I SA/Bd 407/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2010-06-30
NSArolnictwoWysokawsa
renta strukturalnapomoc finansowarozwój obszarów wiejskichterminypostępowanie administracyjneARiMRrolnictwo

WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej, uznając, że postępowanie nie było bezprzedmiotowe i powinno zostać merytorycznie rozpatrzone.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania renty strukturalnej A. B. z powodu przekroczenia 6-miesięcznego terminu na przekazanie gospodarstwa rolnego. Po uchyleniu decyzji przez NSA, organy umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe z powodu wyczerpania limitu środków. WSA w Bydgoszczy uchylił tę decyzję, uznając, że postępowanie nie było bezprzedmiotowe i powinno zostać merytorycznie rozpatrzone, biorąc pod uwagę kolejność wniosków i błędy organów w poprzednich postępowaniach.

Skarżący A. B. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, jednak organy odmówiły jej przyznania, powołując się na niezachowanie 6-miesięcznego terminu na przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie działalności rolniczej, co miało być terminem materialnoprawnym. Po uchyleniu decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), który uznał, że brak jest podstawy prawnej do odmowy przyznania renty w przypadku przekroczenia tego terminu, organy administracji wydały decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego z powodu wyczerpania limitu środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił tę decyzję, stwierdzając, że postępowanie nie było bezprzedmiotowe. Sąd podkreślił, że instytucja umorzenia dotyczy sytuacji, gdy postępowanie stało się trwale i nieusuwalnie bezprzedmiotowe, a nie gdy wniosek jest jedynie bezzasadny. WSA wskazał, że wniosek skarżącego wpłynął przed wyczerpaniem limitu środków i przed ogłoszeniem jego zamknięcia, a postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków zostało wydane przed upływem terminu składania wniosków. Sąd uznał, że wydanie decyzji o umorzeniu po wyczerpaniu limitu było wynikiem błędów organów i przedłużającego się postępowania. WSA nakazał merytoryczne rozpatrzenie wniosku, uwzględniając wykładnię NSA dotyczącą 6-miesięcznego terminu oraz kwestię kolejności przyznawania rent i przekroczenia limitu beneficjentów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wyczerpanie limitu środków nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, jeśli wniosek został złożony w terminie i spełniał inne wymogi formalne. W takiej sytuacji organ powinien merytorycznie rozpoznać wniosek lub odmówić jego uwzględnienia, a nie umarzać postępowanie.

Uzasadnienie

Postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do ingerencji organu. Bezzasadność wniosku nie jest równoznaczna z bezprzedmiotowością postępowania. W przypadku rent strukturalnych, wyczerpanie limitu środków nie wyklucza merytorycznego rozpatrzenia wniosku, zwłaszcza gdy jego złożenie i spełnienie wstępnych warunków nastąpiło przed wyczerpaniem limitu lub w okresie, gdy limit nie był jeszcze zamknięty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Instytucja umorzenia postępowania dotyczy sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się trwale i nieusuwalnie bezprzedmiotowe, a nie gdy wniosek jest jedynie bezzasadny.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich art. 20 § 7

Termin 6 miesięcy na przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie działalności rolniczej nie jest terminem materialnoprawnym skutkującym odmowę przyznania renty; jego naruszenie powoduje jedynie przesunięcie terminu przyznania świadczenia.

Pomocnicze

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich art. 3 § 1

Wyczerpanie limitu środków finansowych nie jest samodzielną podstawą do odmowy przyznania renty, jeśli wniosek został złożony w terminie.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich art. 3 § 2

Renty strukturalne przyznawane są według kolejności otrzymania wniosków przez ARiMR.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) art. 11

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) art. 34

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) art. 37 § 4

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej nie stało się bezprzedmiotowe pomimo wyczerpania limitu środków finansowych, ponieważ wniosek został złożony w terminie i spełniał wymogi formalne. 6-miesięczny termin na przekazanie gospodarstwa rolnego nie jest terminem materialnoprawnym skutkującym odmowę przyznania renty. Wyczerpanie limitu środków nie jest samodzielną podstawą do odmowy przyznania renty, należy uwzględnić kolejność złożenia wniosków.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji o bezprzedmiotowości postępowania z powodu wyczerpania limitu środków. Argumenty organów o materialnoprawnym charakterze 6-miesięcznego terminu na przekazanie gospodarstwa.

Godne uwagi sformułowania

nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania bezzasadności wniosku nie należy mylić z bezprzedmiotowością postępowania przepis § 20 ust. 7 rozporządzenia nie ma określonej podstawy prawnej do wydania decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej w razie przekazania gospodarstwa i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej po upływie sześciu miesięcy jedyna konsekwencja niedochowania 6 miesięcznego terminu jest przesunięcie terminu przyznania renty strukturalnej w danym lub następnym roku

Skład orzekający

Dariusz Dudra

sprawozdawca

Izabela Najda-Ossowska

przewodniczący

Urszula Wiśniewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rent strukturalnych, charakteru terminów w postępowaniu administracyjnym, zasad umarzania postępowań oraz kolejności przyznawania świadczeń w przypadku wyczerpania limitów środków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych oraz interpretacji przepisów KPA w kontekście wyczerpania limitów środków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i materialnych, a także jak długotrwałe mogą być spory administracyjne, nawet po korzystnym wyroku NSA. Pokazuje też, jak organy mogą próbować obejść korzystne dla strony rozstrzygnięcia.

Czy wyczerpanie budżetu oznacza koniec marzeń o rencie? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 407/10 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2010-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Dariusz Dudra /sprawozdawca/
Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1355/10 - Wyrok NSA z 2011-12-15
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 105 par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
par. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz A. B. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we [...] z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania A. B. renty strukturalnej.
Organ orzekał w następującym stanie sprawy:
Skarżący w dniu 2 czerwca 2006 r. złożył w organie I instancji wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku załączył m.in. :wypisy z rejestru gruntów, zaświadczenie KRUS Oddział Regionalny we [...], zaświadczenie Urzędu Gminy w [...], akt notarialny Rep. A Nr [...] , Rep. A Nr [...] oraz Rep. A Nr [...], umowę darowizny, umowę przekazania własności gospodarstwa rolnego z dnia 25.07.1980 r. i oświadczenia.
Kierownik Biura Powiatowego (BP) we [...], dokonał pozytywnej weryfikacji wniosku pod kątem spełnienia przesłanek określonych w § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) - zwanym dalej rozporządzeniem, i w dniu 11 lipca 2006 r. wydał postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, z pouczeniem, że wnioskodawca w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia winien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej.
Skarżący w dniu 19 grudnia 2006 r. w BP we [...] złożył wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej z uwagi na konieczność uregulowania sytuacji prawnej działki nr 41 poprzez złożenie do Sądu Rejonowego we [...] wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności tejże nieruchomości.
Organ postanowieniem z dnia 11 stycznia 2007 r. zawiesił postępowanie w sprawie wskazując, iż zgodnie z treścią przepisu art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) – dalej Kpa - organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu.
Następnie w dniu 28 czerwca 2007 r. organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących uregulowania stanu prawnego przedmiotowej działki oraz do przedstawienia dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego jak i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej.
W odpowiedzi skarżący pismem 05 lipca 2007 r. poinformował, iż sprawa stanu prawnego działki nr 41 jest nadal nieuregulowana, gdyż Sąd odrzucił wniosek o zasiedzenie, uznając skarżącego właścicielem przedmiotowej działki. W dniu 19 lipca 2007 r. skarżący złożył wniosek o podjęcie postępowania w sprawie, załączając dokumenty potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, w postaci :
• aktu notarialnego Rep. A Nr [...],
• zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...]
• oraz oświadczenia.
W dniu 17 września organ I instancji 2007 r. zgodnie z art. 10 Kpa przesłał skarżącemu informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Następnie w dniu [...] września 2007 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu renty strukturalnej.
Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i skorzystał z prawa do złożenia odwołania, w którym zaskarżonej decyzji zarzucił :
• nieważność na podstawie art. 156 § l pkt 2 Kpa, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa , przy uznaniu, że § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) ma charakter bezwzględnie obowiązujący, który nie może być zmieniony ani przedłużony przez czynność prawną, co wobec faktu niedotrzymania tego terminu przez skarżącego uzasadnia wydanie odmiennej decyzji.
• obrazę przepisów prawa materialnego, tj. § 20 ust. 7 cytowanego rozporządzenia przez błędną jego interpretację i uznanie, że wskazany w tym przepisie termin 6 - miesięczny, w którym powinno nastąpić przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej jest terminem zawitym, po upływie, którego roszczenie wnioskodawcy wygasa.
Skarżący podniósł również, że termin zawity może wynikać tylko z ustawy i jako taki nie jest zawarty w akcie podstawowym, tj. ustawie z dnia 26.04.2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. z 2001, Nr 52, poz. 539 ze zm.) oraz że skutki niezachowania określonego w ustawie terminu muszą być określone w przepisie ustanawiającym taki termin. Termin zawity według skarżącego nie może być wprowadzony aktem niższego rzędu zwłaszcza, że w/w ustawa nie zawiera takiego upoważnienia w art. 20 ust. 2, wobec czego wprowadzenie takiego terminu w rozporządzeniu byłoby niedopuszczalne, co musi prowadzić do wniosku, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia wyłącznie z terminem porządkowym, którego upływ nie może pociągać za sobą żadnych skutków prawnych i jako sprzeczny z ustawą nie ma mocy prawnej a oparte na takim założeniu rozstrzygnięcia muszą być uznane za bezskuteczne. Skarżący zarzucił :
• oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie aktów wykonawczych a nie na przepisach ustawy, tym samym niewskazanie w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej, wynikającej z ustawy.
• naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, przede wszystkim art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 cyt. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Naruszenie to zdaniem skarżącego miało polegać na całkowitym zignorowaniu słusznego prawa skarżącego do renty strukturalnej, wprowadzeniu skarżącego w błąd przez informację, że wobec trudności z uregulowaniem stanu prawnego nieruchomości dla zachowania uprawnień do przyznania renty strukturalnej zasadne i wystarczające jest złożenie wniosku o zawieszenie postępowania i jego uwzględnienie. Skarżący zarzucił organowi I instancji, że dopiero w decyzji powołuje się na niezachowanie terminu, czyniąc termin 6 - miesięczny terminem zawitym, wyjaśniając dopiero na tym etapie skutki jego niezachowania.
Skarżący podniósł, że w chwili obecnej nie ma już żadnych możliwości ubiegania się o przyznanie renty strukturalnej gdyż przekazał gospodarstwo rolne następcy, pozostając bez gospodarstwa jak i bez środków utrzymania.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego w dniu [...] listopada 2007r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, uznając, że organ I instancji nie wyjaśnił w sposób należyty stanu faktycznego sprawy, co skutkowało tym, że organ II instancji nie mógł w sposób wyczerpujący zbadać spełnienia przez stronę warunków jak i odnieść się do argumentów strony skarżącej. Dlatego w opinii organu II instancji Kierownik BP winien był ustalić, w sposób nie budzący wątpliwości, takie fakty jak : kiedy skarżący stawił się w Biurze Powiatowym w celu uzyskania informacji, sytuację prawną działki nr 41, kto i kiedy udzielił stronie spornej informacji.
Organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę wyznaczył na dzień 11 stycznia 2008 r. termin rozprawy administracyjnej, podczas której skarżący złożył oświadczenie w kwestii poinformowania go przez pracownika organu o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie sprawy, które nie będzie miało wpływu na bieg terminu w sprawie. Ponadto skarżący poinformował o uregulowaniu stanu prawnego ww. działki.
Organ, w związku ze wskazaniem przez stronę W. Sz. (pełniącego w dacie składania wniosku obowiązki kierownika) jako osobę, która w dniu 05 lipca 2007 r. udzieliła informacji, zdecydował o konieczności wyznaczenia kolejnej rozprawy administracyjnej. W dniu 18 stycznia 2008r. W. Sz. złożył oświadczenie w tej sprawie. Rozprawę wyznaczono na dzień 15 lutego 2008 r., podczas której skarżący podtrzymał swoje wcześniejsze oświadczenie o błędnej informacji. Małżonka wnioskodawcy biorąca udział w rozprawie zeznała, że nie przypomina sobie nazwiska pracownika, który obecny był podczas rozmowy z ówczesnym Kierownikiem Biura Powiatowego oraz, że oboje z mężem zostali poinformowani o problemach, jakie mogą wystąpić z przyznaniem renty. W. Sz. przesłuchany w charakterze świadka zeznał, iż rozmawiał ze skarżącym i jego żoną na temat przyznania renty strukturalnej, nie pamiętał jednak czy mówił im o upływającym terminie 6 miesięcy na przekazanie gospodarstwa.
Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we [...] orzekł o odmowie przyznania renty strukturalnej.
Skarżący w odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji w uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania z dnia 12 października 2007 r.
Organ II instancji w dniu [...] kwietnia 2008 r. decyzją Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, w myśl którego na wnioskodawcy, który ubiega się o przyznanie renty nałożono obowiązek aby w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wymagań określonych w § 20 ust. 4 :
• przekazał gospodarstwo rolne
• zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.
Organ wskazał, że postanowienie z dnia 11 lipca 20006 r. o spełnieniu wymagań skarżący otrzymał w dniu 12 lipca 2006r. a gospodarstwo rolne przekazał w dniu 18 lipca 2007r. , po upływie ponad roku od wydania postanowienia. Organ uznał za bezzasadne pozostałe zarzuty skarżącego wskazując, iż termin określony w rozporządzeniu ma charakter bezwzględnie obowiązujący.
Na ww. decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego w [...] strona złożyła skargę do tut. sądu wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie od organu administracyjnego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze zaskarżonej decyzji zarzucono, iż przy jej wydaniu doszło do naruszenia :
• § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
2O kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) - poprzez błędną wykładnię tego przepisu w wyniku, której organ uznał, iż 6-miesięczny termin wskazany w tym przepisie jest terminem materialnoprawnym;
• art. 11 w zw. z art. 34 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. U. UE. L. z 1999 r. Nr 160 str. 80) - przez niezastosowanie tego przepisu oraz naruszenie w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania;
• art. 7 i 8 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania renty strukturalnej w sposób nieprzewidywalny i nie uwzględniający słusznego interesu obywatela.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wyrokiem z dnia 16 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej. Sąd I instancji podtrzymał stanowisko organów administracji co do charakteru prawnego § 20 ust.7 rozporządzenia. W ocenie Sądu nie jest to termin procesowy, lecz prawa materialnego, nie podlegający przepisom K.p.a. W związku z powyższym nie można go przywrócić, skrócić lub przedłużyć. Strona powinna w terminie 6 miesięcy przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać działalności rolniczej, a przekroczenie tego terminu powoduje niespełnienie warunku i skutkuje odmową przyznania renty. Sąd podkreślił, że wnioskodawca wiedział o terminie sześciomiesięcznym, gdyż składając wniosek oświadczył, że powyższe warunki są mu znane. W uzasadnieniu wyroku jako niezasadny potraktowano zarzut naruszenia art.11 w zw. z art. 34 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich EFOGR poprzez jego niezastosowanie. Jak wskazano dalej zgodnie z art.37 ust.4 cyt. rozporządzenia Polska może ustanowić dalsze lub bardziej restrykcyjne warunki przyznania wsparcia Wspólnoty, czego dowodem jest § 4 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r.
A. B. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższy wyrok. W skardze zarzucił naruszenie:
1) § 20 ust. 7 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że niezachowanie sześciomiesięcznego terminu stanowi wystarczającą przesłanką do odmowy przyznania renty,
2) § 6 i 9 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że sześciomiesięczny termin określony w § 20 ust. 7 tego rozporządzenia jest jedną z przesłanek mających wpływ na spełnienie warunków wymienionych w tych przepisach,
3) art. 11 w zw. z art. 34 rozporządzenia 1257/1999 poprzez jego niezastosowanie,
4) art. 6-9 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, przez uznanie, że oświadczenie o znajomości warunków przyznania renty złożone wraz z wnioskiem o rentę oraz pouczenie zawarte w postanowieniu o spełnieniu wstępnych warunków, wykluczają możliwość podnoszenia zarzutu prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób nieprzewidywalny, nieuwzględniający słusznego interesu obywatela i naruszeniem zasady praworządności,
5) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zawarcie w uzasadnieniu orzeczenia stwierdzeń niezgodnych ze stanem faktycznym.
Skarżący powtórzył w głównej mierze argumentację zawartą w skardze do Sądu I instancji. Wskazał, że materialnoprawne przesłanki warunkujące przyznanie renty strukturalnej zostały określone w § 4 cyt. rozporządzenia i nie ma tam mowy o sześciomiesięcznym terminie do przekazania gospodarstwa rolnego oraz do zaprzestania działalności rolniczej. Podobnie nie ma o tym mowy w § 6 ust.1 i 3 oraz § 9 rozporządzenia określających warunki uzyskania renty. W skardze podkreślono, że zgodnie z § 21 ust.1 pkt 1 kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzję administracyjną w sprawie przyznania renty wnioskodawcy (który otrzymał postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty), w terminie 30 dni od dnia przedłożenia przez wnioskodawcę dowodów potwierdzających spełnienie wspomnianych warunków. W ocenie skarżącego norma zawarta w § 20 ust.7 stanowi lex imperfekta – ustawodawca sformułował dyspozycję, nie określając sankcji jej naruszenia. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że przepisy § 20 określają jedynie sposób postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej, a nie warunki jej przyznania. Samo przekroczenie terminu sześciomiesięcznego nie jest zatem obwarowane rygorem odmowy przyznania renty.
Strona podkreśliła także, że w art.34 rozporządzenia 1257/1999 nie zawarto upoważnienia do nakładania nowych ograniczeń materialnoprawnych. Interpretacja § 20 ust.7 rozporządzenia dokonana przez Sąd I instancji winna być uznana za niezgodną z Konstytucją.
Ponadto zdaniem skarżącego organ I instancji, wydając postanowienie o zawieszeniu postępowania z uwagi na niemożność przekazania gospodarstwa w terminie 6 miesięcy, dał do zrozumienia, że przekroczenie tego terminu nie powoduje wygaśnięcia prawa do renty strukturalnej. W przeciwnym wypadku organ winien zawiadomić o upływającym terminie stronę, by zapobiec niekorzystnemu rozporządzeniu przez nią własnym majątkiem.
Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podtrzymując w całości prezentowane dotychczas stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2009 r. uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji oraz uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu wskazano na orzecznictwo sądowe dotyczące analizy charakteru prawnego § 20 ust.7 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. W ocenie Sądu stosownie do wymienionego przepisu, w terminie 6 miesięcy od otrzymania postanowienia organu o spełnieniu warunków do uzyskania renty strukturalnej, wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej, z zastrzeżeniem § 22 dotyczącego spełnienia tych warunków w pierwszym półroczu następnego roku, jeżeli na dany rok został już wyczerpany limit środków. Podkreślenia zdaniem Sądu wymagał fakt, iż podobne rozwiązanie zostało również przyjęte w obowiązującym od dnia 21 czerwca 2007 r. § 19 ust. 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca
2007 r., dotyczącym rent strukturalnych w latach 2007-2013. W uzasadnieniu wyroku wskazano na niejednolitość orzecznictwa w tym zakresie. Sąd stanął na stanowisku, że ani w tym rozporządzeniu, ani w innym akcie prawnym nie ma określonej podstawy prawnej do wydania decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej w razie przekazania gospodarstwa i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej po upływie sześciu miesięcy od uzyskania postanowienia organu o spełnieniu warunków do uzyskania renty strukturalnej. Z § 20 ust. 7 rozporządzenia nie można więc łączyć konsekwencji naruszenia terminu prawa materialnego, po upływie którego nie jest dopuszczalne ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki. Nie można też w nim dostrzegać podstawy do czynności procesowych dokonywanych w postępowaniu administracyjnym, gdzie ich skuteczność jest uzależniona od zachowania terminu. W przepisie tym posłużono się normą prawną, w której formułowana jest tylko dyspozycja i nie ma sankcji. Postulatywny charakter tego przepisu wynika również z planowania limitu środków na renty strukturalne w okresach rocznych i kolejności ich przyznawania w ramach takich limitów (§ 3 pkt 1 i 2), co wprost kształtuje odstępstwa od omawianego terminu w razie wyczerpania środków na dany rok (§ 22). Również z powodu naruszenia terminu określonego w § 20 ust. 7 rozporządzenia, kolejność przyznania renty ulegnie przesunięciu w danym lub następnych roku stosownie do gospodarowania limitem środków zaplanowanych na ten cel. Jest to więc jedyna – w ocenie Sądu II instancji - konsekwencja dla rolnika, który dopiero po spełnieniu wszystkich warunków określonych w tym rozporządzeniu uzyska prawo do omawianego świadczenia. W zaskarżonym wyroku i decyzjach organów administracji obu instancji Sąd dostrzegł naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 4 pkt 4 i 5 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. wskutek przyjęcia, że przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej po upływie terminu określonego w jego § 20 ust. 7 uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we [...] rozpatrując ponownie sprawę przyznania renty strukturalnej p. A. B. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, z uwagi na wyczerpanie środków finansowych przeznaczonych na to działanie.
Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przy uznaniu, że § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. jest wystarczający do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, co skutkuje odmową przyznania renty strukturalnej. Ponadto zarzucił organowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez wskazanie art.105 § 1 Kpa jako podstawy umorzenia, a także naruszenie art.6 Kpa oraz art.7 Konstytucji. Podniósł także zarzut obrazy prawa poprze zignorowanie w jego sprawie wyroku NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r. o uchyleniu decyzji o odmowie renty strukturalnej (sygn. II GSK 6/09).
Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie dopatrując się w niej żadnych uchybień formalnych i merytorycznych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. organ podkreślił, że należy odróżnić przesłanki określone w § 4 cyt. rozporządzenia, których spełnienie przez wnioskodawcę jest wymagane, od przesłanek z § 3 rozporządzenia, które stanowią zasady przyznawania rent strukturalnych, niezależne od inicjatywy wnioskodawcy. W związku z powyższym w ocenie organu nie można wywodzić, że jeśli strona spełniła przesłanki wymienione w § 4 rozporządzenia, organ winien wydać decyzję o przyznaniu renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że Rozporządzenie (WE) nr 1257/1999 stosuje się nadal do działań zatwierdzonych przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2007 r. Jest ono zatem nadal stosowane i bezpośrednio skuteczne wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej. Organ podkreślił, że poza wymogami wynikającymi z art.11 rozporządzenia nr 1257/1999, zgodnie z art.37 ust.4 tego rozporządzenia państwa członkowskie mogą ustanowić dalsze lub bardziej restrykcyjne warunki przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich. Warunki te jednak winny być zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi w niniejszym rozporządzeniu. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że renty strukturalne przyznawane są do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich na uzyskiwanie rent strukturalnych lub do dnia, w którym suma beneficjentów osiągnie zakładany na 2008 rok wskaźnik wykonania tego planu. Na wypłatę rent strukturalnych w latach 2004-2006 przeznaczono ogółem 640,5 mln euro. Zastrzeżono także, że roczna wysokość pomocy będzie uwzględniać określone limity, a wnioski rozpatrywane będą według kolejności ich złożenia. Organ wskazał, że z art.48 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 wynika obowiązek skutecznego monitorowania wykonywania programów rozwoju wsi. W Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich założono, że w 2006r. zostanie przyznanych 12 000 rent strukturalnych, zaś całkowita liczba beneficjentów objętych tym wsparciem w latach 2004-2008 wyniesie 52 400. Organ podkreślił, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako Agencja Płatnicza prowadzi szczegółową ewidencję środków finansowych, których jest dysponentem i monitoruje ich przepływ. Czuwa również nad tym, by wszyscy beneficjenci otrzymali przyznaną w formie renty strukturalnej pomoc w pełnej wysokości przez cały okres na jaki rentę przyznano. Prezes ARiMR ustalił, że złożone do dnia 31 lipca 2006 r. wnioski wyczerpały limit środków przewidzianych w Planie na lata 2004-2006 i dlatego podano komunikat o wstrzymaniu przyjmowania wniosków od dnia 1 sierpnia 2006 r. Prezes ARiMR, jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, kierował się liczbą wydanych decyzji, liczbą wydanych postanowień, które będą skutkowały wydaniem decyzji przyznających renty strukturalne i podjęciem zobowiązania oraz liczbą przyjętych wniosków pozostających do rozpatrzenia. Spośród 56 837 wniosków o przyznanie renty strukturalnej złożonych do dnia 31 lipca 2006 r. decyzję pozytywną otrzymało 52 863 rolników, z czego wynika, że limit 52 400 beneficjentów został przekroczony. W związku z powyższym Agencja nie ma możliwości wydawania większej liczby decyzji przyznających renty strukturalne w ramach PROW 2004-2006. Organ odkreślił, że p. A. B. złożył wniosek w dniu 2 czerwca 2006 r. i podlegał on rozpatrzeniu, lecz w wyniku weryfikacji podjęto rozstrzygnięcie, które następnie NSA uchylił. Podczas ponownej weryfikacji organy nadal były zobowiązane przestrzegać przepisy prawa.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że brak jest możliwości sfinansowania wniosku z budżetu PROW na lata 2007-2013, gdyż strona złożyła wniosek w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. Nie stanowi takiej podstawy w ocenie organu § 22 rozporządzenia stanowiący, iż jeżeli limit określony w § 3 pkt 1 rozporządzenia na dany rok został wyczerpany, przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej powinno nastąpić w terminie od 1 stycznia do 30 czerwca roku następnego. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie przepis § 22 rozporządzenia nie może mieć zastosowania, gdyż nie dokonano podziału środków finansowych PROW 2004-2006 na poszczególne lata. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie ma mowy o wyczerpaniu limitu środków na dany rok, lecz o wyczerpaniu całościowego limitu środków przeznaczonego na przedmiotowe działanie, jak również limitu środków na finansowanie PROW 2004-2006. Organ wskazał, że na chwilę wydawania decyzji nie istnieją środki finansowe, które można by przyznać stronie na jej wniosek złożony w dniu 21 lipca 2006 r. Jak podkreślono przepis § 3 ust.1 rozporządzenia nie może być podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej. Wyczerpanie limitu nie daje bowiem organom administracji uprawnień do wydawania decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej. Taką podstawą mogą być tylko enumeratywnie wyliczone w rozporządzeniu przesłanki.
W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez wskazanie podstawy umorzenia w art.105 § 1 Kpa jest bezzasadny, gdyż przedmiot postępowania nie istnieje. Zdaniem organu odwoławczego nie doszło także do naruszenia art.6 Kpa oraz art.7 Konstytucji, gdyż stwierdzenie wyczerpania limitu środków finansowych oraz osiągnięcia liczby 52 400 beneficjentów określone w PROW na uzyskiwanie rent strukturalnych, zostały zweryfikowane i potwierdzone.
Pismem z dnia [...] marca 2010 r. A. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na pominięciu pkt 2 tego przepisu. Ponadto zarzucił naruszenie art.105 Kpa przez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania, a także art.7 oraz art.77 Kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i nieustaleni czy wnioski złożone do dnia 2 czerwca 2006 r. wyczerpały limit, o którym mowa w § 3 pkt 1 rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje całe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do kwestii, czy można uznać za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej z uwagi na fakt, iż zakończono przyjmowanie wniosków z uwagi na wyczerpanie limitu środków przyznanych na realizację programu. Ponadto sporna dla stron postępowania pozostaje kwestia daty złożenia wniosku.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej p. A. B. na podstawie art.105 § 1 Kpa. Decyzją z dnia 26 lutego 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W myśl art. 105. § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Podkreślić należy, że instytucja umorzenia postępowania w zgodnej opinii doktryny dotyczy sytuacji, gdy powstaje trwała i nieusuwalna przeszkoda w prowadzeniu postępowania. Przeszkoda ta, w przeciwieństwie do instytucji zawieszenia postępowania, ma tutaj charakter nieprzemijający i nieusuwalny. W przepisie art. 105 Kpa ustawodawca położył jednak nacisk nie na istnienie tej przeszkody, lecz na brak przedmiotu postępowania czyli bezprzedmiotowość. W doktrynie przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art.1 pkt 1 Kpa. Wynika z tego, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie jest bezprzedmiotowe, bo po jego wszczęciu wykryto przyczynę bezprzedmiotowości. W drugim przypadku przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się dopiero po wszczęciu postępowania.
Powyższe potwierdza bogate orzecznictwo sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 8 listopada 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny , sygn. akt II OSK 1161/06 stwierdził, iż przepis art. 105 § 1 k.p.a. odnosi się do obiektywnej bezprzedmiotowości postępowania. Zatem jeżeli strona domaga się rozstrzygnięcia organu opierając swój wniosek na obowiązujących przepisach prawa materialnego nie można twierdzić, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. W takiej sytuacji organ administracji nie może uchylać się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast czym innym jest już kwestia zasadności takiego wniosku, która winna zostać rozstrzygnięta merytorycznie po przeprowadzeniu postępowania.( LEX nr 437953). Natomiast w wyroku z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05 wskazano, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Jeśli podmiot uprawniony do żądania przyznania zasiłku ma interes prawny w żądaniu rozstrzygnięcia sprawy, nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania. Nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania fakt, iż określone żądanie nie może być uwzględnione. Taki bowiem wniosek jako niezasadny merytorycznie podlega negatywnemu rozpoznaniu poprzez np. odmowę przyznania określonego świadczenia (LEX nr 201507).
Wskazać również wypada wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 450/09, w którym wskazano, iż przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko w tych przypadkach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego, czyli takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego (Przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko w tych przypadkach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego, czyli takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego (LEX nr 554236 , por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 446/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 451/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 06 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 50/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 07 marca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 23/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1605/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2627/05, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003r. r., sygn. akt III SA 2225/01 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 1998r., sygn. akt II SA 70/98).
W wyroku z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt II SA/Go 443/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził, iż bezzasadności wniosku nie należy mylić z bezprzedmiotowością postępowania. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż stanowić to będzie niezgodne z prawem uchylenie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, stanowi naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. i oraz narusza interes strony skarżącej (LEX nr 534992, por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 192/08 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09 marca 2000r., sygn. akt IV SA 12/98). Z kolei wyroku z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1155/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż Ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony (LEX nr 519723, por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 788/09 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09 października 2000r., sygn. akt IV SA 707/00).
Zdaniem organu odwoławczego osiągnięcie limitu określonego w § 3 ust.1 rozporządzenia sprawiło, że nie było możliwości wydania większej liczby decyzji przyznających renty strukturalne w ramach PROW 2004-2006. Jak podkreślono w zaskarżonej decyzji na dzień 31 lipca 2006 r. do biur powiatowych ARiMR wpłynęło 56 837 wniosków, z czego wydano 41 381 decyzji przyznających rentę strukturalną, 7 654 postanowień, a 7 802 wniosków pozostało do rozpatrzenia. Decyzję pozytywną spośród wymienionej liczby wnioskodawców otrzymało 52 863 rolników czyli limit 52 400 beneficjentów został osiągnięty. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wniosek skarżącego złożony w dniu 2 czerwca 2006 r., czyli przed datą zakończenia przyjmowania wniosków, podlegał rozpatrzeniu i podjęto w jego sprawie rozstrzygnięcie, które następnie uchylił NSA. Zdaniem organu nie może być w tym przypadku mowy o naruszeniu prawa.
W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania. Organy administracji nie miały możliwości odmówić merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Jest to bowiem stosunek administracyjnoprawny, który powinien być przedmiotem postępowania administracyjnego i podlegać kontroli sądowoadministracyjnej. Przesądzenie przedmiotowej kwestii w postępowaniu administracyjnym pozwoli skarżącemu na ewentualne dochodzenie swoich roszczeń przed sądem cywilnym, jednakże nie będzie to możliwe jeśli sprawa w postępowaniu administracyjnym zakończy się decyzją o umorzeniu postępowania.
Dodatkowo w ocenie Sądu podkreślenia wymaga fakt, że § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia. Należy bowiem zwrócić uwagę na zapis zawarty w § 3 pkt 2 cyt. rozporządzenia, w którym wskazano, że renty strukturalne przyznawane są według kolejności otrzymania wniosków przez ARiMR. Nie wystarczy wobec tego samo wyczerpanie limitu środków, lecz trzeba jeszcze wykazać, że wniosek o przyznanie renty strukturalnej wpłynął już po wyczerpaniu tego limitu. W przedmiotowej sprawie wniosek p. A. B. wpłynął w dniu 2 czerwca 2006 r. czyli na niemal dwa miesiące przed ogłoszeniem przez Prezesa ARiMR komunikatu o tym, że 31 lipca 2006 r. jest ostatnim dniem przyjmowania wniosków o przyznanie renty. Ponadto w dniu 11 lipca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we [...] wydał w przedmiotowej sprawie postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej.
Sąd pragnie zauważyć, że decyzja o umorzeniu postępowania wydana została już po wyczerpaniu limitu środków. Należy jednak pamiętać, że decyzja ta zapadła w wyniku ponownego rozpatrywania sprawy, w której NSA wcześniej uchylił poprzednią decyzję odmowną. Można więc stwierdzić, że wydanie decyzji po wyczerpaniu limitu środków spowodowane było błędami po stronie organu i przedłużającym się z tego powodu postępowaniem. Dopóki wniosek o przyznanie renty strukturalnej nie zostanie wycofany przez skarżącego, tak długo istnieje zawarte w nim żądanie, wymagające merytorycznego rozpatrzenia. Nie można mówić o bezprzedmiotowości takiego postępowania. Należy bowiem pamiętać, iż wniosek o przyznanie renty strukturalnej wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 2 czerwca 2006 r., zaś jeszcze przed upływem terminu do składania wniosków wydano w dniu 11 lipca 2006r. postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji powinien merytorycznie rozpoznać wniosek p. A. B.. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art.153 w związku z treścią art. 193 p.p.s.a. organy załatwiające sprawę poddaną pod osąd Sądu związane są wykładnią NSA zawartą w wyroku z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. II GSK 6/09. Organ powinien w szczególności zastosować się do tego co stwierdził NSA w kwestii sześciomiesięcznego terminu na przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej wyznaczony w § 20 ust.7 rozporządzenia. W ocenie NSA ani w tym rozporządzeniu ani w innym akcie prawnym nie ma określonej podstawy prawnej do wydania decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej w razie przekazania gospodarstwa i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej po upływie sześciu miesięcy od uzyskania postanowienia organu o spełnieniu warunków do uzyskania renty. To organowi określono w § 21 ust.1 pkt 1 trzydziestodniowy termin do wydania decyzji w sprawie przyznania renty strukturalnej, liczony od dnia przedłożenia dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej.
Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z § 22 rozporządzenia jeżeli limit środków, o których mowa w § 3 pkt 1 na dany rok został wyczerpany, przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej powinno nastąpić w terminie od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca następnego roku. Warto w tym miejscu zauważyć, iż NSA w zapadłym w sprawie wyroku skonstatował, że jedyną konsekwencją niedochowania 6 miesięcznego terminu jest przesunięcie terminu przyznania renty strukturalnej w danym lub następnym roku. Z treści uzasadnienia wyroku wynika, że NSA dokonując wykładni przepisów bazował także na treści § 22 ust. 7 rozporządzenia. Dokonał jego interpretacji. Nie stwierdził, że przepis ten ma ograniczony zakres działania do środków finansowych przewidzianych na lata 2004-2006. NSA nie przyjął, że jeśli limit środków, o których mowa jest w § 3 pkt 1 zostanie wyczerpany, to renta się należy, stwierdził natomiast, że jedyną konsekwencją przekazania gospodarstwa następcy i zaprzestania działalności rolniczej po terminie 6 miesięcy jest przesunięcie przyznania renty w danym lub następnym roku. NSA wiedział zaś ze stanu faktycznego sprawy, że skarżący złożył wniosek o rentę w 2006r., a więc w ostatnim roku okresu 2004-2006. Sąd pragnie podkreślić, iż nie ma żadnego przepisu zawierającego ograniczenie stosowania § 22 tylko do środków za lata 2004-2006.
Jak ocenił NSA w zaskarżonym wyroku i decyzjach organów administracji obu instancji doszło do naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię § 4 pkt 4 i 5 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. Organy błędnie uznały, iż przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej po upływie terminu określonego w § 20 ust.7 uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej. Skoro organy oraz wojewódzki sąd administracyjny naruszyły prawo materialne odmawiając stronie przyznania renty strukturalnej, oczywiste wydaje się, że strona nie powinna z tego powodu ponieść szkody. Byłoby tak gdyby z powodu wykorzystania limitu środków i uznania, że wniosek strony złożony przed upływem dnia 31 lipca 2006 r. został już rozstrzygnięty, umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe. Skoro istnieje spore prawdopodobieństwo, że gdyby nie wspomniane naruszenie przepisów prawa w sprawie zostałaby wydana decyzja pozytywna, przyznająca stronie świadczenie, organ powinien ponownie rozpatrzyć wniosek strony i orzec merytorycznie, bez powoływania się na bezprzedmiotowość postępowania, która w przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu nie zachodzi.
Ponadto w ponownym postępowaniu należy wyjaśnić kwestię przyznania rent w ilości 52.863 przy granicznym limicie 52.400, tj. o 463 renty ponad limit w kontekście zasad ogólnych kpa - art. 7 i 8 oraz art. 2 i 7 Konstytucji RP.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a. Na zasadzie art. 152 p.p.s.a. określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach orzekł zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI