I SA/Bd 398/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2022-09-20
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyfakturynierzetelne fakturyodliczenie podatkuczynności fikcyjnekontrola skarbowapostępowanie podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę podatnika na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, uznając, że faktury od firmy D. sp. z o.o. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji i nie uprawniały do odliczenia podatku naliczonego.

Skarżący, P. B., zakwestionował decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego dotyczącą podatku VAT za lipiec-wrzesień 2019 r., która określiła wysokość zobowiązania podatkowego, odmawiając prawa do odliczenia podatku naliczonego z 56 faktur wystawionych przez D. sp. z o.o. Organ ustalił, że faktury te nie dokumentowały rzeczywistych usług, co potwierdził WSA, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi P. B. na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu, która określiła zobowiązanie w podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień i wrzesień 2019 r. Organ zakwestionował prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z 56 faktur wystawionych przez D. sp. z o.o. na łączną kwotę netto [...] zł, VAT [...] zł, tytułem "przebudowy sklepu-wymiana kas", "przebudowa" oraz "przebudowa wózków zakupowych". W uzasadnieniu organ wskazał na szereg nieprawidłowości dotyczących spółki D. sp. z o.o., w tym brak zatrudnienia pracowników, nie złożenie deklaracji PIT-4R, brak dowodów potwierdzających wykonanie usług, wyrejestrowanie z ZUS, nieaktualny adres siedziby, nie zgłoszenie rachunków bankowych, prowadzenie ksiąg przez ten sam podmiot co księgi skarżącego, brak strony internetowej, wykreślenie z rejestru VAT, nierzetelne dane dotyczące nabyć, oraz fakt, że spółka nie została zgłoszona jako podwykonawca przez skarżącego. Ponadto, ani pracownicy skarżącego, ani pracownicy sklepów [...] nie znali spółki D. ani jej prezesa, a na dokumentach potwierdzających wykonanie prac nie widniał podpis K. M. czy K. M.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza stanowisko organu, iż zakwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych. Sąd podkreślił, że brak jest dowodów na wykonanie usług przez D. sp. z o.o., a zeznania skarżącego i świadków w tym zakresie są niewiarygodne. Sąd stwierdził, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, odmawiając prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, faktury nieudokumentowujące rzeczywistych transakcji nie uprawniają do odliczenia podatku naliczonego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ prawidłowo zakwestionował prawo do odliczenia podatku naliczonego, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy wykazał, że faktury wystawione przez D. sp. z o.o. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych. Brak było dowodów na wykonanie usług, a spółka D. wykazywała liczne nieprawidłowości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Faktury nieudokumentowujące rzeczywistego nabycia towarów lub usług nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 86 § 1 i 2 pkt 1 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Warunek obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Tekst jednolity

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Granice swobodnej oceny dowodów.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6

Ordynacja podatkowa

Wymogi uzasadnienia decyzji.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3

Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Kontrola sądów administracyjnych nad aktami administracyjnymi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a–c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktury wystawione przez D. sp. z o.o. nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych. Spółka D. sp. z o.o. wykazywała liczne nieprawidłowości (brak pracowników, nieaktualny adres, wykreślenie z rejestru VAT, nierzetelne dane). Brak zgłoszenia D. sp. z o.o. jako podwykonawcy zgodnie z umową ramową. Brak dokumentacji potwierdzającej wykonanie usług przez D. sp. z o.o. Niewiarygodność zeznań skarżącego i świadków w zakresie wykonania usług przez D. sp. z o.o. Podatnik świadomie ujął w rozliczeniach nierzetelne faktury.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 191, 122, 187 § 1, 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej przez organ. Argumentacja skarżącego dotycząca możliwości zatrudniania pracowników "na czarno" przez podwykonawcę. Argumentacja skarżącego dotycząca braku obowiązku zgłaszania podwykonawcy w każdej sytuacji. Argumentacja skarżącego dotycząca możliwości posiadania zasobów gotówki na zapłatę faktur.

Godne uwagi sformułowania

faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych nie można dać wiary, że spółka D. mogłaby wykonywać prace bez wiedzy pracowników czy ochrony sklepów gdyby pracownicy D. faktycznie wykonali tak znaczącą ilość prac [...] to niewiarygodne jest, aby nigdy się nie spotkały, czy nie współpracowały z pracownikami Skarżącego czy pracownikami sklepów dysponowanie bowiem przez nabywcę fakturą wystawioną przez zbywcę stanowi jedynie formalny warunek skorzystania z tego uprawnienia, który nie stanowi uprawnienia do odliczenia podatku, jeżeli nie towarzyszy mu spełnienie warunku w postaci wykonania rzeczywistej czynności rodzącej u wystawcy faktury obowiązek podatkowy

Skład orzekający

Tomasz Wójcik

przewodniczący

Leszek Kleczkowski

członek

Urszula Wiśniewska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie odliczania VAT od faktur dokumentujących czynności fikcyjne, znaczenie dowodów w postępowaniu podatkowym, ocena wiarygodności świadków i dokumentów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale zasady prawne są uniwersalne dla spraw o podobnym charakterze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak szczegółowo organy i sądy analizują transakcje, aby wykryć oszustwa podatkowe. Jest to przykład "wojny" między podatnikiem a administracją skarbową, gdzie kluczowe są dowody i ich ocena.

Fikcyjne faktury VAT: Jak sąd udowodnił oszustwo i odmówił odliczenia podatku.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 398/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art 88 ust 3a pkt 4 lit a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 18 maja 2022 r. nr 438000-COP-1.4103.4.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2019 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] określił P. B. (dalej: "Skarżący", "Strona", "podatnik") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień i wrzesień 2019r. Organ ustalił, że w rozliczeniu za lipiec, sierpień i wrzesień 2019r. zawyżono podatek naliczony obniżający podatek należny łącznie o kwotę [...]zł wynikającą z 56 faktur VAT wystawionych przez D. sp. z o.o., niedokumentujących nabycia usług od wskazanej firmy.
W złożonym odwołaniu wniesiono o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 191, art. 122, art. 187 § 1, art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: "O.p."). Podatnik podniósł, że wszystkie strony transakcji zgodnie potwierdziły wykonanie prac montażowo-serwisowych i faktury je dokumentujące ujęły w ewidencjach podatkowych. W ocenie Strony, ewentualne naruszenia prawa podatkowego przez wystawcę faktur nie mogą skutkować automatycznym zakwestionowaniem podatku naliczonego u podatnika.
Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ podał, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zakwestionowania przez organ prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z 56 faktur na łączną kwotę netto [...] zł, VAT [...] zł, wystawionych na rzecz Strony przez D. sp. z o.o. tytułem: "przebudowy sklepu-wymiana kas", "przebudowa" oraz "przebudowa wózków zakupowych - Rozliczenie etap [...] oraz [...]." Organ stwierdził, że prace udokumentowane zakwestionowanymi fakturami zaewidencjonowanymi i ujętymi przez Stronę w rozliczeniach podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień i wrzesień 2019 r. nie zostały przez spółkę wykonane, czego podatnik miał świadomość.
Organ podał, że stan faktyczny niniejszej sprawy został ustalony na podstawie dokumentów oraz wyjaśnień złożonych m.in. przez Stronę, dokumentacji i wyjaśnień złożonych przez głównego odbiorcę Strony, tj. [...] sp. z o.o. sp.k., przez spółkę D. - wystawcę 56 faktur na rzecz B. P. B., przez M. sp. z o.o. sp.k. Organ przeprowadził też dowody z zeznań strony i świadków - K. M. reprezentującego D. sp. z o.o.; 12 pracowników B. P. B., wykonujących roboty montażowe w sklepach [...]. Pozyskał ponadto dowody od organów podatkowych, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, włączył do akt również dowody zgromadzone w kontroli celno-skarbowej nr [...]. Nie zdołał natomiast przesłuchać w charakterze świadka K. M., który nie podejmował kierowanych do niego wezwań.
Organ podkreślił, że wykonanie usług przez firmę Strony na rzecz spółki [...] nie budzi wątpliwości. Wykonanie prac montażowo-serwisowych zostało prawidłowo udokumentowane i potwierdzone. Skarżący prowadzi firmę pod nazwą B. P. B. od [...] r. Głównym przedmiotem działalności firmy w badanym okresie było świadczenie usług montażowych z materiału powierzonego przez firmę [...] sp. z o.o. sp.k., w obiektach sklepów tej sieci, na terenie całego kraju (99 % wartości dostaw w badanym okresie). Zakres i zasady współpracy Strony ze spółką [...] regulowała umowa ramowa - usługi montażowe z [...] r. wraz z aneksami z [...]. i załącznikami nr [...] określającymi przedmiot i zakres umowy usług serwisowych wraz z kosztami (koszt 1 roboczogodziny, transport bus, ciężarowy oraz nocleg), a także katalog usług montażowych z określeniem kwotowych lub ryczałtowych stawek za poszczególne naprawy. Firma Strony wykonywała demontaż i montaż wyposażenia sklepów w postaci regałów, stołów kasowych, piekarni oraz ich zewnętrznej wizualizacji (jak logo naścienne, pylony i witryny reklamowe) i wiat na śmieci. Skarżący w badanym okresie nie posiadał magazynów, zatrudniał natomiast od 12-15 pracowników. Księgi podatkowe firmy strony prowadziła i dokumentację przechowywała K. Skarżący był również właścicielem firmy M. sp. z o.o. sp.k., od której nabywał materiały eksploatacyjne i ochronne wykorzystywane przez montażystów B. P. B. przy pracach montażowych (m.in. rękawice, pędzle, dłuta, wiertła, tarcze do cięcia stali, folię stretch, miarki, kombinerki, cement, silikony kleje) oraz usługi transportowe, ponieważ w firmie B. nie posiadał pojazdów do wykonywania transportu wyposażenia technicznego sklepów (np. kas sklepowych) zlecanego przez [...] sp. z o.o. sp.k.
W badanym okresie firma Skarżącego wystawiła na rzecz [...] sp. z o.o. sp. k. 127 faktur VAT na łączną kwotę netto [...] zł, podatek VAT [...] zł, co stanowiło 99% ogółu wartości dostaw w tym okresie. W tym samym okresie D. sp. z o.o. wystawiła na rzecz Strony 56 faktur na łączną kwotę netto [...] zł, VAT [...] zł, co stanowiło 64% łącznej kwoty zaewidencjonowanych nabyć. Na rzecz [...] sp. z o.o. sp.k. od lipca do września 2019 r. Strona zafakturowała usługi transportowe oraz w zakresie prac montażowych m.in.: "redukcja dostawka wymiana kas", kasetonu naściennego, witryny Non-Food, wygrodzenia kontenera na śmieci, paneli do osłony śmietnika, elementów wyposażenia WEO, pylonu, kotwy pylonu7M, I etap Backnische/Duży Format oraz takie dodatkowe usługi jak m.in.: wymiana stołów kasowych, naprawa elektryki w kasetonie, indywidulane mocowanie do reklam [...], wysyłka kotwy pylonu, malowanie pylonu. Strona fakturowała również usługi transportu z podaniem stawki za 1 km (ciężarowy/bus) oraz usługi ze wskazaniem ilości roboczogodzin i stawki za 1 roboczogodzinę. Do faktur załączono obszerną dokumentację potwierdzającą zakres i miejsca wykonywanych prac, takich jak m.in.: formatki opisywania faktury, protokoły odbioru prac montażowych, dowody dostawy elementów reklamy zewnętrznej, wewnętrznej, wydruki e-mail, wydruki map google z wyznaczoną trasą, oferty cenowe oraz zamówienia [...]. W zakresie dotyczącym nabyć organ ustalił, że w badanym okresie strona zaewidencjonowała faktury zakupu wystawione przez 135 podmiotów na łączną kwotę netto [...] zł, VAT [...] zł, w tym 56 faktur wystawionych w lipcu, sierpniu i wrześniu 2019 r. przez D. sp. z o.o. na łączną kwotę netto [...] zł, VAT [...] zł, brutto [...] zł.
W zakresie spółki D. organ ustalił, że została wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS w dniu [...] r., jej kapitał zakładowy wynosi 5 tys. zł, jedynym udziałowcem i zarazem prezesem zarządu jest K. M.. Spółka zgłosiła, że jej przedmiotem działalności jest m.in. badanie rynku i opinii publicznej oraz działalność związana z organizacja targów, wystaw i kongresów. Adres siedziby spółki przy ul. [...] w W., zgłoszony również jako jej adres rejestracyjny, korespondencyjny, prowadzenia działalności i adres przechowywania dokumentacji rachunkowej, jest nieaktualny od [...] r. Od tego dnia spółka D. nie miała prawa do posługiwania się adresem przy ul. [...], ponieważ umowa najmu lokalu o powierzchni 6,1 m2 została jej wypowiedziana przez właściciela budynku - N. sp. z o.o. Organ ustalił ponadto, że spółka nie zgłosiła organowi podatkowemu numerów rachunków rozliczeniowych lub imiennych rachunków w [...], a jej księgi rachunkowe prowadził od momentu zawiązania spółki M. R., ten sam podmiot, który prowadzi księgi podatkowe Strony. Spółka D. została wykreślona z Wykazu podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia [...] r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm., dalej: "u.p.t.u.", "ustawa o VAT"). Zakład Ubezpieczeń Społecznych potwierdził, że D. sp. z o.o. jako płatnik składek nie złożyła dokumentów rozliczeniowych za okres od lipca do września 2019r. i nie dokonała żadnych wpłat składek, gdyż [...] r. została wyrejestrowana z urzędu jako płatnik składek. Spółka złożyła pliki JPK_VAT za okres od lipca do września 2019 r. Z łącznej kwoty wykazanych dostaw, 88% dotyczyło firmy B. P. B. i obejmowało 57 pozycji na łączną kwotę netto [...] zł, VAT [...]. Przy czym jednej z wykazanych przez spółkę faktury o numerze [...] z [...] r. nie stwierdzono w dokumentacji Strony. Analizując zakres nabyć D. sp. z o.o. organ stwierdził, że spółka ta wykazała nierzetelne dane - nabycia na kwoty znacząco wyższe od dokonanych.
Na podstawie zgodnych zeznań Strony i pracowników firmy B. P. B., zgromadzonych dokumentów, wyjaśnień spółki [...] organ ustalił, że po wykonaniu prac w obiektach ze sklepami [...], podpisywany był protokół potwierdzający odbiór prac montażowych. Przy czym protokół podpisywali zarówno pracownicy firmy Strony jak i spółki [...]. W sytuacji, gdy taki protokół nie był sporządzany, dowodem wykonania prac był dowód dostawy, podpisywany przez przedstawicieli [...] sp. z o.o. sp.k. lub pracownika ochrony sklepu. Na żadnym z otrzymanych protokołów nie ma danych i podpisu K. M. czy innych osób wskazanych przez D. sp. z o.o.
Ponadto w przypadku świadczenia usług na rzecz spółki [...] przez zespoły złożone z pracowników firmy B. każdorazowo znajdowało to odzwierciedlenie w stosownej dla tych czynności dokumentacji. Brak natomiast jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzonej przez spółkę [...] świadczącej o wykonaniu jakichś usług przez D. sp. z o.o. Za niewiarygodne zatem organ uznał zeznania Strony i K. M. w zakresie dotyczącym wykonywania usług przez D. sp. z o.o. Organ podał także, że umowa ramowa zawarta ze spółką [...] dnia [...]. zobowiązywała Stronę do przestrzegania Ogólnych Warunków Współpracy, stanowiących załącznik nr [...] do umowy, przy realizacji zarówno umowy ramowej jak i wszelkich dodatkowych i przyszłych umów, również jednostkowych. W pkt 3 Ogólnych Warunków Umowy wskazano, że zatrudnienie podwykonawców, niezależnych współpracowników i innych podmiotów trzecich, którzy nie są pracownikami Zleceniobiorcy, wymaga uprzedniej pisemnej zgody Zleceniodawcy. [...] sp. z o.o. sp.k. w piśmie z [...]. wyjaśniła natomiast, że w toku współpracy z B. P. B., nie udzieliła pisemnej zgody na zatrudnienie przez Stronę podwykonawców, niezależnych współpracowników i innych podmiotów trzecich, którzy nie są pracownikami P. B., ani też nie posiada informacji dotyczących występowania D. sp. z o.o. w badanym okresie w charakterze podwykonawcy firmy strony oraz występowania w takim charakterze K. M. czy K.M.1
Organ stwierdził zatem, że gdyby D. sp. o.o. działała jako podwykonawca to po pierwsze powinna zostać zgłoszona Zleceniodawcy usług, tj. spółce [...]. Po drugie, nie można dać wiary, że spółka D. mogłaby wykonywać prace bez wiedzy pracowników czy ochrony sklepów [...], po trzecie wreszcie wszelkie wykonane usługi wymagały ich potwierdzenia stosowną dokumentacją, a żadnej takiej dokumentacji nikt ze strony D. sp. z o.o. nie podpisał. Niewiarygodne jest, aby jakiekolwiek osoby ze strony D. sp. z o.o. weszły na teren sklepu bez wiedzy jego pracowników czy też ochrony, które to osoby nadzorowały te prace i potwierdzały ich wykonanie ze strony zlecającego.
Dodatkowo organ wskazał, że wartość brutto faktur wystawionych przez D. sp. z o.o. na rzecz Strony w badanym okresie oscylowała pomiędzy [...] zł a [...] zł, a zatem każdorazowo była niższa od [...] zł. Organ ocenił, że faktury wystawione przez D. sp. z o.o. nie przekraczały wyżej wskazanego progu [...] zł aby uniknąć obowiązku przekazania środków przez system bankowy.
W świetle całokształtu ustalonych okoliczności organ stwierdził, że sporne faktury wystawione przez spółkę D. nie dokumentują czynności dokonanych, nie uprawniają zatem do odliczenia podatku naliczonego z nich wynikającego. Skarżący zaś świadomie ujął w rozliczeniach podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień i wrzesień 2019r. nierzetelne faktury, dokumentujące usługi których spółka D. nie wykonała. Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji zakwestionował prawo do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u.
W skardze zarzucono naruszenie:
- art. 191 O.p. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny poprzez uznanie, że fakt braku zgłoszenia podwykonawcy - D. zgodnie z zapisami umowy łączącej stronę z [...] świadczy o braku wykonania usług przez tego podwykonawcę, podczas gdy Strona nigdy nie zgłaszała żadnych innych podwykonawców i nie miała interesu w ich zgłaszaniu;
- art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny przez uznanie, że "usługi zafakturowane przez D. sp. z o.o. nie zostały wykonane przez tę spółkę", bez należytego zbadania, czy możliwe to było przy korzystaniu przez podwykonawcę z pracowników zatrudnionych "na czarno";
- art. 191 O.p. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i zakwestionowanie wykonania spornych prac przez podwykonawcę D. z uwagi na to, że "żaden pracownik nie znał spółki D. sp. z o. o. ani K. M. oraz nie wiedział, jakie usługi miałaby świadczyć ww. spółka na rzecz firmy P. B., podczas gdy ten podwykonawca został zaangażowany nie w celu wspólnego i równoczesnego realizowania prac z pracownikami B. , ale w celu wykonania prac (w tym serwisowych i pomocniczych), które nie mogły być akurat wykonane przez pracowników B. ;
- art. 191 O.p. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny przez uznanie, że fakt, iż podwykonawca - D. nie zgłaszał oficjalnie zatrudnienia pracowników świadczy o tym, że nie zatrudniał żadnych pracowników, choćby nielegalnie;
- art. 210 § 1 pkt 6 O.p. polegające na braku należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wskazując na powyższe naruszenie prawa, skarżący wniósł o zasądzenie od Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1652/21 przewidziane w przytoczonym powyżej przepisie ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych. Z kolei w postanowieniach z 22 października 2020r. sygn. akt II FSK 1389/18 i II FSK 1600/18 NSA podkreślił, że w takiej sytuacji, skierowanie sprawy celem rozpoznania na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od zgody lub sprzeciwu strony. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem z dnia [...]. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie Skarżący został poinformowany o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 – dalej zwanej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zatem skarga podlega oddaleniu.
Istotą sporu jest zakwestionowanie prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z 56 faktur, na których jako wystawca figuruje D. Sp. z o.o., ul. [...], [...] a także przesądzenie czy w świetle zebranego materiału dowodowego można przyjąć, że Skarżący świadomie przyjął do rozliczenia faktury nie dokumentujące rzeczywistych transakcji.
Skarżący prowadzi firmę pod nazwą B. P. B. od [...]. Głównym przedmiotem działalności firmy w badanym okresie było świadczenie usług montażowych z materiału powierzonego na rzecz [...] sp. z o.o. sp.k. w obiektach sklepów tej sieci na terenie całego kraju. Dostawy Strony na rzecz spółki [...] w badanym okresie stanowiły 99% łącznej wartości sprzedaży. Zakres i zasady współpracy Skarżącego ze spółką [...] regulowała umowa ramowa - usługi montażowe z [...] r. wraz z aneksami z [...] r. i załącznikami nr [...] określającymi przedmiot i zakres usług serwisowych, stawki wynagrodzenia, a także katalog usług montażowych z określeniem kwotowych lub ryczałtowych stawek za poszczególne naprawy. Skarżący wykonywał demontaż i montaż wyposażenia sklepów w postaci regałów, stołów kasowych, piekarni oraz ich zewnętrznej wizualizacji (jak logo naścienne, pylony i witryny reklamowe) i wiat na śmieci.
Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić należy, że wykonanie usług przez firmę Strony na rzecz spółki [...] nie budzi wątpliwości i nie było przez organ kwestionowane. Wykonanie prac montażowo serwisowych zostało prawidłowo udokumentowane i potwierdzone. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie sugerowano że "skoro jakiś podatnik posługuje się pustymi fakturami kosztowymi, to oznacza, że sam wystawia także puste faktury". Takiej oceny organ nie dokonał. Wręcz przeciwnie stwierdzono, że podatnik wykonał wszystkie zafakturowane przez siebie prace, natomiast nie dokonał zakupu usług od D. . W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy potwierdza stanowisko organu, iż zakwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych. W przedmiotowej sprawie wykazano, że D. :
- w badanym okresie nie zatrudniała pracowników, nie złożyła deklaracji PIT-4R za rok 2019, nie przedłożyła dowodów potwierdzających wykonanie usług przez podmioty trzecie, jako płatnik składek nie złożyła do ZUS dokumentów rozliczeniowych za badany okres, nie dokonała wpłaty składek na ubezpieczenie i jako płatnik składek została wyrejestrowana z ubezpieczeń z dniem [...] r.;
- nie złożyła w KRS wniosku o zmianę adresu siedziby, a do korzystania z lokalu pod zgłoszonym adresem nie posiada prawa od [...] r.;
- spółka nie zgłosiła organowi podatkowemu numerów rachunków rozliczeniowych lub imiennych rachunków w SKOK a jej księgi rachunkowe prowadził od momentu zawiązania spółki M. R. – ten sam podmiot, który prowadził księgi podatkowe Skarżącego;
- spółka, nie posiada strony internetowej pomimo tego, że w KRS oraz w bazie danych REGON wskazała adres: [...];
- spółka [...] została wykreślona z rejestru podatników VAT;
- w KRS i w organie podatkowym nie zgłosiła miejsca, w którym faktycznie prowadziłaby działalność, posiadała siedzibę;
- w rejestrze przedsiębiorców KRS jako przedmiot przeważającej działalności zgłosiła -pozostałą działalność wydawniczą (58.19.Z). Dodatkowo, żaden ze wskazanych pozostałych obszarów działalności spółki nie jest związany z usługami montażowymi w zakresie wyposażenia sklepu;
- wykazała w badanym okresie faktury zakupu w kwotach znacząco wyższych od faktycznie dokonanych oraz od podmiotu, który w ogóle nie potwierdził transakcji;
- w pliku JPK_VAT za miesiące od lipca do września 2019 r. wykazała jedynie 4 nabycia paliwa na kwotę netto [...] zł, a zafakturowała dostawy usług na rzecz Strony w kwocie netto [...] zł, przy czym wg zeznań Prezesa świadczyła szereg usług na terenie całego kraju wykorzystując do tego celu leasingowane samochody osobowe. Strona natomiast w badanym okresie aż 221 razy nabyła paliwa (od 44 różnych podmiotów na kwotę netto [...] zł);
- nie została zgłoszona przez Stronę do [...] sp. z o.o. sp.k. jako podwykonawca, podczas gdy taki obowiązek ciążył na Skarżącym;
- nie jest znana spółce [...] ani pracownikom firmy B. P. B. - dotyczy to również osoby K. M.;
- na żadnym dokumencie potwierdzającym wykonanie prac w sklepach [...], w tym na protokołach odbiorowych prac montażowych nie widnieje podpis K. M. lub K. M.1, podczas gdy pracownicy P. B. takie dokumenty podpisywali i dodatkowo były one również podpisywane przez pracowników/ochronę sklepów [...]
- usługi które miała świadczyć D. sp. z o.o. nie były kontrolowane przez P. B.;
- na fakturach wystawionych na rzecz firmy B. P. B. jako przedmiot transakcji spółka wskazała "przebudowy sklepu - wymiana kas" oraz 2 tytułem przebudowy wózków zakupowych, natomiast w pisemnych wyjaśnieniach oraz zeznaniach jej prezes wskazał, że świadczyła różne usługi, w tym usługi serwisowe i rozładunkowe.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ dokonując oceny transakcji zafakturowanych przez spółkę D. , wskazał i podkreślił rozbieżności pomiędzy zeznaniami Skarżącego, rzekomego wykonawcy usług i pozostałych świadków, a zgromadzoną dokumentacją dotyczącą zlecenia i wykonania prac oraz brak jakiejkolwiek dokumentacji powykonawczej. Za prawidłowe Sąd uznaje stanowisko organu, iż wykonania usług przez D. nie mogą uwiarygodnić faktury, dowody KP oraz zeznania Skarżącego, że na tą okoliczność sporządzał odręczne zapiski w sytuacji dokumentowania i potwierdzania prac faktycznie wykonanych przez pracowników firmy Skarżącego zarówno przez jego pracowników jak i przez pracowników czy osoby z ochrony sklepów [...]. Brak takiej dokumentacji wskazuje, że D. sp. z o.o. nie wykonała usług zafakturowanych na rzecz firmy Skarżącego. W świetle zasad doświadczenia życiowego zgodzić się należy z organem, że gdyby pracownicy D. (zatrudnieni legalnie czy też nielegalnie) faktycznie wykonali tak znaczącą ilość prac (jak to wynika z zakwestionowanych faktur) w sklepach [...] na terenie całej [...], to niewiarygodne jest, aby nigdy się nie spotkały, czy nie współpracowały z pracownikami Skarżącego czy pracownikami sklepów [...]. W świetle powyższego bez znaczenia pozostaje kwestia zatrudnienia przez D. pracowników nielegalnie ("na czarno"). Okoliczność braku zatrudnienia pracowników nie była bowiem "kluczowym zarzutem organu podatkowego" a była jednym z wielu argumentów podniesionych przez organ wskazujących na brak rzeczywistego wykonania usług przez spółkę D. .
Ustosunkowując się do kwestii gotówkowego regulowania należności przez Skarżącego podkreślić należy, że po analizie przedłożonych do odwołania zestawień z rachunków bankowych organ odwoławczy wskazał, że nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji, iż podatnik nie mógł posiadać zasobów gotówki zgromadzonych w ramach swojej aktywności gospodarczej. Organ wskazał jednak na sprzeczności w zeznaniach Skarżącego i prezesa zarządu D. co do terminów przekazywania kwot, jak również na nierzetelność dowodów KP, chociażby w przedmiocie miejsce ich wystawienia. P. B. zeznał bowiem, że dowody KP otrzymywał jednocześnie z fakturami od K. M. w miejscowości G. w M. u lub w sklepach, w momencie przekazania mu gotówki. K. M. zeznał natomiast, że rozliczeń dokonywano cyklicznie raz w miesiącu, a dokumenty, w tym KP przygotowywał wcześniej i przekazywał po otrzymaniu gotówki. Z kolei na dokumentach KP podano, że miejscem ich wystawienia była W., podczas gdy spółka nie posiadała siedziby ani miejsca prowadzenia działalności w W.. Jak zauważył Skarżący, po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego organ ocenił, iż brak jest podstaw do twierdzenia, że Skarżący nie mógł posiadać zasobów gotówki zgromadzonych w ramach swojej aktywności gospodarczej. Nie mniej pominięta została dalsza część wywodu organu. W decyzji wskazano bowiem, że ocena co do braku gotówki, dokonana tylko i wyłącznie na podstawie operacji wypłat gotówki za okres od lipca do września 2019r. czy też od początku 2019r., nieuwzględniająca udziału Skarżącego w innych firmach, jak również jego całościowej sytuacji finansowej (ogółu otrzymanych i wydatkowanych środków pieniężnych w dłuższej pespektywie oraz zarówno w ramach działalności gospodarczej jak i poza tą działalnością) jest nieuprawniona. Możliwość posiadania przez Stronę zasobów gotówki nie ma jednak wpływu na ocenę sprawy w jej całokształcie i w żadnym razie nie potwierdza wykonania usług udokumentowanych zakwestionowanymi fakturami oraz ich opłacenia gotówką. A zatem możliwość ewentualnego posiadania zapasu gotówki wystarczającej na zapłatę spornych faktur nie ma wpływu na ocenę ich rzetelności i nie potwierdza wykonania usług.
Wobec powyższego, organ zasadnie przyjął, że w świetle art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT faktury wystawione przez spółkę D. nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z nich wynikający. Z przywołanego wyżej przepisu wynika, że warunkiem obniżenia podatku należnego o podatek naliczony jest posiadanie przez podatnika faktury dokumentującej rzeczywistą transakcję nabycia towarów lub usług. Dla wywołania skutków w podatku od towarów i usług charakterystycznych dla czynności opodatkowanej, czynność musi cechować się "stroną materialną" oraz "stroną formalną". Bez "strony formalnej", tj. odpowiedniego udokumentowania, czynność wywoła wprawdzie skutek w postaci powstania obowiązku podatkowego, ale nie da nabywcy towaru lub usługi prawa do odliczenia podatku, z uwagi na wynikający ze szczególnego przepisu wymóg dysponowania odpowiednią dokumentacją. Czynność nie posiadająca "strony materialnej", tj. taka, która ma jedynie swój obraz w dokumentacji, lecz nie została w rzeczywistości przeprowadzona, nie zrodzi ani obowiązku podatkowego, ani prawa do odliczenia podatku. (zob. P. Karwat, Glosa do wyroku NSA z 14 czerwca 2006 r., sygn. akt I FSK 996/05, OSP 2007 nr 10 poz. 116, Lex). Dysponowanie bowiem przez nabywcę fakturą wystawioną przez zbywcę stanowi jedynie formalny warunek skorzystania z tego uprawnienia, który nie stanowi uprawnienia do odliczenia podatku, jeżeli nie towarzyszy mu spełnienie warunku w postaci wykonania rzeczywistej czynności rodzącej u wystawcy faktury obowiązek podatkowy z tytułu jej realizacji na rzecz nabywcy.
W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że skoro organ dowiódł, że zakwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, nie było konieczne prowadzenie ustaleń i rozważań na temat dobrej wiary Skarżącego. Skoro spółka D. nie wykonała zafakturowanych usług trudno uznać, że Skarżący przyjmując takie faktury do rozliczenia nie był świadomy fikcyjności otrzymanych faktur. W konsekwencji w sprawie nie było wymagane badanie działania Strony w dobrej wierze, w szczególności ocena staranności. W przypadku, gdy – jak w rozpoznawanej sprawie – ustalone zostanie, że wystawieniu faktury nie towarzyszyło wykonanie usługi, należy uznać, że podatnik był tego faktu świadomy. Nie sposób bowiem przyjąć, że podatnik odliczający podatek z takiej faktury nie jest świadomy braku podstaw do odliczenia, skoro wystawieniu tej faktury nie towarzyszyło żadne świadczenie usług przez podmiot ją wystawiający (zob. wyroki NSA: z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1687/13; z 11 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 390/13; z 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1527/17; z 19 maja 2017r., sygn. akt I FSK 2147/16; z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I FSK 403/17; z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt 793/18; z 14 grudnia 2021 r., sygn. akt I FSK 1591/18).
W ocenie Sądu organy podatkowe przeprowadziły postępowanie uwzględniając art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. Zebrany w sprawie materiał dowodowy dotyczy istotnych okoliczności sprawy a jego ocena ma charakter kompletny, spójny, logiczny i jest zgodna z zasadami wynikającymi z art. 121 i art. 122 O.p. Wbrew twierdzeniom Strony ocena dowodów nie wykracza poza granice swobody prawnie dozwolonej (art. 191 O.p.). W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest poprawne formalnie, spełnia wymogi art. 210 § 4 O.p. odpowiada przesłankom przekonywania poprzez wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, którym dał wiarę, a także przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że organy zasadnie odmówiły Skarżącemu prawa do odliczenia podatku naliczonego. O zakwestionowaniu tego prawa zadecydowała w niniejszej sprawie suma wniosków wyciągniętych z wielu okoliczności ustalonych na podstawie szeregu zgromadzonych w sprawie dowodów. To analiza wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, rozpatrywanych we wzajemnej łączności, tworzyła obraz sytuacji, dający podstawę do zakwestionowania przedstawionych przez Stronę faktur. Organ w wydanej decyzji nie naruszył przepisów prawa procesowego i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę wydanej decyzji.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI