I SA/Bd 428/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę R. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2018 r. do czerwca 2019 r. Spór dotyczył prawa skarżącego do odliczenia podatku naliczonego z 69 faktur zakupu od R. B. T. sp. z o.o. oraz zasadności określenia zobowiązania podatkowego z tytułu 21 faktur sprzedaży. Organy podatkowe uznały faktury zakupu za nierzetelne podmiotowo, wskazując na fikcyjność spółki R. B. T. i jej kontrahentów oraz brak rzeczywistego obrotu gospodarczego. Skarżący podnosił liczne zarzuty proceduralne i materialne, w tym dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego i instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Sąd oddalił skargę, uznając, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego oraz wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że skarżący nie dochował należytej staranności w transakcjach z R. B. T. sp. z o.o., co skutkowało odmową prawa do odliczenia podatku naliczonego. Ustalono, że spółka R. B. T. była podmiotem fikcyjnym, działającym z biura wirtualnego, bez zaplecza, pracowników i uprawnień, a jej reprezentanci nie posiadali umocowania. Sąd uznał, że faktury były nierzetelne podmiotowo, a skarżący, mimo że mógł nabyć towary, nie nabył ich od wskazanego podmiotu, a jego działania nie spełniały wymogów należytej staranności kupieckiej. W kwestii art. 108 ust. 1 u.p.t.u., organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że zagrożenie odliczenia podatku przez kontrahentów zostało wyeliminowane, co zapobiegło uszczupleniu dochodów podatkowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że brak należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta, który okazał się podmiotem fikcyjnym, skutkuje odmową prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT, nawet jeśli faktury są nierzetelne podmiotowo. Potwierdzenie zasad dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wniesienia skargi do sądu administracyjnego i wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym kluczowe były ustalenia dotyczące fikcyjności kontrahenta i braku należytej staranności podatnika. Interpretacja przepisów o przedawnieniu może być stosowana w podobnych sytuacjach zawieszenia biegu terminu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT przysługuje podatnikowi, gdy faktury zakupu dokumentują transakcje nierzetelne podmiotowo, a podatnik nie dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do odliczenia podatku naliczonego nie przysługuje, gdy faktury są nierzetelne podmiotowo, a podatnik nie dochował należytej staranności kupieckiej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący nie dochował należytej staranności, ponieważ nie zweryfikował należycie kontrahenta (R. B. T. sp. z o.o.), który okazał się podmiotem fikcyjnym. Brak podstawowych weryfikacji w rejestrach KRS oraz brak dokumentów potwierdzających rzeczywiste transakcje skutkowały odmową prawa do odliczenia.
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego w celu przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego było instrumentalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nawet jeśli wszczęcie postępowania karnego skarbowego budzi wątpliwości co do jego instrumentalności, nie wpływa to na wynik sprawy, jeśli bieg terminu przedawnienia został zawieszony na innej podstawie prawnej (wniesienie skargi do sądu administracyjnego).
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 O.p. w związku z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, co samo w sobie wyklucza przedawnienie zobowiązania podatkowego, niezależnie od ewentualnej instrumentalności postępowania karnego skarbowego.
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej art. 108 ust. 1 u.p.t.u. (podatek od faktur pustych)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo odstąpił od zastosowania art. 108 ust. 1 u.p.t.u., ponieważ zagrożenie uszczuplenia dochodów podatkowych zostało wyeliminowane przez pozbawienie prawa do odliczenia podatku naliczonego przez kontrahentów skarżącego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej art. 108 ust. 1 u.p.t.u., uznając, że obrót towarowy faktycznie zaistniał, a negatywne następstwa w postaci uszczuplenia dochodów podatkowych zostały wyeliminowane przez decyzje organów podatkowych wobec kontrahentów, pozbawiające ich prawa do odliczenia. Zastosowanie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w tej sytuacji naruszałoby zasadę neutralności VAT i proporcjonalności.
Przepisy (21)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane.
u.p.t.u. art. 108 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podatnicy są obowiązani do wystawienia faktury stwierdzającej sprzedaż towarów lub usług, zawierającej m.in. kwotyę podatku, w terminie do 6 dni od dnia sprzedaży, nie później jednak niż do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano sprzedaży lub otrzymano zapłatę przed sprzedażą towaru lub wykonaniem usługi.
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli uzna ją za niezasadną.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
O.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania.
O.p. art. 70 § 7
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności.
O.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
O.p. art. 70 § 7
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
p.p.s.a. art. 109
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Okoliczność konfliktu terminów procesowych nie stanowi podstawy do odroczenia rozprawy.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek podejmowania niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej.
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
O.p. art. 210 § 1
Ordynacja podatkowa
Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.
O.p. art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
Uzasadnienie decyzji zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
O.p. art. 237
Ordynacja podatkowa
Na postanowienie służy zażalenie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Na postanowienie odmawiające przeprowadzenia dowodów nie służy zażalenie, a może być zaskarżone tylko w odwołaniu od decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak prawa do odliczenia podatku naliczonego z powodu nierzetelności podmiotowej faktur i niezachowania należytej staranności przez skarżącego. • Nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych przez organy podatkowe. • Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego w celu przedłużenia terminu przedawnienia. • Niewłaściwa ocena stanu faktycznego i materiału dowodowego przez organy.
Godne uwagi sformułowania
skarżący nie dochował należytej staranności kupieckiej • faktury nierzetelne podmiotowo • podmiot fikcyjny • biuro wirtualne • brak rzeczywistego obrotu gospodarczego • nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego • instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego
Skład orzekający
Halina Adamczewska-Wasilewicz
sprawozdawca
Mirella Łent
przewodniczący
Urszula Wiśniewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta, który okazał się podmiotem fikcyjnym, skutkuje odmową prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT, nawet jeśli faktury są nierzetelne podmiotowo. Potwierdzenie zasad dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wniesienia skargi do sądu administracyjnego i wszczęcia postępowania karnego skarbowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym kluczowe były ustalenia dotyczące fikcyjności kontrahenta i braku należytej staranności podatnika. Interpretacja przepisów o przedawnieniu może być stosowana w podobnych sytuacjach zawieszenia biegu terminu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nierzetelnych faktur i fikcyjnych kontrahentów w obrocie VAT, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców. Analiza należytej staranności i jej konsekwencji jest bardzo praktyczna.
“Fikcyjny kontrahent i brak staranności: dlaczego stracisz prawo do odliczenia VAT?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.