I SA/BD 418/04

I SA/Bd 418/04 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2004-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący/
Jerzy Bortkiewicz
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
art.3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art.87-94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
art.13
Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 51 poz 608
par.7
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz, Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.), Protokolant Daniel Łuczon, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi I.I. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia (...) I.I. złożyła zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach (...) z dnia 04.09.2003r. wystawionych przez Urząd Miasta I.
Zobowiązana z tytułu wierzytelności dotyczących niezapłacenia opłaty parkingowej podniosła: błąd co do osoby zobowiązanego, określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia. Uzasadniając zarzuty wskazała, iż tytuły wykonawcze wystawione zostały na jej nazwisko, podczas gdy ona jest tylko właścicielką samochodu lecz kierowcą jest mąż W.I. Opłatę zaś powinien uiszczać kierowca samochodu a nie właściciel. Do zarzutów dołączono pismo podpisane przez W.I., w którym oświadcza, iż korzysta z samochodu marki (...) nr rejestracyjny (...), którego właścicielką jest jego żona I.I.
Nadto I.I. podniosła, że tytuły wykonawcze wystawione zostały bez podstawy prawnej. Powołana ustawa o drogach publicznych w żadnym punkcie nie daje prawa Urzędowi Miasta do egzekwowania tej opłaty. Na potwierdzenie powyższego stanowiska powołano orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) (...).
Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. na podstawie art. 34 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłał zarzuty zobowiązanej wierzycielowi w celu wyrażenia przez niego stanowiska na piśmie.
Postanowieniem z dnia (...) Prezydent Miasta I. uznał przedmiotowe zarzuty za nieuzasadnione.
Podniósł, iż zobowiązana do czasu wystawienia tytułów wykonawczych nie wskazała użytkownika samochodu osobowego marki (...) o numerze rejestracyjnym (...). Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lutego 1998 r. sygn. akt I SA/Po 876/97 niezapłacenie opłaty za postój samochodu w tzw. strefie parkingowej przez kierującego pojazdem daje podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego w którym za zobowiązanego przyjąć należy właściciela pojazdu.
Ustosunkowując się do zarzutu wystawienia tytułów wykonawczych bez podstawy prawnej wierzyciel wyjaśnił, że tytuły wykonawcze wystawione zostały na podstawie art. 13 ust. 2a i art. 26 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.). Ponadto zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608) organem właściwym do pobierania opłat są właściwe zarządy dróg. Prezydent Miasta I. na podstawie ustawy o drogach publicznych a także porozumienia z dnia 17 lutego 2000r. zawartego pomiędzy Miastem I. a Powiatem I. wykonuje czynności zarządu dróg na których znajdują się płatne miejsca postojowe.
Od tego postanowienia I.I. wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.
W uzasadnieniu podniosła, iż pismem z dnia 13 maja poinformowała prezydenta, że użytkownikiem pojazdu jest kto inny a nie właściciel . A zatem w tym momencie stosownie do art. 7 kpa organ miał obowiązek wszcząć postępowanie w celu ustalenia nazwiska użytkownika – tego obowiązku nie dopełniono i w konsekwencji wystawiono tytuł wykonawczy na właściciela. Postępując w sposób powyższy naruszono rażąco prawo.
W ocenie strony "koronnym argumentem , uzasadniającym uchylenie postanowienia" jest prawomocna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) wydana w tej sprawie . W decyzji tej SKO jednoznacznie orzekło, iż Urząd Miasta nie ma prawa do pobierania opłat i to zarówno na podstawie ustawy o drogach publicznych jak i na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r.
Dodatkowo zobowiązana wskazała, iż stosownie do § 7 pkt 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów maksymalna stawka opłaty podwyższonej może wynosić dziesięciokrotność opłaty podstawowej. W I. opłata podstawowa wynosiła 0,80 zł stąd maksymalna stawka opłaty mogłaby wynieść 8 zł . W ocenie strony to ograniczenie zawarte w rozporządzeniu na które powołuje się prezydent uniemożliwia działanie na podstawie ustawy o drogach publicznych , które określają opłatę sztywno na kwotę 50 zł .
Postanowieniem z dnia (...) nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał na treść art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , który daje podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy wydany przez uprawniony organ. W ocenie SKO organy egzekucyjne słusznie prowadziły postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącej – jako właścicielowi pojazdu zaparkowanego w tzw. strefie płatnego parkowania. Niezapłacenie opłaty za postój samochodu w tej strefie przez kierującego pojazdem dało podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego w którym za zobowiązanego uznać należało właściciela pojazdu. W przypadku gdy kierującym pojazdem nie był właściciel winien on wskazać osobę która kierowała pojazdem. Skoro I.I. do czasu wystawienia tytułów wykonawczych nie wskazał użytkownika samochodu osobowego marki (...) o numerze rejestracyjnym (...) zarzuty są nieuzasadnione.
Reasumując organ nie stwierdził zaistnienia żadnej z przesłanek określonych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Na powyższe postanowienie złożona została skarga do sądu administracyjnego, w której rozstrzygnięciu Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucono rażące naruszenie art. 7 i 77 kpa oraz art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wniesiono o uchylenie postanowienia.
Skarżąca podnosi, iż aby należność mogła być dochodzona w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji konieczne jest wydanie decyzji albo postanowienia właściwego organu. Natomiast w przedmiotowej sprawie wystawiono tytuł egzekucyjny bez wydania postanowienia lub decyzji.
Wskazuje ponadto, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powołano się na art. 2 ustawy , który mówi o prowadzeniu egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony przez "uprawniony organ" – jednak Prezydent Miasta nie jest organem upoważnionym w tej sprawie co wyraźnie wynika z treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...).
Skarżąca ponownie podkreśla, iż tytuły wykonawcze wystawiono przeciwko właścicielowi pojazdu pomimo, iż prezydent był poinformowany , że użytkownik pojazdu jest inny, niż właściciel . Dodatkowo wskazała ,że prezydent dowolnie i bezprawnie wystawił tytuł wykonawczy tylko przeciwko jednemu właścicielowi podczas gdy pojazd jest współwłasnością jej i banku.
Wskazano również, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło okoliczność, iż z żadnego przepisu ustawy o drogach publicznych ani z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. nie wynika kogo można karać oraz w jakim terminie należy zapłacić karę za brak opłaty. Co więcej cytowane rozporządzenie jako lex specialis wyklucza stawkę 50 zł, którą zastosował prezydent.
W piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2004r. skarżąca dodatkowo podnosi, iż wystawione przez Prezydenta Miasta I. tytuły wykonawcze (...) oraz (...) dotyczą również odsetek od dochodzonych kwot, podczas gdy od zaległości objętych przedmiotowymi tytułami przepisy prawa nie przewidują pobierania odsetek.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest zasadna choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § l pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy powołać art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiący, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 ustawy gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Z przepisu tego wynika więc, że z uwagi na źródło powstania, obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej można podzielić na takie, które wynikają z decyzji lub postanowień właściwych organów oraz obowiązki wynikające bezpośrednio z przepisów prawa. Ten ostatni przypadek występując rzadziej, odnosi się do przypadków, gdy obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisów prawa, bez potrzeby konkretyzacji tych przepisów w drodze aktu indywidualnego. Chodzi o przepisy powszechnie obowiązujące w rozumieniu art.87-94 Konstytucji RP. Zgodnie z art.87 ust.2 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Do aktów prawa miejscowego odnosi się art.94 Konstytucji stanowiąc, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów; zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa.
Kolejną kwestią w sprawie pozostawało rozstrzygnięcie, czy obowiązek zapłaty kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłat za parkowanie samochodów osobowych na drogach publicznych wynikał bezpośrednio z przepisów prawa, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w momencie wszczęcia egzekucji administracyjnej.
Zdaniem skarżącej obowiązek taki nie wynikał wprost z przepisów prawa i konieczne było wydanie decyzji albo postanowienia właściwego organu.
Sąd jednak nie podziela takiego stanowiska uznając, że kwestionowany obowiązek zapłaty kary pieniężnej został na tyle określony w przepisach, by uznać, że wynika on wprost z przepisów prawa. Art.13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych stanowił, że korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione w przypadkach określonych w ust. 2 od wniesienia opłat drogowych, ust.2 pkt.4 mówił, że opłaty mogą być pobierane za parkowanie pojazdów samochodowych. To, że pobierane były opłaty za parkowanie w określonych strefach wynikało z aktów prawa miejscowego, której to okoliczności w sprawie nie kwestionowano. Oznacza to, że stworzona w przepisie art. 13 ust. 1 ustawy możliwość pobierania opłat przekształciła się w obowiązek.
Nie jest trafny zarzut skarżącej, iż słuszność jej stanowiska potwierdza decyzja wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. z dnia (...) Nr (...). Powołanym rozstrzygnięciem SKO uchyliło decyzję Zarządu Miasta I. wymierzającą opłatę karną za nieuiszczenie opłaty za parkowanie stwierdzając, iż nie występuje przepis prawa materialnego na podstawie którego można wywieść uprawnienie dla Zarządu Miasta I. do wydania decyzji administracyjnej w sprawie. Stwierdzenie to jest prawidłowe jak bowiem wskazano powyżej obowiązek zapłaty kary pieniężnej wynika wprost z przepisów prawa.
Regulacja dotycząca kar zawarta jest w art.13 ust.2a wskazanej ustawy, który stanowi jednoznacznie, że za nieuiszczanie opłat, o których mowa w ust. 2 pkt.4 pobiera się kary pieniężne w wysokości określonej w załączniku do ustawy; z pkt.7 załącznika wynika, że za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach kara wynosi 50zł. Paragraf 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 2000r stanowił, że zarząd drogi jest upoważniony do kontroli uiszczenia opłat ( ust.1) a w razie stwierdzenia niewniesienia opłaty za parkowanie, pobiera się opłatę podwyższoną, nie wyższą niż dziesięciokrotność stawki podstawowej. Niewątpliwie nie można utożsamiać podwyższonej opłaty, o której traktuje zacytowany przepis i kary pieniężnej z art. 13 ust.2a ustawy o drogach publicznych (w stanie prawnym sprzed nowelizacji od 24.11.2003r) stąd nie można uznać, że obowiązek uiszczenia kary powstaje z chwilą nałożenia go przez zarząd drogi - powstaje z mocy prawa w momencie kiedy zobowiązany parkując w strefie płatnego parkowania nie uiści opłaty. Rozporządzenie Rady Ministrów z 27 czerwca 2000r w ogóle nie zawiera regulacji dotyczących kar pieniężnych.
W ustawie - w odniesieniu do obowiązku zapłacenia kary określone zostały wprost istotne elementy takiego obowiązku: adresat (korzystający z drogi publicznej w postaci parkowania w strefach płatnego parkowania), sposób zachowania (nieuiszcznie opłaty tego tytułu) a nawet nie pozostawiająca żadnego marginesu ocennego dla organu, wysokość kary (50zł). W ocenie Sądu okoliczność, że jest organ uprawniony do kontroli uiszczenia opłaty, nie zmienia charakteru obowiązku zapłaty kary jako wynikającego wprost z przepisów prawa, organ ten nie nakłada obowiązku zapłacenia kary. Wskazany jako przykład przepis art.13 ustawy o drogach publicznych nakładający wprost określony obowiązek także posiada system kontroli wykonania obowiązku przez zobowiązanych.
Odnośnie zarzutu podniesionego w piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2004r. Sąd zauważa, iż już w piśmie z dnia 12 marca 2004r. skierowanym do organu egzekucyjnego wierzyciel – Urząd Miasta I.- wnosi o pomniejszenie kwoty objętej tytułem wykonawczym nr (...) o odsetki gdyż przepisy prawa nie przewidują pobierania odsetek w sprawach dotyczących opłat parkingowych.
Natomiast okolicznością która stanowiła podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia jest podniesiony w skardze zarzut dotyczący wątpliwości co do osoby zobowiązanego. Stosownie do art. 33 pkt 4 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być błąd co do osoby zobowiązanego. Okoliczność ta została podniesiona przez skarżącą w piśmie z dnia 11 lutego 2004r. do którego jednocześnie dołączono oświadczenie W.I. z którego wynikało, iż jest on użytkownikiem samochodu marki (...) nr rej. (...). A zatem nie może odnieść zamierzonego skutku twierdzenie wierzyciela o niezasadności zarzutu błędnego wskazania zobowiązanego w sytuacji gdy do czasu wystawienia tytułu wykonawczego skarżąca nie wskazała użytkownika pojazdu.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie naruszono art. 33 pkt 4 w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy .
Wobec powyższego Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego , na podstawie art. 200 orzekł o kosztach.