I SA/BD 473/25

I SA/Bd 473/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Mirella Łent /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 482
par. 10 ust 1 , par. 11 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu  przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z  produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia  krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2025r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 4 lipca 2025 r. nr BDSPB02-65/2025 w przedmiocie odmowy przyznania płatności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. K.z dnia 16 kwietnia 2025r. nr 0039-2025-001453, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu na rzecz J. W. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] marca 2025 r., przez aplikację eWniosekPlus, do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynął wniosek J. W. (dalej też jako: skarżący) o przyznanie płatności na rok 2024 w przypadku śmierci rolnika. Skarżący ubiegał się o przejęcie płatności po H. B.. Do wniosku dołączył akt poświadczenia dziedziczenia A. B. po H. B. oraz akt poświadczenia dziedziczenia przez siebie po A. B..
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. K. odmówił przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) o które wnosił w związku ze śmiercią rolnika H. B..
W odwołaniu skarżący wniósł zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanej płatności. Podniósł, że nie jest bezpośrednim spadkobiercą nieżyjącego H. B., po którym spadek odziedziczyła babcia skarżącego – A. B. (żona H. B.). A. B. nie zdążyła złożyć oświadczenia – wniosku transferowego po zmarłym mężu, albowiem zmarła jeszcze przed upływem terminu na złożenie takiego oświadczenia. Skarżący podkreślił, że wszelkie aktywa i pasywa, które w rezultacie spadkobrania po H. B. nabyła jego żona, finalnie przeszły przez przyjęcie po niej spadku, na niego, a także, że wniosek o przyznanie płatności został przez niego złożony przed upływem terminu 7 miesięcy licząc od dnia otwarcia spadku po zmarłym H. B..
Decyzją z dnia [...] lipca 2025 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ wskazał, że reguły ustalające przyznanie płatności w przypadku wniosku o przejęcie płatności w związku ze śmiercią pierwotnego wnioskodawcy są zawarte w przepisach Rozporządzenia Ministra Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. , poz. 483 ze zm.) - dalej "rozporządzenie ".
Organ przywołał treść § 10 ust. 1 i § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia i wskazał, że przepisy te regulują sytuacje, w których po śmierci wnioskodawcy, następującej w okresie pomiędzy złożeniem wniosku a wydaniem decyzji, deklarowane przez niego grunty znajdują się w posiadaniu jego spadkobiercy (§ 10) lub następcy prawnego (§ 11), przy czym jednocześnie możliwa do zaistnienie jest tylko jedna z dwóch odmiennych przesłanek faktycznych: spadkobranie lub następstwo prawne.
Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na art. 5 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2024 r., poz. 1741 ze zm.) i wskazał, że zasadniczo można przyjąć, że w zakresie nieuregulowanym w przepisach wspólnotowych, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy, jeśli nie narusza to określonych w nich zasad i warunków dotyczących przyznawania płatności, do postępowania prowadzonego w tym przedmiocie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."). W art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym określone zostały jednak unormowania proceduralne szczególne w stosunku do przewidzianych w k.p.a., odnoszące się do naczelnych zasad postępowania. Dodał, że stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym, obowiązek organu określony w art. 7 k.p.a., polegający na podejmowaniu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także będący jego wyrazem obowiązek z art. 77 § 1 k.p.a., polegający na wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, ograniczone zostały jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Jednocześnie, na mocy art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, ciężar udowodnienia danego faktu przeniesiony został na osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Oznacza to, że w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Ustawodawca zrezygnował też z ustalonego w art. 7 k.p.a. wymogu uwzględniania przy rozpoznaniu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu strony.
Organ podkreślił, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący we wniosku o przyznanie płatności na rok 2024 w przypadku śmierci rolnika, złożonym w dniu [...] marca 2025 r., ubiegał się o przyznanie płatności po zmarłym H. B.. Wraz z wnioskiem strona przedstawiła dwa akty notarialne - akty poświadczenia dziedziczenia. Zgodnie z pierwszym z nich, Rep. A numer [...], spadek po H. B. nabyła A. B.. Zgodnie z drugim, Rep. A numer [...], spadek po zmarłej A. B. nabył skarżący. Spadkobierczyni po pierwotnym wnioskodawcy - A. B. nie składała wniosku o przejęcie płatności po H. B.. Wniosek tzw. transferowy, dotyczący przejęcia płatności do gruntów deklarowanych przez H. B., został natomiast złożony przez spadkobiercę A. B. tj. przez skarżącego.
Organ wskazał, że § 10 ust. 1 rozporządzenia reguluje sytuację wejścia w prawa zmarłego wnioskodawcy przez jego bezpośredniego spadkobiercę. Treść tego przepisów nie daje podstaw do rozszerzania zakresu jego stosowania na inne osoby, tzn. nie będące bezpośrednimi spadkobiercami zmarłego wnioskodawcy. A zatem zdaniem organu skarżący nie mógł zostać uznany za spadkobiercę H. B. w sensie prawnym, gdyż spadkobierczynią była wyłącznie A. B., co jednoznacznie wynika z aktu notarialnego Rep. A numer [...]. W zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji, tzn. śmierci spadkobiercy pierwotnego wnioskodawcy, i przejęcie spadku po tym spadkobiercy przez kolejną osobę, co do zasady możliwe jest przyjęcie zajścia innego zdarzenia prawnego, o którym mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia. W sytuacji takiej osoba trzecia, tzn. spadkobierca spadkobiercy po zmarłym wnioskodawcy, zostaje niejako pośrednio następcą prawnym pierwotnego wnioskodawcy. Zdaniem Dyrektora, możliwość zastosowania § 11 uzależniona jest jednak od nabycia prawa do przejęcia płatności po zmarłym pierwotnym wnioskodawcy przez jego bezpośredniego spadkobiercę, tzn. od złożenia przez tę osobę wniosku o przejęcie płatności. Brak złożenia wniosku o przejęcie płatności po pierwotnym wnioskodawcy przez jego spadkobiercę powoduje, że osoba ta nie wstępuje w prawa i obowiązki zmarłego w zakresie płatności bezpośrednich, a to z kolei oznacza, że brak jest przedmiotu następstwa prawnego osoby, będącej spadkobiercą spadkobiercy pierwotnego wnioskodawcy. Sam fakt nabycia przez A. B. wszelkich aktywów i pasywów po zmarłym H. B. nie oznaczał jeszcze uzyskania przez nią prawa do płatności, gdyż to prawo wynika dopiero ze złożenia wniosku transferowego, który złożony nie został. Tym samym, prawo do płatności do gruntów deklarowanych przez H. B. w roku 2024 wygasło. W konsekwencji zdaniem organu, nie mogło być brane pod uwagę następstwo prawne skarżącego po H. B. w zakresie płatności bezpośrednich, gdyż następstwo prawne związane jest z ciągłością praw, a ciągłość ta została przerwana wskutek niezłożenia wniosku transferowego przez A. B..
W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o rozważenie uchylenia w całości decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. § 10 ust. 1 oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Wsi z dnia 10 marca 2023r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 przez błędną wykładnie i wadliwe przyjęcie braku prawa do płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczegółowymi ograniczeniami.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i wspólnotowego. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej także jako: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenie prawa, powodujące wzruszenie zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. K. z dnia [...] kwietnia 2025r. nr [...] oraz zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz skarżącego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Jak wynika z opisu sprawy w zaskarżonej decyzji w kontrolowanej sprawie Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2024 w przypadku śmierci rolnika. Skarżący ubiegał się o przejęcie płatności po H. B.. Do wniosku dołączył akt poświadczenia dziedziczenia A. B. po H. B. oraz akt poświadczenia dziedziczenia przez siebie po A. B.. Organ rozpatrując złożony wniosek odmówił Skarżącemu przyznania płatności gdyż uznał, że przepisy prawa, w szczególności § 10 i 11 Ministra Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. , poz. 483 ze zm.) - dalej "rozporządzenie" regulują sytuacje, w których po śmierci wnioskodawcy, następującej w okresie pomiędzy złożeniem wniosku a wydaniem decyzji, deklarowane przez niego grunty znajdują się w posiadaniu jego spadkobiercy lub następcy prawnego. Zdaniem organów, względem Skarżącego ww. przepisy prawa nie znajdują zastosowania, ponieważ A. B. nie złożyła wniosku po zmarłym H. B.. Tym samym nie wstąpiła do toczącego się postępowania w sprawie zmarłego rolnika o przyznanie płatności co spowodowało brak możliwości skutecznego dochodzenia płatności z wniosku zmarłego H. B. przez Skarżącego (będącego spadkobiercą A. B.).
Aby rozstrzygnąć kwestię sporną pomiędzy stronami należy rozpocząć od przedstawienia przywołanych przez organ przepisów prawa oraz ich umiejscowienia w systemie prawa. Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w sprawie o przyznanie płatności ONW, spadkobierca rolnika może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie o przyznanie płatności ONW na miejsce zmarłego rolnika, jeżeli: 1) użytki rolne, które były objęte tym wnioskiem, były w posiadaniu tego rolnika lub jego spadkobiercy w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek; 2) spełnia on warunki przyznania tej płatności, z tym że warunek posiadania numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o przyznanie płatności ONW, zwanego dalej "numerem identyfikacyjnym", o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, uznaje się za spełniony, nawet jeżeli spadkobiercy został nadany numer identyfikacyjny, który nie może być wykorzystywany do ubiegania się o przyznanie płatności ONW. Stosownie do § 10 ust. 2 rozporządzenia Spadkobierca rolnika wstępuje do toczącego się postępowania w sprawie o przyznanie płatności ONW na miejsce zmarłego rolnika na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Z kolei w § 11 ust. 1 rozporządzenia zapisano, że w przypadku rozwiązania albo przekształcenia rolnika albo wystąpienia innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistniało następstwo prawne, z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w § 10 ust. 1, w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w sprawie o przyznanie płatności ONW, następca prawny tego rolnika może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie o przyznanie płatności ONW na miejsce tego rolnika, jeżeli: 1) użytki rolne, które były objęte tym wnioskiem, były w posiadaniu tego rolnika lub jego następcy prawnego w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek; 2) spełnia on warunki do przyznania tej płatności. Zgodnie z ust. 2 następca prawny rolnika wstępuje do toczącego się postępowania w sprawie o przyznanie płatności ONW na miejsce rolnika, na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało to następstwo prawne.
Zdaniem organów, § 10 ust. 1 rozporządzenia reguluje sytuację wejścia w prawa zmarłego wnioskodawcy przez jego bezpośredniego spadkobiercę a treść tych przepisów nie daje podstaw do rozszerzania zakresu ich stosowania na inne osoby, tzn. nie będące bezpośrednimi spadkobiercami zmarłego wnioskodawcy. Natomiast z § 11 ust. 1 rozporządzenia wynika, zdaniem organów, że osoba trzecia, tzn. spadkobierca spadkobiercy po zmarłym wnioskodawcy, zostaje niejako pośrednio następcą prawnym pierwotnego wnioskodawcy. Możliwość zastosowania § 11 ust. 1 rozporządzenia uzależniona jest jednak od nabycia prawa do przejęcia płatności po zmarłym pierwotnym wnioskodawcy przez jego bezpośredniego spadkobiercę, tzn. od złożenia przez tę osobę wniosku o przejęcie płatności. Brak złożenia wniosku o przejęcie płatności po pierwotnym wnioskodawcy przez jego spadkobiercę powoduje, że osoba ta nie wstępuje w prawa i obowiązki zmarłego w zakresie płatności bezpośrednich, a to z kolei oznacza, że brak jest przedmiotu następstwa prawnego osoby, będącej spadkobiercą spadkobiercy pierwotnego wnioskodawcy.
Mając na uwadze takie rozumienie § 10 i 11 rozporządzenia organ stwierdził, że prawo do płatności do gruntów deklarowanych przez H. B. w roku 2024 wygasło, gdyż następstwo prawne związane jest z ciągłością praw, a ciągłość ta została przerwana wskutek niezłożenia wniosku transferowego przez A. B..
Interpretacja wskazanych powyżej przepisów prawa dokonana przez organy, w ocenie Sądu, jest wadliwa. W ocenie Sądu istotne znaczenie przy wykładni ww. przepisów prawa ma fakt, że Rozporządzenie z 10 marca 2023 r. zostało wydane na podstawie art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 412; dalej także jako: "ustawa o Planie Strategicznym"). Zgodnie z art. 1 ustawy o Planie Strategicznym, "Ustawa określa: 1) zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym realizacji Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zwanego dalej "Planem", określonym w:
a) rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającym przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającym rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, z późn. zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem 2021/2115", oraz w przepisach wydanych na jego podstawie,
b) rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 187, z późn. zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem 2021/2116", oraz w przepisach wydanych na jego podstawie;
2) warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty:
a) pomocy finansowej w ramach interwencji objętych Planem oraz w ramach przejściowego wsparcia krajowego, o którym mowa w art. 147 rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "pomocą",
b) pomocy technicznej, o której mowa w art. 125 rozporządzenia 2021/2115, zwanej dalej "pomocą techniczną"
- w zakresie nieokreślonym w przepisach, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianych w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej;
3) zasady wdrażania instrumentów finansowych w zakresie nieokreślonym w przepisach, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianych do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej."
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że istotne dla rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie przepisy rozporządzenia stanowią przepisy wykonawcze do ustawy, której celem jest realizacja Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 określonego w rozporządzeniach Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2115 i nr 2021/2116. Tym samym ich interpretacja powinna być, w ocenie Sądu, dokonana z wykorzystaniem kanonów wykładni prawa unijnego i w zgodzie z przepisami prawa unijnego.
W doktrynie wskazuje się, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie wypracował własnych kanonów wykładni, lecz korzysta z metod tradycyjnych, m.in. wykładni językowej, funkcjonalnej (celowościowej), systemowej. Podać należy, że wykładnia językowa (gramatyczna) polega na ustaleniu znaczenia tekstu prawnego. W procesie tym analizuje się zarówno treść, jak i zakres wyrażeń w nim użytych. Przy dokonywaniu tego rodzaju interpretacji przepisów prawa pojawia się konieczność korzystania z reguł znaczeniowych i konstrukcyjnych zarówno języka prawnego, jak i naturalnego, przy jednoczesnym stosowaniu reguł logiki prawniczej i logiki formalnej. Reguły tej wykładni nakazują odczytywać tekst aktu normatywnego w sposób ścisły. Natomiast wykładnia systemowa polega na ustaleniu rzeczywistego znaczenia przepisów ze względu na kontekst systemowy, czyli inne normy prawne tworzące system, do którego należy interpretowana norma prawna. Istotne jest tu zatem miejsce usytuowania w systematyce wewnętrznej aktu normatywnego poddawanego wykładni w całej gałęzi prawa. Odnosząc tę kwestię do prawa unijnego, trzeba uznać, że konieczne jest dokonanie takiej wykładni, która pozwoli łączyć przepisy prawa unijnego w spójną, sensowną całość w ramach całego systemu źródeł prawa unijnego. Z kolei wykładnia celowościowa polega na ustaleniu znaczenia przepisu prawnego zgodnie z celem, jaki chciał osiągnąć ustawodawca, ustanawiając ten przepis, gałąź prawa, a nawet cały system prawa. Doktryna wskazuje, iż przez cel norm należy rozumieć zamierzony stan rzeczy, który powinien być rezultatem stosowania i stanowienia prawa. Konieczne jest zatem nadanie przepisowi takiego znaczenia, aby postępowanie zgodnie z normą powodowało osiągnięcie celu. Jedną z podstawowych zasad wykładni prawa unijnego jest zasada efektywności, zgodnie z którą każdemu postanowieniu poddawanemu interpretacji należy przypisać określone znaczenie i skutek. Przedmiotowa reguła sprowadza się do uznania, że wykładnia przepisów prawa unijnego ma zapewnić gwarancję osiągnięcia celu zakładanego przez dany przepis prawa, a w konsekwencji zagwarantować skuteczność działania prawa unijnego. Wskazuje się przy tym, że w przypadku konieczności dokonania wyboru metody wykładni prymat należy przyznać wykładni, która zagwarantuje realizację przedmiotowej zasady. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że w nauce prawa zaznacza się, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest sądem celowościowym to znaczy poszukuje interpretacji przepisu, która w jak najlepszym stopniu będzie realizować cel tego przepisu. Wykładnia celowościowa zapobiega niepożądanym rezultatom oraz wypełnia luki w przepisach prawa. Przedmiotowy cel może być odnoszony do enumeratywnego przepisu, aktu normatywnego albo nawet całego systemu prawa (zob. Okurowska Aneta, Z problematyki wykładni aktów prawa Unii Europejskiej na przykładzie umowy dostawy produktów rolnych, Przegląd prawa rolnego nr 2 (31), 2022, str. 27–43).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy wskazać należy, że zdaniem organów z literalnego brzmienia § 10 rozporządzenia wynika, że konieczne jest złożenie wniosku o przyznanie płatności w przypadku śmierci rolnika przez bezpośredniego spadkobiercę pierwotnego wnioskodawcy (spadkodawcy). Zdaniem Sądu zauważyć należy, że § 10 rozporządzenia nie zawiera w swej treści sformułowania o "bezpośrednim spadkobiercy". W przepisach tych jest jedynie wskazane, że "płatności te przysługują jego spadkobiercy".
Równocześnie organy dokonując interpretacji § 11 rozporządzenia ponownie odwołały się do konieczności złożenia wniosku przez bezpośredniego spadkobiercę pierwotnego wnioskodawcy (spadkodawcy), mimo, że przepisy odnoszą się w literalnym brzmieniu odpowiednio do przypadku rozwiązania albo przekształcenia rolnika albo wystąpienia innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistniało następstwo prawne, z wyłączeniem przypadku, o którym mowa odpowiednio w § 10 ust. 1 rozporządzenia. Tym samym, zdaniem Sądu, literalne brzmienie § 11 rozporządzenia wskazuje na to, że te przepisy ww. rozporządzeń regulują odmienne sytuacje niż wskazane w § 10 ust. 1 rozporządzenia. Literalne brzmienie ww. przepisów odnosi się bowiem do rozwiązania albo przekształcenia rolnika albo wystąpienia innego zdarzenia prawnego (innego niż śmierć rolnika). Tymczasem, pomimo takiego sformułowania § 11 ust. 1 rozporządzenia organy dokonały wykładni § 10 i 11 rozporządzenia zrównując ich znaczenie bowiem zaprezentowały interpretację, zgodnie z którą brak wniosku bezpośredniego spadkobiercy pierwotnego wnioskodawcy wyklucza uzyskanie płatności i powoduje wygaśnięcie uprawnienia. W ocenie Sądu powyższe nie zasługuje na aprobatę.
Zdaniem Sądu, dokonując interpretacji należało posłużyć się wykładnią celowościową tych przepisów prawa. Mając na uwadze, że ww. rozporządzenia zostały wydane na podstawie ustawy o Planie Strategicznym należy przy ich interpretacji wziąć pod uwagę, że celem ich wprowadzenia była realizacja Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (co wynika z art. 1 ustawy o Planie Strategicznym). Stosownie do art. 22 ustawy o Planie Strategicznym, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu, pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego. Z powyższego wynika, że przyznanie pomocy jest związane z posiadaniem gruntu. Tym samym, w ocenie Sądu, przejście tytułu prawnego do gruntu powinno łączyć się z przejściem uprawnienia do uzyskania płatności, a nie - jak wskazał organ - wygaśnięciem uprawnienia do uzyskania płatności. Wykładnia celowościowa § 10 i § 11 rozporządzenia powinna prowadzić do zachowania uprawnienia do płatności wypłacanych na podstawie ustawy o Planie Strategicznym przez podmiot, na którego został przeniesiony tytuł prawny do gruntu. Przepisy te regulują odmienne sytuacje związane ze zmianą po stronie podmiotu ubiegającego się o płatności (śmierć wnioskodawcy albo rozwiązanie albo przekształcenie rolnika albo wystąpienie innego zdarzenia prawnego). Celem tych przepisów jest jednak zachowanie uprawnienia do wypłaty płatności - o które wnioskował pierwotny wnioskodawca – przez podmiot, któremu na dzień wypłaty przysługuje tytuł prawny do gruntów. Przyznanie przedmiotowych płatności zostało bowiem powiązane z posiadaniem tytułu prawnego do gruntów.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały błędnej wykładni § 10 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia bowiem nie uwzględniły celu tych regulacji prawnych. W związku z powyższym przedwcześnie względem Skarżącego została wydana decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. K. z [...] kwietnia 2025 r. odmawiająca przyznania Skarżącemu płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego, która została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2025 r. Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T.. Organ poprzestał bowiem na błędnym stwierdzeniu, że uprawnienie do uzyskania płatności wygasło ze względu na brak wniosku transferowego pochodzącego od A. B. (co wynikało z wadliwej wykładni przepisów ww. rozporządzeń) i nie rozważył tego, czy Skarżący spełnia pozostałe warunki do uzyskania płatności. Rozważenie przez organ spełnienia pozostałych warunków do uzyskania płatności należy traktować jako wskazanie niniejszego wyroku.
Z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. K. z [...] kwietnia 2025 r. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego uiszczony wpis sądowy w kwocie [...]zł.
Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą uwzględnić wykładnię przepisów § 10 ust. 1 i § 11 ust. 1rozporządzenia zaprezentowaną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu i dokonają oceny wniosku Skarżącego pod kątem spełnienia przez J. W. pozostałych warunków uzyskania płatności, o które wnioskował jego poprzednik prawny H. B..
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż Skarżący w skardze wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ w odpowiedzi na skargę nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.