I SA/Bd 403/23

I SA/Bd 403/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 252/24 - Wyrok NSA z 2024-12-03
Skarżony organ
Inne~Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 150
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 14 czerwca 2023 r. nr KO.411.1332.2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta [...] oddalił zarzuty wierzyciela T. W. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. w związku z nieuregulowaniem zaległości z tytułu podatku od nieruchomości przy ul. [...] we [...] za 2020 r. i część 2021 r.
Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów egzekucyjnych.
W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności wskazał, że w ramach postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów organ nie rozpatruje sprawy pod względem merytorycznym, ani też nie może dokonywać oceny decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Stąd nie mają znaczenia podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące prawidłowości ustalenia podatku w decyzji wymiarowej, czy też w innych decyzjach za inne lata podatkowe.
Organ wskazał, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego były dwie decyzje wymiarowe, na które wierzyciel powołuje się w części D tytułu, i które zostały skutecznie doręczone, tj. decyzja z dnia [...] r., [...] ustalająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] za 2020 r., która została doręczona skutecznie poprzez awizo, oraz decyzja ustalająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2021 r. z dnia [...] r., [...], odebrana osobiście przez skarżącego w dniu [...] r. Organ wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] r., [...], była uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] r. Sprawa została rozpatrzona ponownie i w dniu [...] r. wydano decyzję ustalająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] za 2020 r. Nie ulega wątpliwości, że zobowiązanie określone tytułem wykonawczym wynika z ww. decyzji. Nie ma też wątpliwości, że adresatem i zobowiązanym z tych decyzji jest T. W., a nie inny podmiot, tj. spółka z o.o., jak zarzuca skarżący. Załączone do zarzutów upomnienie z dnia [...] r. nie dotyczy nieruchomości, co do których zostały wydane wskazane w tytule wykonawczym decyzje. Skarżący nie wykazał by zobowiązanie określone tytułem wykonawczym nie powstało, czy też przestało istnieć powodu wygaśnięcie lub innych przyczyn przewidzianych przez prawo.
Odnośnie zarzutu, że nie doręczono jednej z decyzji ustalającej podatek, Kolegium wskazało, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego, a nadto doręczenie decyzji nie budzi wątpliwości co zostało wykazane.
W ocenie Kolegium nie jest słuszny pogląd zobowiązanego co do braku określenia w tytule wykonawczym od jakiej nieruchomości zobowiązany nie opłacił podatku. W tytule wskazano decyzje, z której wynika zobowiązanie, wskazano wysokość należności, akt normatywny oraz rodzaj należności (część D pkt 1 i 2). Nie istnieje wymóg, aby w tytule określać położenie nieruchomości, której dotyczy zobowiązanie. Poza tym badanie wymogów formalnych jakim winien odpowiadać tytuł wykonawczy, określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), znajduje się poza zakresem art. 33 § 2 u.p.e.a. Wspomniana okoliczność w obecnym stanie prawnym stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.
W skardze strona wniosła o uchylenie czynności egzekucyjnej, zarzucając:
1) naruszenie art. 33 § 2 pkt 4 w zw. z art. 15 u.p.e.a. przez niedopełnienie obowiązku przesłania zobowiązanemu upomnienia;
2) naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 211 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p.") przez niedoręczenie decyzji ustalającej podatek za 2020 r. od nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...];
3) naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez brak podstawy wystawienia tytułu wykonawczego w związku z faktem nie doręczenia decyzji organu podatkowego oraz naruszeniem przepisów art. 149 oraz art. 150 O.p. regulujących doręczenia;
4) naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w związku z nieważnością decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Decyzja została wydana z pominięciem przepisów postępowania, tj. art. 192 O.p. przez uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do przeprowadzonych dowodów, art. 200 O.p. przez nie wyznaczenie stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Decyzje nadto zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 123 O.p. - czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym;
5) brak rzetelnego rozpoznania zażalenia i skargi;
6) brak udokumentowania doręczenia decyzji podatkowych;
7) niewywiązanie się z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] [...] z dnia [...] r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] oddalającego wniesione przez skarżącego zarzuty egzekucyjne. Zarzuty te zostały wniesione w związku z prowadzoną wobec skarżącego egzekucją administracyjną na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] r. Zaległości objęte wskazanym tytułem wynikają z ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. ustalającej skarżącemu za 2020 r. wymiar podatku od nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...], oraz z ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. ustalającej skarżącemu za 2021 r. (do [...] r.) podatek od nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...]. W piśmie z dnia [...] r. nazwanym "Skargą na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego" T. W., powołując się do art. 33 § 2 u.p.e.a., podniósł zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty. Stwierdził, że nie otrzymał decyzji z dnia [...] r. Wskazał też, że wierzyciel wystawił upomnienie z dnia [...] r. adresowane na spółkę, gdy tymczasem nie był w zarządzie żadnej spółki władającej nieruchomością przy ul. [...] we [...] we wskazanym w upomnieniu okresie 2019 r. i 2020 r.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Podniesiony przez stronę zarzut braku doręczenia decyzji z dnia [...] r. ustalającej skarżącemu za 2021 r. (do [...] r.) podatek od nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] organ pierwszej instancji potraktował jako zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Natomiast w zaskarżonym postanowieniu Kolegium stwierdziło, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego, a nadto doręczenie decyzji nie budzi wątpliwości.
Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji decyzja wymiarowa została doręczona stronie nie może być traktowane jako umożliwienie zobowiązanemu podważenia decyzji, ani nie prowadzi do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Sprawdzenie, czy akty te zostały doręczone przed wszczęciem egzekucji jest zwykłą czynnością materialno-techniczną, która nie prowadzi do podważenia obowiązku określonego decyzją, a ma na celu jedynie ustalenie, czy obowiązek istnieje (czy jest decyzja określająca obowiązek), czy obowiązek jest wymagalny, zatem czy egzekucja jest dopuszczalna (por. wyroki NSA z dnia: 17 września 2019 r., II FSK 3811/17; 2 grudnia 2022 r., III FSK 732/21; 24 lutego 2022 r., III FSK 4778/21). Doręczenie decyzji stanowiącej podstawę dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym obowiązku ma zatem fundamentalne znaczenie dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 212 O.p. decyzja wiąże organ od chwili jej doręczenia stronie. Dopiero od tego momentu wywiera ona skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2022 r., III FSK 456/22). W rezultacie Sąd nie podziela stanowiska organu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego. W sprawie konieczne było zatem ustalenie, czy decyzja z dnia [...] r. została skarżącemu doręczona.
W tym względzie należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru decyzji z dnia [...] r., z którego wynika, że decyzja ta została osobiści odebrana przez skarżącego w dniu [...] r. Natomiast decyzja z dnia [...] r. ustalająca skarżącemu za 2020 r. wymiar podatku od nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] została doręczona w trybie zastępczym uregulowanym w art. 150 Ordynacji podatkowej Zgodnie z treścią tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia [...] r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Zdaniem Sądu, decyzja z dnia [...] r. została skutecznie doręczona, w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, z dniem [...] r. (według organu w dniu [...] r.). Z potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej tę decyzję wynika bowiem, że była ona awizowana dwukrotnie, tj. w dniu [...] r. i w dniu [...] r., oraz że przesyłkę pozostawiono w Urzędzie Miasta [...] (ul. Z. R. [...]), a zawiadomienie o pozostawieniu tej przesyłki w UM [...], umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata.
Organ zasadnie zatem oddalił zarzut nieistnienia obowiązku, gdyż zarówno decyzja z dnia [...] r., jak i decyzja z dnia [...] r. zostały skarżącemu skutecznie doręczone na adres: [...], ul. [...].
Natomiast w odniesieniu do upomnienia z dnia [...] r. organ pierwszej instancji wyjaśnił, że dotyczyło ono innej nieruchomości znajdującej się we [...] przy ul. [...], której skarżący był (do marca 2020 r.) współwłaścicielem wraz z innymi podmiotami, m.in. ze spółką z o.o. Zaległości wskazane w tym upomnieniu zostały uregulowane w dniu [...] r. przez innego współwłaściciela. W związku z tym nie zostały podjęte dalsze czynności egzekucyjne.
W skardze strona podniosła, że nie otrzymała decyzji podatkowej z dnia [...] r. dotyczącej podatku od nieruchomości za 2020 r. Skarżący stwierdził, że podwójne awizowanie było dokonywane pod niewłaściwym adresem, bowiem mieszkał on we [...] przy ul. [...], a nie przy ul. [...]. Należy zauważyć, że obydwie decyzje – jak to wynika z postanowienia organu pierwszej instancji - były wysłane na podany przez stronę adres do korespondencji, tj. [...], ul. [...].
Podkreślenia wymaga, że kwestia nieistnienia obowiązku z powodu doręczenia skarżącemu decyzji pod niewłaściwym adresem nie była rozpatrywana przez wierzyciela. Po raz pierwszy taki zarzut został sformułowany w skardze do Sądu. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy w skardze (por. wyroki NSA z dnia: 25 marca 2021 r., III FSK 2889/21; 31 maja 2022 r., III FSK 672/21). Takie zarzuty powinny być najpierw rozpoznane przez organ pierwszej instancji. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. Te same uwagi należy odnieść do zarzutu braku doręczenia skarżącemu przed wszczęciem egzekucji upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.), gdyż zarzut ten również został zgłoszony przez skarżącego dopiero w skardze.
W odniesieniu do zarzutu braku spełniania przez tytuł wykonawczy wymogów wynikających z art. 27 u.p.e.a. stwierdzić należy, że wykracza on poza podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. W związku z powyższym zarzut ten nie podlega w ogóle rozpatrzeniu. W judykaturze podkreśla się, że podnoszenie zarzutów nie wynikających z powyższego przepisu uzasadnia pominięcie ich w rozważaniach, gdyż nie mogą one mieć jakiegokolwiek wpływu na wydane rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne (por. wyrok NSA z dnia [...] r., II FSK 220/10). Na marginesie należy wyjaśnić, że spełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny (a nie wierzyciel) i w razie stwierdzenia w tym zakresie uchybień nie przystępuje do egzekucji, zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.).
W skardze strona podniosła także, że decyzja podatkowa została wydana z naruszeniem art. 123, art. 192 oraz art. 200 Ordynacji podatkowej. Należy jednak zauważyć, że wierzyciel nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania jurysdykcyjnego. Zarzuty przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić w ramach jednego z trybów unormowanych w Ordynacji podatkowej (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008, str. 149). W postępowaniu egzekucyjnym nie może być też rozpatrywana podnoszona przez skarżącego kwestia "niewywiązania z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r." uchylającej pierwotną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2020 r.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.