I SA/Bd 457/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Bydgoszczy uchylił postanowienie Dyrektora IAS o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wskazując na konieczność ponownego zbadania kwestii przedawnienia należności.
Skarżący K.B. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Głównym zarzutem skarżącego było to, że postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone wcześniej z powodu upływu 3-letniego terminu przedawnienia należności. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco tej kwestii, w szczególności w kontekście nowelizacji przepisów dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego i przepisów przejściowych. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Sprawa dotyczyła skargi K.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] sierpnia 2020 r. na kwotę [...] zł z tytułu zwrotu zasiłku celowego. Skarżący zarzucił, że postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z urzędu we wrześniu 2023 r. z powodu upływu 3-letniego terminu przedawnienia, o którym był informowany. Wójt Gminy K., jako wierzyciel, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia należności. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie na tej podstawie. Dyrektor IAS utrzymał w mocy to postanowienie, uznając, że zawiera ono wszystkie niezbędne elementy i że kwestia pouczenia o kosztach oraz zwłoki w działaniach nie była podstawą do uchylenia postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco kwestii przedawnienia należności i jego wpływu na podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza w kontekście nowelizacji art. 59 u.p.e.a. oraz przepisów przejściowych. Sąd podkreślił, że organ powinien rozważyć, czy w sprawie ma zastosowanie art. 59 § 1a u.p.e.a. i jakie są skutki prawne umorzenia w zależności od podstawy prawnej. Sąd zaznaczył, że kwestia pouczenia o kosztach egzekucyjnych została prawidłowo oceniona przez organ odwoławczy jako wykraczająca poza zakres sprawy umorzenia postępowania. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych nastąpiło na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na konieczność ponownego zbadania przez organ odwoławczy kwestii przedawnienia należności i jego wpływu na podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego, w tym analizy zastosowania art. 59 § 1a u.p.e.a. oraz przepisów przejściowych.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco kwestii przedawnienia należności, które skarżący podnosił jako podstawę do wcześniejszego umorzenia postępowania. Konieczne jest rozważenie, czy w sprawie ma zastosowanie nowszy przepis art. 59 § 1a u.p.e.a. i jakie są skutki prawne umorzenia w zależności od podstawy prawnej, z uwzględnieniem przepisów przejściowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 59 § 1a
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis wprowadzony nowelizacją, odwołujący się m.in. do wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5), który może mieć znaczenie dla oceny podstawy prawnej umorzenia.
u.p.e.a. art. 33 § 2 pkt 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej dotycząca wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części.
u.p.s. art. 104 § 5
Ustawa o pomocy społecznej
Określa 3-letni termin przedawnienia należności z tytułu pomocy społecznej.
u.p.s. art. 104 § 6
Ustawa o pomocy społecznej
Określa przerwanie biegu przedawnienia.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 83 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasady obliczania terminów, w tym uwzględniania dni wolnych od pracy.
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek należytego uzasadnienia postanowienia.
k.p.a. art. 15
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
u.p.e.a. art. 59 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wspomniane jako przykład wskazujący na różne skutki umorzenia w zależności od podstawy prawnej.
u.p.e.a. art. 139
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zasada niepogorszenia sytuacji strony.
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zasada niepogorszenia sytuacji strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z urzędu z powodu upływu 3-letniego terminu przedawnienia należności. Organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco kwestii przedawnienia i jego wpływu na podstawę prawną umorzenia.
Odrzucone argumenty
Zarzut braku pouczenia o możliwości wnioskowania o zwrot lub umorzenie kosztów egzekucyjnych nie stanowi podstawy do uchylenia postanowienia o umorzeniu postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego... Powstaje zatem konieczność przeanalizowania i wypowiedzenia się przez organ, czy w sprawie ma zastosowanie art. 59 § 1a u.p.e.a. Sąd zwraca uwagę na okoliczność, że skarżący powołuje się na pierwotną przyczynę umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci wygaśnięcia obowiązku na skutek przedawnienia i tę okoliczność powołuje także wierzyciel w piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. Prawidłowe natomiast jest stanowisko organu co do oceny podniesionego zarzutu braku pouczenia o możliwości wnioskowania przez stronę postępowania o zwrot, czy też umorzenie kosztów egzekucyjnych, jako wykraczające poza zakres sprawy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Skład orzekający
Halina Adamczewska-Wasilewicz
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Ziołek
asesor
Leszek Kleczkowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności w kontekście przedawnienia należności i nowelizacji przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedawnienia należności z tytułu pomocy społecznej i zastosowania przepisów przejściowych po nowelizacji u.p.e.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii przedawnienia należności w postępowaniu egzekucyjnym i interpretacji przepisów po nowelizacji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.
“Egzekucja po terminie? WSA analizuje przedawnienie należności i nowe przepisy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 457/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 59 par. 1 pkt 6, art. 59 par. 1 a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 23 kwietnia 2024 r., Nr 0401-IEE.7113.50.2024.2 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz K. B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne
z majątku K. B. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] obejmującego należność główną w kwocie [...]zł
z tytułu zwrotu zasiłku celowego za straty powstałe w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej.
W toku podjętych czynności egzekucyjnych, zawiadomieniem z 2 września
2020 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego
i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank [...] S.A. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu w dniu [...] września 2020 r. W odpowiedzi na dokonane zajęcie, bank pismem z [...] grudnia 2020 r. poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia spowodowanej brakiem środków wolnych od zajęcia na rachunku bankowym. Następnie zawiadomieniami z [...] czerwca 2021 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego
i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. oraz Banku [...] [...] S.A. Powyższe zawiadomienia doręczono skarżącemu w dniu [...] czerwca 2021 r.
W odpowiedzi na dokonane zajęcia, banki pismami z [...] czerwca 2021 r. poinformowały o przeszkodzie w realizacji zajęcia spowodowanej brakiem środków na rachunkach.
Zawiadomieniem z [...] września 2021 r. dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego używanego w produkcji rolnej. Powyższe zawiadomienie doręczono skarżącemu w dniu [...] września 2021 r. Wójt Gminy K., jako dłużnik zajętej wierzytelności, pismem z [...] września 2021 r. uznał zajętą wierzytelność i oświadczył, że przekaże organowi egzekucyjnemu z tego tytułu kwotę [...]zł. W dniu [...] października 2021 r. skarżący wniósł skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku akcyzowego, wnioskując jednocześnie o uchylenie zaskarżonej czynności. Postanowieniem z [...] listopada 2021 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną uznając, że została ona przeprowadzona zgodnie
z zasadami określonymi w art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), regulującymi tryb i formę jej przeprowadzenia. Rozpoznając wniesione zażalenie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Bydgoszczy, który prawomocnym wyrokiem z 24 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 178/22 ją oddalił.
Pismem z [...] lutego 2024 r. Wójt Gminy K. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] oraz uchylenie dokonanych w toku postępowania czynności egzekucyjnych.
Postanowieniem z [...] lutego 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne oraz uchylił czynności egzekucyjne.
W złożonym zażaleniu skarżący zarzucił brak informacji dotyczącej rozliczenia kosztów egzekucyjnych oraz pouczenia o możliwości wnioskowania o ich zwrot czy umorzenie. Ponadto zarzucił zwłokę zarówno wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego
w działaniach skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy ww. zaskarżone rozstrzygnięcie. Zdaniem organu, wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego zawiera wszystkie niezbędne elementy wskazane zarówno w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), jak i w ustawie
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się do braku pouczenia, organ wyjaśnił, że pouczenie o możliwości wnioskowania przez strony postępowania
o zwrot, czy też umorzenie kosztów egzekucyjnych, wykracza poza zakres sprawy, jakim jest umorzenie postępowania egzekucyjnego. Także kwestia wysokości kosztów egzekucyjnych nie może być w tym trybie rozpatrywana, bowiem ustawodawca przewidział dla niej tryb odrębny. Natomiast kwestia dopuszczalności egzekucji z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zwartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, została prawomocnie rozstrzygnięta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, który oddalił skargę w tym zakresie.
Odnosząc się do zarzutu półrocznej zwłoki w działaniach skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego, organ wyjaśnił, że wniosek Wójta Gminy K.
o umorzenie postępowania egzekucyjnego wpłynął do organu egzekucyjnego w dniu [...] lutego 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., będąc związany żądaniem wierzyciela, wydał w dniu [...] lutego 2024 r. postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne. Nie zostały zatem przekroczone terminy na załatwienie sprawy, o których mowa w kodeksie postępowania administracyjnego.
W złożonej skardze skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie urzędu skarbowego do wydania postanowienia
o umorzeniu egzekucji w administracji z dniem następnym po wygaśnięciu terminu do prowadzenia egzekucji.
W uzasadnieniu podał, że postanowienie zostało wydane na wniosek Wójta Gminy K. dnia [...] lutego 2024 r. Natomiast zawiadomienie organu egzekucyjnego z dnia [...] września 2020 r. zawiera 3-letni termin ważności. W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. powinien niezwłocznie z urzędu umorzyć postępowanie egzekucyjne, zgodnie z art. 59 § 4 u.p.e.a., we wrześniu 2023 r. Tym samym od września 2023 r. do lutego 2024 r. postępowanie egzekucyjne było prowadzone po przewidzianym w zawiadomieniu i tytule wykonawczym [...] 3-letnim okresie dochodzenia roszczeń. Ponadto skarżący ponownie wskazał na brak pouczenia ze strony organu egzekucyjnego o możliwości wnioskowania o zwrot lub umorzenie kosztów egzekucyjnych.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia lub ewentualnie o jej oddalenie, gdyby termin do jej złożenia został przywrócony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia
z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).
Sąd stwierdza, że skarga została wniesiona w terminie wbrew ocenie organu
w odpowiedzi na skargę. Zgodnie z treścią art. 83 § 2 p.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Zaskarżone postanowienie zostało doręczone [...] maja 2024 r. Skarga została wniesiona [...] czerwca 2024 r. Termin został zachowany, bowiem termin 30-dniowy przypadał wprawdzie na
[...] czerwca 2024 r., jednakże była to sobota, zatem termin upływał [...] czerwca 2024 r.
Z pieczątki na kopercie wynika, że skarga została nadana [...] czerwca 2024 r., a zatem z zachowaniem terminu do jej wniesienia (k. 3 akt sądowych).
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności
z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo w stopniu nakazującym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Przedmiotem skargi jest postanowienie organu odwoławczego utrzymujące
w mocy postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego
w T. z dnia [...] lutego 2024 r., umarzające postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela.
Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z [...] sierpnia 2020 r.
nr [...]. Jako podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego organ podał art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. W tym kontekście organ podnosi, że uwzględniono wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego, którym to wnioskiem był związany. Z kolei skarżący zauważa, że umorzenie postępowania egzekucyjnego powinno nastąpić w dacie wcześniejszej, z uwagi na upływ 3-letniego terminu "ważności", o którym został poinformowany (wskazuje na informację podaną m.in. w zawiadomieniu).
Podać należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, iż dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może przy tym nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne, jak i fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności kreuje obowiązek umorzenia postępowania,
w drugim zaś zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Obligatoryjne przyczyny uzasadniające umorzenie postępowania zostały wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a., na podstawie którego postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie
z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
Zauważyć jednak należy, że z dniem 25 marca 2024 r. wszedł w życie przepis art. 59 § 1a u.p.e.a. Na podstawie bowiem ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 556), w art. 59 po § 1 dodano § 1a w brzmieniu:
"§ 1a. Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części na wniosek wierzyciela albo z urzędu, jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem,
w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2:
1) pkt 1-5;
2) pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej."
Stosownie zaś do art. 33 § 2 u.p.e.a.:
"§ 2. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b."
Nie budzi zatem wątpliwości, że na dzień wydania postanowienia przez organ
I instancji, tj. [...] lutego 2024 r. - przepis art. 59 § 1a u.p.e.a. nie obowiązywał (wszedł
w życie [...] marca 2024 r.). W dacie natomiast wydania postanowienia przez organ
II instancji, tj. [...] kwietnia 2024 r. - przepis art. 59 § 1a u.p.e.a. obowiązywał.
Wobec tego, że w art. 59 § 1a u.p.e.a. jest odwołanie m.in. do art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. (wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części), może to mieć znaczenie dla oceny podstawy prawnej umorzenia w niniejszej sprawie. Skarżący bowiem podnosi, że organ obowiązany był umorzyć postępowanie z uwagi na upływ 3-letniego terminu przedawnienia. W piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. wierzyciel - Wójt Gminy K. wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego jednocześnie podał, że dochodzona należność uległa przedawnieniu na podstawie art. 104 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 z póżn. zm.) – k. 50 akt administracyjnych.
Zgodnie z art. 104 ust. 5 i 6 ustawy o pomocy społecznej:
"5. Należności, o których mowa w ust. 1, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna.
6. Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności należności lub rozłożenie spłaty należności na raty. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty odroczonej należności lub po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty ostatniej raty należności."
Zauważyć należy, że w tytule wykonawczym w części D jako datę wydania orzeczenia podano [...] sierpnia 2020 r. i tę samą datę w części D.1. jako datę powstania należności. Ponadto ze s. 4 tytułu wykonawczego wynika, że pobrano kwotę na podstawie tytułu wykonawczego m.in. [...] października 2023 r., a zatem – według argumentacji skarżącego - po upływie terminu przedawnienia.
Powstaje zatem konieczność przeanalizowania i wypowiedzenia się przez organ, czy w sprawie ma zastosowanie art. 59 § 1a u.p.e.a. W tym kontekście organ rozważy także przepisy przejściowe z ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
z 2023 r. poz. 556), a w szczególności art. 11 ust. 1 ("Do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.") i ust. 6 ("Do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz skutków związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego
w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.").
Podsumowując, organ oceni czy w sprawie ma zastosowanie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. czy art. 59 § 1a u.p.e.a. Sąd zwraca uwagę na okoliczność, że skarżący powołuje się na pierwotną przyczynę umorzenia postępowania egzekucyjnego
w postaci wygaśnięcia obowiązku na skutek przedawnienia i tę okoliczność powołuje także wierzyciel w piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. Dopiero przeanalizowanie ww. kwestii pozwoli ocenić organowi II instancji prawidłowość postanowienia organu I instancji
o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Sąd zauważa, że skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego nie zawsze są identyczne, bez względu na podstawę prawną umorzenia postępowania (zob. np. art. 59 § 6 u.p.e.a.). Wobec tego, że skarżący wskazuje, że postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone kilka miesięcy wcześniej, to odniesienie się w sprawie do znaczenia upływu terminu przedawnienia z art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest konieczne, Kwestia ta wymaga rozważenia i stosownego odniesienia. Przy analizie spornego zagadnienia, organ II instancji będzie miał na uwadze także zasadę niepogorszenia sytuacji strony – art. 139 w związku z art. 18 u.p.e.a.
Jeżeli zdaniem organu art. 59 § 1a u.p.e.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, to stosowny wywód powinien także znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia.
Reasumując Sąd nie przesądza rozstrzygnięcia w tym zakresie, bowiem byłoby to obecnie przedwczesne. Stwierdza wyłącznie, że sprawa wymaga ponownego wnikliwego przeanalizowania. Zgodnie z art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu jest podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z przepisem tym koresponduje regulacja zawarta w art. 77 § 1 k.p.a., w myśl której organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest z kolei ściśle związany z wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena swobodna powinna być bowiem oparta na wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego. Nadto w myśl art. 107 § 3 k.p.a. organ jest zobowiązany w sposób należyty uzasadnić wydane postanowienie. Zdaniem Sądu, z podanych wyżej powodów, przepisy te zostały naruszone w stopniu, który może mieć wpływ na wynik sprawy.
Utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy postanowienia organu pierwszej instancji bez wyjaśnienia wyżej podanych kwestii, narusza także wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania, która wymaga ponownej weryfikacji zaskarżonego postanowienia, bez względu na zarzuty podniesione w zażaleniu.
Prawidłowe natomiast jest stanowisko organu co do oceny podniesionego zarzutu braku pouczenia o możliwości wnioskowania przez stronę postępowania
o zwrot, czy też umorzenie kosztów egzekucyjnych, jako wykraczające poza zakres sprawy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Trafnie również organ wyjaśnia, że kwestia wysokości kosztów egzekucyjnych nie może być w tym trybie rozpatrywana, bowiem przewidziany jest odrębny tryb dla tego zagadnienia. Jeżeli skarżący uważał, że koszty powinny np. zostać zwrócone lub umorzone, to powinien złożyć stosowny wniosek do organu, przy czym Sąd nie przesądza - w granicach niniejszej sprawy - wyniku jego załatwienia. Należy to bowiem w pierwszej kolejności do oceny organu administracyjnego w ramach odrębnej sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi (100 zł).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI