I SA/Bd 446/24

I SA/Bd 446/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GZ 72/25 - Postanowienie NSA z 2025-02-28
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2025r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr 9002-2024-000155 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] czerwca 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Ś. wpłynął wniosek M. K. o przyznanie płatności na rok 2020. Producentka rolna ubiegała się w nim m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) w pakiecie 2. Ochrona gleb i wód dla wariantu 2.1. Międzyplony, do powierzchni 26,41 ha.
W wyniku rozpatrzenia wniosku decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. przyznał skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) do pakietu 2. Ochrona gleb i wód w wariancie 2.1. Międzyplony. Płatność do wariantu 2.1 Międzyplony została przyznana w łącznej wysokości [...] zł do powierzchni zgodnej z deklaracją strony zawartą we wniosku pomocowym. Przyznane na mocy ww. decyzji środki finansowe przekazane zostały w dniach [...] listopada 2020 r. i [...] grudnia 2020 r. na rachunek bankowy producentki rolnej.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś., na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "k.p.a."), wznowił z urzędu postępowanie administracyjne. Organ wskazał, iż przyczyną wznowienia postępowania jest pozyskanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ś. prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Świeciu, sygn. akt II K 791/22 z dnia 13 stycznia 2023 r., z którego wynika, że F. K. podrobił podpisy skarżącej na planie działalności rolnośrodowiskowej na lata 2018-2023 oraz na umowie z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie opracowania ww. planu, podpisując się własnoręcznie jako M. K.. Skarżąca sama zakwestionowała autentyczność przedmiotowego planu. Ww. okoliczności faktyczne nie były znane organowi I instancji w chwili wydania decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2020.
Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. dopuścił jako dowód w sprawie prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Świeciu z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 791/22, F. K..
W odpowiedzi na ww. postanowienie, w piśmie z dnia [...] grudnia 2023 r. producentka wyjaśniła, że sumiennie i zgodnie z założeniami realizowała plan rolnośrodowiskowy. Jej zdaniem wyrok Sądu Rejonowego w Świeciu o sygn. akt II K 791/22 dotyczący F. K., nie powinien być podstawą do przyjęcia tezy, iż nie wykonywała ona założeń planu działalności rolnośrodowiskowej. Na potwierdzenie swojej tezy producentka wniosła o przesłuchanie świadków w osobach S. R., M. K. i P. W.. Podniosła również, iż pozostaje w konflikcie z F. K., wobec czego jego wyjaśnienia w sprawie pozostają nieobiektywne. Strona wniosła o niedopuszczenie dowodu w postaci prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Świeciu o sygn. akt II K 791/22.
W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. uchylił decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. oraz przyznał skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) na rok 2020 w wariancie 2.1. Międzyplony, w łącznej wysokości [...] zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.
W wyniku wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że organ I instancji prawidłowo i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa podjął rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji, przyznając skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2020 w pomniejszonej wysokości.
Oceniając zasadność wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo wskazał w postanowieniu o wznowieniu postępowania, że przyczyną jego wznowienia było pozyskanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ś. prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Świeciu z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 791/22, z którego wynika, że F. K. podrobił podpis skarżącej na planie działalności rolnośrodowiskowej na lata 2018-2023 oraz na umowie z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie opracowania ww. planu, podpisując się własnoręcznie jako M. K.. Tym samym nową okolicznością, na którą powoływał się organ I instancji, wznawiając postępowanie w sprawie przyznania płatności na rok 2020, była okoliczność braku na dzień wydania decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., czyli pierwszej decyzji wydanej w sprawie dotyczącej przyznania M. K. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2020, planu działalności rolnośrodowiskowej, która to okoliczność faktyczna nieznana była organowi na dzień wydania ww. decyzji.
Z uwagi na powyższe, zdaniem organu odwoławczego, prawidłowo i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. doszło do wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
W odniesieniu do wyjaśnień strony, że sumiennie i zgodnie z założeniami realizowała plan rolnośrodowiskowy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy nie kwestionują prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej na działkach ewidencyjnych wskazanych we wniosku, a działania te mogły być zgodne z ogólnymi zasadami prowadzenia działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej, co zapewne potwierdziłyby zeznania świadków. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że producentka rolna nie posiadała planu działalności rolnośrodowiskowej, w wyniku czego nie został dopełniony przez stronę wymóg określonego w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej jako: "rozporządzenie"). Tym samym przeprowadzenie dowodu w postaci zeznań świadków wskazanych przez stronę, zdaniem organu, pozostałoby bez wpływu dla przedmiotowego postępowania.
Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, wobec wystąpienia naruszenia nakazanych prawem wymogów, tj. § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, biorąc następnie pod uwagę treść § 33 ust. 9 ww. rozporządzenia, obniżenie płatności należnej za rok 2020 było konieczne i uzasadnione.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem strona złożyła skargę do tut. Sądu wnosząc o jej uchylenie. Podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w całości.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia [...] lipca 2025 r. skarżąca wniosła o przesłuchanie stron i świadków, w tym F. K., który w tamtym czasie był jej pełnomocnikiem w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T.. Zdaniem strony decyzje są przedawnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] czerwca 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Ś. wpłynął wniosek M. K. o przyznanie płatności na 2020 r. Producentka rolna ubiegała się w nim m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) w pakiecie 2. Ochrona gleb i wód dla wariantu 2.1. Międzyplony, do powierzchni 26,41 ha. W wyniku rozpatrzenia wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. wydał w dniu [...] listopada 2020 r. decyzję w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, na mocy której przyznał M. K. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w łącznej wysokości [...] zł. Przyznane środki finansowe przekazane zostały w dniach [...] listopada 2020 r. i [...] grudnia 2020 r. na rachunek bankowy wskazany przez producentkę rolną we wniosku o wpis do ewidencji producentów. W dniu [...] marca 2023 r. do Biura Powiatowego w Ś. wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Świeciu z dnia 13 stycznia 2023 r. sygn. akt II K 791/22 dotyczący F. K., z którego wynika, że F. K. podrobił podpisy M. K. na planie działalności rolnośrodowiskowej na lata 2018-2023 r. i umowie nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie opracowania ww. Planu. W dniu [...] grudnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś., wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego, a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. i przyznał M. K. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na 2020 r. w zmniejszonej wysokości, z uwagi na brak planu działalności rolnośrodowiskowej, tj. w łącznej kwocie [...]zł. Po rozpatrzeniu odwołania decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.
W przedmiotowej sprawie kontroli sądu poddana została zatem decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie przed organem administracji było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a.
Jako podstawę wznowienia postępowania organ wskazał przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Z bogatego orzecznictwa sądowego dotyczącego omawianego przepisu wynika, że ujawnione dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości, powinny mieć istotne znaczenie dla sprawy (wpływać na zmianę treści decyzji), istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję oraz stronie.
Jako podstawę wznowienia postępowania – w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – organ wskazał prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Świeciu z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 791/22, z którego wynika, że F. K. podrobił podpisy M. K. na planie działalności rolnośrodowiskowej na lata 2018-2023 r. i umowie nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie opracowania ww. planu.
Powyższy dowód - prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Świeciu z dnia 13 stycznia 2023 r. sygn. akt II K 791/22, jest dowodem nowym, który nie był znany Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Ś. przy wydawaniu decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. Jest to także dowód istotny, ponieważ wpływa na zmianę treści pierwotnej decyzji.
W tym kontekście należy zauważyć, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do biegania się o przyznanie tej płatności;
2) realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 wskazanego rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe przez 5 lat - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1-7 lub przez rok - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 lub 9;
3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
W myśl § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnik lub zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne posiada plan działalności rolnośrodowiskowei, który sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale odpowiednio doradcy rolnośrodowiskowego lub eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Z kolei § 33 ust. 9 rozporządzenia stanowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie posiada planu działalności rolnośrodowiskowei, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna za realizację zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w odniesieniu, do którego rolnik lub zarządca nie posiada planu działalności rolnośrodowiskowej, przysługuje temu rolnikowi lub zarządcy w wysokości zmniejszonej o 40%.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie posiadała planu działalności rolnośrodowiskowej, gdyż F. K. K. podrobił podpis M. K. na tym dokumencie. Nie został zatem spełniony przez stronę wymóg określony w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia.
W konsekwencji stwierdzić należy, że organ zasadnie wznowił w przedmiotowej sprawie postępowanie i przyznał skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na 2020 r. w zmniejszonej wysokości.
W piśmie z dnia [...] lipca 2025 r. skarżąca podniosła, że F. K. był jej pełnomocnikiem przed Biurem Powiatowym ARiMR w Ś.. Wskazała też zobowiązanie do zwrotu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej uległo przedawnieniu.
W odniesieniu do pierwszej kwestii należy zauważyć, że to właśnie M. K. wniosła do sądu sprawę o podrobienie jej podpisów i to sama beneficjentka zakwestionowała legalność planu, który przedłożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Ś. wraz wnioskiem pomocowym. Nie sposób więc uznać za prawdziwe wyjaśnienia skarżącej, że F. K. był jej pełnomocnikiem.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest również podnoszona przez skarżącą w toku postępowania wznowieniowego okoliczność, że sumiennie i zgodnie z założeniami realizowała plan działalności rolnośrodowiskowej, w sytuacji gdy nie posiadała tego planu.
Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut przedawnienia zobowiązania do zwrotu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Należy zauważyć, że w myśl art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/1995 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości.
W przedmiotowej sprawie przyjmując, że okres przedawnienia zaczął biec od daty złożenia wniosku ([...] czerwca 2020 r.) o przyznanie płatności na 2020 r., termin 4-letni wynikający z powyższego przepisu został przerwany na skutek doręczenia skarżącej w dniu [...] lutego 2024 r., a zatem przed upływem terminu przedawnienia, wydanej w trybie wznowienia przez Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. decyzji z dnia [...] lutego 2024 r.
Jednocześnie Sąd oddalił zawarty w piśmie z dnia [...] lipca 2025 r. wniosek strony o przesłuchanie świadków. Należy zauważyć, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego jasno wynika, że sąd może przeprowadzić tylko uzupełniający dowodów z dokumentów. Sąd administracyjny nie przeprowadza zatem dowodu ze świadków.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.