I SA/Bd 443/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2022-10-18
NSApodatkoweWysokawsa
podatek rolnyLasy PaństwoweSkarb Państwadzierżawapodatnikposiadanie zależneinterpretacja przepisówustawa o podatku rolnym

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie podatku rolnego, uznając, że podatnikami są dzierżawcy gruntów Skarbu Państwa zarządzanych przez Lasy Państwowe, a nie same Lasy Państwowe.

Sprawa dotyczyła określenia wysokości zobowiązania w podatku rolnym za 2022 r. dla Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznały Lasy Państwowe za podatnika. Skarżące Gospodarstwo wniosło skargę, argumentując, że podatnikami powinni być dzierżawcy gruntów, ponieważ Lasy Państwowe działają jako przedstawiciel Skarbu Państwa. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącego, uchylając zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał sprawę ze skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza S. K. określającą wysokość zobowiązania w podatku rolnym za 2022 r. dla Lasów Państwowych. Podstawą sporu była wykładnia art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym, a konkretnie ustalenie, kto jest podatnikiem podatku rolnego od gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, będących w zarządzie Lasów Państwowych, a oddanych w dzierżawę innym podmiotom. Lasy Państwowe argumentowały, że skoro działają jako przedstawiciel Skarbu Państwa, a grunty są wydzierżawione, to podatnikami powinni być dzierżawcy. Organy administracji stały na stanowisku, że podatnikiem jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Sąd administracyjny, podzielając stanowisko skarżącego, uznał, że Lasy Państwowe, jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. W przypadku umów dzierżawy, gdzie grunty są oddane w posiadanie zależne, to dzierżawcy stają się podatnikami podatku rolnego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając ją za naruszającą prawo materialne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Podatnikami podatku rolnego są dzierżawcy tych gruntów, a nie Lasy Państwowe.

Uzasadnienie

Lasy Państwowe, jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. W przypadku umów dzierżawy, gdzie grunty są oddane w posiadanie zależne, to dzierżawcy stają się podatnikami podatku rolnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

u.p.r. art. 3 § 1

Ustawa o podatku rolnym

Podatnikami podatku rolnego są m.in. posiadacze gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem (lub innego tytułu prawnego) lub jest bez tytułu prawnego. W przypadku gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych, gdy posiadanie jest bez tytułu prawnego, podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne KOWR i Lasów Państwowych. Sąd uznał, że w przypadku umów dzierżawy, posiadanie wynika z umowy z właścicielem (Skarbem Państwa reprezentowanym przez Lasy Państwowe), a zatem podatnikami są dzierżawcy.

Pomocnicze

u.l. art. 32 § 1

Ustawa o lasach

Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia.

u.l. art. 35 § 1

Ustawa o lasach

Nadleśniczy reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych w zakresie swojego działania.

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Definicja posiadacza samoistnego i zależnego. Posiadanie zależne obejmuje m.in. dzierżawcę.

Ordynacja podatkowa art. 120

Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Lasy Państwowe, jako państwowa jednostka organizacyjna, reprezentują Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, a umowy dzierżawy gruntów Skarbu Państwa zawarte z Lasami Państwowymi są umowami z właścicielem. Dzierżawcy gruntów Skarbu Państwa, oddanych w posiadanie zależne przez Lasy Państwowe, są podatnikami podatku rolnego.

Odrzucone argumenty

Stanowisko organów administracji, że podatnikiem podatku rolnego od gruntów Skarbu Państwa zarządzanych przez Lasy Państwowe są same Lasy Państwowe, nawet jeśli grunty te zostały oddane w dzierżawę.

Godne uwagi sformułowania

Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Właściwa jednostka organizacyjna Lasów Państwowych występuje tutaj jako statio fisci. Władanie rzeczą na podstawie umowy dzierżawy, kwalifikuje się jako posiadanie zależne.

Skład orzekający

Halina Adamczewska-Wasilewicz

sprawozdawca

Jarosław Szulc

przewodniczący

Tomasz Wójcik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie statusu podatnika podatku rolnego w przypadku gruntów Skarbu Państwa zarządzanych przez Lasy Państwowe i oddanych w dzierżawę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej Lasów Państwowych jako jednostki organizacyjnej reprezentującej Skarb Państwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii podatkowej związanej z gruntami Skarbu Państwa i rolą Lasów Państwowych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów.

Kto płaci podatek rolny od lasów państwowych? Sąd rozstrzyga spór o dzierżawców i Lasy Państwowe.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 443/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Jarosław Szulc /przewodniczący/
Tomasz Wójcik
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek rolny
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 333
art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.a
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 14 czerwca 2022 r., nr SKO-4231/132/22 w przedmiocie podatku rolnego za 2022 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe N. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz S. K. określił Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. wysokość zobowiązania w podatku rolnym za 2022 r. w kwocie [...]zł.
W odwołaniu skarżące Gospodarstwo podniosło, że nie jest podatnikiem podatku rolnego. Zdaniem strony, organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 333 ze zm., dalej też: u.p.r.).
Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w B. utrzymało w mocy ww. decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazując na treść art. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 u.p.r. podniósł, że
z przepisów tych wynika, iż w przypadku gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych, podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Lasów Państwowych. Słusznie zatem organ I instancji podkreślił, że ustawodawca wskazał dwóch podatników, na których ciąży obowiązek podatkowy, tj. państwową osobę prawną będącą agencją wykonawczą, czyli Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa oraz drugiego - państwową jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, czyli Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Tym podmiotom ustawodawca nadał status podatnika w niniejszej sprawie. Zatem podatnikiem, stosownie do dyspozycji art. 3 ust. 1 u.p.r. jest jednostka organizacyjna Lasów Państwowych, niezależnie od okoliczności zawartej umowy, gdyż przez przekazanie nieruchomości w dalsze posiadanie nie traci ona przymiotu podatnika. Reasumując, łączny podatek rolny jak słusznie podał organ I instancji wyniósł [...] zł. Wobec powyższego zaskarżoną decyzję Burmistrza S. K. należało utrzymać w mocy.
W skardze strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza S. K. i orzeczenie co do istoty sprawy. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego zgodnie z właściwymi przepisami. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 u.p.r., w szczególności art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b tej ustawy przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w przypadku gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych, podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Lasów Państwowych bez względu na to, czy posiadanie tych gruntów przez posiadacza wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, a także jeżeli dotyczy nieruchomości znajdujących się w Zasobie, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r.
o Krajowym Zasobie Nieruchomości (Dz. U. z 2021 r. poz. 1961 ze zm.), albo jest bez tytułu prawnego. W uzasadnieniu strona podniosła, że Lasy Państwowe, jako państwowa jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia i w konsekwencji takiej regulacji, jednostki organizacyjne Lasów Państwowych (Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych, regionalne dyrekcje Lasów Państwowych i nadleśnictwa) reprezentują Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych w zakresie swego działania (art. 32 ust. 1 i 2, art. 33 ust. 2 pkt 1, art. 34 ust. 1 pkt 1 i art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach – Dz. U. z 2022 r., poz. 672 ze zm.). Skoro więc Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nie należącego do innych państwowych osób prawnych, to każda czynność cywilnoprawna państwowej jednostki organizacyjnej jest de iure civili czynnością Skarbu Państwa, gdyż jednostki te działają w imieniu i na rachunek Skarbu Państwa. Stąd w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r. nie było potrzeby wymienienia Lasów Państwowych, albowiem umowa zawarta z jednostką organizacyjną Lasów Państwowych jest umową zawartą z właścicielem nieruchomości (gruntu), tj. Skarbem Państwa. Powyższe oznacza, że art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.r. nie można interpretować inaczej, gdy w grę wchodzą grunty stanowiące własność Skarbu Państwa i będące bądź w zarządzie Lasów Państwowych bądź wchodzące w skład Zasobu Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa. Przepis art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.r. ma zastosowanie jedynie do posiadaczy nieruchomości bez tytułu prawnego. Ponadto należy też uwzględnić fakt, że umowy cywilnoprawne w tym umowy dzierżawy zawierane z jednostkami organizacyjnymi Lasów Państwowych, zawierane są w istocie ze Skarbem Państwa, tj. właścicielem nieruchomości (gruntów).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia [...] r. strona skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę organu, powtarzając argumentację zawartą w skardze. Strona powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 72/22, w którym stwierdzono, że umowy zawarte z jednostkami organizacyjnymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są umowami zawartymi z właścicielem nieruchomości, tj. Skarbem Państwa i nie ma podstaw, aby twierdzić, że przepisy ustawy o podatku rolnym stanowią inaczej. Umowa dzierżawy gruntu rolnego stanowiącego własność Skarbu Państwa zawarta z właściwą jednostką organizacyjną Lasów Państwowych wywołuje ten sam skutek prawny jak dzierżawa nieruchomości objęta przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W obu tych ustawach przewidziano, że podatnikami podatku rolnego i od nieruchomości są posiadacze gruntów i nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. W obu tych ustawach przewidziano też, że jeżeli posiadanie gruntu, nieruchomości jest bez tytułu prawnego, to podatnikiem jest jednostka organizacyjna Lasów Państwowych. Kwestia ta nie jest sporna. Deklaracje podatkowe złożone przez Nadleśnictwo C. dotyczą wszelkich gruntów i nieruchomości pozostających w zarządzie nadleśnictwa,
z wyjątkiem tych przekazanych w posiadanie zależne na podstawie umów dzierżawy. Zdaniem strony, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza S. K. dotyczą wyłącznie gruntów rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa, objętych umowami dzierżawy zawartymi przez skarżącego jako reprezentującego właściciela, tj. Skarb Państwa. Skarżący Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. podtrzymało zatem stanowisko podane w skardze uznając, że interpretacja art. 3 u.p.r. przedstawiona
w decyzji Burmistrza S. K. oraz w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie jest prawidłowa. Decyzje te jako sprzeczne z prawem, powinny zatem ulec uchyleniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zauważył, co następuje:
Na wstępie należy podać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia [...] r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Strona skarżąca została poinformowana o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.
Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego
w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Sądowej kontroli podlega decyzja utrzymująca w mocy decyzję w przedmiocie określenia stronie skarżącej wysokości zobowiązania w podatku rolnym za 2022 r.
z tytułu gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo C. . Sporne grunty zostały oddane w dzierżawę wielu podmiotom na podstawie umów zawartych przez ww. Państwowe Gospodarstwo Leśne, których wykaz znajduje się
w aktach sprawy administracyjnej.
W tym stanie sprawy sporne jest, czy w przypadku oddania w posiadanie zależne - na podstawie umów dzierżawy - na rzecz innego podmiotu przez Lasy Państwowe gruntów, których właścicielem jest Skarb Państwa, a zarządcą Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe – Nadleśnictwo C. , obowiązek podatkowy w podatku rolnym spoczywa na zarządcy (Lasy Państwowe) czy na korzystającym z nieruchomości posiadaczu zależnym. Organ stoi na stanowisku, że podatnikiem jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, natomiast podmiot ten kwestionuje tę wykładnię i podnosi, że podatnikami są korzystający z gruntów na podstawie umów dzierżawy, czyli dzierżawcy.
Zatem na gruncie prawnym spór sprowadza się do interpretacji przepisów art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r., a nie jak wskazuje skarżące Gospodarstwo – art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b. Na podstawie art. 3 ust. 1 u.p.r. podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące:
1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2;
2) posiadaczami samoistnymi gruntów;
3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, a także jeżeli dotyczy nieruchomości znajdujących się w Zasobie, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r.
o Krajowym Zasobie Nieruchomości (Dz. U. z 2018 r. poz. 2363 oraz z 2019 r. poz. 1309), albo
b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych;
w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Lasów Państwowych.
Niesporne w niniejszej sprawie jest, że opodatkowane grunty są własnością Skarbu Państwa i znajdują się w zarządzie Lasów Państwowych, które z kolei oddały je w posiadanie na podstawie umów cywilnoprawnych - umów dzierżawy, innym podmiotom.
Zasadnicze dla danej sprawy jest w pierwszym rzędzie rozstrzygnięcie, czy umowy dzierżawy zostały zawarte ze Skarbem Państwa - właścicielem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r. Istotne jest wskazanie, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy
o lasach (dalej też: u.l.) Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Zatem Lasy Państwowe jako podmiot są państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Przepis ten obowiązuje niezmiennie od dnia wejścia ustawy w życie, tj. od [...] r. W skład Lasów Państwowych wchodzą następujące jednostki organizacyjne: 1) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych; 2) regionalne dyrekcje Lasów Państwowych; 3) nadleśnictwa; 4) inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (art. 32 ust. 2 u.l.).
W konsekwencji należy stwierdzić, że Lasy Państwowe będąc jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, zawierając umowy oddające grunty w posiadanie zależne innym podmiotom, w zakresie zarządzanego mienia Skarbu Państwa działają
w charakterze statio fisci Skarbu Państwa.
W podobnych sprawach, aczkolwiek na gruncie podatku od nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) taki pogląd jest wyrażany
w orzecznictwie np. w wyroku WSA w Szczecinie z dnia [...] r. sygn. akt
I SA/Sz 931/21. Analogicznie w doktrynie - jak wskazują G. B., H. P. w monografii "Reprezentacja Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego" (opubl. LexisNexis 2013), Skarb Państwa - zgodnie z art. 34 k.c. - jest
w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych. W rezultacie każda czynność cywilnoprawna państwowej jednostki organizacyjnej jest de iure civili czynnością Skarbu Państwa.
Tut. Sąd podziela ww. stanowisko.
Zdaniem Sądu należy wyjaśnić, że z faktu, iż wskazany przepis art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r. odrębnie wymienia Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (jako podmiot,
z którym zawarta umowa powoduje przejście obowiązku podatkowego), nie wymienia zaś odrębnie Lasów Państwowych - nie sposób wywieść wniosku, że wskutek tego posiadacze gruntów Skarbu Państwa (gdy posiadanie gruntów wynika z umowy zawartej z jednostką organizacyjną Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe) - nie stają się podatnikami podatku rolnego od tych gruntów. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia [...] r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2020 r., poz. 481 ze zm.) Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (dalej: "KOWR") jest państwową osobą prawną. Zatem zasadne było odrębne wskazanie na ten podmiot w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r., skoro nie jest on jednostką organizacyjną Skarbu Państwa nieposiadającą osobowości prawnej (a przez to nie jest "właścicielem") w sytuacji, gdy ustawodawca postanowił, że zawarcie umowy z KOWR skutkuje przejściem obowiązku podatkowego. Zawarcie bowiem umowy
z KOWR, będącym odrębną od Skarbu Państwa osobą prawną, dotyczącej gruntów Skarbu Państwa będącej w zarządzie KOWR, nie jest zawarciem umowy bezpośrednio z właścicielem. Odmiennie natomiast zawarcie umowy z jednostką organizacyjną Lasów Państwowych, która jest jednostką organizacyjną Skarbu Państwa nieposiadającą osobowości prawnej, dotyczącej nieruchomości Skarbu Państwa, którymi zarządza – jest zawarciem umowy z właścicielem, bowiem właściwa jednostka organizacyjna Lasów Państwowych występuje tutaj jako statio fisci. Tym samym nie było potrzeby osobnego wskazywania w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r. Lasów Państwowych.
W przypadku zatem wydzierżawienia gruntów, z którym łączy się przeniesienie władztwa i oddanie gruntów w posiadanie zależne innemu podmiotowi, zastosowanie ma art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.
Analogiczne zagadnienie jak w niniejszej sprawie, aczkolwiek na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (jednakże w kontekście umowy dzierżawy) rozważał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] r. sygn. akt III FSK 72/22, w którym to zawarte poglądy tut. Sąd podziela i przyjmuje zaprezentowany kierunek rozważań jako właściwy odpowiednio także na gruncie przepisów ustawy o podatku rolnym.
Przytoczyć zatem należy przepis art. 336 k.c., który stanowi, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Oznacza to, że: art. 336 k.c. wyróżnia dwa rodzaje posiadania: posiadanie samoistne i posiadanie zależne. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią włada jak właściciel, wyrażając tym samym wolę wykonywania w stosunku do niej prawa własności. Posiadaczem zależnym natomiast jest ten, kto włada rzeczą
w zakresie innego prawa niż prawo własności, na przykład użytkowania (art. 252 k.c.), zastawu (art. 306 k.c.), najmu (art. 659 k.c.), dzierżawy (art. 693 k.c.). Nie rości więc on sobie do rzeczy prawa własności, lecz zachowuje się tak jak uprawniony z innego prawa, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. W orzecznictwie wskazuje się, że tymi innymi prawami, oprócz już wyżej wymienionej umowy dzierżawy, może być też użyczenie (por. orzeczenie SN z 20 listopada 1968 r., II CR 412/68, Lex nr 6418) oraz użytkowanie wieczyste (wyrok SN z 18 czerwca 1975 r., II CR 238/75, OSP 1976, z. 7-8, poz. 150, z glosą T. Dybowskiego; wyrok SN z dnia 25 kwietnia 2003 r., IV CKN 84/01, Lex nr 141388).
Mając powyższe na uwadze, podkreślenia wymaga fakt, że władanie rzeczą na podstawie umowy dzierżawy, kwalifikuje się jako posiadanie zależne.
Warto też wskazać w tym miejscu na uchwałę składu pięciu sędziów NSA z 19 sierpnia 1996 r. o sygn. FPK 9/96. Zgodnie z tą uchwałą, podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, jeżeli mają określony tytuł prawny do korzystania
z nieruchomości lub obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na wymienionych wyżej podmiotach tego podatku m.in. wówczas, gdy są one posiadaczami zależnymi lub zarządzają nieruchomościami albo obiektami budowlanymi nie złączonymi trwale
z gruntem, stanowiącym własność Skarbu Państwa lub gminy, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub z zarządu ustanowionego przez właściciela. Warunkiem więc odpowiedzialności podatkowej posiadacza zależnego jest zawarcie umowy z właścicielem, zarządcy zaś - ustanowienie zarządu przez właściciela (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 1992 r. SA/Wr 1422/92, "Wokanda" 1993, nr [...], str. 19-21). Skarb Państwa jest osobą prawną. W stosunkach cywilnoprawnych jest on podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nie należącego do innych państwowych osób prawnych. Skarb Państwa jednak jest osobą prawną o charakterze szczególnym, różniącą się od innych osób prawnych. Nie zarządza on bowiem żadną częścią mienia państwowego, gdyż całe mienie znajduje się w zarządzie innych państwowych osób prawnych lub państwowych jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej. Czynności związane z zarządzaniem wykonują państwowe jednostki organizacyjne. Do takich jednostek należy zaliczyć również Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe.
Tut. Sąd w pełni podziela wskazane wyżej poglądy i uznaje je za mogące mieć odpowiednie odniesienie także do przepisów ustawy o podatku rolnym. Zauważyć należy, że wskutek oddania gruntów innym podmiotom – na podstawie umów dzierżawy - w posiadanie zależne, jednostka organizacyjna Lasów Państwowych utraciła władanie nad gruntami. W takiej sytuacji grunty pozostają we władaniu posiadaczy, a nie Lasów Państwowych.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że to korzystający z gruntów jako posiadacze zależni – dzierżawcy są podatnikami podatku rolnego, a nie strona skarżąca niniejszej sprawy, czyli Lasy Państwowe. W związku z tym zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie.
W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana
z naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r. w związku z art. 32 ust. 1 ("Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia.") i art. 35 ust. 1 pkt 1 ("Nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu. W szczególności nadleśniczy: 1) reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania;)" ustawy o lasach. Zaskarżona decyzja narusza także art. 120 Ordynacji podatkowej.
Z podanych względów uchylono zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., na które złożył się wpis (100 zł).
Przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - [...]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI