt a-d uzasadnia uznanie wymienionych powyżej przedsiębiorstw za powiązane.
W ocenie organu odwoławczego ustalenia te prowadzą do jednoznacznego wniosku o konieczności uznania wszystkich wskazywanych jednostek gospodarczych (rozumianych jako odrębnie deklarowane gospodarstwa rolne) za jedno przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013. Zdaniem organu odwoławczego, ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji są prawidłowe, logicznie uzasadnione i nie budzą wątpliwości. Ustalone wzajemne relacje pomiędzy podmiotami uzasadniają uznanie spółek prawa handlowego za przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Organ dodał, że intencją Komisji Europejskiej było ograniczenie pomocy udzielanej przez Państwa członkowskie ze względu na charakter i kwotę tej pomocy, bez związku z latami, w której była ona udzielana poszczególnym podmiotom.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie:
1. art. 3 ust. 1, 2 i 3 załącznika do Rozporządzenia Komisji UE Nr 2022/2472 w sprawie stosowania art. 107, 108 Traktatu w zakresie pomocy de minimis w sektorze rolnym przez jego błędną interpretacje polegającą na przyjęciu, że Skarżąca jest przedsiębiorcą powiązanym z innymi podmiotami w rozumieniu wskazanych przepisów;
2. pkt 2 ppkt 2 Komunikatu Komisji Europejskiej Tymczasowe Kryzysowe Ramy Środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.Urz.C.101 z 17 marca 2023 r.), pomimo iż wskazane podmioty wymienione w uzasadnieniu decyzji są w sprawie wyodrębnione organizacyjnie i prawnie, posiadają odrębny majątek rzeczowy, korzystają z własnej autonomii, przeprowadzają operacje gospodarcze na własny rachunek i własne ryzyko, mają zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych;
3. § 13 zzo ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań ARIMR; 4. art. 2 ust. 1-3 załącznika do rozporządzenie Komisji UE 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. przez wadliwą interpretacje i nie uznanie Skarżącej za mikro przedsiębiorcę;
5. wadliwe zastosowanie art. 3 ust. 3 załącznika Nr 1 do rozporządzenie Komisji UE 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022r. przez wadliwe przyjęcie iż Skarżąca jest przedsiębiorcą powiązanym z innymi wnioskodawcami wymienionymi w analizie organu opartego wyłącznie o publiczne dane wynikające z KRS;
6. odbiegające od stanu faktycznego uznanie, iż Skarżąca jest także jednym przedsiębiorcą z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 2 rozporządzenia Komisji z dnia 18 grudnia 2013 r., Nr 1408/2013;
7. art. 7 k.p.a. jako fundamentalnej zasady postępowania administracyjnego polegającej na ustaleniu w toku postępowania prawdy obiektywnej przez dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy z uwagi na interes społeczny i słuszny interes Skarżącej z uwagi na przyjęcie, ze A. L. jest powiązanym przedsiębiorcą m.in. ze spółką prawa handlowego T. przez posiadanie 39% udziałów, wykonywanie funkcji prokurenta, co zdaniem organu w oparciu o rozważania związane z domniemaniem pozwala na tezę, że Skarżąca wywiera realny wpływ na decyzje innych podmiotów (powiązanych), a charakter tego powiązania może skutkować wywieraniem wpływu na decyzje tej spółki, a tym samym pozwala na uznanie, że mamy do czynienia z jednym przedsiębiorstwem co wyklucza, zdaniem organu, udzielenie pomocy dla celów de minimis w związku z sytuacją kryzysową na Ukrainie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest ocena zasadności odmowy przyznania Skarżącej pomocy finansowej jako producentowi rolnemu zagrożonemu utratą płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis § 13zzo ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. poz. 187 ze zm. dalej: "rozporządzenie RM") zgodnie z którym, w 2024r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;
3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;
4) który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;
5) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
We wniosku o przyznanie pomocy finansowej Skarżąca podała m.in., że prowadzi gospodarstwo rolne, które w rozumieniu przepisów załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, spełnia kryterium mikroprzedsiębiorstwa i jest przedsiębiorstwem samodzielnym.
Organ mając na względzie art. 3 ust. 5 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, prawidłowo uznał, że złożone oświadczenia o statusie prawnym, jako przedsiębiorstwa samodzielne, przedsiębiorstwa partnerskie lub powiązane mogą podlegać kontroli i postępowaniom wyjaśniającym przewidzianym w przepisach krajowych lub unijnych. Organy kierując się przesłankami wymienionymi w art. 3 ust. 1-3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 takiej weryfikacji dokonały. Zgodnie zatem z brzmieniem powyższych przepisów określających rodzaje przedsiębiorstw organ wskazał, że:
1) "przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane, jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2 ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3.
2) "przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie są zakwalifikowane, jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i które pozostają w następującym wzajemnym związku: przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla posiada, samodzielnie lub wspólnie z jednym lub kilkoma przedsiębiorstwami powiązanymi w rozumieniu ust. 3, 25% lub więcej kapitału lub praw głosu innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla. Przedsiębiorstwo można jednak zakwalifikować, jako samodzielne i w związku z tym niemające żadnych przedsiębiorstw partnerskich, nawet, jeśli niżej wymienieni inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25%, pod warunkiem, że nie są oni powiązani, w rozumieniu ust. 3, indywidualnie ani wspólnie, z danym przedsiębiorstwem:
a) publiczne korporacje inwestycyjne, spółki venture capital, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną w oparciu o venture capital, które inwestują w firmy nienotowane na giełdzie (tzw. "anioły biznesu"), pod warunkiem, że całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekroczy 1.250.000 Euro;
b) uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk;
c) inwestorzy instytucjonalni, w tym regionalne fundusze rozwoju;
d) samorządy lokalne z rocznym budżetem poniżej 10 mln Euro oraz liczbą mieszkańców poniżej 5.000.
3) "przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:
a) przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie z tytułu roli udziałowca lub członka;
b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;
c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki;
d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców lub członków w tym przedsiębiorstwie.
Jednocześnie określenie przedsiębiorstwa powiązanego zostało doprecyzowane w kolejnych akapitach art. 3 ust. 3 załącznika I poprzez wskazanie, że:
. dominujący wpływ nie występuje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców;
. przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym z co najmniej jednym przedsiębiorstwem lub dowolnym z inwestorów wymienionych w ust. 2, również uznaje się za powiązane;
. przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych;
. za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na rynku wyższego lub niższego szczebla w stosunku do właściwego rynku.
Organ trafnie zwrócił także uwagę na skorelowanie definicji przedsiębiorstwa powiązanego, o której mowa w art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 z pojęciem "jednego przedsiębiorstwa" na gruncie rozporządzenia 1408/2013. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013 obejmuje ono wszystkie jednostki gospodarcze, które są ze sobą powiązane co najmniej jednym z następujących stosunków:
a) jedna jednostka gospodarcza posiada w drugiej jednostce gospodarczej większość praw głosu akcjonariuszy, wspólników lub członków;
b) jedna jednostka gospodarcza ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innej jednostki gospodarczej;
c) jedna jednostka gospodarcza ma prawo wywierać dominujący wpływ na inną jednostkę gospodarczą zgodnie z umową zawartą z tą jednostką lub postanowieniami w jej akcie założycielskim lub umowie spółki;
d) jedna jednostka gospodarcza, która jest akcjonariuszem lub wspólnikiem w innej jednostce gospodarczej lub jej członkiem, samodzielnie kontroluje, zgodnie z porozumieniem z innymi akcjonariuszami, wspólnikami lub członkami tej jednostki, większość praw głosu akcjonariuszy, wspólników lub członków tej jednostki.
Jednocześnie jednostki gospodarcze pozostające w jakimkolwiek z powyższych stosunków, za pośrednictwem jednej innej jednostki gospodarczej lub kilku innych jednostek gospodarczych również są uznawane za jedno przedsiębiorstwo. Ponadto prawidłowo w zaskarżonej decyzji podkreślono, że powyższą definicję jednego przedsiębiorstwa należy odnosić do kontekstu wynikającego z punktu 4 Preambuły do rozporządzenia 1408/2013, który stanowi m.in., że do celów reguł konkurencji określonych w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przedsiębiorstwem jest każda jednostka wykonująca działalność gospodarczą niezależnie od jej formy prawnej i sposobu finansowania. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że wszystkie podmioty, które są kontrolowane (prawnie lub de facto) przez ten sam podmiot, należy traktować jako jedno przedsiębiorstwo. W celu zagwarantowania pewności prawa i ograniczenia obciążeń administracyjnych przyjęto, że rozporządzenie powinno zawierać wyczerpujący wykaz jasnych kryteriów określających, w jakich okolicznościach co najmniej dwie jednostki gospodarcze z tego samego państwa członkowskiego należy uznać za jedno przedsiębiorstwo w oparciu o kryteria służące określeniu "powiązanych jednostek gospodarczych" w definicji małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), określonej na gruncie wcześniejszych regulacji wydawanych przez Komisję i tego tytułu już znanych organom publicznym. Kryteria te powinny również zapewniać, że poszczególni członkowie osób prawnych lub grupy osób fizycznych lub prawnych nie będą traktowani jako powiązani wyłącznie z tego powodu, w przypadku gdy prawo krajowe przewiduje, że tacy indywidualni członkowie mają prawa i obowiązki porównywalne z prawami i obowiązkami rolników indywidualnych, którzy mają status kierownika gospodarstwa rolnego, szczególnie w odniesieniu do ich statusu ekonomicznego, społecznego i podatkowego, pod warunkiem że przyczynili się do wzmocnienia struktur rolnych danych osób prawnych lub grup.
Kierując się powyższymi wskazaniami, w kontekście art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013 organy w oparciu o dane pozyskane z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) dokonały szeregu ustaleń w zakresie powiązań Skarżącej z: "[...]" Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o. oraz występującymi w ich imieniu synem T. L. oraz mężem A. L.. Analiza ta wykazała istnienie wzajemnych powiązań między wyżej wymienionymi podmiotami i osobami, mianowicie:
- przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie z tytułu roli udziałowca lub członka:
- A. L. posiada 98,95% udziałów w "[...]" Sp. z o.o.;
- T. L. posiada 54,40% udziałów w "[...]" Sp. z o.o.;
- przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo:
- A. L. jest prezesem jednoosobowego zarządu w "[...]" Sp. z o.o. i z tego tytułu ma pełne uprawnienia do samodzielnego reprezentowania spółki i podejmowania istotnych dla jej funkcjonowania decyzji;
- A. L. jest prokurentem samoistnym w "[...]" Sp. z o.o. i z tego tytułu ma pełne uprawnienia do samodzielnego reprezentowania spółki i podejmowania istotnych dla jej funkcjonowania decyzji;
- J. L. jest prezesem jednoosobowego zarządu w "[...]" Sp. z o.o. i z tego tytułu ma pełne uprawnienia do samodzielnego reprezentowania spółki i podejmowania istotnych dla jej funkcjonowania decyzji;
- J. L. jest prokurentem samoistnym w "[...]" Sp. z o.o. i z tego tytułu ma pełne uprawnienia do samodzielnego reprezentowania spółki i podejmowania istotnych dla jej funkcjonowania decyzji;
- J. L. jest prokurentem samoistnym w "[...]" Sp. z o.o. i z tego tytułu ma pełne uprawnienia do samodzielnego reprezentowania spółki i podejmowania istotnych dla jej funkcjonowania decyzji;
- J. L. jest prokurentem samoistnym w "[...]" Sp. z o.o. i z tego tytułu ma pełne uprawnienia do samodzielnego reprezentowania spółki i podejmowania istotnych dla jej funkcjonowania decyzji;
- T. L. jest prezesem jednoosobowego zarządu "[...]" Sp. z o.o. i z tego tytułu ma pełne uprawnienia do samodzielnego reprezentowania spółki i podejmowania istotnych dla jej funkcjonowania decyzji;
- T. L. jest prezesem jednoosobowego zarządu "[...]" Sp. z o.o. i z tego tytułu ma pełne uprawnienia do samodzielnego reprezentowania spółki i podejmowania istotnych dla jej funkcjonowania decyzji.
Ponadto analiza przedmiotów działalności prowadzonej przez powiązane podmioty w oparciu o dane wynikające z KRS oraz REGON doprowadziły organy do zasadnego wniosku, że działają one na tym samym rynku prowadząc działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej.
Mając na względzie, że rozporządzenie 2022/2472, na co zasadnie zwrócił uwagę organ, nie ogranicza zakresu badania powiązań jedynie do dwóch podmiotów, a zatem stwierdzić należy, iż wnioskodawca może być potencjalnie powiązany z nieograniczoną liczbą innych przedsiębiorstw. W efekcie wobec stwierdzonych powiązań, o których wyżej mowa, prawidłowo organy uznały, że wbrew oświadczeniu złożonemu we wniosku o przyznanie pomocy finansowej, gospodarstwo rolne prowadzone przez Skarżącą nie jest "przedsiębiorstwem samodzielnym" w świetle art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Jednocześnie podmioty, które funkcjonowały w ramach stwierdzonych powiązań, spełniały warunki zakwalifikowania ich jako jednego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013.
To z kolei miało zasadnicze znaczenie z punktu widzenia możliwości przyznania Skarżącej pomocy finansowej w odniesieniu do limitu kwotowego pomocy finansowej przewidzianego w pkt. 62 Komunikatu Komisji Europejskiej "Tymczasowe kryzysowe i przejściowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy" (2023/C 101/03) w brzmieniu nadanym Komunikatem Komisji Europejskiej "Zmiany w tymczasowych kryzysowych i przejściowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy" (C/2023/1188) i wynoszącego 280.000 Euro. Jak wynika z ustaleń organów przedstawionych na str. 12-13 decyzji organu I instancji (k. 80[78] - 81v.[79v]. – akt admin.) i zaaprobowanych przez organ odwoławczy łączna kwota uzyskanej dotychczas pomocy przez wszystkie podmioty uznane za powiązane wyniosła 810.927,32 Euro, a tym samym przekroczyła kwotę 280.000 Euro, co uzasadniało odmowę przyznania wnioskowanej przez Skarżącą pomocy finansowej.
Odnosząc się do zarzutu skargi o zakwestionowaniu statusu Skarżącej jako mikroprzedsiębiorcy, należy w tym miejscu zauważyć, że organu nie wypowiadały się w tym zakresie, koncentrując się na zagadnieniu powiązań między poszczególnymi, wymienionymi wyżej podmiotami, co było istotne zważywszy na ocenę wniosku, gdzie Skarżąca wskazała na prowadzenie samodzielnego gospodarstwa rolnego oraz kryteria wynikające z art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, które były kluczowe dla oceny prawa do pomocy finansowej, której w oparciu o ten wniosek domagała się Skarżąca.
Skarżąca kwestionuje wyliczenia kwot przyznanej pomocy wskazując na uwzględnienie pomocy przydzielonej w okresie przed datą wejścia w życie zasad uznania wielości podmiotów ubiegających się o pomoc za jedno przedsiębiorstwo bądź przedsiębiorstwo powiązane. Zdaniem Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym w tym zakresie przez organ odwoławczy, że zgodnie z art. 63 ust. 1 rozporządzenia 2022/2472, stosuje się je do pomocy indywidualnej przyznanej przed datą jego wejścia w życie, jeżeli dana pomoc indywidualna spełnia wszystkie warunki w nim określone z wyjątkiem art. 9, które to zastrzeżenie nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Z kolei z art. 62 ust. 1 rozporządzenia 2022/2472 wynika, że zastępuje ono rozporządzenie (UE) 702/2014, które zawiera tożsame regulacje w zakresie definicji mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorstw, a także kryteriów pozwalających uznać konkretne podmioty za przedsiębiorstwa powiązane z tymi, które przewiduje art. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Nie zmienia postaci rzeczy fakt nowelizacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dniem 7 maja 2024 r., którą dodano przepis § 13zzo przewidujący przyznanie pomocy finansowej, o której przyznanie wystąpiła Skarżąca.
W odniesieniu do limitów pomocy wynikających z powołanych wyżej komunikatów Komisji Europejskiej Skarżąca podnosi, okoliczność wyodrębnienia organizacyjnego, prawnego i majątkowego podmiotów poddanych analizie organów w toku przeprowadzonego postępowania oraz wskazuje, że komunikaty te nie stanowią źródeł prawa, co najwyżej będąc forma tzw. miękkiego prawa. Jakkolwiek co do zasady należy zgodzić się z tym poglądem, gdyż komunikaty w istocie zalicza się do kategorii aktów typu soft law, co znajduje potwierdzenie w literaturze. Niemniej jednak, mimo że na gruncie traktatów nie przypisuje się nim wprost mocy wiążącej, jednakże mogą one wywoływać skutki prawne. Cechą tej grupy aktów prawnych jest to, że mimo ich niewiążącego z zasady charakteru prawnego, poprzez ich przyjęcie instytucje Unii lub sama Unia zmierzają jednak do wywołania pewnych skutków prawnych lub efektów o charakterze politycznym, a także to, że w istocie regulują one stosunki wewnętrzne Unii. Jednakże w sytuacji, gdy Komisja przez wydanie komunikatu wyraźnie zmierza do wywołania skutków prawnych, np. wymuszenia podjęcia określonych działań przez państwa członkowskie, wówczas jest on aktem prawnym w rozumieniu przepisu art. 267 TFUE i podlegają kontroli Trybunału Sprawiedliwości UE (por. A. Wróbel, B. Kurcz [w:] D. Kornobis-Romanowska, J. Łacny, A. Wróbel (red.), Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komentarz. Tom III (art. 223-358), Warszawa 2012, art. 288). Przede wszystkim jednak należy zauważyć, ze kwestie kryteriów kwalifikowania podmiotów jako samodzielnych, powiązanych, jedno przedsiębiorstwo oraz sumowania udzielonej pomocy wynikają z rozporządzeń Komisji Europejskiej, których moc obowiązująca nie budzi wątpliwości.
Na prawidłowość stanowiska prezentowanego przez organy w niniejszej sprawie nie wpływa prezentowana przez Skarżącą argumentacja odwołująca się do zasad wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej, wyodrębnienia poszczególnych podmiotów, których działanie było przedmiotem badania w toku postępowania w sferze organizacyjnej, prawnej i majątkowej, a także okoliczność ich funkcjonowania na rynku od wielu lat oraz ingerowania w procesy zarządzania i realizacji przyjętego modelu biznesowego w ramach aktywności gospodarczej podejmowanej w warunkach wolnorynkowych. Należy zauważyć, że pomoc przewidziana w mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie aktach prawnych – zarówno krajowych, jak i unijnych – ma na celu ochronę konkurencji w odniesieniu do następstw nadzwyczajnych okoliczności wynikających z agresji Rosji na Ukrainę, i sama w istocie stanowi swego rodzaju ograniczenie reguł wolnorynkowych. Stąd też jako uzasadnione należy uznać wprowadzane przez prawodawcę krajowego i unijnego reguł precyzujących przyznawanie pomocy finansowej w sposób szczegółowy z uwzględnieniem zasad funkcjonowania rynku wewnętrznego Unii.
W ocenie Sądu, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające na potrzeby uprawnionego stwierdzenia, o braku podstaw do przyznania pomocy finansowej, o którą Skarżąca wystąpiła składając wniosek z dnia [...] maja 2024 r. W tym zakresie przepisy prawa są jednoznaczne i nie wymagają dodatkowej wykładni. Tym samym nie można zasadnie postawić organowi zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. Jak bowiem wynika z treści art. 10a ust. 1 ustawy z dnia z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2025 r., poz. 1363), jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Zgodnie zaś z art. 10a ust. 1a powołanej wyżej ustawy w postępowania tych organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Jednocześnie art. 10b ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przewiduje, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z cytowanych przepisów wynika więc dla organów obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, natomiast wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktów, uzasadniających żądanie przyznania pomocy finansowej. Przyjęte rozwiązanie stanowi zatem odstępstwo od wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. To, że obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, nie pozbawia organu prawa do podjęcia z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co też organy w rozpoznawanej sprawie uczyniły oceniając zebrane dowody w sposób kompleksowy we wzajemnym powiązaniu oraz przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w obu instancjach decyzji. W świetle powyższego nie można skutecznie stawiać organom zarzutu uchybienia przepisom postępowania polegających na dokonaniu ustaleń wyłącznie o publiczne dane wynikające z KRS, w sytuacji, gdy jak wskazał organ, Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów zaprzeczających ustaleniom organów. Zdaniem Sądu organy dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze nie można też zgodzić się ze stwierdzeniem, że organ oceniając kryteria wynikające z załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, oparł swoje rozważania na domniemaniach.
Mając powyższe na uwadze, wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.