I SA/BD 416/25

I SA/Bd 416/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 207 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2025 r. sprawy ze skargi S. E. E.2 sp. z o. o. w G. na decyzję Zarządu Województwa Kujawsko - Pomorskiego z dnia 2 czerwca 2025 r. znak: WR-IV-R.433.131.4.2022 (numer: 45730/05/2025) w przedmiocie zwrotu dofinansowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zarządu Województwa Kujawsko - Pomorskiego na rzecz S. E. E. sp. z o. o. w G. kwotę 16673 zł (szesnaście tysięcy sześćset siedemdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2025 r. Zarząd Województwa [...] zobowiązał S. G. do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, tj. wydatków niekwalifikowanych w rozumieniu Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, związanych z realizacją projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020 pn. B. Ż. "L. B." 2,
w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania z powodu braku podstaw do orzekania o zwrocie dofinansowania.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r. Zarząd Województwa [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności odniósł się do stanowiska strony zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż w zakresie wskazanego w postępowaniu o świadczenie usługi cateringowej kryterium oceny ofert doszło do błędnego ustalenia przez Instytucję Zarządzającą (dalej: "IZ"), iż kryterium "odległości zakładu przygotowującego posiłki do żłobka" stanowi naruszenie zasady konkurencyjności, a w konsekwencji powoduje powstanie nieprawidłowości i konieczność naliczenia korekty finansowej. W tym zakresie organ wskazał, że należy odwołać się do istotnego rozróżnienia pomiędzy dopuszczalnością określania odległości jako elementu opisu przedmiotu zamówienia, a zastosowaniem w ramach tego kryterium dodatkowych wymogów dotyczących przyznania punktacji wyłącznie tym podmiotom, które zadeklarują określony model logistyki (tylko bezpośrednia dostawa). Zdaniem organu, zespół kontrolujący słusznie wskazał, że tego rodzaju rozwiązanie nie znajduje rzeczywistego powiązania z przedmiotem zamówienia, jakim jest świadczenie usługi cateringowej, obejmującej przygotowanie i dostawę posiłków. Analizowane kryterium odnosi się bowiem nie tyle do parametrów samej usługi, ile do organizacji wewnętrznej i logistyki wykonawcy, a więc do jego podmiotowych właściwości, które zgodnie z Wytycznymi, nie mogą być podstawą oceny ofert. Tego rodzaju działanie narusza zasadę konkurencyjności określoną w Wytycznych, skutkuje brakiem kwalifikowalności wydatków poniesionych w ramach przedmiotowego postępowania, a w konsekwencji obliguje do nałożenia korekty finansowej.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku rozważenia przez IZ możliwości obniżenia wskaźnika korekty finansowej poniżej jej maksymalnego poziomu, IZ podkreśliła, że stwierdzono występowanie tej samej nieprawidłowości w zakresie opisu przedmiotu zamówienia udzielonego w ramach umowy oraz zamówień tych samych rodzajowo usług w innych projektach beneficjenta. Zdaniem organu, analiza okoliczności sprawy nie daje podstaw do zastosowania obniżonej stawki korekty finansowej, z uwagi na stwierdzoną powtarzalność nieprawidłowości o podobnym charakterze w innych analizowanych postępowaniach beneficjenta. Zastosowane kryterium oceny ofert, faworyzujące określony model logistyczny, istotnie ograniczyło konkurencyjność postępowania i wykluczyło możliwość wyboru oferty bardziej korzystnej cenowo.
W ocenie organu, uwzględniając powyższe, w szczególności powtarzalność naruszeń, ich charakter, brak uzasadnienia dla poniesionych kosztów oraz potencjalny wpływ na efektywność i gospodarność wydatkowania środków publicznych, należy uznać, że zastosowanie najwyższej stawki korekty finansowej jest proporcjonalne do wagi stwierdzonych nieprawidłowości. W związku z tym brak jest podstaw do jej obniżenia.
Przechodząc do kolejnego zarzutu strony, dotyczącego naruszenia zasady proporcjonalności przy wymierzaniu korekt finansowych poprzez określenie jej wysokości przewyższającej kwotę wydatków uznanych za niekwalifikowalne, IZ nie znalazła uzasadnienia dla przyjętej przez stroną tezy. Zarzut podniesiony przez beneficjenta, jakoby kwota [...]zł była niezasadna z uwagi na "rozszerzenie skutków korekty finansowej" ponad jej formalny zakres, zdaniem organu, nie znajduje uzasadnienia w świetle postanowień umowy oraz ustalonego stanu faktycznego. Obniżenie kwoty dofinansowania było w pełni uzasadnione zarówno formalnie, jak i merytorycznie. Czynność ta stanowiła bezpośrednią konsekwencję następujących po sobie zdarzeń, tj. stwierdzenia nieprawidłowości, uznania części wydatków za niekwalifikowalne, zaburzenia parytetu dofinansowania i wkładu własnego oraz braku działań naprawczych po stronie beneficjenta. Zastosowana korekta była proporcjonalna do stwierdzonej nieprawidłowości, a IZ działała zgodnie z przepisami umowy przy zachowaniu zasad wynikających z obowiązującego systemu finansowania projektów unijnych.
W świetle powyższego, zarzut strony dotyczący naruszenia zasady proporcjonalności przy wymierzaniu korekt finansowych IZ uznała za bezzasadny.
Odnosząc się do kolejnego z zarzutów strony, tj. naruszenia zasady zaufania obywateli do organów państwa poprzez orzekanie w tym samym stanie faktycznym i prawnym w odmienny sposób - od uznania, że opisane kryterium oceny ofert nie stanowi nieprawidłowości, poprzez wymierzenie za takie same zapisy korekty finansowej w wysokości 10%, a kończąc na wymierzeniu korekty 25% i żądaniu zwrotu kwoty przewyższającej całość wydatków uznanych za niekwalifikowalne, organ wskazał, że wszelkie działania podjęte w związku z nałożeniem korekt finansowych były w pełni zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym, w szczególności z przepisami krajowymi regulującymi zasady realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz warunkami obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień. Podjęte rozstrzygnięcia opierały się na rzetelnej i indywidualnej analizie stwierdzonych nieprawidłowości, przeprowadzonej z uwzględnieniem zasady proporcjonalności oraz obowiązku zachowania legalizmu działania organów administracji publicznej. Różnice w wysokości zastosowanych korekt finansowych wynikały wyłącznie z odmiennych stanów faktycznych, kwalifikacji naruszeń oraz obowiązujących w dacie ich oceny przepisów prawa, a nie z dowolnej interpretacji.
IZ wskazała również, że aktualizacja okresu realizacji projektu nastąpiła w dwóch niezależnych trybach - automatycznym (wynikającym z ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19) oraz umownym (w oparciu o wniosek beneficjenta i akceptację IZ). Ostatecznym i wiążącym terminem zakończenia realizacji projektu pozostaje data [...] czerwca 2022 r., ponieważ została ona uzgodniona między stronami i zatwierdzona w zaktualizowanym wniosku o dofinansowanie, który zgodnie z postanowieniami Umowy stanowi podstawę określenia okresu realizacji projektu.
W związku z powyższym, zdaniem organu nie znajduje podstaw stanowisko zakładające możliwość dalszego, domniemanego przedłużenia terminu realizacji projektu do dnia [...] września 2022 r. poprzez łączne zastosowanie mechanizmu ustawowego i zgody wyrażonej przez IZ w odpowiedzi na wniosek beneficjenta.
W związku tym, w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz postanowień umowy o dofinansowanie, należy stwierdzić, iż wydatki poniesione w dniach [...] sierpnia 2022 r. oraz [...] sierpnia 2022 r., a więc po upływie 30 dni kalendarzowych od daty zakończenia realizacji projektu, tj. [...] czerwca 2022 r., nie spełniają przesłanek kwalifikowalności.
Konkludując, IZ po przeprowadzeniu ponownego rozpatrzenia sprawy podtrzymała stanowisko zaprezentowane w treści decyzji z dnia [...] stycznia 2025 r.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem strona złożyła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: "u.f.p."), poprzez ich zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w rozpatrywanej sprawie doszło do wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem obowiązujących procedur wynikających z art. 184 u.f.p., skutkujących wydaniem zaskarżonej decyzji, którą skarżąca została zobowiązana do ich zwrotu;
2) błędne ustalenie, że określenie kryterium oceny ofert o wadze 20%
w postaci "odległości zakładu przygotowującego posiłki od żłobka" stanowi
naruszenie zasady konkurencyjności, a w konsekwencji powoduje powstanie nieprawidłowości i konieczność naliczenia korekty finansowej;
3) naruszenie art. 24 ust. 5, ust. 6, ust. 7, ust. 9 pkt 2 i ust. 10 ustawy wdrożeniowej w zw. z § 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień" (dalej: "Taryfikator") poprzez żądanie zwrotu kwoty w wysokości większej od kwoty całości wydatków kwalifikowalnych obarczonych nieprawidłowością;
4) naruszenie pkt 22 preambuły i art. 85 ust 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1303/2013") poprzez pominięcie "zasady proporcjonalności, uwzględniając naturę i wagę naruszenia obowiązujących przepisów prawa oraz skutki finansowe tego naruszenia dla budżetu Unii" przy wymierzaniu korekt finansowych, skutkujące żądaniem do zwrotu kwoty wyższej niż suma wydatków uznanych za niekwalifikowalne;
5) naruszenie § 5 Taryfikatora poprzez żądanie kwoty do zwrotu w wysokości całości wydatków kwalifikowalnych obarczonych nieprawidłowością, a nie obniżeniu wysokości tych wydatków z uwzględnieniem ustalonego wskaźnika;
6) naruszenie § 3 ust. 2 "Taryfikatora" poprzez brak rozważenia charakteru i wagi nieprawidłowości indywidualnej i ustalenie maksymalnego poziomu korekty (25%) bez rozważenia możliwości jej obniżenia za potencjalne naruszenie, podczas gdy przepisy nakazują uzasadnić czemu organ nie stosuje możliwości obniżenia korekty - w tym przypadku do 10% lub 5%;
7) naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa poprzez orzekanie w tym samym stanie faktycznym i prawnym w odmienny sposób - od uznania, że opisane kryterium oceny ofert nie stanowi nieprawidłowości, poprzez wymierzenie za takie zapisy korekty finansowej w wysokości 10%, a kończąc na wymierzeniu korekty 25% i żądaniu zwrotu kwoty przewyższającej całość wydatków uznanych za niekwalifikowalne;
8) naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez orzeczenie przez organ II instancji w kwestii, która nie była objęta decyzją organu I Instancji - rozszerzenie zarzutów o uznanie za nieprawidłowość "przyznania punktacji wyłącznie tym podmiotom, które zadeklarują określony model logistyki (tylko bezpośrednia dostawa)";
9) naruszenie § 11 Taryfikatora poprzez jego niezastosowanie w sprawie;
10) naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 54 § 1 pkt 7 i 165b Ordynacji podatkowej poprzez brak wszczęcia postępowania w sprawie w odpowiednim czasie i wynikający z tego brak zaprzestania naliczania odsetek.
Mając na uwadze powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze z zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie uznał, że skarżąca jest zobowiązana do zwrotu dofinansowania w kwocie [...]zł, przyznanego na podstawie umowy o dofinansowanie zawartej w dniu [...] listopada 2018 r. na realizuję projektu "B. Ż. L. B. 2" wraz z odsetkami w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.
Podstawę prawną wydanej przez Zarząd (pełniącego funkcję Instytucji Zarządzającej) decyzji stanowił art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których jest mowa w art. 184 podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Z przepisów art. 207 ust. 8 i ust. 9 u.f.p. wynika, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków. Z kolei w myśl art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Zdaniem Sądu mogą to być także procedury wynikające z np. umowy o dofinansowanie, wytycznych prawa zamówień publicznych.
Podkreślenia wymaga, że podstawą żądania zwrotu środków jest zaistnienie "nieprawidłowości". Rozporządzenie nr 1303/2013 w art. 2 pkt 36 definiuje nieprawidłowość jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Wskazane w tym przepisie przesłanki muszą wystąpić łącznie, co oznacza, że brak którejkolwiek z nich wyklucza możliwość uznania danego czynu za nieprawidłowość.
Wskazać trzeba, że w art. 207 ust. 1 u.f.p. nie używa się terminu "nieprawidłowość", lecz terminów – "wykorzystanie niegodnie z przeznaczeniem", oraz co ważniejsze w rozpoznawanej sprawie "wykorzystanie z naruszeniem procedur". Zastosowane nazewnictwo nie zmienia jednak faktu, że działania określone w art. 207 ust. 1 u.f.p. są działaniami podejmowanymi na rachunek budżetu Unii, w celu usuwania nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, skutkiem czego są one objęte zakresem tego rozporządzenia. Są zatem częścią tej samej dyspozycji gwarantującej dobre zarządzanie funduszami Unii i ochronę jej interesów finansowych, a zatem terminy użyte w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. powinny być interpretowane w sposób zgodny z pojęciem "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013.
Mając powyższe na względzie do stwierdzenia nieprawidłowości wymagane jest kumulatywne spełnienie trzech warunków. Pierwszy - to naruszenie jakiegokolwiek przepisu prawa unijnego lub krajowego, drugi - naruszenie prawa musi być wynikiem działania lub zaniechanie beneficjenta. Trzeci warunek jest spełniony wówczas, gdy naruszenie to ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 marca 2022 r., I SA/Sz 962/21; J. Łacny, Korekty finansowe nakładane na instytucje zamawiające za naruszenie prawa zamówień publicznych, Europejski Przegląd Sądowy 2017, nr 9, str. 48).
W zaskarżonej decyzji wynika, że organ upatruje nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 w naruszeniu przez spółkę zasady konkurencyjności, w wydatkowaniu środków po zakończeniu realizacji projektu oraz niewniesienia wkładu własnego w odpowiedniej wysokości.
W odniesieniu do pierwszej nieprawidłowości należy zauważyć, że w postępowaniu mającym na celu wyłonienie wykonawcy usługi cateringowej w zakresie przygotowania i dostawy posiłków do żłobka, spółka w ramach kryteriów oceny ofert zastosowała kryterium odległości zakładu, w którym przygotowywane będą posiłki, wraz z zobowiązaniem dostarczania posiłków bezpośrednio do żłobka (bez wydawania posiłków w innych punktach). Kryterium temu przyznano wagę (znaczenie) w wysokości 20%. W opisie sposobu przyznawania punktacji za spełnienie ww. kryterium beneficjent wskazał, że punkty zostaną przyznane, jeżeli oferent złoży zobowiązanie, że posiłki będą dostarczane do żłobka zamawiającego bezpośrednio z zakładu, gdzie będą przygotowywane, bez uprzedniego dostarczenia posiłków do punktów pośrednich. Według organu ww. kryterium nie jest powiązane z przedmiotem zamówienia, gdyż odnosi się ono do podmiotowych właściwości wykonawcy, co jest niezgodne z postanowieniami Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej: "Wytyczne"), a także zawartej umowy o dofinansowanie, poprzez naruszenie zasady konkurencyjności.
Należy zauważyć, że zgodnie z § 19 ust. 2 umowy spółka zobowiązała się do udzielania zamówień w ramach projektu, zgodnie z ustawą Pzp albo zasadą konkurencyjności albo rozeznaniem rynku na warunkach określonych w podrozdziale 6.5 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków. W przedmiotowych Wytycznych w podrozdziale 6.5.2 Zasada konkurencyjności określono, iż kryteria oceny ofert składanych w ramach postępowania o udzielenie zamówienia są formułowane w sposób, zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców, przy czym:
a) każde kryterium oceny ofert musi odnosić się do danego przedmiotu zamówienia,
b) każde kryterium (i opis jego stosowania) musi być sformułowane jednoznacznie i precyzyjnie, tak żeby każdy poprawnie poinformowany wykonawca, który dołoży należytej staranności, mógł interpretować je w jednakowy sposób,
c) wagi (znaczenie) poszczególnych kryteriów powinny być określone w sposób umożliwiający wybór najkorzystniejszej oferty,
d) kryteria oceny ofert nie mogą dotyczyć właściwości wykonawcy, a w szczególności jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej oraz doświadczenia. Zakaz ten nie dotyczy zamówień na usługi społeczne i innych szczególnych usług oraz zamówień o charakterze niepriorytetowym w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa,
e) cena może być jedynym kryterium oceny ofert. Poza wymaganiami dotyczącymi ceny wskazane jest stosowanie jako kryterium oceny ofert innych wymagań odnoszących się do przedmiotu zamówienia, takich jak np. jakość, funkcjonalność, parametry techniczne, aspekty środowiskowe, społeczne, innowacyjne, serwis, termin wykonania zamówienia, koszty eksploatacji oraz organizacja, kwalifikacje zawodowe i doświadczenie osób wyznaczonych do realizacji zamówienia, jeżeli mogą mieć znaczący wpływ na jakość wykonania zamówienia.
W związku z wykrytą nieprawidłowością organ posłużył się stawką procentową zawartą w załączniku do rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień. W poz. 12 załącznika do rozporządzenia przewidziano korektę w wysokości 25% wartości wydatków kwalifikowanych z możliwością obniżenia do 10% lub 5%, w zależności od charakteru i wagi nieprawidłowości. Organ za zasadne uznał zastosowanie korekty finansowej w wysokości 25%.
Odnosząc się do tej kwestii podkreślenia wymaga, że zamawiający ma prawo tak określić kryterium oceny ofert, aby uwzględnione zostały jego rzeczywiste potrzeby. To zamawiający jest bowiem gospodarzem postępowania o udzielenie zamówienia. Wie zatem co chce osiągnąć. Celem jest umożliwienie zaspokojenia potrzeb zamawiającego w warunkach konkurencji, nie zaś umożliwienie wzięcia udziału w postępowaniu wszystkim wykonawcom działającym w danej branży.
W ocenie Sądu spółka zasadnie uznała, że odległości zakładu, w którym przygotowywane będą posiłki ma wpływ na jakość dostarczanych posiłków. Jakość ta jest istotna ze względu na szczególną grupę odbiorców świadczonej usługi, tj. dzieci uczęszczające do żłobka. Nie może dochodzić do sytuacji dostarczania dla tej szczególnej grupy osób posiłków odbiegających od podstawowych standardów żywienia, np. o nieodpowiedniej temperaturze, czy wymieszania posiłków lub porozlewania produktów na skutek pośpiechu w trakcie transportu związanego z ulicznymi korkami. Chodzi również o to, aby posiłki te były dostarczane w odpowiednim czasie, bez opóźnień. Wszyscy przy tym wykonawcy mogli złożyć oferty, a kryterium odległości miało na celu wybór najlepszej oferty pod względem jakości świadczonej usługi. Wbrew twierdzeniom organu kryterium to nie odnosi się do podmiotowych właściwości wykonawcy, lecz do przedmiotu świadczenia. Wskazać również trzeba, że w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej zachowanie odpowiedniej odległości usługobiorcy od miejsca, w którym przygotowywane są posiłki (kuchni), nie traktuje się jak wymóg naruszający przepisy ustawy Prawo o zamówieniach publicznych (por. wyrok KIO z dnia 19 sierpnia 2022 r., KIO 2009/22).
Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że zastrzeżenia organu budzi nie samo kryterium odległości zakładu, w którym przygotowywane będą posiłki (w zaskarżonej decyzji na str. 13 ostatecznie bowiem stwierdzono, że "samo kryterium odległości może być uzasadnione"), co uzależnienie przyznania punktów od zobowiązania do bezpośredniej dostawy z zakładu przygotowującego posiłki, z pominięciem punktów pośrednich. W ocenie instytucji zarządzającej "tego rodzaju warunek sztucznie ogranicza konkurencję, faworyzuje lokalnych wykonawców, narusza zasadę równego traktowania, a ponadto nie jest związany z celem zamówienia ani nie wpływa na jakość usługi w sposób jednoznaczny" (str. 13 zaskarżonej decyzji). Należy jednak zauważyć, że dostawa świadczona w sposób bezpośredni do żłobka (bez wydawania posiłków w innych punktach) w taki sam sposób wpływa na jakość dostarczanych posiłków, jak kryterium odległości zakładu. Tak samo bowiem chodzi tutaj o dostarczanie posiłków o odpowiedniej temperaturze, w odpowiednim czasie itp. Organ jednak kryterium odległości zakładu uważa za uzasadnione, ale już warunek świadczenia usługi bezpośrednio do żłobka uznaje za nieodpowiedni, co świadczy o niekonsekwencji w stanowisku instytucji zarządzającej.
W rezultacie, w ocenie Sądu, organ nie wykazał, że zastosowane przez spółkę kryterium oceny ofert naruszało zasadę konkurencyjności. Należy zauważyć, że zgodnie z Wytycznymi (podrozdział 6.5.2 pkt e) poza wymaganiami dotyczącymi ceny wskazane jest stosowanie jako kryterium oceny ofert innych wymagań odnoszących się do przedmiotu zamówienia, jeżeli mogą mieć znaczący wpływ na jakość wykonania zamówienia. W rozpatrywanej sprawie spółka zastosowała właśnie takie inne wymagania odnoszących się do przedmiotu zamówienia. Nie ma także podstaw do wykładania zasady zachowania uczciwej konkurencji, jako konieczności akceptacji przez zamawiającego każdego świadczenia - w tym przedmiotu najtańszego, o niskiej jakości, czy o minimalnych parametrach, a nawet niezgodnego z uzasadnionymi potrzebami jednostki zamawiającej - wyłącznie dlatego, że zamówienie mógłby realizować szerszy krąg wykonawców (por. wyrok KIO z dnia 3 października 2019 r., sygn. akt KIO 1829/19). Organ niezasadnie zatem w powyższym zakresie upatruje nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013.
Skoro nie wystąpiła nieprawidłowość, to bezprzedmiotowe jest odnoszenie
się do zarzutu strony, że organ, dokonując korekty w związku ze stwierdzoną nieprawidłowością, zastosował najwyższą stawkę 25 %, bez rozważenia możliwości jej obniżenia do 10% lub 5%.
W odniesieniu do poniesienia wydatków po okresie realizacji projektu organ zakwestionował wydatki opłacone w dniach [...] i [...] sierpnia 2022 r., tj. po upływie 30 dni od daty zakończenia realizacji projektu, który minął z dniem [...] czerwca 2022 r. Zdaniem instytucji zarządzającej narusza to umowę o dofinansowanie. W myśl § 3 ust. 1 tej umowy okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 3 umowy możliwe jest ponoszenia wydatków po okresie, o którym mowa w ust. 1, pod warunkiem, że spełniają one warunki kwalifikowalności określone w Wytycznych oraz wydatki te: 1) odnoszą się do okresu kwalifikowalności projektu, 2) zostaną poniesione do 31 grudnia 2023 r., 3) zostaną uwzględnione we wniosku o płatność końcową, 4) zostały poniesione, w terminie 30 dni kalendarzowych po zakończeniu realizacji projektu, w odniesieniu do zobowiązań zaciągniętych w okresie realizacji projektu.
Organ wskazał też, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 w 2020 r. terminy zakończenia realizacji projektów wynikające z umów o dofinansowanie uległy z mocy prawa wydłużeniu o 90 dni, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Nadto, art. 13 ust. 2 tej ustawy stanowił, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwe jest dalsze przedłużenie terminu realizacji projektu na wniosek beneficjenta, za zgodą właściwej instytucji - jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r.
Organ podkreślił, że w związku z regulacją zawartą w tej ustawie pierwotny termin realizacji projektu - do dnia [...] sierpnia 2021 r., został z mocy prawa wydłużony do dnia [...] listopada 2021 r. Na wniosek strony z dnia [...] marca 2021 r. (w aktach sprawy brak jest tego pisma) i zaakceptowany przez instytucję zarządzającą, termin zakończenia projektu został wydłużony. W efekcie nowy termin zakończenia realizacji projektu ustalono na dzień [...] czerwca 2022 r. Z zaskarżonej decyzji wynika (str. 27), że data ta została uzgodniona między stronami.
Spółka jednak twierdzi, że w piśmie z dnia [...] marca 2021 r. zwróciła się z prośbą o wydłużenie okresu realizacji projektu o 10 miesięcy, na co instytucja zarządzająca wyraziła zgodę. Według skarżącej oznacza to, że termin realizacji projektu uległ wydłużeniu (najpierw o 90 dni, a następnie o 10 miesięcy) do dnia [...] września 2022 r. Tym samym, w ocenie skarżącej, wydatki poniesione w dniu [...] i [...] sierpnia 2022 r. zostały poniesione w okresie realizacji projektu. Należy zauważyć, że już w piśmie z dnia [...] września 2023 r. spółka podnosiła, iż termin zakończenia realizacji projektu został ustalony przez instytucję zarządzającą nieprawidłowo.
Odnosząc się do tej kwestii należy zauważyć, że organ sam wskazuje, iż na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. pierwotny termin realizacji projektu - do dnia [...] sierpnia 2021 r. został automatycznie wydłużony o 90 dni (str. 27 zaskarżonej decyzji). W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, nie ma podstaw, aby termin 10 miesięcy liczyć (tak jak to czyni organ) od dnia [...] sierpnia 2021 r. Wydłużenie projektu z mocy prawa o 90 dni oznacza, że termin 10 miesięcy należy liczyć od dnia [...] listopada 2022 r. Rację ma więc strona, że termin zakończenia realizacji projektu przypadał na dzień [...] września 2022 r. Nie można także zgodzić się z organem, że ustawa z dnia 3 kwietnia 2020 r. nie przewiduje skumulowanego wydłużenia realizacji projektu poza okres wyrażony przez instytucję zarządzającą, gdyż z zaskarżonej decyzji wprost wynika, że spółka skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 13 ust. 2 wskazanej ustawy (przedłużenia terminu realizacji projektu na wniosek) i instytucja zarządzająca wyraziła na to zgodę.
Skoro zatem organ przyjmuje za właściwy także tryb wydłużenia projektu wynikający z ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r., to nie można uznać, że termin realizacji projektu minął z dniem [...] czerwca 2022 r. i wystąpiła nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2023, bowiem – wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji - wydatki poniesione w dniu [...] i [...] sierpnia 2022 r. nie zostały dokonane po zakończeniu realizacji projektu.
Organ stwierdził również nieprawidłowość polegającą na niewniesieniu przez beneficjenta wkładu własnego w odpowiedniej wysokości. W związku jednak z tym, że ustalenia organu w odniesieniu do ww. dwóch nieprawidłowości naruszają prawo, to przedwczesne byłoby badanie zasadności ustaleń w zakresie tej trzeciej nieprawidłowości.
Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te złożył się wpis od skargi (5.856 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (10.800 zł) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).