I SA/BD 438/22

I SA/Bd 438/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku
uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art 33 par 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 23 maja 2022 r., nr 0213-DOPWŁ.73.2/2022 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 27 kwietnia 2022 r., nr 0213-DOPWŁ.73.1/2022.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...]. M. C. (dalej: "Skarżąca" , "Strona", "Zobowiązana") złożyła do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] r. Strona podniosła zarzut przedawnienia oraz zakwestionowała zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w trybie administracyjnym. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uwzględnienie i umorzenie postępowania w sprawie.
Postanowieniem z dnia [...] r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że wyrokiem z dnia [...]. sygn. akt II K 165/04 Sąd Rejonowy w Rypinie Wydział II Karny w punkcie VII na podstawie art. 415 § 3 kodeksu postępowania karnego zasądził od oskarżonej M. C. na rzecz PT KRUS w R. kwotę [...]zł z ustawowymi odsetkami od dnia [...] r. W związku z apelacją Skarżącej od ww. wyroku, Sąd Okręgowy we [...] II Wydział Karny wyrokiem z dnia [...]. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. W dniu [...]. Sąd Rejonowy w R. nadał klauzulę wykonalności wyrokowi z dnia [...]. w zakresie punktu VII, w celu skierowania sprawy do egzekucji.
Z uzasadnienia wyroku z [...]. wynika, że Skarżąca została oskarżona o to, że, w okresie od stycznia 1998r. do [...]. w R., będąc kasjerką w Placówce Trenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w R., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w warunkach czynu ciągłego przywłaszczyła powierzone jej pieniądze w kwocie [...]zł. Nadto w bliżej nieustalonym czasie w okresie od 28 kwietnia do [...] r. w R., będąc pracownikiem Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w R., odpowiedzialnym za opracowanie wyciągu bankowego i przekazywanie indywidualnych dowodów wpłat do księgowania na kontach płatników składek, działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w warunkach czynu ciągłego, zniszczyła dowody wpłat, którymi nie miała prawa wyłącznie rozporządzać na łączna kwotę [...]zł, czym działała na szkodę Oddziału Regionalnego KRUS we [...] i wymienionych osób (płatników składek na ubezpieczenie społeczne rolników). Zasądzona w wyroku należność na rzecz KRUS nie została wpłacona. W dniu [...] r. zostało wystawione upomnienie nr [...], będące wezwaniem do uregulowania należności. Upomnienie zostało odebrane przez Zobowiązaną w dniu [...]., jednakże należność
w wyznaczonym czasie nie została uregulowana. W dniu [...]. został skierowany do Urzędu Skarbowego w R. tytuł wykonawczy, obejmujący zasądzoną należność główną w kwocie [...]zł (należność główna) oraz odsetki w wysokości [...] zł (stan na dzień [...] r.). Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wydał w dniu [...] r. postanowienie, w którym zawiesił postępowanie egzekucyjne, prowadzone na majątku Strony. Podstawą wydanego postanowienia był złożony przez Skarżącą w dniu [...] r. zarzut co do istnienia dochodzonej należności.
Organ odnosząc się do zarzutu przedawnienia stwierdził, że powołany przez Skarżącą
w zażaleniu art. 38 ustawy z dnia [...] r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji w art. 1 określa zasady odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez naruszenie prawa konkurencji oraz zasady dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji w postępowaniu cywilnym. Organ wyjaśnił, że do roszczeń
o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepis art. 4421 § 1 ustawy zmienianej w art. 33 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że jeżeli trzyletni termin przedawnienia rozpocząłby bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, termin ten rozpoczyna bieg w dniu jej wejścia w życie. W przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 4421 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740, dalej "k.c.") - roszczenia z tytułu wyrównania szkody wyrządzonej zbrodnią lub występkiem, ulegają przedawnianiu z upływem 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Z treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r.
w sprawie II K 165/04 wynika, iż Skarżąca popełniła przestępstwo na szkodę KRUS
w warunkach czynu ciągłego dokonanego do dnia [...] r. Przedmiotowe roszczenie na dzień wejścia w życie ww. przepisów nie było przedawnione, w związku z powyższym miał zastosowanie art. 4421 § 2 k.c., przewidujący 20-letni termin przedawnienia roszczeń, wynikających ze zbrodni albo występku. Organ podkreślił, że zgodnie z utrwalonym w tej materii orzecznictwem należy przyjąć, iż przedawnienie roszczeń Kasy wobec Skarżącej nastąpi po dniu [...] r. W związku z tym organ uznał zarzut dotyczący przedawnienia za niezasadny.
Dalej organ wyjaśnił, że zasądzona powołanym wyrokiem Sądu kwota [...]zł jest kwotą składek wpłaconych przez ubezpieczonych rolników na ubezpieczenie społeczne, dlatego przedmiotem egzekucji są składki na ubezpieczenie społeczne. Prezes KRUS powołując przepisy ustawy z dnia [...] r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479, dalej "u.p.e.a."), w szczególności art. 26 § 1, art. 15 § 1 i art. 2 wskazał, że egzekucja administracyjna - jest to zespół czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, wobec zobowiązanego, a także innych uczestników postępowania, które zostały podjęte w celu ostatecznego urzeczywistnienia norm prawa materialnego. Celem tego postępowania jest wyegzekwowanie od zobowiązanego zachowania zgodnego z treścią nałożonego na niego obowiązku.
W przedmiotowej sprawie wyroku Sądu Rejonowego w R.. Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Organ wyjaśnił, że wymienione przepisy prawa stanowią podstawę do skierowania tytułu wykonawczego do Urzędu Skarbowego
w R. celem zajęcia konta dłużnika i wyegzekwowania należności zasądzonych na rzecz KRUS.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zażaleniu odnośnie przedawnienia dochodzonych należności, które według Strony nastąpiło po 10 latach od wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w R.. Skarżąca stwierdziła, że nie można zgodzić się na stanowisko KRUS odnośnie stosowania nazwy egzekwowanej kwoty
w postępowaniach prowadzonych przez KRUS, tzn. jako należność z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd Rejonowy w wyroku określił jedynie, że to są kwoty bez rozróżnienia z jakiego tytułu. Zdaniem Strony, KRUS nie może zatem powoływać się na postępowanie egzekucyjne w administracji. Postępowanie egzekucyjne powinno być prowadzone przez komornika sądowego. Roszczenia bowiem, których zamierza dochodzić KRUS nie wynikają z decyzji administracyjnych a z wyroku Sądu. Dochodzona kwota w świetle prawa nie stanowi składki a jedynie roszczenie cywilnoprawne. Dochodzenie roszczenia w ten sposób nie jest zatem zgodne z przepisami. KRUS miesza tryby postępowań - administracyjny z cywilnym, a wszystko wynika z wyroku Sądu Rejonowego w Rypinie II K 165/04.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie w części dotyczącej zarzutu przedawnienia roszczeń KRUS.
Postanowieniem z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 438/22 tut. Sąd zawiesił postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Następnie postanowieniem z dnia 22 lutego 2023r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a. z powodu
ustania przyczyny zawieszenia postępowania, tj. z uwagi na wydanie przez Wojewódzki
Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyroku z dnia 01 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 560/22 podjął postępowanie sądowo administracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli, postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z takim postanowieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Rozpoznając sprawę w określonych wyżej granicach, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela oddalające zarzuty Zobowiązanej. Skarżąca podniosła zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na fakt, iż egzekwowane należności nie dotyczą składek na ubezpieczenie społeczne Strony a jest to kwota zasądzona na podstawie art. 415 § 3 kodeksu postępowania karnego w wyroku sądu karnego, wobec czego niedopuszczalna jest droga egzekucji administracyjnej a ponadto wskazała na przedawnienie.
Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość egzekucji obowiązku w trybie przepisów ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Egzekucja w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być niedopuszczalna ze względów przedmiotowych, w szczególności gdy obowiązek podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy kodeks postępowania cywilnego i ze względów podmiotowych, co do zasady wobec osób, które korzystają z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych i w zakresie przewidzianym przez ustawy, umowy lub powszechnie ustalone zwyczaje międzynarodowe nie podlegają orzecznictwu organów polskich. Z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej w trybie przepisów ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji mamy więc do czynienia, gdy w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność ta ma więc charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji obowiązku lub jego zabezpieczenia w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bądź prowadzenia egzekucji w trybie przepisów tej ustawy w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2020r., II FSK 2257/18).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż zasadnie wskazywała Zobowiązana w toku postepowania, iż dochodzona przez organ kwota nie stanowi kwoty składek wpłaconych przez ubezpieczonych rolników (a gdyby nawet taką była to egzekucja nie mogłaby być skierowana do Skarżącej) a jest to kwota zasądzona wyrokiem sądu karnego na rzecz KRUS od oskarżonej (M. C.). Prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w R. po zaopatrzeniu w klauzulę wykonalności został wnioskiem z dnia [...]. skierowany do komornika sądowego celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki szczegółowo wymienione w art. 2 § 1 u.p.e.a. Stosownie zaś do art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Zatem w niniejszej sprawie nie istniał obowiązek, który mógłby być egzekwowany w drodze egzekucji administracyjnej. Na marginesie już tylko podkreślić trzeba, że organ miał świadomość egzekwowania zasądzonej kwoty w trybie egzekucji sądowej albowiem jak wynika z akt sprawy taka egzekucja wszczęta na wniosek KRUS toczyła się od 2006r. i ostatecznie została umorzona postanowieniem komornika sądowego z dnia [...]. (k- 183 akt admin.). W świetle poczynionych rozważań wobec stwierdzenia braku możliwości egzekwowania należności orzeczonych wyrokiem sądu karnego w trybie administracyjnym bezzasadne jest rozważanie kwestii przedawnienia tych należności.
Wobec zasadności podniesionego przez Skarżącą zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 wierzyciel stosownie do art. 34a u.p.e.a. powinien wystąpić do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie wierzyciela.