I SA/Bd 433/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2022-11-15
NSApodatkoweŚredniawsa
zaległości podatkowerozłożenie na ratyulga podatkowaważny interes podatnikainteres publicznyOrdynacja podatkowapodatek dochodowy od osób fizycznychdziałalność gospodarczatransport drogowyWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą rozłożenia na raty zaległości podatkowych, uznając brak przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą w transporcie drogowym złożył wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2019 i 2020. Organy podatkowe odmówiły przyznania ulgi, wskazując na rozbieżności w danych finansowych podatnika oraz brak udokumentowania przyczyn powstania zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy decyzję organu odwoławczego, stwierdzając, że podatnik nie wykazał istnienia ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, a jego trudna sytuacja finansowa wynikała głównie z ryzyka związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Sprawa dotyczyła skargi podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2019 i 2020. Podatnik, prowadzący działalność gospodarczą w transporcie drogowym, wnioskował o ulgę, powołując się na trudną sytuację finansową wynikającą m.in. ze spadku zleceń, wzrostu cen paliwa i kosztów egzekucyjnych. Organy podatkowe odmówiły, wskazując na rozbieżności między danymi przedstawionymi przez podatnika w oświadczeniu o stanie majątkowym a danymi z zeznań podatkowych i deklaracji VAT-7, które wykazywały znaczące przychody i dochody. Podkreślono również, że podatnik nie udokumentował przyczyn powstania zaległości i że problemy finansowe wynikały z typowego ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę. Sąd uznał, że podatnik nie wykazał istnienia ważnego interesu podatnika, ponieważ jego sytuacja finansowa, mimo deklarowanych trudności, nie zagrażała jego bytowi ekonomicznemu, a przychody i obroty firmy w ostatnich latach wykazywały tendencję wzrostową. Sąd stwierdził również brak przesłanek przemawiających za interesem publicznym, podkreślając obowiązek terminowego uiszczania podatków jako podstawę finansowania wydatków publicznych i zasadę równości wobec prawa. Sąd zauważył również, że podatnikowi wcześniej udzielano ulg, z których się nie wywiązał, a organy egzekucyjne wielokrotnie uwzględniały jego wnioski o zwolnienia wierzytelności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, w opisanej sytuacji nie istnieją przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego uzasadniające przyznanie ulgi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że trudna sytuacja finansowa podatnika, wynikająca z typowego ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej (spadek zleceń, wzrost kosztów), nie stanowi podstawy do przyznania ulgi. Podatnik wykazywał znaczące przychody i dochody, a jego sytuacja nie zagrażała bytowi ekonomicznemu. Brak było również przesłanek interesu publicznego, gdyż terminowe uiszczanie podatków jest fundamentalne dla finansowania wydatków publicznych i zasady równości wobec prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 67a § 1

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy może, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

O.p. art. 67a § 1

Ordynacja podatkowa

Pojęcia 'ważnego interesu podatnika' i 'interesu publicznego' są klauzulami generalnymi wymagającymi indywidualnej oceny na tle stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem sytuacji majątkowej podatnika i skutków ekonomicznych decyzji.

O.p. art. 67b § 1

Ordynacja podatkowa

W przypadku wniosku o pomoc de minimis, organ podatkowy powinien najpierw badać przesłanki z art. 67a § 1, a dopiero potem dopuszczalność pomocy publicznej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs(4) § 3

Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 13

Dotyczy postanowień w sprawie zwolnień wierzytelności z zajęcia.

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja finansowa podatnika wynikająca z typowego ryzyka gospodarczego. Niewykazanie przez podatnika okoliczności wyjątkowych uniemożliwiających zapłatę zaległości. Rozbieżności w danych finansowych przedstawionych przez podatnika. Brak podstaw do przyznania ulgi z uwagi na interes publiczny (terminowe płacenie podatków, równość wobec prawa).

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o udzieleniu ulgi w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej, musi być oparta przede wszystkim na przesłankach wynikających z analizy sytuacji finansowej i materialnej wnioskodawcy oraz przyczyn nieuregulowania należnego zobowiązania podatkowego. Dane przedstawione przez skarżącego w oświadczeniu o sytuacji finansowej i majątkowej, odbiegają od danych wynikających ze złożonego przez niego zeznania podatkowego. Pojęcia te stanowią klauzule generalne. Cechą immamentną klauzul generalnych jest to, że odsyłają do ocen pozaprawnych. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane. W szczególności niezbędne jest ustalenie sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika. Interes podatnika musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki. Najogólniej rzecz ujmując, spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po stronie podatnika szczególnych przyczyn powodujących, że żądanie zapłaty podatku bez rozłożenia na raty może zachwiać podstawami jego bytu ekonomicznego. Użycie w przepisie art. 67a § 1 pkt 2 O.p. wyrazu 'może' oznacza, że organ na zasadzie uznania administracyjnego dokonuje wyboru alternatywnego rozstrzygnięcia polegającego na udzieleniu bądź odmowie udzielenia ulgi. W świetle art. 67b § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy, rozpoznając wniosek o udzielenie pomocy de minimis, powinien w pierwszej kolejności badać, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 67a § 1. W świetle powyższego trudno przyjąć, aby znajdował się on w sytuacji mogącej zachwiać podstawami jego bytu ekonomicznego. Nie można również tracić z pola widzenia, że ulga w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych nie może być podyktowane okolicznościami, które są wynikiem typowego ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Instytucja rozłożenia na raty zaległości podatkowej nie może przyjmować niejako funkcji finansowania działalności podatnika. W interesie publicznym leży terminowe uiszczanie przez podatników ciążących na nich zobowiązań, bowiem wpływy budżetowe z tytułu podatków stanowią ważne źródło finansowanie wydatków publicznych, z czego korzysta ogół społeczeństwa. Udzielenie skarżącemu ulgi w spłacie podatku stanowiłoby odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i równości wobec prawa.

Skład orzekający

Leszek Kleczkowski

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Wójcik

sędzia

Joanna Ziołek

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć 'ważny interes podatnika' i 'interes publiczny' w kontekście wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych dla przedsiębiorcy, zwłaszcza gdy trudności finansowe wynikają z ryzyka gospodarczego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego przez organ podatkowy. Kluczowe jest udokumentowanie przyczyn powstania zaległości i wykazanie zagrożenia dla bytu ekonomicznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe i sądy oceniają wnioski o ulgi podatkowe dla przedsiębiorców, podkreślając znaczenie udokumentowania sytuacji finansowej i rozróżnienia między ryzykiem gospodarczym a sytuacją losową.

Przedsiębiorco, czy Twoje problemy finansowe to "ważny interes"? Sąd wyjaśnia, kiedy można liczyć na raty zaległości podatkowych.

Dane finansowe

WPS: 94 214,15 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 433/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 67a par. 1, art. 67b par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 13 czerwca 2022 r. nr 0401-IEW.4261.8.2022 w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2019 i 2020 oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z wnioskiem o rozłożenie na raty zapłaty wszelkich zaległości podatkowych wobec Urzędu Skarbowego w Ż. (za lata 2020, 2021, 2022) wraz z odsetkami za zwłokę oraz rozłożenie na raty odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, w ramach pomocy de minimis. Kolejnym pismem, z dnia [...] lutego 2022 r., skarżący zmienił treść żądania, wnosząc o rozłożenie na raty zapłaty należności głównej w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług oraz o umorzenie należnych odsetek za zwłokę od wyżej wymienionych zaległości.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. decyzją z dnia [...] marca 2022 r. odmówił rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2019 i 2020 w łącznej kwocie należności głównej [...] zł.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...] marca 2022 r.
Organ wskazał na art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, opisał pojęcie "ważnego interesu podatnika" oraz kryterium "interesu publicznego", stwierdzając, że decyzja o udzieleniu ulgi w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej, musi być oparta przede wszystkim na przesłankach wynikających z analizy sytuacji finansowej i materialnej wnioskodawcy oraz przyczyn nieuregulowania należnego zobowiązania podatkowego.
Na podstawie zebranego w toku postępowania materiału dowodowego organ ustalił, że skarżący od dnia [...] stycznia 1991 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą – T. C. T. Jako przeważający rodzaj działalności gospodarczej wskazał transport drogowy towarów. Ponadto podał, że firma zajmuje się wynajmem i dzierżawą pojazdów samochodowych oraz sprzedażą hurtową i detaliczną pojazdów samochodowych.
Organ wskazał na dochody skarżącego wynikające z zeznań podatkowych za lata 2018-2021 oraz wielkość sprzedaży podaną przez niego w deklaracjach VAT-7. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że dane przedstawione przez skarżącego w oświadczeniu o sytuacji finansowej i majątkowej, odbiegają od danych wynikających ze złożonego przez niego zeznania podatkowego za 2021 r. oraz deklaracji podatkowych VAT-7. W oświadczeniu o stanie finansowym i majątkowym skarżący wskazał przychód za 2021 r. w kwocie 354.287,57 zł, natomiast ze złożonego zeznania wynika przychód w wysokości 3.568.018,05 zł. Również ze złożonych deklaracji VAT-7 wynika, że sprzedaż przedsiębiorstwa w 2021 r. wynosiła łącznie 3.565.124 zł.
W złożonym oświadczeniu o stanie finansowym i majątkowym skarżący podał też, że posiada zobowiązania powstałe w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej wobec: Gminy B. – raty po 1.200 zł; firm: P. i O. – raty po 10.000 zł (wysokość zobowiązania w kwocie 100.000 zł za paliwo); Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (nie wskazał kwoty); banków – do spłaty "4 x raty po 2.000 zł" (w dalszej części oświadczenia o stanie majątkowym wskazał, że raty "4 x 2.000 zł do spłaty" stanowią kredyt bankowy zaciągnięty poza działalnością gospodarczą), z tytułu leasingu – raty za tabor (70.000 zł miesięcznie).
Skarżący zaznaczył, że aktualnym źródłem jego utrzymania są dochody z działalności gospodarczej – transportu drogowego. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem nie posiada majątku trwałego ani obrotowego, a także majątku nieruchomego wykorzystywanego w prowadzonej działalności gospodarczej, czy też poza nią. Jednocześnie ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku aktualnej treści księgi wieczystej wynika, iż skarżący jest współwłaścicielem (wraz z E. S.) nieruchomości położonej w B. o powierzchni 0,0040 ha. Nieruchomość ta obciążona jest wpisami hipotecznymi na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w łącznej kwocie [...]zł.
W złożonym oświadczeniu o stanie finansowym i majątkowym skarżący nie podał informacji o jakimkolwiek posiadanym majątku ruchomym, wykorzystywanym w działalności gospodarczej, czy też poza nią. Zaznaczył jedynie, że reguluje raty leasingowe w kwocie 70.000 zł.
Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy wydrukiem z Centralnej Ewidencji Pojazdów skarżący jest właścicielem 4 ciągników samochodowych marki R. , naczepy ciężarowej marki T. , naczepy specjalnej marki L. oraz samochodu osobowego marki P.
Ze złożonego oświadczenia o stanie finansowym i majątkowym nie wynika, czy skarżący aktualnie pozostaje w związku małżeńskim, ani czy prowadzi z kimś wspólne gospodarstwo domowe. Wskazał jedynie, że na jego utrzymaniu pozostają dwie córki – P. i W.. Nie wskazał także żadnych informacji o dochodach ani majątku osób ewentualnie z nim zamieszkujących. Nie podał również żadnych informacji o aktualnych warunkach mieszkaniowych ani nie wskazał do kogo należy dom jednorodzinny, położony w B., przy ul. [...], który podaje jako swój aktualny adres zamieszkania. Oświadczył natomiast, że wydatki miesięczne związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, kształtują się następująco: podatek od nieruchomości, energia elektryczna, gaz, woda i kanalizacja, wywóz nieczystości (łącznie) – od 2.500 zł do 3.000 zł, internet i telefon – od 700 zł do 800 zł, dojazd do miejsca leczenia, wydatki na lekarstwa i leczenie – od 500 zł do 600 zł, wydatki na edukację członków rodziny – 300 zł. Łączna wysokość deklarowanych przez skarżącego kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi zatem od 4.000 zł do 4.700 zł miesięcznie.
Jako przyczyny nieuregulowania należności podatkowych w ramach działalności gospodarczej, skarżący wskazał na regularne potrącenia środków z konta bankowego, plus 10% kosztów egzekucyjnych, brak systemu ratalnego w Urzędzie Skarbowym w Ż., spadek zleceń transportowych, wzrost cen oraz VAT za paliwo, spadek ceny za usługi transportowe, zwolnienia pracowników. Organ wskazał, że powołane okoliczności, mające wpływ na funkcjonowanie firmy, nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Ponadto podkreślił, że skarżący nie wskazał żadnych dodatkowych okoliczności wyjątkowych związanych z aktualną sytuacją osobistą czy zdrowotną, uniemożliwiających zapłatę zaległości podatkowych w ustawowych terminach, które mogłyby mieć wpływ na ewentualne udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.
Organ zauważył, że pomimo przywoływanych przez skarżącego trudności, deklarowane w zeznaniu dochody za 2021 r. (w kwocie 191.014,54 zł) utrzymują się na zbliżonym poziomie, co w 2020 r. Natomiast obroty firmy za 2021 r. wzrosły o ponad 14% w porównaniu do roku poprzedniego. Również deklarowana sprzedaż (zgodnie z deklaracjami VAT-7) za styczeń, luty, marzec oraz kwiecień 2022 r., każdorazowo była wyższa niż obroty uzyskiwane w analogicznych okresach rozliczeniowych 2021 r.
Zdaniem organu podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż większość uzyskiwanych obecnie dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, przeznaczana jest na spłatę ciążących zobowiązań (w tym odsetek oraz kosztów egzekucyjnych), nie może stanowić argumentu przemawiającego za udzieleniem ulgi w spłacie należności podatkowych w postaci układu ratalnego. Jedną bowiem z podstawowych zasad jest bieżące i terminowe regulowanie przez podatników należności publicznoprawnych, a dokonywanie wpłat w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie można utożsamiać z dobrowolną wpłatą dokonaną przez podatnika.
Organ dostrzegł, że regulowanie należności w drodze egzekucji administracyjnej, stanowi dla skarżącego znaczne obciążenie finansowe i wiąże się z ponoszeniem dodatkowych kosztów (w postaci naliczanych odsetek oraz kosztów egzekucyjnych). Niemniej zauważył, że skarżący długotrwale i konsekwentnie nie płacił w ustawowych terminach należności podatkowych powstałych w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej. Nie wpłaca także terminowo bieżących zobowiązań podatkowych, w szczególności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz wypłaconych pracownikom wynagrodzeń, a konieczność dokonywania spłaty zaległości podatkowych nie może stanowić usprawiedliwienia dla braku wpłat bieżących zobowiązań.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że realizacja przez skarżącego zaległości względem Skarbu Państwa następuje w głównej mierze w drodze egzekucji administracyjnej i potwierdził, że w 2019 r. i 2020 r. znaczna część posiadanych przez skarżącego zaległości została wyegzekwowana w drodze egzekucji administracyjnej. Jednakże, zdaniem organu, samo istnienie zaległości do spłaty oraz uciążliwość prowadzonej egzekucji administracyjnej, nie może uzasadniać przyznania skarżącemu ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, zwłaszcza, że zobowiązania te powstały w toku prowadzenia działalności gospodarczej i wynikają z podejmowanych przez skarżącego konkretnych działań i zaniechań jako przedsiębiorcy.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił przy tym, że wielokrotnie uwzględniano składane przez skarżącego wnioski w zakresie zwolnień wierzytelności z rachunku bankowego w [...] oraz wierzytelności u kontrahenta – P. sp. z o. o., wydając postanowienia w trybie art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (np. postanowienie z dnia [...] września 2019 r. – jednorazowe zwolnienie 70% otrzymanych płatności od spółki P. , postanowienie z dnia [...] marca 2020 r. – ograniczenie zajęcia rachunku bankowego w [...] S. A. do kwoty [...] zł miesięcznie, postanowienie z dnia [...] czerwca 2021 r. – ograniczenie zajęcia rachunku bankowego do kwoty 5.000 zł miesięcznie oraz wierzytelności u kontrahenta do kwoty 15.000 zł miesięcznie).
Reasumując, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że skarżący nie wykazał okoliczności wyjątkowych uniemożliwiających mu zapłatę zaległości podatkowych w ustawowym terminie, niezależnych od jego postępowania. Tym samym, nie stwierdzono podstaw do udzielenia wnioskowanej ulgi. Uwzględniając całokształt stanu faktycznego sprawy (uzyskiwane dochody, obroty) oraz mając na uwadze przyczyny powstania zaległości oraz zasadę równości podatników wobec prawa, nie można zdaniem organu uznać, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p.").
W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...] marca 2022 r. jako naruszających prawo. Zarzucił naruszenie:
- art. 67a § 1 O.p. przez błędną wykładnię pojęcia "ważny interes podatnika" i uznanie, że po stronie skarżącego nie zachodzi taki przypadek oraz stwierdzenie, iż okoliczności jakie wystąpiły w sprawie nie są na tyle doniosłe, aby uzasadniały rozłożenia na raty zaległości podatkowych, podczas gdy prawidłowa interpretacja pojęcia "ważnego interesu podatnika" i "uzasadnionego przypadku" powinna prowadzić do wniosku, że spełnione zostały przesłanki wymienione w tym przepisie uprawniające organ do rozłożenia na raty zaległości podatkowej, co stanowiło istotne dla sprawy naruszenie tego przepisu, tym bardziej, że sytuacja w jakiej znalazł się skarżący ma charakter wyjątkowy, a nadto tymczasowy, a trudna sytuacja finansowa wynika z przeważającej mierze z okoliczności obiektywnych, na które skarżący nie ma wpływu;
- art. 121 § 1 i art. 122 O.p. przez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych oraz bez wymaganej wnikliwości (nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego);
- art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów skutkujące błędnym uznaniem, że nie zachodzą przesłanki do rozłożenia na raty zaległości podatkowych podatnika w zakresie odsetek od zaległości podatkowych;
- art. 233 § 1 pkt 1 O.p. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji i niedostrzeżenie błędów tego organu, a w szczególności błędnie ustalonego stanu, faktycznego, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. i 2020 r. w łącznej kwocie 94.214,15 zł.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami: "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Pojęcia te stanowią klauzule generalne. Cechą immamentną klauzul generalnych jest to, że odsyłają do ocen pozaprawnych.
O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane. W szczególności niezbędne jest ustalenie sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika. Interes podatnika musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki. Najogólniej rzecz ujmując, spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po stronie podatnika szczególnych przyczyn powodujących, że żądanie zapłaty podatku bez rozłożenia na raty może zachwiać podstawami jego bytu ekonomicznego. Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można przy tym ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy losowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje losowe, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków (por. wyroki NSA: z dnia 10 marca 2010 r., I FSK 31/08; z dnia 4 sierpnia 2017 r., II FSK 1915/15). W związku z tym w postępowaniu podatkowym w sprawie o przyznanie ulgi w spłacie zaległości podatkowych szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., II FSK 1134/15).
Z kolei odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej (por. S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 255).
Podjęcie decyzji w zakresie wystąpienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" wymaga uprzedniego zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. W tym zakresie obowiązki organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona).
Należy też podkreślić, że użycie w przepisie art. 67a § 1 pkt 2 O.p. wyrazu "może" oznacza, że organ na zasadzie uznania administracyjnego dokonuje wyboru alternatywnego rozstrzygnięcia polegającego na udzieleniu bądź odmowie udzielenia ulgi. Mając jednak pozostawiony wybór takiego lub innego rozstrzygnięcia, organ podatkowy ma zawsze obowiązek wszechstronnego wytłumaczenia się w uzasadnieniu decyzji, dlaczego podjął właśnie takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Przyznana zatem organom podatkowym swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza dowolności. Innymi słowy, uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny co do istnienia w sprawie okoliczności odpowiadających treści ustawowych przesłanek, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet wówczas, gdy wystąpił ważny interes podatnika lub interes publiczny (por. M. Zdyb, Sądowa kontrola decyzji organów podatkowych w sprawach ulg uznaniowych (w:) Współczesne problemy prawa podatkowego. Teoria i praktyka. Księga jubileuszowa dedykowana prof. B. Brzezińskiemu, t. I, pod red. J. Głuchowskiego, Warszawa 2019, str. 562).
Z kolei art. 67b § 1 O.p. stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielić ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w art. 67a:
1) które nie stanowią pomocy publicznej;
2) które stanowią pomoc de minimis – w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;
3) stanowiące pomoc publiczną, o której mowa w literach od a do m.
W rozpatrywanej sprawie skarżący ubiega się o udzielenie ulgi w spłacie podatku w ramach pomocy de minimis, a więc o ulgę wskazaną w art. 67b § 1 pkt 2 O.p. Przepis ten nie wyłącza konieczności poddania analizie przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". W orzecznictwie sądowym aktualny jest pogląd, że w świetle art. 67b § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy, rozpoznając wniosek o udzielenie pomocy de minimis, powinien w pierwszej kolejności badać, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 67a § 1, a zatem czy wystąpił ważny interes podatnika lub interes publiczny. Dopiero wystąpienie tych przesłanek lub jednej z nich, obliguje organ do badania dopuszczalności udzielenia pomocy publicznej na gruncie art. 67b § 1 pkt 2 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II FSK 532/12; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2020 r., II FSK 1505/18; wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2020 r., II FSK 247/18).
W celu ustalenia, czy w sprawie zaistniał "ważny interesu podatnika" organ pierwszej poddał szczegółowej analizie sytuację ekonomiczną skarżącego. Ustalono, że prowadzi on działalność gospodarczą, pod nazwą T. C. T. Jako przeważający rodzaj działalności gospodarczej wskazał on transport drogowy towarów. Ponadto podał, że firma zajmuje się wynajmem i dzierżawą pojazdów samochodowych oraz ich sprzedażą hurtową i detaliczną. Jak wynika ze złożonych przez wnioskodawcę zeznań rocznych w 2018 r. osiągnął on przychód z działalności gospodarczej w wysokości 4.034.910,88 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w kwocie 3.981.121,37 zł i uzyskał dochód w wysokości 53.789,51 zł; w 2019 r. osiągnął przychód z działalności gospodarczej w wysokości 4.143.659,27 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w kwocie 3.752.526,99 zł, uzyskał dochód w wysokości 391.132,28 zł; w 2020 r. uzyskał przychód w wysokości 3.117.261,92 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w kwocie 2.891.914,28 zł, osiągnął dochód w wysokości 225.347,64 zł; w 2021 r. uzyskał przychód w wysokości 3.568.018,05 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w kwocie 3.377.003,41 zł i osiągnął dochód w wysokości 191.014,64 zł. Zgodnie natomiast ze złożonymi deklaracjami VAT-7 wielkość sprzedaży prowadzonego przez skarżącego przedsiębiorstwa za 2018 r. wynosiła łącznie – 4.034.911 zł, za 2019 r. – 4.143.659,00 zł, za 2020 r. – 3.116.202 zł, za 2021 r. – 3.565.124,00 zł, natomiast za okres od stycznia do kwietnia 2022 r. – 1.444.034 zł.
W złożonym oświadczeniu o stanie finansowym i majątkowym wyżej wymieniony podał, że posiada zobowiązania powstałe w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej wobec m.in. kontrahentów (zobowiązanie za paliwo w kwocie 100.000 zł), Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (nie wskazał kwoty), banków (do spłaty "4 x raty po 2.000,00 zł" z tytułu kredytu bankowego zaciągniętego poza działalnością gospodarczą).
Ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku księgi wieczystej wynika, iż skarżący jest współwłaścicielem (wraz z E. S.) nieruchomości położonej w B.. Nieruchomość ta obciążona jest wpisami hipotecznymi na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. Inspektoratu w Ż., w łącznej kwocie 161.683,83 zł.
W złożonym oświadczeniu o stanie finansowym i majątkowym skarżący nie podał informacji o jakimkolwiek posiadanym majątku ruchomym, wykorzystywanym w działalności gospodarczej, czy też poza nią. Zaznaczył jedynie, że reguluje raty leasingowe w kwocie [...]zł. Zgodnie zaś ze znajdującym się w aktach sprawy wydrukiem z Centralnej Ewidencji Pojazdów skarżący jest właścicielem 4 ciągników samochodowych marki R. , naczepy ciężarowej marki T. naczepy specjalnej marki L. oraz samochodu osobowego marki P. .
Natomiast ze złożonego oświadczenia o stanie finansowym i majątkowym nie wynika, czy aktualnie skarżący pozostaje w związku małżeńskim, ani czy obecnie prowadzi z kimś wspólne gospodarstwo domowe. Wskazał jedynie, że ma na utrzymaniu dwie córki. Nie wskazał także żadnych informacji o dochodach czy majątku osób z nim zamieszkujących. Nie podał również żadnych informacji o aktualnych warunkach mieszkaniowych ani nie wskazał do kogo należy dom jednorodzinny, położony w B. przy ul. [...], który podaje jako swój aktualny adres zamieszkania. Organ wyliczył też, na podstawie deklarowanych przez stronę miesięcznych wydatków (m.in. na podatek od nieruchomości, energię elektryczną, gaz, wodę i kanalizację, wywóz nieczystości w kwocie od 2.500 zł do 3.000 zł, internet i telefon w wysokości od 700 zł do 800 zł), że suma deklarowanych przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi od 4.000 zł do 4.700 zł miesięcznie.
Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że informacje mające obrazować tę sytuację przedstawił on w sposób niepełny, co uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jego rzeczywistej kondycji finansowej. Niemniej z informacji przekazanych przez skarżącego wynika, że jest on w stanie regulować np. wydatki na internet i telefon w wysokości od 700 zł do 800 zł miesięcznie, czy spłać raty kredytu bankowego zaciągniętego poza działalnością gospodarczą. Nadto, skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą i osiąga znaczne przychody, co przekłada się na wielkość osiąganego dochodu. W okresie, którego dotyczy wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. za 2019 r. i 2020 r. łączny dochód skarżącego (według zeznań podatkowych) wyniósł 616.479,92 zł. W świetle powyższego trudno przyjąć, aby znajdował się on w sytuacji mogącej zachwiać podstawami jego bytu ekonomicznego.
W skardze zobowiązany wskazał, że trudna sytuacja finansowa w jakiej się znalazł wynika w przeważającej mierze z okoliczności obiektywnych, na które nie miał wpływu. W tym względzie w trakcie postępowania podatkowego skarżący wskazywał m.in. na spadek zleceń transportowych, wzrost cen paliwa, spadek ceny za usługi transportowe i zwolnienia pracowników. Okoliczności te nie zostały jednak w żaden sposób udokumentowane przez wnioskodawcę. Nadto pomimo deklarowanych przez skarżącego trudności, wykazane przez niego w zeznaniu rocznym dochody za 2021 r. (w kwocie [...]zł) utrzymują się na zbliżonym poziomie, co w 2020 r. Natomiast, obroty firmy za 2021 r. wzrosły o ponad 14% w porównaniu do roku poprzedniego. Również deklarowana sprzedaż (zgodnie z deklaracjami VAT-7) za styczeń, luty, marzec oraz kwiecień 2022 r., była każdorazowo wyższa niż obroty uzyskiwane w analogicznych okresach rozliczeniowych 2021 r.
Nie można również tracić z pola widzenia, że ulga w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych nie może być podyktowane okolicznościami, które są wynikiem typowego ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, np. spadkiem cen na usługi transportowe, spadkiem liczby zleceń. Skarżący jako przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za wynik prowadzonej działalności i nie może oczekiwać, że jej niepowodzenia i straty będą niejako rekompensowane przyznanymi ulgami podatkowymi. Podmioty decydujące się na rozpoczęcie działalności gospodarczej muszą być świadome możliwości wystąpienia gorszej koniunktury na rynku oraz trudności finansowych. Bieżące problemy finansowe wiążące się bezpośrednio z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie można uznać za sytuację uzasadniająca przyznanie ulgi. Są to problemy, które dotykają lub mogą dotknąć wszystkie podmioty prowadzące działalność gospodarczą. Instytucja rozłożenia na raty zaległości podatkowej nie może przyjmować niejako funkcji finansowania działalności podatnika.
W skardze strona podkreśliła także, że choć osiąga dochód z działalności gospodarczej, to go nie pobiera, ponieważ jest on przeznaczany na zadłużenie w Urzędzie Skarbowym. Wskutek tego nie może wykonywać zarówno zobowiązań cywilnoprawnych, jak i publicznoprawnych. Skarżący podnosi też, że w ostatnich latach spłacił lwią część swych zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego. Należy jednak zauważyć, że powstałe zaległości podatkowe są wynikiem braku zapłaty w ustawowych terminach należności podatkowych powstałych w trakcie prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Nieregulowanie zobowiązań podatkowych wiąże się z koniecznością ich egzekwowania w drodze egzekucji administracyjnej. Uciążliwość samej egzekucji jest bezsporna, jednakże wnioskodawca własnym działaniem, w postaci zaniechania dobrowolnej zapłaty zobowiązań podatkowych, doprowadził do ich dochodzenia przez organ podatkowy w drodze egzekucji. Fakt przymusowego egzekwowania zaległych należności podatkowych nie może stanowić usprawiedliwienia dla braku wpłat na bieżące zobowiązania i być podstawą przyznania ulgi w formie rozłożenia na raty zaległości podatkowych. Taką podstawą nie może być także okoliczność, że w 2019 r. i 2020 r. znaczna część zaległości posiadanych przez skarżącego została wyegzekwowana dzięki prowadzonej wobec niego egzekucji.
W rezultacie należy zgodzić się z organem, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika. Brak jest też podstaw do stwierdzenia, iż za udzieleniem skarżącemu ulgi w zapłacie podatku przemawia interes publiczny. Nakaz uwzględniania interesu publicznego oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., III SA 1838/01). W tym względzie należy zauważyć, że każdy ma obowiązek ponoszenia danin publicznych, w tym podatków, co wynika z treści art. 84 Konstytucji. Zdaniem Sądu, w interesie publicznym leży terminowe uiszczanie przez podatników ciążących na nich zobowiązań, bowiem wpływy budżetowe z tytułu podatków stanowią ważne źródło finansowanie wydatków publicznych, z czego korzysta ogół społeczeństwa. Udzielenie skarżącemu ulgi w spłacie podatku stanowiłoby odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i równości wobec prawa. Byłby on bowiem w sytuacji korzystniejszej niż inni podatnicy rzetelnie wywiązujących się z obowiązków podatkowych. Tym samym w działaniu organu trudno doszukać się naruszenia takich wartości, jak sprawiedliwość czy równość wobec prawa, które kryją się pod pojęciem interesu publicznego.
Trzeba również zauważyć, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. wielokrotnie uwzględniał składane przez skarżącego wnioski w zakresie zwolnień wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. oraz wierzytelności u kontrahenta – P. sp. z o. o., wydając postanowienia w trybie art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (np. postanowienie z dnia [...] września 2019 r. – jednorazowe zwolnienie 70% otrzymanych płatności od P. sp. z o. o., postanowienie z dnia [...] marca 2020 r.- ograniczenie zajęcia rachunku bankowego w [...] S. A. do kwoty [...]zł miesięcznie). Nie jest zatem tak, że organ nie udzielał skarżącemu żadnej pomocy finansowej.
Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. już dwukrotnie rozkładał zaległości podatkowe skarżącego na raty, tzn. decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. rozłożył na 18 rat zapłatę zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł, oraz decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. rozłożył na 18 rat zapłatę zaległości w podatku od towarów i usług za maj 2012 r., czerwiec 2014 r., lipiec i grudzień 2017 r. oraz marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec i sierpień 2018 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł. Podkreślenia jednak wymaga, że skarżący nie wywiązywał się z zawartych układów ratalnych, co spowodowało wygaśnięcie powyższych decyzji z mocy prawa. W skardze w żaden sposób nie wykazano, że w przypadku zawarcia kolejnego układu ratalnego, skarżący wywiąże się z niego.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego czy procesowego. Subiektywne przekonanie skarżącego o ziszczeniu się przesłanek stanowiących podstawę rozłożenia na raty zaległości podatkowych, nie świadczy o nieprawidłowości w wykładni i stosowaniu prawa przez organ. Wskazane przez skarżącego okoliczności, nie są wystarczające dla przyznania mu ulgi w zapłacie podatku. Ważny interes podatnika i interes publiczny nie mogą być utożsamiane jedynie z korzystnym dla podatnika rozstrzygnięciem.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI