I SA/Bd 416/24

I SA/Bd 416/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-10-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2024 r. sprawy ze skargi K.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 16 maja 2024 r. nr SKO-56-6/24 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu na rzecz K. W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w T. orzekł o nieuznaniu zarzutu zobowiązanego K. W. w zakresie kosztów opłaty dodatkowej wynikającej z tytułu nieopłaconego postoju pojazdu o nr rej. [...] w Strefie Płatnego Parkowania w T. (dalej: "SPP"), kosztów upomnienia oraz wszelkich opłat egzekucyjnych.
Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odnosząc się do zarzutów stwierdził, że zaadresowanie zaskarżonego postanowienia wyłącznie drugim imieniem, choć wadliwe, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, jak również nie spowodowało żadnych negatywnych konsekwencji dla strony, skoro przesyłkę zawierającą postanowienie strona odebrała bez przeszkód oraz w ustawowym terminie wywiodła środek zaskarżenia. Nie ma najmniejszej wątpliwości kto jest faktycznym adresatem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i o czyim obowiązku orzeczono.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniesienia się do treści i danych upomnienia organ wskazał, że brak tych elementów nie jest wadliwością orzeczenia. Z treścią upomnienia żalący może zapoznać się, przeglądając akta organu pierwszej instancji w jego siedzibie. W aktach sprawy znajduje się koperta, w której wysłano upomnienie oraz zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, że przesyłka nie została podjęta w terminie. Zawiera ono prawidłowo wskazanego adresata, datę i godzinę stwierdzenia postoju bez zamieszczenia dowodu uiszczenia opłaty z tego tytułu, numer rejestracyjny pojazdu oraz kwotę należności głównej i koszt upomnienia. Podobnie z tytułem wykonawczym, którego odpis znajduje się na kartach 15-16 akt organu pierwszej instancji. Tytuł ten zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, a dane w nim zawarte są prawidłowe co do osoby, adresu, podstawy prawnej wydania i dochodzonych kwot.
Organ wskazał, że ewentualne niedoręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego nie stanowi podstawy zarzutu, które to podstawy wymienione są w przepisie art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."). Samo zaś wszczęcie egzekucji pomimo niedoręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu nie powoduje bezskuteczności wszczęcia samego postępowania egzekucyjnego, gdyż takiego skutku nie przewidują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zdaniem Kolegium, fakt pozostawienia samochodu osobowego o numerze rej. [...] w strefie płatnego parkowania jest niewątpliwy. Sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego jest, aby kontroler wpadł na pomysł wystawienia wezwania do zapłaty i sfotografowania pojazdu pozostawionego poza strefą płatnego parkowania. Niewątpliwie też przedmiotowy pojazd był zaparkowany, a nie przemieszczał się, skoro nikt nie siedzi na miejscu dla kierowcy, a zobowiązany nie podnosi, że ów samochód był pojazdem autonomicznym.
W opinii Kolegium, brak pozostawienia dowodu uiszczenia opłaty za przednią szybą pojazdu stwarza domniemanie nieuiszczenia opłaty za postój. Jeżeli skarżący twierdzi, że postój opłacił, to powinien ten fakt udowodnić, czego do dnia wydania niniejszego postanowienia nie uczynił. Wbrew twierdzeniu skarżącego, nie zawarł on żadnej umowy z Gminą M. T., której przedmiotem byłoby odpłatne zaparkowanie pojazdu. Obowiązek opłacenia postoju nie wynika z zawarcia jakiejkolwiek umowy, a z przepisu prawa administracyjnego.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji w całości oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) art. 107 § 1 pkt 3 w zw. z art. 109 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe przez nieuwzględnienie przez SKO zarzutu zażalenia, tj. nieprawidłowego oznaczenia strony w wydanym postanowieniu, a co za tym idzie - nieskuteczne doręczenie postanowienia organu pierwszej instancji, co czyni nałożoną opłatę dodatkową nieskuteczną prawnie;
2) art. 17c § 1 u.p.e.a. przez nieuwzględnienie przez SKO zarzutu zażalenia, tj. niedoręczenia pism w formie elektronicznej na adres do doręczeń elektronicznych pomimo prawidłowego zgłoszenia takiego adresu w przeszłości;
3) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez SKO zarzutu zażalenia, tj. braku uzasadnienia faktycznego postanowienia w przedmiocie terminu, daty oraz adresata i treści doręczonego upomnienia;
4) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez SKO zarzutu zażalenia, tj. braku uzasadnienia faktycznego postanowienia w przedmiocie terminu, daty oraz adresata i treści doręczonego tytułu wykonawczego;
5) art. 33 § 2 pkt 2c u.p.e.a. przez nieuwzględnienie przez SKO zarzutu zażalenia, tj. przeprowadzenie egzekucji administracyjnej w sprawie, w której określono obowiązek niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu za sprawą nieudowodnienia miejsca zaparkowania pojazdu oraz nieudowodnienia skuteczności doręczenia wezwania o uiszczenie opłaty dodatkowej;
6) art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. przez nieuwzględnienie przez SKO zarzutu zażalenia, tj. wszczęcie egzekucji administracyjnej przy jednoczesnym niedoręczeniu tytułu wykonawczego zobowiązanemu w prawidłowy sposób przewidziany prawem;
7) art. 77 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez SKO zarzutu zażalenia, tj. wydanie postanowienia na podstawie nieprawidłowo zebranego materiału dowodowego i niewłaściwie ocenionego, tj. z naruszeniem zasad swobodnej oceny dowodów;
8) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez SKO zarzutu zażalenia, tj. naruszenie zasady zaufania do organów administracji publicznej poprzez rażące naruszenie przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 1867/17).
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w T., na podstawie którego nie uznano w całości zarzutów skarżącego w zakresie kosztów opłaty dodatkowej wynikającej z nieopłaconego postoju pojazdu w SPP w T., kosztów upomnienia oraz wszystkich kosztów egzekucyjnych.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie narusza prawo, co skutkuje koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego.
W zaskarżonym postanowieniu wskazano, że w dniu [...] grudnia 2022 r. w T. na ul. [...] został zaparkowany pojazd marki "Volkswagen" nr rej. [...], bez wymaganej opłaty postojowej. Na dzień zdarzenia skarżący był właścicielem tego pojazdu. Organ wskazał, że ulica, na której został zaparkowany pojazd należy do Strefy Płatnego Parkowania i kontroler prawidłowo wystawił i umieścił za wycieraczką wezwanie nr [...]. Bilet postojowy nie został bowiem umieszczony za przednią szybą przez czas postoju w strefie, w sposób umożliwiający identyfikację opłaconego czasu parkowania. W związku z nieuiszczeniem przez skarżącego opłaty dodatkowej, wszczęto wobec niego postępowanie egzekucyjne.
P. z dnia [...] lutego 2024 r. skarżący wniósł następujące zarzuty:
- na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - nieistnienia obowiązku,
- na podstawie art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. - błędu co do zobowiązanego,
- na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. – niedoręczenia upomnienia.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: "u.d.p.") korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Stosownie zaś do art. 13b ust. 1 u.d.p. opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a), pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Przez ustalenie strefy płatnego parkowania należy rozumieć określenie granic obszaru, który charakteryzuje się znacznym deficytem miejsc postojowych i w związku z tym za postój w tym obszarze pobiera się opłatę. W myśl art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Miejsca i stanowiska postojowe wyznacza się za pomocą odpowiednich znaków drogowych, określonych w przepisach wykonawczych do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, tj. w rozporządzeniu Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych i rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach.
W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji (a następnie w skardze) strona podniosła, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie faktu udowodnienia tezy, jakoby zobowiązany w ogóle parkował w SPP i to w dodatku bez uiszczenia opłaty. Zdaniem Sądu, z twierdzeniem tym należy się zgodzić. Organ nie wykazał bowiem w przekonujący sposób, że pojazd zostały zaparkowany w Strefy Płatnego Parkowania. Z zaskarżonego postanowienia wynika, że organ oparł swoje ustalenie co do miejsca zaparkowania –. samochodu - w T. na ul. [...], wyłącznie na wystawionym przez kontrolera zawiadomieniu nr [...]. Ustalenia tego nie potwierdzają jednak zdjęcia pojazdu. Z żadnych z trzech zdjęć znajdujących się aktach sprawy, nie wynika, aby samochód znajdował się w Strefie Płatnego Parkowania. Na zdjęciach tych nie ma żadnych znaków drogowych wskazujących, że pojazd został zaparkowany w takiej strefie. Na podstawie samych zdjęć nie można też w ogóle ustalić na jakiej ulicy znajduje się auto. Organ nie wskazał też w oparciu o jakie uregulowania prawne uznał, że miejsce, w którym zaparkowano samochód stanowi w T. Strefę Płatnego Parkowania.
Sąd nie przesądza rozstrzygnięcia w tym zakresie sprawy. W sytuacji jednak obciążenia skarżącego opłatą dodatkową z powodu nieopłacenia postoju, organ powinien w sposób nie budzący wątpliwości udowodnić, że istniał obowiązek uiszczenia tej opłaty przez skarżącego. Tymi dowodami mogą być np. zeznania kontrolera na okoliczność miejsca zaparkowania auta, czy zdjęcia, na których będzie widać znaki drogowe wskazujące, iż pojazd został zaparkowany w Strefy Płatnego Parkowania. Organ może w tym względzie przedstawić także wszelkie inne dowody.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu jest podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z przepisem tym koresponduje regulacja zawarta w art. 77 § 1 k.p.a., w myśl której organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest z kolei ściśle związany z wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena swobodna powinna być bowiem oparta na wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego. Nadto, w myśl art. 107 § 3 k.p.a. organ jest zobowiązany w sposób należyty uzasadnić wydane postanowienie. Zdaniem Sądu, z podanych wyżej powodów, przepisy te zostały naruszone.
Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium powinno też wyjaśnić, czy podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie, na podstawie którego nie uznano w całości zarzutów skarżącego w zakresie kosztów opłaty dodatkowej wynikającej z nieopłaconego postoju pojazdu w SPP w T., kosztów upomnienia oraz wszystkich kosztów egzekucyjnych, odpowiada regulacji zawartej w art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (powołanej w podstawie prawnej postanowienia MZD). Z przepisu tego wynika bowiem, że z przypadku uznania zarzutów zobowiązanego za niezasadne, wierzyciel oddala zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy postanowienia organu pierwszej instancji bez wyjaśnienia powyższej kwestii, narusza wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania, która wymaga ponownej weryfikacji zaskarżonego postanowienia, bez względu na zarzuty podniesione w zażaleniu.
Sąd nie podziela natomiast zarzutu skarżącego co do nieskutecznego doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji, z uwagi na to, że na kopercie zawierającej to postanowienie, jako adresata wskazano "P. W." zamiast K. W.. Należy zauważyć, że skarżący posługuje się dwojgiem imion K. P.. Okoliczność, że na kopercie podano drugie imię skarżącego, nie oznacza, że postanowienie zostało nieprawidłowo doręczone. Nie ma wątpliwości kto był zobowiązanym i kto był faktycznym adresatem postanowienia.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut strony co do braku doręczenia upomnienia drogą elektroniczną i naruszenia z tego powodu art. 17c § 3 u.p.e.a. Organ prawidłowo dokonał doręczenia upomnienia na aktualny adres skarżącego. Nie było podstaw prawnych do dokonywania doręczenia drogą elektroniczną. Konieczne jest bowiem uwzględnienie regulacji prawnej zawartej w art. 155 ustawy z dnia [...] listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. Z przepisów tego artykułu i z komunikatu ministra właściwego do spraw informatyzacji wynika, że aktualnie termin wejścia w życie obowiązku stosowania doręczeń elektronicznych został przesunięty na dzień [...] października 2024 r.
Podniesiona w skardze kwestia braku doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego wykracza poza podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. W judykaturze podkreśla się, że podnoszenie zarzutów nie wynikających z powyższego przepisu uzasadnia pominięcie ich w rozważaniach, gdyż nie mogą one mieć jakiegokolwiek wpływu na wydane rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2011 r., II FSK 220/10). Należy przy tym zauważyć, że w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny z urzędu bada dopuszczalność egzekucji administracyjnej. W tym zakresie – jak to wynika z wyroku NSA z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 3166/21 - badaniu podlega dopuszczalność wszczęcia egzekucji (okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji) oraz dopuszczalność jej prowadzenia (okoliczności, których istnienie jest warunkiem prowadzenia egzekucji lub wystąpienie których uniemożliwia prowadzenie egzekucji). Kwestia zatem braku doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego jako warunku wszczęcia egzekucji administracyjnej (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.), winna podlegać z urzędu badaniu przez organ egzekucyjny. W przypadku stwierdzenia braku doręczenia tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z powodu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi (100 zł).