I SA/Bd 405/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2022-11-08
NSApodatkoweWysokawsa
zaległości podatkowerozłożenie na ratyulgi podatkoweOrdynacja podatkowaważny interes podatnikainteres publicznyzdolność płatniczazakład karnypodatek dochodowyVAT

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję odmawiającą rozłożenia na raty zaległości podatkowych, uznając brak realnych możliwości spłaty.

Podatnik J. K. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy odmowę rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego i VAT. Skarżący argumentował trudną sytuacją finansową i pobytem w zakładzie karnym. Sąd uznał, że choć występuje ważny interes podatnika, brak jest realnych możliwości spłaty zobowiązań w ratach, a proponowany okres spłaty jest zbyt długi i niepewny, co uzasadnia odmowę.

Sprawa dotyczyła skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług. Skarżący, przebywający w zakładzie karnym i osiągający niewielkie dochody, powoływał się na swoją trudną sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę. Sąd uznał, że choć sytuacja majątkowa i życiowa skarżącego może uzasadniać istnienie przesłanki "ważnego interesu podatnika", to jednak brak jest realnych możliwości wywiązania się z ewentualnego układu ratalnego. Podkreślono, że proponowany przez skarżącego okres spłaty (blisko 50 lat) jest nieakceptowalny z punktu widzenia interesu Skarbu Państwa, a dochody skarżącego są niewystarczające do pokrycia bieżących zobowiązań i rat. Sąd zaakceptował stanowisko organów podatkowych, że nie można udzielać ulg, które byłyby pozorne i niemożliwe do zrealizowania, a także że zaległości podatkowe nie powstały z przyczyn nadzwyczajnych, lecz w wyniku świadomych działań podatnika. Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego ani procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa jest zasadna, ponieważ mimo istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika, brak jest realnych możliwości wywiązania się z układu ratalnego, a proponowany okres spłaty jest nieakceptowalny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć sytuacja finansowa podatnika (pobyt w zakładzie karnym, niskie dochody, brak majątku) może przemawiać za udzieleniem ulgi, to kluczowe jest istnienie realnych możliwości spłaty. W tym przypadku, ze względu na wysokość zobowiązań, niskie dochody i długi okres spłaty, ulga byłaby pozorna i niemożliwa do zrealizowania, co stoi w sprzeczności z celem instytucji rozłożenia na raty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 67a § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przepis ten stanowi podstawę do rozłożenia na raty lub odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Decyzje w tym zakresie mają charakter uznaniowy.

Pomocnicze

Ordynacja podatkowa art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Określa 5-letni termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Ordynacja podatkowa art. 70 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przerwanie biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego.

Ordynacja podatkowa art. 70 § § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zawieszenie biegu terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe.

Ordynacja podatkowa art. 70c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Obowiązek zawiadomienia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.

u.p.d.o.f. art. 30c

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dotyczy opodatkowania pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach podatku liniowego.

k.k.s. art. 56 § § 2

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy

Dotyczy przestępstwa skarbowego polegającego na zatajeniu prawdy lub podaniu nieprawdy w deklaracji.

k.k.s. art. 6 § § 2

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy

Dotyczy sytuacji, gdy podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a–c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Możliwość przeprowadzenia posiedzenia niejawnego w sprawach administracyjnych w określonych sytuacjach.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak realnych możliwości spłaty zaległości podatkowych w ratach przez podatnika. Proponowany przez podatnika okres spłaty jest nieakceptowalny z punktu widzenia interesu Skarbu Państwa. Niska wysokość dochodów podatnika i brak majątku uniemożliwiają efektywną realizację układu ratalnego. Postępowanie w sprawie ulgi jest odrębne od postępowań wymiarowych i egzekucyjnych, co wyklucza kwestionowanie istnienia zaległości w tym postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o doręczaniu, czynnościach kontrolnych, przepisów prawa materialnego (interpretacja przepisów o podatku dochodowym i VAT) oraz przepisów o przedawnieniu. Zarzut błędnego uznania przez organ, że podatnik zmienił zakres żądania wniosku o rozłożenie na raty. Argumentacja podatnika oparta na trudnej sytuacji finansowej i pobycie w zakładzie karnym jako podstawie do udzielenia ulgi.

Godne uwagi sformułowania

ulga taka będzie pozorna i w sposób oczywisty niemożliwa do zrealizowania nie można mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, jeżeli ich realizacja uzależniona jest od zdarzeń przyszłych i niepewnych rozłożenie na raty zaległości służyć ma efektywnemu wykonaniu przez podatnika zobowiązania podatkowego z uwzględnieniem jego możliwości płatniczych nie występuje efektywna możliwość realizacji układu ratalnego w tak długim okresie czasu

Skład orzekający

Urszula Wiśniewska

przewodniczący

Leszek Kleczkowski

członek

Tomasz Wójcik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych w sytuacji trudnej sytuacji finansowej podatnika, ale braku realnych możliwości spłaty. Interpretacja pojęć 'ważny interes podatnika' i 'interes publiczny' w kontekście art. 67a Ordynacji podatkowej. Kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatnika, który odbywa karę pozbawienia wolności i ma znaczące zobowiązania. Interpretacja przepisów o przedawnieniu może mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sąd ocenia wnioski o ulgi podatkowe w sytuacjach ekstremalnych (więzienie, długi), podkreślając znaczenie realnych możliwości spłaty nad samą trudną sytuacją.

Czy więzienie i długi gwarantują ulgę w spłacie podatków? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 405/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski
Tomasz Wójcik /sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Ulgi podatkowe
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 67a § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 3 czerwca 2022 r. nr 0401-IEW.4263.9.2022 w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług oddala skargę
Uzasadnienie
P. z dnia [...] listopada 2021 r. J. K. (dalej także: Skarżący, Strona) zwrócił się do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. o rozłożenie na 12 rat zapłaty zaległości podatkowych objętych wezwaniem z dnia [...] listopada 2021 r. tj. zaległości podatkowych w łącznej kwocie należności głównej [...] zł oraz odsetek za zwłokę w łącznej wysokości [...] zł, razem [...] zł.
W uzasadnieniu wniosku Skarżący powołał się na inne postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] lutego 2020 r. o rozłożenie na 12 rat zapłaty zaległości podatkowych, które obecnie toczy się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy. Wskazał, iż Sąd dotychczas nie zajął stanowiska merytorycznego w sprawie, lecz jedynie zwolnił go z kosztów sądowych w całości oraz ustanowił pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego. W związku z powyższym w ocenie Skarżącego do czasu zakończenia postępowania, o którym mowa powyżej, nie powinno się rozstrzygać "kwestii określonej" w wezwaniu z dnia [...] listopada 2021 r.
Z kolei pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. Strona zmieniła zakres żądania wnosząc o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych płatne po [...] zł do dnia 20-go każdego miesiąca. Jako przyczynę powstania zaległości Skarżący wskazał zajęcie w toku postępowania egzekucyjnego rachunków bankowych, nieruchomości oraz majątku ruchomego.
Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. po przeprowadzeniu postępowania uznał, że przedstawione argumenty przez Skarżącego oraz zebrane dowody nie mogą stanowić podstawy do pozytywnego załatwienia wniosku i decyzją z dnia [...] marca 2022 r. sprostowaną postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. odmówił rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych w łącznej kwocie należności głównej [...] zł oraz odsetek za zwłokę w łącznej wysokości [...] zł, razem [...] zł.
Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący, który pismem z dnia [...] marca 2022 r. złożył odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zaskarżając decyzję organu I instancji w całości. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i rozłożenie zapłaty przedmiotowych zaległości na równe, realne do spłaty raty. Wniósł także o uchylenie zaskarżonej decyzji, uwzględnienie przedstawionych przez niego zarzutów oraz o umorzenie postępowania w całości, a także przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie art. 207 § 1 oraz art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.).
Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej także: organ, Dyrektor) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ w pierwszej kolejności wskazał, że dokonał oceny zasadności prowadzenia postępowania odwoławczego w kontekście przedawnienia zobowiązań, w związku z czym przywołał treść art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Podkreślił, że zdarzeniami mającymi wpływ na przerwanie biegu terminu przedawnienia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych, a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od wynagrodzeń wymienionych w sentencji decyzji, było zastosowanie środków egzekucyjnych w postaci: zajęcia w dniu [...] listopada 2015 r. wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego prowadzonego przez [...] S.A., zajęcia w dniu [...] czerwca 2019 r. wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego prowadzonego przez [...] [...] S.A. Natomiast w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach określonych w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 200 ze zm.) – dalej: "u.p.d.o.f. – tj. podatku liniowego poprzez dokonanie zajęcia w dniu [...] czerwca 2019 r. wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego prowadzonego przez [...] [...] S.A. Z kolei w podatku od towarów i usług za miesiące wskazane w sentencji decyzji poprzez zajęcie w dniu [...] czerwca 2019 r. wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego prowadzonego przez [...] [...] S.A. Ponadto zdarzeniem mającym wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług objętych niniejszym postępowaniem było wszczęcie w dniu [...] lipca 2019 r. przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2018 r., poz. 1958 ze zm.) – dalej: "k.k.s." – w związku z art. 6 § 2 k.k.s. w zakresie zatajenia prawdy oraz podania nieprawdy w deklaracjach VAT za miesiące od grudnia 2014 r. do grudnia 2015 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. działając na podstawie art. 70c Ordynacji podatkowej zawiadomił Skarżącego o zawieszeniu z dniem [...] lipca 2019 r. biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za ww. miesiące. Postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. organ postępowania przygotowawczego zawiesił ww. postępowanie z uwagi na złożony przez Skarżącego do protokołu spisanego w dniu [...] lutego 2020 r. wniosek o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności i deklarację zapłaty należności publicznoprawnej w kwocie [...]zł oraz zapłatę wynegocjowanej kwoty [...]zł na poczet kary grzywny i kosztów postępowania do dnia [...] czerwca 2020 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. podjął zawieszone dochodzenie. Organ wskazał, iż obecnie przed Sądem Rejonowym w B. III Wydział Karny toczy się postępowanie w zakresie podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie o popełnienie przez Skarżącego przestępstwa karnego skarbowego. Podsumowując, organ stanął na stanowisku, że nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych.
W dalszej kolejności Dyrektor wskazał, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym decyzje w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych mają charakter indywidualnych decyzji uznaniowych. Wskazał, że sytuacja Skarżącego została przeanalizowana w sposób wnikliwy. Ustalono, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą pod nazwą [...] J. K., którą zaprzestał wykonywać z dniem [...] września 2016 r. Samo wykreślenie działalności prawniczej (PKD 69.10.Z) z ewidencji Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej nastąpiło z dniem [...] października 2016 r. Ponadto od [...] lutego 2017 r. do [...] października 2021 r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą J. K. [...] - pośrednictwo w obrocie nieruchomościami (PKD 68.31.Z). Organ dodał, że Sąd Rejonowy w B. wydał wobec Skarżącego zakaz wykonywania zawodu radcy prawnego na okres 5 lat (data wydania orzeczenia [...] lutego 2016 r. sygn. akt IV K 575/15, data uprawomocnienia się orzeczenia [...] czerwca 2016 r.) oraz zakaz zajmowania stanowisk radcy prawnego na okres 5 lat (data wydania orzeczenia [...] marca 2016 r. sygn. akt IV K 94/16, data uprawomocnienia się orzeczenia [...] czerwca 2016 r.). Z kolei z oświadczenia o stanie finansowym i majątkowym osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej z dnia [...] grudnia 2021 r. oraz oświadczenia o nieruchomościach oraz prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej, i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego z dnia [...] grudnia 2021 r. wynika, że obecnie Skarżący odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym. Skarżący podczas odbywania tej kary został skierowany do pracy i osiągał dochód ok. [...] zł brutto miesięcznie, tj. ok. [...] zł netto po potrąceniach. Organ zauważył także, że z zgodnie z oświadczeniem Strona nie posiada żadnych środków na rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych, wierzytelności, papierów wartościowych, nieruchomości, majątku ruchomego. Posiada natomiast zobowiązania powstałe w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej, wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na kwotę ok. [...] zł. Ciążą na nim również zobowiązania wobec banków na kwotę [...]zł oraz obowiązek naprawienia szkody na kwotę ok. [...] zł. Organ zauważył, że Skarżący podał, iż źródłem finansowania wnioskowanych rat miała być pomoc rodziny oraz, że jego sytuacja majątkowa poprawi się opuszczeniu zakładu karnego.
Dyrektor podał także, że na podstawie informacji o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11 wystawionych przez Areszt Śledczy W. S. ustalono, że w 2019 r. Strona uzyskała dochód w kwocie [...]zł, za 2020 r. w kwocie [...]zł, a za 2021 r. w kwocie [...]zł. Organ podkreślił, iż przy rozpatrywaniu odwołania od decyzji I instancji powtórnie dokonał analizy sytuacji majątkowej, finansowej i życiowej Skarżącego. Zadaniem organu analiza treści zaskarżonej decyzji oraz materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie dowodzi, że organ I instancji szczegółowo rozważył istotne dla wyniku postępowania okoliczności i fakty, pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
Mając na uwadze powyższe organ stanął na stanowisku, że niniejszej sprawie zaistniała przesłanka ważnego interesu Skarżącego, wynikająca z jego trudnej sytuacji finansowej (obecnie przebywa on w zakładzie karnym, osiąga nieznaczne dochody, nie posiada żadnego majątku). Organ podkreślił przy tym, że wystąpienie w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika nie obliguje organu podatkowego do automatycznego udzielenia ulgi. Podkreślił, że istotną okolicznością braną pod uwagę przy orzekaniu w sprawie ulgi, o której mowa wart. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest, zbadanie czy istnieją realne możliwości wywiązania się z przyznanego układu ratalnego na warunkach określonych w decyzji. Dyrektor podkreślił, że to Skarżący powinien wykazać i w odpowiedni sposób udowodnić, iż zaistniał ważny interes podatnika lub interes publiczny, a jednocześnie, że jest w stanie realizować płatność poszczególnych rat przez cały okres obowiązywania ewentualnego przyznanego układu ratalnego. Brak takiego wskazania skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o rozłożenie na raty spłaty zaległości podatkowych. Organ dodał, że w przedmiotowej sprawie Skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na potwierdzenie, że będzie w stanie w odpowiednich terminach i wysokościach uregulować przedmiotową zaległość podatkową, a wskazanie, iż źródłem finansowania układu ratalnego będzie pomoc finansowa ze strony rodziny nie jest wystarczającym dowodem na to, że będzie on wywiązywał się z udzielonego układu ratalnego. Również powoływanie się na poprawę sytuacji majątkowej po opuszczeniu zakładu karnego przez Skarżącego nie świadczy o tym, że będzie on mógł efektywnej realizować zobowiązania. Zdaniem organu uzależnienie spłaty przedmiotowych zaległości podatkowych od zdarzenia przyszłego nie wypełnia przesłanek umożliwiających udzielenie wnioskowanej ulgi. Organ podkreślił, że aby mógł podjąć decyzję o rozłożeniu na raty płatności zaległości podatkowej musi mieć pewność, że układ ratalny zostanie przez osobę wnioskującą wykonany. Organ stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie Skarżący nie byłby w stanie wywiązać się z ewentualnie przyznanego układu ratalnego.
Nadto organ wskazał, że Skarżący wniósł o rozłożenie zaległości na raty w wysokości po [...] złotych miesięcznie, w związku z czym spłata całego zobowiązanie trwałaby 49 lat, co jest sprzeczne z interesem budżetu państwa. Organ podkreślił również, że przedmiotowe zaległości podatkowe nie powstały – jak twierdzi Skarżący – z przyczyn od niego niezależnych, w wyniku zdarzenia nagłego, losowego czy też innego zdarzenia posiadającego nadzwyczajny charakter, lecz wskutek świadomych działań Skarżącego, o czym świadczy m.in. to, że usługi prawnicze jakie świadczył Skarżący w znacznej części nie były wykazane przez niego w prowadzonych ewidencjach księgowych, a w konsekwencji nie zostały opodatkowane. Skarżący za usługi świadczone na rzecz osób fizycznych, nie wystawiał faktur lub paragonów poza nielicznymi przypadkami. Ustalono również, że Skarżący pobierał od klientów pieniądze na poczet usług prawniczych, których de facto nie wykonał, a w większości przypadków pieniądze te nie zostały zwrócone klientom. W konsekwencji Skarżący za przywłaszczenie pieniędzy swoich klientów został skazany na karę pozbawienia wolności. Dyrektor dodał także, że Skarżący mimo złożonych deklaracji podatkowych nie regulował powstałych zobowiązań.
Organ podkreślił, że w ramach postępowania w zakresie przyznania ulgi w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych nie może być przez Skarżącego kwestionowana okoliczność istnienia zaległości podatkowych, czy też ich wysokość, w niniejszej sprawie taka sytuacja niewątpliwie ma miejsce.
Na decyzję organu II instancji Skarżący złożył skargę do tut. Sądu wnosząc o: stwierdzenie nieważności decyzji organów pierwszej i drugiej instancji w całości, uchylenie decyzji organów pierwszej i drugiej instancji w całości oraz orzeczenie, że obie decyzje nie podlegają wykonaniu w całości.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1) norm prawa procesowego, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów o doręczaniu uregulowanych w ustawie Ordynacja podatkowa i Kodeksie postępowania administracyjnego, a w konsekwencji uznanie, że decyzje Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] grudnia 2018 r., z których wynikają zaległości podatkowe stanowiące przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia, zostały Skarżącemu prawidłowo doręczone,
2) norm prawa procesowego, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o kontroli skarbowej, a tym samym uznanie za ważne i wywołujące skutki prawne czynności kontrolne, w trakcie których:
. Skarżącemu nigdy nie okazano upoważnień do kontroli; nie określono przedmiotu kontroli;
. prowadzono kontrolę podatkową bez zawiadomienia czy wezwania Skarżącego do złożenia wyjaśnień, niedoręczenie protokołów kontroli,
. pozbawiono Skarżącego możliwości udziału w toku kontroli podatkowej, składania wyjaśnień i dowodów w sprawie, oraz zapoznania się z treścią protokołu kontroli podatkowej, a w konsekwencji uniemożliwiono Skarżącemu skorzystanie z prawa wniesienia ewentualnych zastrzeżeń i wydanie na podstawie wadliwie przeprowadzonych czynności kontrolnych decyzji, z których wynikają przedmiotowe zaległości oraz nieprawidłowe ich doręczenie Skarżącemu,
3) norm prawa materialnego, poprzez błędną i sprzeczną z rozstrzygnięciami i ustaleniami zawartymi w prawomocnych wyrokach karnych skarbowych Sądu Rejonowego w B., Sądu Rejonowego w O., Sądu Rejonowego dla W. , wykładnię przepisów ustaw o podatku dochodowym od osób fizycznych i ustawy o podatku od towarów i usług, polegające na przyjęciu, że należności objęte zaskarżoną decyzją stanowią korzyść majątkową pochodzącą z działalności przestępczej, podlegające zgodnie z prawomocnym nakazem sądowym zwrotowi, a nie należności za wykonane usługi,
4) norm prawa procesowego, mających istotny wpływ na stwierdzenie przerw biegu terminu przedawnienia zaległości za lata 2013-2015, a tym samym uznanie za prawnie skuteczne rzekome czynności egzekucyjne dokonane w latach 2016, 2017, 2019 i 2022, w sytuacji gdy Skarżącemu nigdy nie doręczono ani upomnień ani tytułów wykonawczych, uniemożliwiając tym samym Skarżącemu skorzystanie z prawa wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej,
5) norm prawa materialnego, poprzez nieuznanie, że upłynął termin przedawnienia zaległości podatkowych za lata 2013, 2014 i 2015 z uwagi na uznanie za skuteczne, a w ocenie Skarżącego - wadliwe prawnie przeprowadzone czynności egzekucyjne, o których Skarżący powziął wiedzę dopiero z decyzji organu pierwszej instancji.
Skarżący postawił również zarzut, że organ błędnie uznał, że pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. zmienił zakres żądania. Podkreślił, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. jedynie zaproponował wysokość rat. Deklaracja ta, zdaniem Skarżącego nie wiąże organu podatkowego. Skarżący oświadczył, że przez cały czas wnosił o rozłożenie na 12 rat zapłaty zaległości podatkowych, a nie o blisko 500 rat.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] października 2022 r. Skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnej. Ponadto odnosząc się do odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia [...] października 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto organ wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] października 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] listopada 2022 r. (k. 31 akt sądowych). Wcześniej Skarżący został poinformowany także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma, z której skorzystał. Wobec tego, że tylko Skarżący wyraził wolę uczestnictwa w rozprawie zdalnej, to nie było podstaw do odstąpienia od skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu, w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. o odmowie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym z tytułu pobranych i niewpłaconych zaliczek na ten podatek od wynagrodzeń oraz w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe szczegółowo podane w sentencji zaskarżonej decyzji w łącznej kwocie należności głównej [...] zł oraz odsetek za zwłokę w łącznej wysokości [...] zł, co razem daje [...] zł.
W pierwszym rzędzie należy odnieść się do kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych. Zagadnienie to zostało przedstawione przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i jak również objęte zarzutem sformułowanym w skardze.
Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jednocześnie w myśl art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Z kolei stosownie do art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został powiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Ponadto art. 70c Ordynacji podatkowej przewiduje, że organ właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego wykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.
Organ odwoławczy na podstawie uzyskanych informacji, które znajdują się w aktach sprawy przeanalizował kwestię przedawnienia zobowiązań podatkowych, których dotyczy wniosek o rozłożenie zaległości na raty, czyli:
- w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych, a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od wynagrodzeń za miesiące: od czerwca do grudnia 2013 r., od stycznia do grudnia 2014 r., od stycznia do czerwca 2015 r., od sierpnia do grudnia 2015 r;
- w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. i 2015 r. z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach określonych w art. 30c u.p.d.o.f.;
- w podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 2014 r. i od stycznia do grudnia 2015 r.
Z ustaleń organu (opisanych szczegółowo na str. 5-7 zaskarżonej decyzji) wynika, że w odniesieniu do tych zobowiązań doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia w związku z zastosowaniem w dniach [...] listopada 2015 r. i [...] czerwca 2019 r. środków egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, o których Skarżący, jako zobowiązany, został powiadomiony (por. 6-16, 63-65, 70, 83-84, 133-186, 214-217 akt admin.). Ponadto w dniu [...] lipca 2019 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od grudnia 2014 r. do grudnia 2015 r. w związku ze wszczęciem postępowania o przestępstwo skarbowe, o czym Skarżącego zawiadomiono w trybie art. 70c Ordynacji podatkowej pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. (por. k. 132 akt admin.).
W związku z powyższym należy zgodzić się z organem, że nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych, których dotyczą zaległości będące przedmiotem wniosku o rozłożenie na raty w rozpoznawanej sprawie.
Podstawą prawną rozpoznania przez organ złożonego przez Skarżącego wniosku o rozłożenie na raty wskazanych zaległości, był przepis art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowiący, iż organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje wyrażany w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, iż kierunkową dyrektywą interpretacyjną przy stosowaniu powyższego przepisu powinno pozostać uznanie wyjątkowości instytucji przyznawania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Udzielenie takich ulg powinno być podyktowane wystąpieniem szczególnie ważnych i uzasadnionych, również z punktu widzenia obiektywnych kryteriów, powodów, które w ustawie w sposób ogólny określono jako "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" (por. wyroki NSA: z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 910/10 oraz z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1158/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA).
Pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes społeczny" nie zostały ustawowo zdefiniowane W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że "ważny interes podatnika" wymaga ustalenia jego sytuacji majątkowej, skutków ekonomicznych realizacji ciążących na nim zobowiązań, w tym skutków mających wpływ na utrzymanie rodziny oraz jego możliwości zarobkowych. Podkreśla się jednocześnie, że ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty (umorzenia) zaległości podatkowej, o której mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Natomiast pojęcie "interes publiczny" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, równość traktowania osób w podobnej sytuacji, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (por. Etel L., Komentarz do art. 67a ustawy - Ordynacja podatkowa [w:] Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S. Ordynacja podatkowa. Komentarz. LEX, 2011 oraz wyroki: NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2264/12, WSA w Bydgoszczy z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 852/11, WSA w Kielcach z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 623/12, publ. CBOSA).
Należy również zwrócić uwagę, że w odniesieniu do decyzji wydawanych na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, sądowej kontroli podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów Ordynacji podatkowej reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie sposób rozstrzygnięcia będący wynikiem dokonania wyboru opierającego się na uznaniu administracyjnym. Obowiązkiem Sądu jest więc dokonanie oceny, czy organ prawidłowo ustalił, że przesłanki udzielenia ulgi zostały spełnione, lub że żadna z nich w stanie faktycznym sprawy nie występuje. Natomiast o tym, czy zaległości podatkowe powinny być umorzone lub rozłożone na raty, rozstrzyga organ administracji publicznej (por. np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1602/10, z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 660/07, z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1496/10, publ. CBOSA).
Także w piśmiennictwie wskazuje się, że ocenie może podlegać legalność działania organu podatkowego, a nie zasadność i celowość odmowy (por. J. Kotecki - Odmowa umorzenia zaległości podatkowej - uznaniowość decyzji organów podatkowych, Doradca podatkowy, t. 2, 2000/3/58).
Podzielając argumentację prawną i oceny zawarte w przytoczonych orzeczeniach oraz wskazanym piśmiennictwie, Sąd dokonał kontroli wydanych przez organy podatkowe obu instancji decyzji, z uwzględnieniem wyrażonych w nich poglądów prawnych uznając, że nie naruszają one prawa w stopniu, który uzasadniałby ich uchylenie.
Należy podkreślić, że organy podatkowe w sposób prawidłowy oceniły materiał dowodowy, którego podstawę, co istotne, stanowiły fakty przytoczone przez Skarżącego oraz przedłożone przez niego oświadczenia o stanie finansowym i majątkowym oraz o nieruchomościach i prawach majątkowych oraz rzeczach ruchomych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Wzięły pod uwagę istotne w sprawie okoliczności dotyczące sytuacji ekonomicznej Skarżącego i oceniły je z perspektywy wskazanych w art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przesłanek "ważnego interesu podatnika" i "interesu społecznego".
Organy w oparciu o złożone dokumenty ustaliły, że Skarżący odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym. Został jednocześnie skierowany do pracy w Areszcie Śledczym W. w wymiarze 1/4 etatu, i z tego tytułu osiąga dochód ok. [...] zł brutto miesięcznie, tj. ok. [...] zł netto po uwzględnieniu potrąceń. Skarżący oświadczył ponadto, że nie posiada żadnych środków na rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych, wierzytelności, papierów wartościowych, nieruchomości, majątku ruchomego. Wskazał, że ciążą na nim zobowiązania powstałe w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na kwotę ok. [...] zł., a także zobowiązania wobec banków na kwotę [...]zł. Wskazał również, że został na niego nałożony obowiązek naprawienia szkody na kwotę ok. [...] zł. W oświadczeniu o stanie finansowym Skarżący podniósł, że problemy w spłacie zadłużenia wywołały bankowe egzekucje komornicze i zajęcie rachunków bankowych, nieruchomości i majątku ruchomego. Skarżący wskazał również, że źródłem sfinansowania wnioskowanych rat będzie pomoc rodziny oraz, że poprawa jego sytuacji majątkowej nastąpi po opuszczeniu zakładu karnego.
Na podstawie informacji o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11 wystawionych przez Areszt Śledczy [...] ustalono, że za 2019 r. Skarżący uzyskał dochód w kwocie [...]zł, za 2020 r. w kwocie [...]zł, a za 2021 r. w kwocie [...]zł.
W świetle powyższego organ odwoławczy trafnie uznał, że wystąpiła przesłanka zastosowania ulgi w spłacie zaległości w postaci ważnego interesu podatnika, wynikająca z trudnej sytuacji majątkowej Skarżącego, który odbywa karę pozbawienia wolności osiąga z tytułu zatrudnienia w areszcie śledczym w wymiarze 1/4 etatu w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz nie posiada żadnego majątku.
Wskazując natomiast brak wystąpienia przesłanki interesu publicznego organ odwoławczy zauważył, że zaległości podatkowe, których rozłożenia na raty oczekuje Skarżący wiążą się z jego świadomymi działaniami w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ustalenia w zakresie nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych Skarżącego dokonane zostały w toku kontroli i postępowań podatkowych, w których stwierdzono m.in. że dane wykazane w zeznaniu PIT-36L za 2014 r. nie są zgodne z podatkową księgą przychodów i rozchodów w zakresie kosztów uzyskania przychodów, zaś za rok 2015 r. Skarżący nie złożył zeznania podatkowego PIT-36L. Przeprowadzone postępowania doprowadziły do wydania decyzji w zakresie podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób fizycznych oraz w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego jako płatnika z tytułu pobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń, a szczegółowo zostały wymienione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (na str. 10-11). Skarżący nie regulował także należności z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń oraz podatku od towarów i usług wykazanych w składanych deklaracjach podatkowych (odpowiednio PIT-4R i VAT-7). Stwierdzone nieprawidłowości obejmowały poszczególne okresy rozliczeniowe w latrach 2013-2105.
Wobec powyższego organ zasadnie nie dopatrzył się wystąpienia przesłanki interesu publicznego wskazując, że zaległości podatkowe nie powstały z przyczyn nadzwyczajnych i niezależnych od Skarżącego, ale były jego podejmowanych z rozeznaniem działań. W istocie rzeczy udzielenie wnioskowanej ulgi w spłacie zaległości podatkowych prowadziłoby do nieuzasadnionego przejęcia przez Skarb Państwa odpowiedzialności za działania Skarżącego wbrew wskazanym we wcześniejszej części uzasadnienia zasadom interpretacyjnym pojęcia interesu publicznego na gruncie art. 67a ust. 1 Ordynacji podatkowej.
Reasumując ocena organu, co do wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 67a ust. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej lub ich braku nie budzi wątpliwości Sądu. Niemniej jednak, należy zwrócić uwagę, że charakter decyzji wydawanej w trybie przepisu art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest uznaniowy i nawet stwierdzenie istnienia przesłanek w nim wymienionych, nie stanowi podstawy do umorzenia czy rozłożenia na raty zaległości podatkowej i nie powoduje również przekroczenia przez organ uprawnień wynikających z uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II FSK 2130/11, publ. CBOSA).
Odmawiając rozłożenia na raty wskazanej we wniosku zaległości podatkowej organ wskazał, że dokonując oceny zdolności płatniczych zobowiązanego, organy podatkowe muszą opierać się na realnych założeniach uwzględniających rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskującego o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej, inaczej ulga taka będzie pozorna i w sposób oczywisty niemożliwa do zrealizowania.
Stanowisko organu odwoławczego jest trafne. Wskazać również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zastosowanie ulgi polegającej na odroczeniu lub rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę powinno sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań. Efektywna możliwość realizacji zobowiązań, to możliwość istniejąca w dacie orzekania o uldze. Nie można mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, jeżeli np. miesięczne dochody równoważą ponoszone miesięcznie wydatki i brak jest środków na spłatę zaległości podatkowych w ewentualnym odroczonym terminie lub w ratach (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 1873/10, publ. CBOSA). Nie można też mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, jeżeli ich realizacja uzależniona jest od zdarzeń przyszłych i niepewnych. Zasadna jest więc odmowa odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej, jeżeli osiągane przez stronę dochody nie gwarantują, że ewentualnie udzielona ulga byłaby możliwa do wykonania (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 263/07, publ. CBOSA).
Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że Skarżącego poza zaległościami podatkowymi, których rozłożenia na raty domaga się w rozpoznawanej sprawie w łącznej kwocie [...]zł. (z uwzględnieniem odsetek za zwłokę) obciążają zobowiązania w wysokości: [...] zł – wobec ZUS, [...] zł – wobec banków, [...] zł – z tytułu obowiązku naprawienia szkody.
Zestawienie osiąganych i wykazanych przez Skarżącego dochodów z wynagrodzenia w wysokości ok. [...] zł (netto) miesięcznie i brakiem majątku oraz pozostałymi zadłużeniami, budzi uzasadnione wątpliwości, co do realnych możliwości spłaty w ratach zaległości podatkowych wraz z odsetkami w jakikolwiek sposób. Osiągane przez Skarżącego dochody uniemożliwiają płatność jakichkolwiek rat, a ich udzielenie w jego sytuacji czyniłoby udzieloną ulgę w spłacie pozorną.
Wziąwszy pod uwagę wniosek sformułowany w piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. o rozłożenie zaległości na równe raty w wysokości [...] zł miesięcznie, aż do pełnej spłaty zaległości, czego skutkiem, jak wyliczył organ byłoby rozłożenie zaległości na 589 rat płatnych w okresie 49 lat, należy zauważyć, że nie występuje efektywna możliwość realizacji układu ratalnego w tak długim okresie czasu.
W tym kontekście należy wskazać na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, zgodnie z którym rozłożenie na raty zaległości służyć ma efektywnemu wykonaniu przez podatnika zobowiązania podatkowego z uwzględnieniem jego możliwości płatniczych. Przyznanie tej ulgi ma sens wtedy, jeżeli podatnik może tę zaległość spłacać z bieżących dochodów, a jednocześnie czas spłaty tej zaległości jest akceptowalny z punktu widzenia interesów Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 1439/18, publ. CBOSA). Ponadto zauważyć trzeba, że ewentualne odzyskanie należnego zobowiązania w deklarowanym okresie spłaty, obarczone jest nadmiernym i nieuzasadnionym ryzykiem, zważywszy, że Skarżący nie wskazał żadnych składników majątkowych, mogących służyć jako efektywne zabezpieczenie spłaty.
Odnosząc się do podniesionego na etapie skargi do Sądu zarzutu co do przyjęcia przez organ, że Skarżący zmienił żądanie sformułowane we wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty należy przyjąć, że porównanie treści wniosku z dnia [...] listopada 2021 r. oraz pisma z dnia [...] grudnia 2021 r. dawały organom podatkowym podstawę do przyjęcia, że doszło do zmiany wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty. Jeśli bowiem z jednej strony Skarżący we wniosku wystąpił o rozłożenie zaległości na 12 równych rat miesięcznych, a z drugiej strony w piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. wnioskował o rozłożenie zaległości na równe raty miesięczne w wysokości [...] zł. aż do pełnej spłaty zaległości. Mając na uwadze stanowisko przedstawione w skardze o konsekwentnie podtrzymanej liczbie 12 rat uwzględniając kwotę należności objętą wnioskiem wynoszącą [...] zł. uznać należy, że nie jest możliwa jej całkowita spłata w 12 ratach po [...] zł. Przy czym podana wysokość kwoty raty – [...] zł., nie budzi wątpliwości. W ocenie Sądu zasadnie organy uznały, że Skarżący dokonał modyfikacji wniosku, mimo że wprost nie wskazał, że odstępuje od stanowiska zawartego we wniosku i domaga się rozłożenia zaległości na blisko 500 rat.
Wprawdzie organ podatkowy nie jest związany propozycjami strony co do sposobu ustalenia harmonogramu spłaty rat, jednakże stanowisko strony postępowania nie pozostaje bez znaczenia jak twierdzi Skarżący. Należy zauważyć, że badanie propozycji podatnika w powyższym zakresie leży w jego interesie, bowiem to on posiada największą wiedzę na temat swoich zdolności płatniczych. W tym też aspekcie organ dokonuje oceny możliwości zapłaty zobowiązań. Skarżący nie wskazał konkretnych, realnych a nie hipotetycznych źródeł finansowania rat, o które wnioskował. Jak wyżej wskazano, ulga w spłacie należności, powinna mieć charakter realny, a nie jedynie stwarzać pozory jej udzielenia, podczas gdy ustalone okoliczności, w szczególności wysokość wszystkich wymienionych przez Skarżącego zobowiązań, które na min ciążą, wskazują, że płatności nie będą mogły zostać w żaden sposób zrealizowane. Deklaracja Skarżącego co do pomocy rodziny w spłacie zaległości nie zmienia jego sytuacji finansowej. Nie można wywodzić, że sam fakt złożenia takiej deklaracji kreuje zdolność Skarżącego do spłaty zaległości podatkowej rozłożonej na raty. Skarżący nie wykazał, że możliwości finansowe rodziny doprowadzą do spełnienia tej deklaracji. w interesie podatnika leży dostarczenie wszelkiego rodzaju dowodów, które potwierdzałyby jego twierdzenia (por. analogicznie WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3055/16, publ. CBOSA). Należy także zauważyć, że organy dokonują oceny sytuacji majątkowej na dzień wydania decyzji, toteż projekcje Skarżącego co do jego sytuacji po zakończeniu odbywania kary, zwłaszcza przedstawiane w bardzo ogólnym zakresie, nie mogły być uwzględnione w przeprowadzonych analizach. Na marginesie wskazać trzeba, że okoliczności te pozostawałyby nieistotne gdyby przyjąć, że Skarżący oczekuje rozłożenia zaległości na 12 rat miesięcznych w sytuacji, gdy jak sam podaje w odwołaniu zakończenie odbywania kary ma nastąpić w dniu [...] maja 2028 r.
Wskazać również należy, że w ramach postępowania w zakresie przyznania ulgi w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych nie może być przez Skarżącego kwestionowana okoliczność istnienia zaległości podatkowych, czy też ich wysokość, bądź okoliczności prowadzonych w tych sprawach kontroli i postępowań podatkowych, bądź egzekucyjnych. Podkreślić w tym miejscu należy, że postępowanie wymiarowe lub egzekucyjne są postępowaniami odrębnym niezwiązanymi z niniejszym postępowaniem w sprawie udzielenia wnioskowanych rat.
Podsumowując, organ odwoławczy zasadnie wskazał, że Skarżący nie uprawdopodobnił, iż dysponuje środkami finansowymi gwarantującymi wywiązanie się z ewentualnie przyznanego układu ratalnego. Postępowanie w przedmiocie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych toczy się na wniosek strony, osoby zainteresowanej uzyskaniem ulgi i to w interesie tej osoby leży wykazanie źródeł dochodów, gwarantujących spłatę ewentualnie udzielonego układu ratalnego.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie przeprowadzone postępowanie dowodowe i dokonana na jego podstawie analiza sytuacji materialnej Skarżącego nie budzi zastrzeżeń, a organy podatkowe w wystarczający uzasadniły swoje stanowisko o odmowie rozłożenia na raty zaległości, w kontekście przesłanek zawartych w art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych i mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. W rezultacie, podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego należy uznać za niezasadne.
Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
L. Kleczkowski U. Wiśniewska T. Wójcik

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI