I SA/Bd 475/22

I SA/Bd 475/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 382
par. 14 ust. 1, par. 2 ust. 1 pkt 6, par. 8 ust. 12, par. 8 ust. 10, par. 8 ust. 13,
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 6 czerwca 2022 r. nr 90002-2022-000342 w przedmiocie przyznania płatności dobrostanowej oddala skargę
Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie płatności na 2021 r. M. T. ubiegał się m.in. o przyznanie płatności dobrostanowej w pakiecie 2 wariant 2.1 dobrostan krów mlecznych - wypas.
Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. odmówił przyznania płatności dobrostanowej (PROW 2014-2020) z uwagi na brak zgłoszenia w rejestrze wypasu 4 sztuk krów mlecznych, co stanowiło 22,22 % "przedeklarowania".
W złożonym odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności dobrostanowej zgodne z wnioskiem, tj. do 16 sztuk krów, dla których prowadzony był rejestr wypasu, oraz do kolejnych 4 sztuk zwierząt, dla których w dniu [...] r. został zmieniony typ użytkowy zwierzęcia z mięsnego na mleczny.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że obowiązek prowadzenia rejestru dotyczy krów mlecznych w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 03 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 382 ze zm., zwanym dalej "rozporządzeniem"). W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej, spośród objętych wnioskiem o przyznania płatności dobrostanowej 16 sztuk zwierząt liczba zwierząt stwierdzona w ramach wariantu 2.1 wyniosła 14 sztuk. W stosunku do zwierząt o numerach PL005372209273 i PL005372209280 w typie użytkowania kombinowanym wskazanie kierunku ich użytkowania (mleczny lub mięsny) nastąpiło przez beneficjenta w dniu [...] r. W związku z faktem, iż ww. zgłoszenia nastąpiły po dniu [...] r., tj. po ostatecznym, nieprzekraczalnym terminie na składanie wniosków, a także zmian w zakresie płatności objętych wnioskiem pomocowym na 2021 r. zwierzęta, dla których w dniu [...] r. złożono zgłoszenie wskazujące na kierunek jego użytkowania (mleczny), powinny być wykluczone z wnioskowanej płatności, co też nastąpiło i zostało wskazane w zaskarżonej decyzji.
Ponadto, kontrola administracyjna sprawy wskazała, iż dla samic bydła mlecznego o numerach: PL005238257950, PL005238257981, PL005415187971 i PL005415187988 w dniu [...] r. skarżący dokonał korekty urodzeń, dokonując zmian w typie użytkowym ww. zwierząt, wskazując, iż od dnia urodzenia zwierzęta te są w typie użytkowym mlecznym. Powyższe, jak podkreślił organ oznacza, że sztuki o numerach: PL005238257950, PL005238257981, PL005415187971 i PL005415187988 po ukończeniu 24 miesięcy podlegały wymogowi wypasu i prowadzenia dla nich rejestru wypasu. Dokonana przez stronę korekta urodzeń spowodowała konieczność ujęcia tych zwierząt w rejestrze wypasu, zgodnie bowiem z załącznikiem nr [...] ust. 4 pkt 3 do rozporządzenia, jednym z wymogów, dla wariantu 2.1 Dobrostan krów mlecznych - wypas jest prowadzenie na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru wypasu krów mlecznych, w którym w odniesieniu do każdej krowy mlecznej wskazuje się dni, w których ta krowa nie była wypasana, wraz z podaniem przyczyny niewypasania tej krowy. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, zasadność odmowy przyznania płatności dobrostanowej w związku z brakiem zgłoszenia w rejestrze wypasu czterech sztuk krów mlecznych nie budzi wątpliwości.
W złożonej skardze powielił swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nie zgodził się z odmową przyznania płatności dobrostanowej, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności dobrostanowej zgodne z wnioskiem, tj. do 16 sztuk krów, dla których prowadzony był rejestr wypasu, oraz do kolejnych 4 sztuk zwierząt, dla których w dniu [...] r. został zmieniony typ użytkowy zwierzęcia z mięsnego na mleczny. Producent wniósł o zwrot należnych mu płatności wraz odsetkami karnymi po przeliczeniu na aktualną wartość pieniądza począwszy od płatności z wniosków pomocowych złożonych minimum za lata 2016/2017.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu [...] r., skarżący podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia [...] r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Obecnie nie jest możliwe przeprowadzenie "tradycyjnej" rozprawy w siedzibie budynku Sądu. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia [...] r., sygn. akt II OSK 1652/21 przewidziane w przytoczonym powyżej przepisie ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych.
Podkreślenia wymaga, że przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił skarżącemu pisemne wypowiedzenie się w sprawie, wyznaczając mu 10-dniowy termin. W piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu [...] r. skarżący zaprotestował przeciwko wyznaczeniu posiedzenia niejawnego i wniósł o przeprowadzenie posiedzenia sądowego z udziałem stron. Nie podał jednak adresu elektronicznego na platformie ePUAP i nie złożył oświadczenia o możliwościach technicznych udziału w rozprawie zdalnej. Z kolei organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W tej sytuacji Sąd uznał, że nie zachodzi podstawa do odstąpienia od skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym i z tych względów oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie rozprawy.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2021 r. We wniosku strona ubiegała się m.in. o przyznanie płatności dobrostanowej w pakiecie 2 wariant 2.1 Dobrostan krów mlecznych – wypas. Skarżący ubiegał się o przyznanie płatności do 16 sztuk krów. Jednakże według organu liczba ta wynosi 14 sztuk. Nadto organ wskazał na brak zgłoszenia w rejestrze wypasu 4 sztuk krów mlecznych. W rezultacie organ odmówił skarżącemu przyznania płatności dobrostanowej. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem strona wniosła w skardze o przyznanie płatności do 16 sztuk krów oraz do kolejnych 4 sztuk, dla których prowadzony był rejestr wypasu, i dla których w dniu [...] r. został zmieniony typ użytkowy zwierzęcia z mięsnego na mleczny.
Należy zauważyć, że przepisy regulujące przyznawanie producentom rolnym pomocy dobrostanowej zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 03 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia krowa mleczna oznacza samicę bydła domowego (Bos taurus) typu użytkowego mlecznego lub typu użytkowego kombinowanego o mlecznym kierunku jej użytkowania, której wiek przekracza 24 miesiące.
Z kolei w myśl § 8 ust. 10 rozporządzenia, jeżeli rolnik w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, utrzymuje w gospodarstwie rolnym krowy typu użytkowego kombinowanego, w odniesieniu do których nie został zgłoszony mleczny lub mięsny kierunek ich użytkowania, zgłasza zmianę typu ich użytkowania na typ użytkowy mleczny lub typ użytkowy mięsny albo zgłasza mleczny lub mięsny kierunek ich użytkowania w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Stosownie do § 8 ust 10a ww. zgłoszeń rolnik dokonuje przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a w przypadku zwierząt objętych wymogami wariantów w trakcie okresu realizacji wymogów - przed upływem 7 dni od dnia objęcia ich tymi wymogami. Jak stanowi § 8 ust. 12 rozporządzenia, jeżeli rolnik nie dokonał zgłoszeń, o których mowa w ust. 10, w terminie, o którym mowa w ust. 10a: 1) płatność dobrostanowa nie przysługuje do krów w typie użytkowym kombinowanym, w odniesieniu do których rolnik nie dokonał tych zgłoszeń; 2) zwierzęta w typie użytkowym kombinowanym, w odniesieniu do których rolnik nie dokonał tych zgłoszeń, są objęte wymogami wariantów, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 2. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 13 rozporządzenia w przypadku zgłoszenia w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, zmiany typu użytkowego bydła lub zmiany kierunku użytkowania bydła w typie użytkowym kombinowanym w odniesieniu do zwierząt objętych wymogami wariantu po upływie 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a w odniesieniu do zwierząt objętych wymogami wariantów w trakcie okresu realizacji wymogów - po upływie 7 dni od dnia objęcia ich tymi wymogami: 1) płatność dobrostanowa nie przysługuje do krów, w odniesieniu do których ta zmiana miała miejsce; 2) zwierzęta, w odniesieniu do których ta zmiana miała miejsce, są objęte wymogami wariantów, których mowa w § 4 ust. 2 pkt 2.
W myśl zaś § 14 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów, płatność dobrostanowa w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:
1) iloczynu: a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i b) współczynnika trwałości danego uchybienia
- określonych w załączniku nr 5 do rozporządzenia oraz
2) kwoty wysokości płatności dobrostanowej, jaka przysługiwałaby w ramach danego wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów.
Zgodnie natomiast z ust. 4 pkt 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia jednym z wymogów dla wariantu 2.1 Dobrostan krów mlecznych - wypas jest prowadzenie na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru wypasu krów mlecznych, w którym w odniesieniu do każdej krowy mlecznej wskazuje się dni, w których ta krowa nie była wypasana, wraz z podaniem przyczyny niewypasania tej krowy. Obowiązek prowadzenia rejestru dotyczy krów mlecznych w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia.
W przedmiotowej sprawie organ ustalił, że spośród wskazanych we wniosku o przyznania płatności dobrostanowej 16 sztuk krów, faktyczna liczba krów objęta wariantem 2.1 wynosiła 14 sztuk. Wynika to z faktu, że w odniesieniu do zwierząt o numerach PL005372209273 i PL005372209280 w typie użytkowania kombinowanym wskazanie kierunku ich użytkowania (mleczny lub mięsny) nastąpiło przez beneficjenta w dniu [...] r. Tymczasem ostateczny terminie na składanie wniosków, a także dokonywanie zmian w zakresie płatności objętych wnioskiem pomocowym na 2021 r. mijał w dniu [...] r. (§ 8 ust. 10a rozporządzenia). W rezultacie organ zasadnie, na podstawie § 8 ust. 13 rozporządzenia, wykluczył wskazane zwierzęta z wnioskowanej płatności.
Ponadto kontrola administracyjna wykazała, iż dla samic bydła mlecznego o numerach: PL005238257950, PL005238257981, PL005415187971 i PL005415187988 w dniu [...] r. skarżący dokonał korekty urodzeń, dokonując zmian w typie użytkowym ww. zwierząt, wskazując, iż od dnia urodzenia zwierzęta te są w typie użytkowym mlecznym. Oznacza to, że powyższe 4 sztuki krów po ukończeniu 24 miesięcy podlegały wymogowi wypasu i prowadzenia dla nich rejestru wypasu. W tym kontekście należy zauważyć, że decydujący dla kwalifikacji danego zwierzęcia jest przypisany mu typ użytkowy w rejestrze zwierząt. Skarżący sam przyznaje w skardze, że wskazane sztuki zostały zarejestrowane jako typ użytkowy mięsny i dane takie widniały w rejestrze zwierząt na dzień złożenia wniosku. Dokonana przez stronę korekta urodzeń spowodowała konieczność ujęcia tych zwierząt w rejestrze wypasu, zgodnie z ust. 4 pkt 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia. Krowy te jednak nie były ujęte w tym rejestrze.
Organ wyliczył, że procent krów niewypasanych wynosił 22,22%. W konsekwencji zastosował § 14 ust. 1 rozporządzenia, przy czym iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości stwierdzonego uchybienia, polegającego na braku prowadzenia rejestru wypasu dla więcej niż 10% krów, których ten wymóg dotyczy, został określony w poz. 6 załącznika nr 5 do rozporządzenia i wynosi 100%. Tym samym zmniejszenie płatności, o której mowa w przywołanym przepisie wynosi 100% i jest jednoznaczne z odmową przyznania jej skarżącemu.
W skardze strona nie podważyła skutecznie zawartych w zaskarżonej decyzji ustaleń faktycznych, jak i zastosowanych przez organ przepisów prawnych. Podkreślenia wymaga, że prawo do uzyskania płatności rolniczych nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Wynika z przepisów krajowych i unijnych. Wymaga od beneficjentów tych płatności profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy państwa. Rolnik, składając wniosek o płatności składa oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności. Rodzi to konsekwencje w postaci uznania, także przez organy, że jego autor zna prawo i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Instytucje takie jak Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mają służyć pewną pomocą rolnikom, ale tylko o tyle, o ile jednoznacznie o taką pomoc się zwracają. (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt I GSK 500/19).
W skardze autor skargi podniósł, że pracownicy Agencji zapewniali go o prawidłowości jego działań i świadomie wprowadzili go w błąd. Należy jednak zauważyć, że Sąd kontrolując prawidłowość wydanej przez organ decyzji nie może opierać się tylko na twierdzeniach rolnika, że został błędnie poinformowany przez pracowników Agencji (i to bliżej nieokreślonych) co do uzyskania danej płatności, skoro nie znajduje to żadnego uzasadnienia w zebranym w rozpatrywanej sprawie materiale dowodowym. W skardze strona wskazała, że fakt składania zapewnień przez pracowników Agencji o prawidłowości jego działań może potwierdzić P. W., jednakże sąd administracyjny nie przeprowadza dowodu z zeznań świadków, co wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a.
Skarżący zarzuca też organowi brak wezwania go do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów wzorem wezwania z dnia [...] r. Należy jednak zauważyć, że błąd skarżącego mógł zostać stwierdzony dopiero po merytorycznej kontroli złożonego przez niego wniosku, w oparciu o weryfikację jego treści z rejestrem zwierząt. Na moment dokonywania tych czynności skarżący dokonał już stosownych korekt, które skutkowały odmową przyznania płatności dobrostanowej.
Natomiast poza zakresem kognicji Sądu pozostają szeroko opisane w skardze oraz w piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu [...] r. inne kwestie dotyczące w szczególności: uchylenia innych decyzji, wznowienia postępowań, wypłaty zadośćuczynienia. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, którą wyznacza ocena legalności działań organu oraz kwestii prawnych stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. W rozważanej sprawie przedmiotem sprawy była kwestia odmówienia skarżącemu płatności dobrostanowej za 2021 r. i w tym zakresie procedował Sąd, dokonując kontroli zgodności z prawem decyzji wydanej przez organ.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.