I SA/Bd 396/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2025-10-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacje oświatoweuchwały rady gminyprawo miejscowefinanse publicznekontrolarozliczanie dotacjiplacówki oświatoweWSAniezgodność z prawem

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej Grudziądza dotyczącej trybu udzielania i rozliczania dotacji dla placówek oświatowych, uznając niektóre jej zapisy za niezgodne z prawem, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.

Skarga dotyczyła uchwały Rady Miejskiej Grudziądza w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla placówek oświatowych. Zarzuty obejmowały m.in. naruszenie przepisów dotyczących terminu przyjmowania uczniów do dotacji, wymogu comiesięcznego rozliczania dotacji, żądania dodatkowych dokumentów oraz sposobu przeprowadzania kontroli. Sąd uznał, że § 5 ust. 2 i § 5 ust. 5 uchwały naruszają prawo, stwierdzając ich nieważność. W pozostałym zakresie skargę oddalono, uznając zapisy uchwały za zgodne z prawem lub nieistotnie naruszające prawo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę na uchwałę Rady Miejskiej Grudziądza dotyczącą trybu udzielania i rozliczania dotacji dla placówek wychowania przedszkolnego i szkół. Skarżący zarzucili uchwale szereg naruszeń prawa materialnego i proceduralnego, w tym przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego, błędną wykładnię przepisów oraz nałożenie obowiązków nieprzewidzianych ustawą. Sąd podzielił stanowisko skarżących w zakresie § 5 ust. 2 i § 5 ust. 5 uchwały, uznając je za istotnie naruszające prawo i stwierdzając ich nieważność. Dotyczyło to m.in. ograniczenia prawa do dotacji dla uczniów przyjętych po pierwszym dniu roboczym miesiąca oraz obowiązku kserowania i przekazywania list obecności. W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę, uznając, że pozostałe zapisy uchwały są zgodne z prawem lub nie naruszają go w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności. Sąd szczegółowo analizował zarzuty dotyczące comiesięcznego rozliczania dotacji, wymogów dokumentacyjnych, zakresu kontroli oraz sposobu przeprowadzania kontroli, uznając je za niezasadne w świetle obowiązujących przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (6)

Odpowiedź sądu

Nie, zapis ten narusza prawo, ponieważ dotacja przysługuje na każdego ucznia uczestniczącego w zajęciach, niezależnie od dnia przyjęcia do placówki w danym miesiącu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis uchwały wprowadzający ograniczenie dotyczące pierwszego dnia roboczego miesiąca jest niezgodny z ustawą o finansowaniu zadań oświatowych, która nie przewiduje takiego kryterium dla przyznania dotacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (14)

Główne

u.f.z.o. art. 38 § ust. 1

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego jest upoważniony do ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu przeprowadzania kontroli.

u.f.z.o. art. 26 § ust. 2

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Otrzymanie dotacji na ucznia uwarunkowane jest jego uczestnictwem w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych.

u.f.z.o. art. 36 § ust. 1

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Organ dotujący może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji.

u.f.z.o. art. 34 § ust. 1

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Dotacje są przekazywane w 12 częściach na rachunek bankowy placówki.

Pomocnicze

u.f.z.o. art. 36 § ust. 2

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Osoby upoważnione do kontroli mają prawo wstępu do placówek i wglądu do dokumentacji.

Ustawa o finansach publicznych art. 251

Obowiązek zwrotu niewykorzystanej dotacji.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny może stwierdzić nieważność uchwały organu gminy w przypadku istotnego naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W pozostałym zakresie skargę oddala.

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Prawo do wniesienia skargi do sądu przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie własnego interesu prawnego lub uprawnienia.

u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4

Ustawa o samorządzie gminnym

Istotne naruszenia prawa skutkujące nieważnością uchwały.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" art. § 118 § w związku z § 143

Zasady techniki prawodawczej dotyczące definicji.

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 art. § 1 ust. 2 pkt 6

Sposób podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zapis § 5 ust. 2 uchwały narusza prawo, ograniczając dotację na uczniów przyjętych po pierwszym dniu roboczym miesiąca. Zapis § 5 ust. 5 uchwały nakłada obowiązek kserowania i przekazywania list obecności, co wykracza poza upoważnienie ustawowe.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące comiesięcznego rozliczania dotacji. Zarzuty dotyczące wymogów dokumentacyjnych (adres zamieszkania, zameldowania, oświadczenia). Zarzuty dotyczące zakresu i sposobu przeprowadzania kontroli. Zarzuty dotyczące dopuszczenia kontroli poza siedzibą. Zarzuty dotyczące bieżącej kontroli danych w systemie informatycznym. Zarzuty dotyczące publikowania wzorów dokumentów w BIP. Zarzuty dotyczące obowiązku podania numeru rachunku bankowego. Zarzuty dotyczące definicji i powtórzeń regulacji ustawowych. Zarzuty dotyczące obowiązku zwrotu niewykorzystanej dotacji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd podziela stanowisko strony co do istotnego naruszenia prawa przez § 5 ust. 2 i ust. 5 uchwały. Z treści art. 26 ust. 1 i 2 u.f.z.o. nie można wyciągnąć wniosku, aby taki uczeń musiał posiadać status ucznia na pierwszy dzień roboczy danego miesiąca. W takiej sytuacji dochodziłoby bowiem do niedopuszczalnej sytuacji, w której organ prowadzący szkołę, byłby pozbawiony dotacji na ucznia zapisanego do szkoły po pierwszym dniu danego miesiąca i uczestniczącym w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych tego miesiąca. Z art. 36 ust. 2 u.f.z.o. nie wynika jednak, aby beneficjent był zobowiązany do kserowania list obecności uczniów i przekazywania ich organowi. Obowiązek ten wykracza poza zakres regulacji ustawowej.

Skład orzekający

Tomasz Wójcik

przewodniczący

Leszek Kleczkowski

sprawozdawca

Joanna Ziołek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania i rozliczania dotacji oświatowych, w szczególności w zakresie dopuszczalności ograniczeń wprowadzanych przez akty prawa miejscowego oraz zakresu kontroli sprawowanej przez organy dotujące."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy w sprawie dotacji oświatowych; zastosowanie do innych aktów prawa miejscowego lub innych dziedzin prawa wymaga ostrożności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z finansowaniem placówek oświatowych i zakresem uprawnień organów samorządowych, co jest istotne dla sektora edukacji i samorządów.

Sąd administracyjny: Gmina nie może ograniczać prawa do dotacji oświatowych ponad to, co przewiduje ustawa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 396/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
stwierdzono nieważność uchwały w części, w pozostałym zakresie oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2203
art. 26 ust. 2 , art. 36 ust. 1, art. 38 ust. 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant referent stażysta Anna Szymanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi I. M., S. P. [...] Spółka z o.o. w G. na uchwałę Rady Miejskiej G. z dnia 26 lutego 2025 r., nr XVI/124/25 w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla placówek wychowania przedszkolnego, przedszkoli specjalnych, przedszkoli integracyjnych, szkół, szkół integracyjnych i placówek, dla których gmina-miasto G. jest organem rejestrującym oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 5 ust. 2 oraz § 5 ust. 5, 2. w pozostałej części skargę oddala, 3. zasądza od Rady Miejskiej w G. solidarnie na rzecz I. M. oraz S. P. [...] Spółka z o.o. w G. kwotę 814,00 zł (osiemset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Strona wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej Grudziądza nr XVI/124/25 z dnia 26 lutego 2025 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla placówek wychowania przedszkolnego, przedszkoli specjalnych, przedszkoli integracyjnych, szkół, szkół integracyjnych i placówek, dla których gmina-miasto Grudziądz jest organem rejestrującym oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (dalej: "uchwała"). Zaskarżonej uchwale zarzuciła:
1) w zakresie § 5 ust. 2 uchwały naruszenie art. 38 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (dalej: "u.f.z.o.") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji prowadzi do ograniczenia prawa do otrzymania dotacji na tych uczniów placówki, którzy zostali do niej przyjęci po pierwszym dniu roboczym danego miesiąca, w sytuacji, w której z treści art. art. 34 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. wynika, że dotacja jest wypłacana na rzeczywistą liczbę uczniów, a więc na każdego ucznia będącego w danym miesiącu (nie zaś dniu) uczniem jednostki oświatowej, a więc także ucznia przyjętego do jednostki i do niej uczęszczającego od innego dnia, niż pierwszy dzień roboczy danego miesiąca, dotacja należna jest na każdego ucznia niezalenie od dnia miesiąca w jakim został przyjęty do szkoły. Rada Miasta Grudziądz przekroczyła tym samym zakres ustawowego upoważnienia do wydania aktu prawa miejscowego, poprzez wprowadzenie aktem prawa miejscowego dodatkowej przesłanki otrzymywania dotacji: do ucznia, który jest zapisany do placówki pierwszego dnia roboczego miesiąca, przy jednoczesnym braku uregulowania w uchwale trybu złożenia korekty informacji w sytuacji, w jakiej uczeń zostanie zapisany po 1 dniu danego miesiąca, w sytuacji w jakiej zgodnie z art. 17 ust. 1 u.f.z.o. dotacja należna jest na każdego ucznia, bez ograniczenia dnia przyjęcia ucznia do szkoły w danym miesiącu. Nadto, skarżony przepis uchwały nie precyzuje o jaki pierwszy dzień roboczy miesiąca chodzi, bowiem dla Urzędu Miasta Grudziądza mogą to być inne dni robocze niż dla dotowanej placówki, która określa długość przerw wakacyjnych czy świątecznych we własnym zakresie, co wynika ze specyfiki pracy każdego z podmiotów. Posługiwanie się nieostrym pojęciem rodzi więc wątpliwości interpretacyjne, co do dnia właściwego, na którego stan należy składać informację o liczbie uczniów;
2) w zakresie § 9 ust. 1 oraz § 9 ust. 5 oraz § 9 ust. 11 uchwały art. 38 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że organ prowadzący placówkę zobowiązany jest do comiesięcznego składania rozliczenia przekazanej dotacji, podczas gdy zgodnie z art. 34 tej ustawy, dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz 31 ust. 1, są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły, branżowego centrum umiejętności lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach, w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, co za tym idzie, mają charakter roczny, a jedynie wypłacane są w 12 częściach, dlatego też rozliczenie otrzymanej dotacji powinno odbywać się w ujęciu rocznym, nie natomiast miesięcznym. W § 9 ust. 5 uchwały stworzono kompetencję Rady Gminy do wykonywania podwójnych kontroli rozliczenia otrzymanej dotacji, najpierw w ujęciu miesięcznym, następnie w ujęciu rocznym, co jest sprzeczne z charakterem dotacji jako świadczenia rocznego oraz w sposób nieuprawniony nakłada nieznany ustawie obowiązek poddawania dodatkowej comiesięcznej kontroli rozliczenia dotacji. Nadto, skarżony § 9 ust. 11 uchwały przewiduje obowiązek składania rozliczeń dotacji przez organy prowadzące placówki, które ustępują tej funkcji na rzecz innego organu, co również nie mieści się charakterze i pojęciu dotacji oświatowej jako świadczenia rocznego, bowiem w myśl art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, to organ prowadzący odpowiada za działalność placówki, rozliczenia dotacji dokonuje więc jedynie w ujęciu rocznym organ prowadzący aktualny na czas obowiązku złożenia rocznego rozliczenia dotacji, czyli po przekazaniu ostatniej jej transzy w roku budżetowym, co stanowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 38 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 7 oraz art. 84 Konstytucji RP poprzez przekroczenie przez Radę Miasta Grudziądza zakresu ustawowego upoważnienia do wydania aktu prawa miejscowego, poprzez wprowadzenie aktem prawa miejscowego zapisu sprzecznego z art. 34 u.f.z.o.;
3) w zakresie poszczególnych zapisów uchwały: § 5 ust. 4 w zakresie obowiązku podania adresu zamieszkania oraz adresu zameldowania ucznia, § 5 ust. 5 w zakresie obowiązku przedłożenia list obecności z podpisami uczniów uczestniczących w zajęciach prowadzonych przez placówkę, § 5 ust. 9 w zw. z § 5 ust. 10 w zakresie obowiązku złożenia oświadczenia co do miejsca zamieszkania dziecka zgłoszonego w miesięcznej informacji o faktycznej licznie uczniów, które to ustalane jest na podstawie oświadczenia rodziców dziecka o miejscu zamieszkania, § 9 ust. 6 pkt 9 w zakresie wymagania złożenia przez organ prowadzący placówkę oświadczenia o zgodności danych z wniosku ze stanem faktycznym, § 7 ust. 4 oraz § 8 ust. 4 a także § 9 ust. 14 w zakresie warunkowania przyznania dotacji od wypełnienia obowiązków określonych uchwalą, które nie znajdują odzwierciedlenia w przepisach ustawy o finansowaniu zadań oświatowych - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 38 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt. 1 i 2 oraz 34 ust. 1 i 2 u.f.z.o., poprzez ich błędną wykładnię i ustalenie, że Gmina Grudziądz może żądać dostarczenia dokumentów potwierdzających prawdziwość danych zawartych w informacji o miesięcznej liczbie uczniów, podczas gdy przepisy art. 26 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt. 1 i 2 oraz 34 ust. 1 i 2 u.f.z.o. jasno wskazują, że przekazanie dotacji następuje po przekazaniu wyłącznie oświadczenia organu prowadzącego jednostkę systemu oświaty, a mianowicie informacji o miesięcznej liczbie uczniów, bez potrzeby i konieczności przedkładania jakichkolwiek innych dokumentów, a ponadto warunkiem otrzymania dotacji jest wyłącznie złożenie wniosku o dotację wraz z planowaną liczba uczniów oraz przekazanie danych do systemu informacji oświatowej, ponadto w tym zakresie ustawodawca w art. 36 u.f.z.o. przewidział możliwość kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji przez organ dotujący i nie dał kompetencji Radzie Gminy do ustanowienia innego trybu weryfikacji prawidłowości pobrania lub wykorzystania dotacji, niż kontrola prowadzona w oparciu o przepis art. 36 u.f.z.o., a skarżony przepis uchwały wydaje się taką kontrolę zastępować oraz czynić ją bezcelową, co stanowi naruszenie prawa materialnego to jest art. 38 ust. 1 u.f.z.o., poprzez przekroczenie przez Radę Miasta Grudziądza zakresu ustawowego upoważnienia do wydania aktu prawa miejscowego, poprzez nałożenie aktem prawa miejscowego ciężarów, których nie przewiduje art. 26 ust. 2 u.f.z.o., czym naruszają prawa skarżących określone w treści art. 84 Konstytucji, poprzez nałożenie obowiązków jakie nie zostały na strony nałożone ustawą, tj. zobowiązanie do przedkładania dokumentów potwierdzających prawdziwość danych zawartych w informacji o miesięcznej licznie uczniów;
4) w zakresie § 10 ust. 5 uchwały naruszenie art. 36 ust. 1 u.f.z.o. poprzez ustalenie, że gmina Grudziądz może kontrolować prawidłowość naliczania dotacji, podczas gdy treść art. 36 ust. 1 u.f.z.o. daje organowi dotującemu możliwość kontrolowania prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych zgodnie z art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32. Nieznane jest więc ustawie pojęcie "prawidłowości naliczania dotacji", natomiast skarżony przepis uchwały nakazuje poddanie się kontroli w zakresie czynności, za który kontrolowany nie odpowiada, bowiem czynność obliczenia dotacji pozostaje w zakresie kwalifikacji organu wykonawczego gminy, nie zaś beneficjenta dotacji. Ponadto, w zakresie § 10 ust. 2 uchwały, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 36 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. poprzez ich błędną wykładnię i określenie uprawnienia organu do samodzielnego oznaczania zakresu kontroli, podczas gdy z treści art. 36 ust. 1 wynika zakres kontroli ograniczony do prawidłowości pobrania i wydatkowania dotacji. Zakres kontroli jest zatem określony ustawowo, określenie innego zakresu, bądź przekazanie kompetencji do określenia zakresu organowi wykonawczemu stanowi naruszenie prawa materialnego to jest art. 38 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 84 Konstytucji;
5) w zakresie § 10 ust. 7 i ust. 8 uchwały naruszenie art. 38 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 2 u.f.z.o. poprzez ich błędną wykładnię i dopuszczenie prowadzenia czynności kontrolnych poza siedzibą kontrolowanego, podczas gdy przepis art. 36 ust. 2 u.f.z.o. wyraźnie wskazuje, iż organowi kontrolującemu przysługuje wyłącznie prawo wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz prawo wglądu do prowadzonej przez jednostki systemu oświaty dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją danego przedszkola lub szkoły, w żaden sposób nie dając organowi kontrolującemu uprawnienia do przeprowadzenia czynności kontrolnych poza siedzibą danej jednostki oświatowej, a wręcz przeciwnie wprowadzając zasadę, że kontrola prowadzona jest wyłącznie w siedzibie organu prowadzącego jednostkę systemu oświaty, z oczywistych względów to tam znajdują się niezbędne do kontroli dokumenty czy przedmioty i nikt rozsądny nie będzie ich przenosił do siedziby Urzędu Gminy, zwłaszcza, że w wielu przypadkach nie jest to możliwe lub dozwolone, a nadto przekazanie kompetencji do ustalenia trybu kontroli organowi wykonawczemu, do czego organ stanowiący nie został upoważniony. Zaskarżony przepis uchwały posługuje się również pojęciami nieostrymi i niedookreślonymi w zakresie "warunków niezbędnych do sprawnego przeprowadzenia kontroli" oraz "innych obiektywnych przeszkód uniemożliwiających przeprowadzenie kontroli w siedzibie kontrolowanego", pozostawiając tym samym dowolność organu dotującego w zakresie oceny czy okoliczności takie zachodzą oraz nieograniczony luz decyzyjny co do zarządzenia przeprowadzenia kontroli poza siedzibą kontrolowanego, nawet w przypadku niezaistnienia obiektywnych przeszkód, co miało również miejsce w ostatnio przeprowadzonej wobec skarżącej kontroli pobrania i wydatkowania dotacji, podczas której automatycznie podjęto decyzję o przeniesieniu czynności kontrolnych do siedziby organu dotującego. Powyższe stanowi naruszenie prawa materialnego, a to art. 38 ust. 1 u.f.z.o. poprzez przekroczenie zakresu ustawowego upoważnienia do wydania aktu prawa miejscowego, poprzez nałożenie aktem prawa miejscowego ciężarów, których nie przewiduje art. 36 ust. 2 u.f.z.o., czym naruszają prawa skarżących określone w treści 84 Konstytucji, poprzez nałożenie obowiązków jakie nie zostały na strony nałożone ustawą, tj. zobowiązanie do przekazania dokumentacji podlegającej kontroli do siedziby organu, podczas gdy wszelkie czynności kontrolne odbywać powinny się w siedzibie kontrolowanej placówki;
6) w zakresie § 10 ust. 6 uchwały naruszenie art. 36 ust. 2 i 3 u.f.z.o. w zakresie w jakim w uchwale, odmiennie do treści wskazanego przepisu uregulowano terminy prowadzenia kontroli, określając w treści § 10 ust. 6 uchwały, że dane o uczniach wprowadzonych w systemie informatycznym podlegają bieżącej kontroli, bez bliższego określenia rodzaju danych podlegających kontroli, a nadto nie jest jasnym jaka dokumentacja podlega kontroli w sytuacji w której do systemu informatycznego o którym mowa w § 10 ust. 6 uchwały nie wprowadza się dokumentacji organizacyjnej, finansowej i przebiegu nauczania, co stanowi również naruszenie art. 38 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 94 Konstytucji poprzez przekroczenie granicy upoważnienia zawartego w treści art. 38 ust. 1 u.f.z.o.;
7) w zakresie § 4 ust. 2, § 5 ust. 4, § 5 ust. 12, § 7 ust. 3, § 7 ust. 7, § 8 ust. 3, § 8 ust. 7, § 9 ust. 4 uchwały naruszenie art. 38 ust. 1 u.f.z.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuprawnionym przekazaniu kompetencji organu uchwałodawczego do ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji na inne podmioty, w tym organ wykonawczy, który sprawuje nadzór nad udostępnianiem informacji w Biuletynie Informacji Publicznej. Naruszenie przepisów prawa materialnego wyraża się w naruszeniu art. 38 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 7 oraz art. 94 Konstytucji poprzez przekroczenie granicy upoważnienia zawartego w treści art. 38 ust. 1 u.f.z.o.
8) w zakresie § 4 pkt 3 w zw. z § 3 pkt 2 i 3 uchwały naruszenie art. 38 ust. 1 u.f.z.o. poprzez błędne zastosowanie oraz art. 33 kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię i wprowadzenie w § 4 pkt 3 w zw. z § 3 pkt 2 i 3 w sporządzanym wniosku o udzielenie dotacji informacji o rachunku bankowym należącym do dotowanej jednostki, w sytuacji w jakiej dotowana jednostka nie posiada osobowości prawnej, a zatem nie może być posiadaczem rachunku bankowego.
9) w zakresie poszczególnych zapisów uchwały: § 2 pkt 3 w zakresie, w którym Prezydentowi - Rada przekazuje uprawnienia związane z udzielaniem, rozliczaniem i kontrolą dotacji, § 2 pkt 4 - w zakresie, w jakim definiuje symbole przez termin, który nie istnieje w ustawie w dacie wydawania uchwały, a mianowicie część oświatowa subwencji ogólnej, zastąpiona obecnie kwotą potrzeb oświatowych, § 2 pkt 5 - w zakresie definicji zawężonej wobec definicji wskazanej w ustawie, to jest art. 2 pkt 5 u.f.z.o., § 2 pkt 9 - w zakresie definicji zawężonej wobec definicji wskazanej w ustawie, to jest w art. 2 pkt 16 a-d u.f.z.o., § 2 pkt 8 - w zakresie odmiennej definicji organu prowadzącego, niż definiowana w art. 2 u.f.z.o., zawężenie definicji ustawowej do osoby prowadzącej dotowaną jednostkę – modyfikacja definicji ustawowej w sytuacji, w jakiej organem prowadzącym może być również osoba, która prowadzi jednostkę oświatową, która czasowo nie jest dotowana, w § 2 pkt 6, 7, 10, 11 - definicje zawarte w treści uchwały niezgodnie z § 118 w związku z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", bowiem stanowią powielenie definicji zawartych w ustawie, tj. odpowiednio art. 2 pkt 33 u.f.z.o., art. 2 pkt 34 u.f.z.o., art. 2 pkt 25 u.f. z.o. i art. 2 pkt 26 u.f.z.o., § 4 ust. 7 - w zakresie definicji zawężonej wobec definicji wskazanej w akcie prawnym wyższego rzędu, to jest w § 1 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 w zw. z 38 ust. 1 u.f.z.o. oraz § 1 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 w zw. z § 118 w zw. z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" oraz art. 94 Konstytucji poprzez błędne zastosowanie i zawarcie w § 2 pkt 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 i 11 a także § 4 ust. 7 uchwały powtórzenia regulacji ustawowych, a także ustanowienia nowego brzmienia definicji, które zostały przez ustawodawcę bezpośrednio uregulowane w ustawie;
10) w zakresie § 9 ust. 9 oraz § 6 zd. ostatnie uchwały naruszenie art. 251 ustawy o finansach publicznych w zw. z art, 38 ust. 1 u.f.z.o. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na organ prowadzący placówkę oświatową obowiązku zwrotu kwoty dotacji określanej jako niewykorzystaną, podczas gdy obowiązek taki może nakładać na beneficjenta dotacji jedynie przepis ustawy o finansach publicznych, co stanowi przekroczenie zakresu delegacji ustawowej wyrażonej w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. oraz nałożenie na kontrolowanego ciężaru czynienia, który może zostać nałożony wyłącznie w ustawie. Naruszenie przepisów prawa materialnego wyraża się w naruszeniu art. 251 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 7 oraz art. 94 Konstytucji poprzez przekroczenie granicy upoważnienia zawartego w treści art. 38 ust. 1 u.f.z.o.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności § 2 pkt 3, § 2 pkt 4, § 2 pkt 5, § 2 pkt 6, § 2 pkt 7, § 2 pkt 8, § 2 pkt 9, § 2 pkt 10, § 2 pkt 11, § 4 ust. 2, § 4 pkt 3 w zw. z § 3 pkt 2 i 3, § 4 ust. 7, § 5 ust. 2, § 5 ust. 4, § 5 ust. 5, § 5 ust. 9 w zw. z § 5 ust. 10, § 5 ust. 12, § 6 zd. ostatnie, § 7 ust. 3, § 7 ust. 4, § 7 ust. 7, § 8 ust. 3, § 8 ust. 4, § 8 ust. 7, § 9 ust. 1, § 9 ust. 4, § 9 ust, 5, § 9 ust. 6 pkt 9, § 9 ust, 9, § 9 ust. 11, § 9 ust. 14, § 10 ust. 2, § 10 ust. 5, § 10 ust. 6, § 10 ust. 7, § 10 ust. 8 uchwały nr XVl/124/25 Rady Miejskiej Grudziądza z dnia 26 lutego 2025 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości.
W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zaskarżona uchwała była przedmiotem badania w całości przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Bydgoszczy, dwukrotnie, wskutek czego nie stwierdzono nieprawidłowości, na które powołuje się skarżąca. Nadto, zarzuty co do treści odpowiednio: § 2 pkt 3, § 2 pkt 4, § 2 pkt 5, § 2 pkt 6, § 2 pkt 7, § 2 pkt 8, § 2 pkt 9. § 2 pkt 10, § 2 pkt 11, § 4 pkt 3, § 3 pkt 2 i 3, § 5 ust.2, § 5 ust. 4, § 5 ust. 9, § 5 ust. 10, § 6 zd. ostatnie, § 7 ust. 4, § 8 ust. 4, § 9 ust.1, § 9 ust. 5, § 9 ust. 9, § 9 ust.11, § 9 ust.14, § 10 ust.2, § 10 ust. 5, § 10 ust. 6, § 10 ust. 7, § 10 ust. 8 uchwały dotyczą zapisów, które znajdowały się również w uchwale nr XLVI/7/18 Rady Miejskiej Grudziądza z dnia 31 stycznia 2018 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla placówek wychowania przedszkolnego, przedszkoli specjalnych, przedszkoli integracyjnych, szkół, szkół integracyjnych i placówek, dla których gmina-miasto Grudziądz jest organem rejestrującym oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, Uchwała ta straciła moc w związku z podjęciem nowej uchwały Rady Miejskiej Grudziądza w dniu 26 lutego 2025 r. Przy czym, uchwała nr XLVI/7/18 Rady Miejskiej Grudziądza z dnia 31 stycznia 2018 r. była przedmiotem badania w całości na skutek skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. I GSK 1686/20, który wyrokiem z dnia 26 stycznia 2021 r. ją oddalił. Organ zauważył także, że skarżąca złożyła skargę na uchwałę XLVI/7/18 Rady Miejskiej Grudziądza z dnia 31 stycznia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 97/24 stwierdził nieważność § 10 ust. 7 przedmiotowej uchwały, (co do zwrotu "niezwłocznie"), w pozostałej części oddalił skargę. I. M. złożyła skargę kasacyjną od tego wyroku.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi organ zauważył, że uchwała nie przewiduje złożenia korekty informacji o faktycznej liczbie uczniów w sytuacji, gdy uczeń zostanie zapisany po pierwszym dniu roboczym danego miesiąca, ale również nie przewiduje korekty informacji, jeśli uczeń zrezygnuje z nauki w ciągu danego miesiąca. Organ stanowiący wskazał pierwszy dzień roboczy, aby dzień, według którego wskazana jest liczba uczniów do dotacji był dniem, w którym szkoły i placówki pracują i mają możliwość zapisania nowych uczniów. Wskazanie konkretnego dnia nie jest dodatkowym kryterium.
Organ podniósł, że skoro comiesięcznie przekazuje beneficjentowi kwotę dotacji, to tym samym istnieją racjonalne uzasadnione podstawy do uzyskania od beneficjenta comiesięcznej informacji zawierającej rozliczenie w zakresie wykorzystania dotacji. Takie rozliczenie umożliwia organowi bieżące monitorowanie wydatkowania środków objętych dotacją oraz ułatwia beneficjentowi dotacji roczne rozliczenie. W związku z przekazywaniem dotacji w 12 częściach istnieje konieczność złożenia ostatecznego rozliczenia udzielonej dotacji po zakończonym roku. Ostateczne rozliczenie dotacji jest niezbędne, aby określić kwotę wykorzystanej dotacji przez beneficjenta ewentualnie określić kwotę zwrotu niewykorzystanych środków na konto organu dotującego.
W ocenie organu, zmiana organu prowadzącego szkołę/placówkę powoduje konieczność rozliczenia się organu prowadzącego z otrzymanej dotacji. Przy czym, czym innym jest rozliczenie dotacji przez dotychczasowy organ prowadzący, a czym innym kwestia odpowiedzialności za nieprawidłowości w wydatkowaniu środków publicznych.
Obowiązek podania adresu zamieszkania i zameldowania ucznia jest wykorzystany przy weryfikacji obowiązku szkolnego uczniów oraz uczniów, którzy figurują w kilku szkołach. Przy czym, zgodnie z art. 38 u.f.z.o. organ stanowiący gminy w drodze uchwały określa zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku. Organ wyjaśnił, że przyznanie dotacji na uczniów niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki uwarunkowane jest uczestnictwem w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, co zostaje potwierdzone przez uczniów własnoręcznymi czytelnymi podpisami na listach obecności. Zatem skoro ustawodawca przyznanie dotacji dla uczniów uwarunkował takim obowiązkiem, to organ stanowiący na etapie przyznania dotacji ma prawo weryfikacji wywiązywania się uczniów z tego obowiązku.
Wskazane w § 5 ust. 9 i 10 uchwały oświadczenie o miejscu zamieszkania dziecka wynika z obowiązku rozliczenia między gminami za wychowanie przedszkolne, gdzie miejsce zamieszkania ucznia jest podstawą zobowiązania. Jednostka samorządu terytorialnego uprawiona jest do żądania zwrotu kosztów poniesionych na dziecko, wobec którego nie ma ustawowego zobowiązania zapewnienia wychowania przedszkolnego. W związku z powyższym żądane oświadczenia są niezbędne do rzetelnego wykonania obowiązku rozliczeń między gminami w zakresie wychowania przedszkolnego.
Organ wyjaśnił, że zapis § 9 ust. 6 pkt 9 uchwały był przedmiotem oceny, m. in. przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Bydgoszczy i nie budził wątpliwości. Oświadczenia o zgodności podanych danych ze stanem faktycznym jest wstępną informacją dla organu dotującego o prawdziwości danych, co ma znacznie przy ocenie rozliczenia rocznego i nie wykracza to poza delegację ustawową. Organ wskazał, że ustawodawca jednoznacznie uzależnił warunek otrzymania dotacji, o którym mowa w art. 26 ust. 5 u.f.z.o. od wprowadzenia danych do systemu informacji oświatowej oraz od uzyskania zaświadczenia ucznia o odpowiednio uzyskaniu świadectwa dojrzałości lub certyfikatu kwalifikacji zawodowej wydane niezwłocznie przez okręgową komisję egzaminacyjną na wniosek organu prowadzącego tę szkołę. W związku z powyższym organ stanowiący uwzględnił taki obowiązek w uchwale jako warunek udzielenia dotacji, o którym mówi art. 26 ust. 5 u.f.z.o.
Organ zauważył, że zgodnie z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. to z uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i przedszkoli niepublicznych powinien wynikać sposób udzielania, rozliczania i kontroli dotacji. Tym samym przy wydatkowaniu środków publicznych na rzecz podmiotów niewchodzących w skład sektora finansów publicznych powinny obowiązywać szczególne zasady weryfikacji. Organy samorządu terytorialnego zobligowane są zatem wykazać daleko idącą i należytą staranność w tym procesie, czemu ma też służyć delegacja ustawowa określona w art. 38 u.f.z.o.
Organ podał, że posłużenie się w § 10 ust. 5 uchwały pojęciem "naliczanie dotacji" dotyczy etapu, w którym na podstawie danych przekazanych przez beneficjenta określana jest kwota dotacji.
Zdaniem organu kwestionowany zapis uchwały w § 10 ust. 2 uchwały nie wykracza poza delegację ustawową w przedmiocie kontroli, przy czym posłużenie się pojęciem "zakres objęty kontrolą" ma na celu umożliwienie podmiotowi kontrolowanemu przygotowanie niezbędnych dokumentów z odpowiednim wyprzedzeniem.
Odnosząc się do zapisów § 10 ust. 7 i ust. 8 uchwały organ wskazał, że były one przedmiotem oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 97/24. Sąd oddalając skargę wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2024 r. nie podzielił stanowiska, aby tego typu zapisy były niezgodne z prawem. W ocenie organu, postanowienia uchwały w powyższym zakresie mieszczą się delegacji ustawowej doprecyzowując procedurę kontroli, zapewniając skuteczny system weryfikacji dokumentacji, w tym również w przypadku trudności/braku możliwości weryfikacji dokumentacji w siedzibie kontrolowanego.
Organ podkreślił, że tylko dane o uczniach, a nie dokumentacja podlega bieżącej kontroli, przy czym chodzi o dane zwarte w § 5 ust. 3 uchwały, co jest konieczne do określenia miesięcznej raty dotacji oraz do rozliczenia dotacji.
Organ zauważył, że w § 4 ust. 1, § 5 ust. 3, § 7 ust. 2 i ust. 6, § 8 ust. 2 i ust. 5, § 9 ust. 3 i ust. 6 uchwały precyzyjnie określono jakie dane organ prowadzący szkołę/placówkę zawiera w dokumentacji dotyczącej postępowania o udzielenie i rozliczenie dotacji. Opracowane wzory druków dokumentów dostępne w BIP Urzędu Miejskiego w Grudziądzu, zawierają tylko te dane, które określa szczegółowo uchwała. Tym samym, kwestionowane przez skarżącą zapisy nie stanowią podstawy dla organu wykonawczego do określania danych jakie mają być we wnioskach. Wzory druków dokumentów mają walor informacyjny, co ułatwia beneficjentowi dotacji złożenie wymaganych danych/informacji.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. prowadzący szkołę/placówkę oświatową, składając wniosek o planowanej liczbie uczniów na dany rok
budżetowy dla każdej dotowanej jednostki, zobowiązany jest podać numer
rachunku bankowego, na który będzie przekazywana comiesięczna dotacja. Odnośnie zarzutów dotyczących § 2 pkt 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 i 11 organ podniósł, że celem tej regulacji jest ułatwienie beneficjentom stosowania przepisów zaskarżonej uchwały. Dzięki temu akt jest czytelny i zrozumiały.
Na koniec organ wyjaśnił, że ustawodawca upoważnił organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego do określenia trybu pobrania i wykorzystania dotacji, ustawodawca pozostawił tym organom margines luzu regulacyjnego, który jest konieczny dla stworzenia przepisów gwarantujących skuteczny proces rozliczania przyznanych środków publicznych. W związku z powyższym zapis wskazany w § 9 ust. 9 oraz § 6 uchwały mieści się w ramach upoważnienia ustawowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W ocenie Sądu skarga w części zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej: "u.s.g."), sąd administracyjny tylko w przypadku istotnego naruszenia prawa, uprawniony jest do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy. Do istotnych naruszeń prawa skutkujących nieważnością uchwały zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał. Orzeczenie o stwierdzeniu nieważności uchwały może być wydane tylko wtedy, gdy uchwała taka pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa.
Wskazać należy, że prawo do wniesienia na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. skargi do sądu przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia. Zatem skargę można wnieść w przypadku, gdy zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Podstawą do ustanowienia tej ochrony są przepisy prawa materialnego, które regulują działanie organów administracji publicznej, i które, kształtują uprawnienia lub obowiązki jednostki (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 790/12).
Skarżąca spółka "S. P. A." jest organem prowadzącym S. P. A. w G., natomiast I. M. jest organem prowadzącym N. P. S. i T. "M. – B. K." w G.. Skoro podmiotom tym przysługują dotacje oświatowe z budżetu Gminy Grudziądza, to posiadają one legitymację, na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy.
Przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała Rady Miejskiej Grudziądza nr XVI/124/25 z dnia 26 lutego 2025 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla placówek wychowania przedszkolnego, przedszkoli specjalnych, przedszkoli integracyjnych, szkół, szkół integracyjnych i placówek, dla których gmina-miasto Grudziądz jest organem rejestrującym oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Celowe jest zatem przywołanie przepisów u.f.z.o. dotyczących materii regulowanej powyższą uchwałą
Zgodnie z art. 36 ust. 1 u.f.z.o. organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych zgodnie z art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2 - także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji. Natomiast w myśl ust. 3 tego artykułu przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła i placówka udostępniają dokumentację, o której mowa w ust. 2, oraz listy obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zwrócenia się przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli o udostępnienie tej dokumentacji.
Z kolei zgodnie z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.
Z regulacji tej wynika, że organ stanowiący gminy został upoważniony do ustalenia trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji. Wskazać należy, że pobieranie środków publicznych wiąże się nierozerwalnie z poddaniem się trybowi kontroli rozliczenia i wydatkowania tych środków. Z tego względu organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego - wykonując delegację ustawową zawartą w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. - uprawniony jest do stworzenia systemu kontroli, który będzie pozwalał na pełną weryfikację wykorzystywania przez beneficjentów dotacji. Ustawodawca pozostawił w tym zakresie organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego pewien margines swobody, aby ten mógł osiągnąć zamierzony cel. Przeniesienie przez ustawodawcę omawianych kompetencji na jednostkę samorządu terytorialnego nie jest przypadkowe. Ma ono służyć sprecyzowaniu i indywidualizacji trybu udzielania i rozliczania dotacji w odniesieniu do potrzeb konkretnej społeczności, uwzględniając specyfikę lokalną, w granicach określonych przepisami ustawy (por. wyroki NSA z dnia: 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I GSK 76/19; 23 października 2020 r., sygn. akt I GSK 271/18). Nie ulega też kwestii, że akt prawa miejscowego musi być niesprzeczny z Konstytucją oraz z ustawą, na podstawie której akt prawa miejscowego został wydany, jak i z innymi ustawami, które bezpośrednio lub pośrednio dotyczą tej samej materii.
W skardze strona wniosła o stwierdzenie nieważności: § 2 pkt 3, § 2 pkt 4, § 2 pkt 5, § 2 pkt 6, § 2 pkt 7, § 2 pkt 8, § 2 pkt 9, § 2 pkt 10, § 2 pkt 11, § 4 ust. 2 ,§ 4 pkt 3 w zw. z § 3 pkt 2 i 3, § 4 ust.7, § 5 ust. 2, § 5 ust. 4, § 5 ust. 5, § 5 ust. 9 w zw. z, § 5 ust. 10, § 5 ust. 12, § 6 zd. ostatnie, § 7 ust.3, § 7 ust. 4, § 7 ust.7, § 8 ust. 3, § 8 ust. 4, § 8 ust. 7, § 9 ust.1, § 9 ust. 4, § 9 ust. 5, § 9 ust. 6 pkt 9, § 9 ust. 9, § 9 ust.11, § 9 ust. 14, § 10 ust. 2 , § 10 ust. 5, § 10 ust. 6, § 10 ust. 7, § 10 ust. 8, § 11 ust. 13 uchwały.
Sąd podziela stanowisko strony co do istotnego naruszenia prawa przez § 5 ust. 2 i ust. 5 uchwały. Strona wywodzi, że przepis ten wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego.
Zgodnie z § 5 ust. 2 uchwały "Do 10 dnia każdego miesiąca, z tym że za grudzień do 5 grudnia, organ prowadzący składa Prezydentowi Grudziądza zbiorczą informację o faktycznej liczbie uczniów, według stanu na pierwszy dzień roboczy danego miesiąca, na który udzielana jest dotacja. Szkoły, o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, składają informację o liczbie uczniów, którzy nie uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w poprzednim miesiącu w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dotacja na uczniów była przekazana." Należy zauważyć, że zgodnie z art. 26 ust. 1 u.f.z.o. niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej przewidzianej kwocie potrzeb oświatowych na takiego ucznia dla jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. wynika, że otrzymanie dotacji na ucznia uwarunkowane jest jego uczestnictwem w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych. O tym, czy danej szkole przysługuje dotacja przesądza więc to, czy dana osoba jest uczniem i czy spełniła w danym miesiącu warunek w postaci uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Z powyższych regulacji nie można wyciągnąć wniosku, aby taki uczeń (słuchacz) musiał posiadać status ucznia na pierwszy dzień roboczy danego miesiąca. W takiej sytuacji dochodziłoby bowiem do niedopuszczalnej sytuacji, w której organ prowadzący szkołę, byłby pozbawiony dotacji na ucznia zapisanego do szkoły po pierwszym dniu danego miesiąca i uczestniczącym w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych tego miesiąca. Innymi słowy, dotacja oświatowa przysługuje organowi prowadzącemu szkołę na ucznia (słuchacza), który został do niej zapisany także po pierwszym dniu (roboczym) danego miesiąca, oczywiście pod warunkiem, że uczeń uczestniczył w co najmniej 50% obowiązkowych edukacyjnych zajęć w tym miesiącu (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt I GSK 1713/20). Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, realizując upoważnienie ustawowe przewidziane w art. 38 ust. 1 u.f.z.o., musi zatem tak skonstruować przepisy, aby respektować przysługujące organowi prowadzącemu uprawnienie do otrzymania należnej mu dotacji (por. wyroki NSA z dnia: 23 stycznia 2025 r., sygn. akt I GSK 1108/21; 19 marca 2021 r., sygn. akt I GSK 1713/20; 23 stycznia 2025 r., sygn. akt I GSK 752/21).
Z kolei w myśl § 5 ust. 5 uchwały "Szkoły, o których mowa wart. 26 ust. 2 ustawy, do informacji o liczbie uczniów, którzy nie uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w poprzednim miesiącu, o którym mowa w ust. 2 należy dołączyć kserokopie list obecności, na których uczestnictwo potwierdzone będzie własnoręcznymi i czytelnymi podpisami uczniów". W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że sporządzenie listy obecności stanowi obowiązek beneficjenta dotacji. Z art. 36 ust. 2 u.f.z.o. nie wynika jednak, aby beneficjent był zobowiązany do kserowania list obecności uczniów i przekazywania ich organowi. Obowiązek ten wykracza poza zakres regulacji ustawowej.
Nie są natomiast uzasadnione pozostałe zarzuty. W tym względzie należy stwierdzić, co następuje.
1) W zakresie niezgodności § 9 ust. 1, ust. 5 i ust. 11 ze wskazanymi w skardze z przepisami prawa.
Zgodnie z § 9 ust. 1 uchwały "Organ prowadzący sporządza comiesięczne rozliczenie przekazanej dotacji". Treść tego przepisu jest konsekwencją regulacji przyjętej w art. 34 ust. 1 u.f.z.o., zgodnie z którą dotacje przekazywane są w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki. Takie rozliczenie umożliwia organowi bieżące monitorowanie wydatkowania środków objętych dotacją.
W myśl § 9 ust. 5 uchwały "Ostatecznego rozliczenia udzielonych dotacji za okres roczny uwzględniającego liczbę uczniów za poszczególne miesiące organ dotowany dokonuje w terminie do 25 stycznia roku następnego". W związku z przekazywaniem dotacji w 12 częściach istnieję konieczność złożenia ostatecznego rozliczenia udzielonej dotacji po zakończonym roku. Rozliczenie udzielonej dotacji jest obowiązkiem związanym z jej pobraniem. Ostateczne rozliczenie dotacji jest zatem niezbędne, aby określić kwotę wykorzystanej dotacji przez beneficjenta, ewentualnie określić kwotę zwrotu niewykorzystanych środków na konto organu dotującego (art. 251 ustawy o finansach publicznych).
Zgodnie z § 9 ust. 11 uchwały "W przypadku, gdy w trakcie roku budżetowego, a który została udzielona dotacja organ prowadzący dotowaną jednostkę przekazał ją do prowadzenia innemu podmiotowi w terminie 14 dni od dnia jej przekazania powiadamia Prezydenta Grudziądza i przedstawia rozliczenie dotacji otrzymanej do dnia przekazania prowadzenia tej jednostki innemu podmiotowi". W ocenie Sądu, rację ma organ, że zmiana organu prowadzącego szkołę (placówkę) powoduje konieczność rozliczenia się organu prowadzącego z otrzymanej dotacji. Przy czym, czym innym jest rozliczenie dotacji przez dotychczasowy organ prowadzący, a czym innym kwestia odpowiedzialności za nieprawidłowości w wydatkowaniu środków publicznych.
W świetle powyższego nieuzasadnione jest twierdzenie strony, że rozliczenie dotacji powinno następować jedynie w ujęciu rocznym i brak jest podstaw do comiesięcznego rozliczenia dotacji, jak i składania rozliczenia dotacji w sytuacji przekazania dotowanej jednostki innemu podmiotowi.
2) W zakresie niezgodności § 5 ust. 4, ust. 9, ust. 10, § 9 ust. 6 pkt 9, § 7 ust. 4 i § 8 ust. 4, § 9 ust. 14 ze wskazanymi w skardze z przepisami prawa.
Zgodnie z § 5 ust. 4 uchwały "Informacja, o której mowa w ust. 2, sporządzana jest w formie podpisanego dokumentu przedkładanego Prezydentowi Grudziądza oraz w formie elektronicznej w systemie informatycznym wskazanym przez gminę-miasto Grudziądz. Informacja w formie elektronicznej zawiera następujące dane ucznia: imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, adres zamieszkania, adres zameldowania, klasa/semestr, oddział, zawód oraz frekwencję za miesiąc poprzedni w przypadku szkół o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy." Należy zauważyć, że zgodnie z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. organ stanowiący gminy w drodze uchwały określa zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku. Wskazany obowiązek podania adresu zamieszkania i zameldowania ucznia nie wykracza poza te granice. Możliwość identyfikowania uczniów poprzez dane personalne, miejsce zamieszkania pozwala na rzeczywistą kontrolę i eliminację ewentualnych nieprawidłowości w zakresie pobrania i wykorzystania dotacji na najwcześniej możliwym etapie sprawdzenia (kontroli). To daje możliwość eliminacji dotowania w przypadkach, które wymaganych warunków nie spełniają (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I GSK 271/18).
Zgodnie z § 5 ust. 9 uchwały "Organy prowadzące niepubliczne placówki wychowania przedszkolnego, niepubliczne przedszkola specjalne lub niepubliczne przedszkola integracyjne, do których uczęszczają uczniowie niebędący mieszkańcami Grudziądza, załączają do miesięcznej informacji także dane dotyczące uczniów zamieszkałych poza Grudziądzem w formie wydruku z systemu elektronicznego wskazanego przez organ dotujący, zawierającego datę urodzenia, nazwisko, imię i adres zamieszkania oraz w przypadku przyjęcia ucznia z innej gminy, również oświadczenie o miejscu zamieszkania. W miesiącu wrześniu, organy, o których mowa wyżej, składają ww. oświadczenia dla wszystkich uczniów zamieszkałych poza gminą-miastem Grudziądz." Natomiast w myśl § 5 ust. 10 uchwały "Dodatkowa informacja, o której mowa w ust. 9, zawiera dane o miejscu zamieszkania ucznia ustalone na podstawie oświadczenia rodziców o miejscu zamieszkania". Regulacja ta uwarunkowana jest treścią art. 51 ust. 2 u.f.z.o., stosownie do którego, jeżeli do niepublicznego przedszkola, o którym mowa w art. 17 ust 1, uczęszcza uczeń objęty wychowaniem przedszkolnym do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończy 6 lat, niebędący mieszkańcem gminy dotującej to przedszkole, który nie jest uczniem niepełnosprawnym, gmina, której mieszkańcem jest ten uczeń, pokrywa koszty dotacji udzielonej zgodnie z art. 17 ust 1, pomniejszonej o przewidzianą kwotę potrzeb oświatowych dla gminy dotującej na ucznia na dany rok budżetowy." Wskazane w § 5 ust. 9 i 10 uchwały oświadczenie o miejscu zamieszkania dziecka wynika z obowiązku rozliczenia między gminami za wychowanie przedszkolne. Jednostka samorządu terytorialnego uprawiona jest do żądania zwrotu kosztów poniesionych na dziecko, wobec którego nie ma ustawowego zobowiązania zapewnienia wychowania przedszkolnego. W związku z powyższym żądane oświadczenie, w tym o miejscu zamieszkania ucznia, jest niezbędne do rzetelnego wykonania obowiązku rozliczeń między gminami w zakresie wychowania przedszkolnego.
Stosownie do § 9 ust. 6 pkt 9 uchwały "Rozliczenie, o którym mowa w ust. 5 zawiera oświadczenie o zgodności podanych danych ze stanem faktycznym". Zdaniem Sądu należy zgodzić się z organem, że oświadczenia tego typu jest wstępną informacją dla organu dotującego o prawdziwości danych, co ma znacznie przy ocenie rozliczenia rocznego. Regulacja ta nie wykracza to poza delegację ustawową zawartą w art. 38 ust. 1 u.f.z.o.
W myśl § 7 ust. 4 uchwały "Warunkiem otrzymania dotacji, o której mowa w ust. 1 jest przekazanie przez organ prowadzący dotowaną jednostkę:
1) danych do systemu informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września roku bazowego;
2) zaświadczeń o uzyskaniu przez uczniów świadectwa dojrzałości lub dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe".
Natomiast w myśl § 8 ust. 4 uchwały "Warunkiem otrzymania dotacji, o której mowa w ust 1, jest przekazanie przez organ prowadzący dotowaną jednostkę:
1) danych do systemu informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września roku bazowego;
2) udokumentowanie uzyskania świadectwa potwierdzającego kwalifikację w zawodzie w zakresie danej kwalifikacji przez słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego".
W tym kontekście podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 33 ust. 1 u.f.z.o. dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28, art. 29, art. 30-31 a i art. 32, są przekazywane pod warunkiem, że:
1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i1a oraz art. 31a ust 1;
2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekażą dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 15 czerwca roku bazowego oraz na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28, art. 29, art. 30-31a i art. 32;
3) organ prowadzący szkołę, w terminie 12 miesięcy od dnia, w którym uczeń, o którym mowa odpowiednio w art. 25 ust. 5 lub art. 26 ust. 5, ukończył odpowiednio publiczne lub niepubliczne: liceum ogólnokształcące dla dorosłych, branżową szkołę II stopnia lub szkołę policealną, przekaże:
a) zaświadczenie o uzyskaniu przez ucznia, o którym mowa w art. 25 ust. 5 lub art. 26 ust. 5, odpowiednio świadectwa dojrzałości, certyfikatu kwalifikacji zawodowej z kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, w zakresie której kształcenie było prowadzone w branżowej szkole II stopnia, lub dyplomu zawodowego, wydane niezwłocznie przez okręgową komisję egzaminacyjną na wniosek organu prowadzącego tę szkołę,
b) kopię świadectwa ukończenia szkoły, o której mowa w art. 25 ust. 5 lub art. 26 ust. 5, przez ucznia tej szkoły poświadczoną za zgodność z oryginałem przez dyrektora tej szkoły, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o systemie oświaty.
Z powyższego wynika, że ustawodawca jednoznacznie uzależnił warunek otrzymania dotacji, o której mowa w art. 26 ust. 5 u.f.z.o. od wprowadzenia danych do systemu informacji oświatowej oraz od uzyskania zaświadczenia ucznia o odpowiednio uzyskaniu świadectwa dojrzałości lub certyfikatu kwalifikacji zawodowej wydane przez okręgową komisję egzaminacyjną na wniosek organu prowadzącego tę szkołę. W związku z powyższym organ stanowiący uwzględnił taki obowiązek w uchwale jako warunek udzielenia dotacji.
W myśl § 9 ust. 14 uchwały "Dotowane jednostki zobowiązane są do prowadzenia dokumentacji finansowej w sposób umożliwiający jednoznaczną identyfikację wydatków dokonywanych ze środków dotacji, otrzymanej z budżetu gminy-miasta Grudziądz."
Zdaniem Sądu, tak sformułowany obowiązek umożliwia skuteczną kontrolę organu nad prawidłowością wydatkowanych kwot dotacji. Rozliczając się bowiem z otrzymanych środków beneficjent musi wykazać również prawidłowość ich wydatkowania, a zatem nałożony obowiązek służy prawidłowemu rozliczeniu się w tym zakresie z dotacji, a jednocześnie umożliwia właściwą kontrolę. Wprowadzony obowiązek mieści się, zatem w granicach delegacji ustawowej, bowiem tryb rozliczenia i prawidłowości wykorzystania dotacji jest elementem uchwały wynikającym z delegacji ustawowej zawartej w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I GSK 76/19).
W rezultacie Sąd nie podziela zarzutów strony, że powyższe przepisy uchwały nakładają na beneficjenta nadmierne, nieznane ustawie obowiązki składania oświadczeń, informacji dotyczących uczniów placówki, co nie znajduje uzasadnienie w normie kompetencyjnej.
3) W zakresie niezgodności § 10 ust. 2, ust. 5 ze wskazanymi w skardze z przepisami prawa. W tym względzie strona podnosi brak podstaw do określania zakresu kontroli, naliczania dotacji oraz prowadzenia kontroli tematycznej.
W myśl § 10 ust. 2 uchwały "Podstawą do przeprowadzenia kontroli jest imienne upoważnienie udzielone przez Prezydenta, w którym wskazany będzie kontrolowany podmiot, termin przeprowadzenia, zakres oraz okres objęty kontrolą". Zgodnie zaś z § 10 ust. 5 uchwały "Kontrola może być kompleksowa obejmująca całość zakresu prawidłowości naliczania, wykorzystania dotacji i rozliczania lub tematyczna".
Wskazać należy, że zgodnie z art. 36 ust. 1 - 3 u.f.z.o. organ dotujący może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania. Osoby upoważnione do przeprowadzania kontroli mają prawo do wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2- także do wglądu do list obecności oraz ich weryfikacji. Ponadto, w myśl art. 38 ust. 1 u.f.z.o. to z uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i przedszkoli niepublicznych powinien wynikać tryb przeprowadzenie kontroli i sposób rozliczania dotacji.
W związku z powyższą regulacją organ stanowiący wskazał, jaki dokument stanowi umocowania do przeprowadzenia kontroli oraz co powinien on zawierać. Określił też, że kontrola może być kompleksowa lub tematyczna. Wbrew twierdzeniom strony kwestionowane przepisy uchwały nie wykraczają poza delegację ustawową. Oznaczenie zakresu kontroli należy pojmować jako wskazania jej granic, rozmiaru, wskazanie zagadnień poddanych kontroli. Jest to uzasadnione tym, że nie zawsze - jak to wskazał organ – prowadzona kontrola jest kompleksowa. Posłużenie się natomiast w § 10 ust. 5 uchwały pojęciem "naliczanie dotacji" dotyczy etapu, na którym na podstawie danych przekazanych przez beneficjenta określana jest kwota dotacji. Jest to związane z kontrolą prawidłowości pobrania dotacji.
4) W zakresie niezgodności § 10 ust. 7 i ust. 8 ze wskazanymi w skardze z przepisami prawa.
Zgodnie z § 10 ust. 7 uchwały "organ prowadzący kontrolowany podmiot jest zobowiązany do zapewnienia kontrolującemu warunków niezbędnych do sprawnego
przeprowadzenia kontroli". Natomiast stosownie do § 10 ust. 8 uchwały "W przypadku trudności lokalowych lub innych obiektywnych przeszkód uniemożliwiających przeprowadzenie kontroli w siedzibie podmiotu kontrolowanego, możliwe jest przeprowadzenie kontroli na podstawie protokolarnie przekazanych dokumentów poza siedzibą kontrolowanego". Należy zauważyć, że podobną regulację zawierały przepisy (§ 10 ust. 7 i ust. 8) poprzednio obowiązującej uchwały Rady Miejskiej Grudziądza nr XLVI/7/19 z dnia 31 stycznia 2018 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla placówek wychowania przedszkolnego, przedszkoli specjalnych, przedszkoli integracyjnych, szkół, szkół integracyjnych i placówek, dla których gmina-miasto Grudziądz jest organem rejestrującym oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.
Podkreślenia wymaga, że powyższe przepisy były przedmiotem oceny przez Wojewódzki Sądu Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 97/24. W wyroku tym w odniesieniu do § 10 ust. 7 poprzedniej uchwały wskazano, że zobowiązywał on kontrolowanego do "niezwłocznego przedstawiania żądanych dokumentów i materiałów oraz terminowego udzielania wyjaśnień". Zdaniem Sądu, terminem niedookreślonym z zacytowanym fragmencie był zwrot "niezwłocznie", co uzasadniało stwierdzenie nieważności tego przepisu. W pozostałym zakresie przepis ten nie został zakwestionowany. Należy zauważyć, że § 10 ust. 7 obecnie obowiązującej uchwały nie zobowiązuje już kontrolowanego do niezwłocznego przedstawiania żądanych dokumentów i materiałów oraz terminowego udzielania wyjaśnień.
We wskazanym wyroku Sąd nie podzielił natomiast zarzutów strony co do niezgodności z prawem regulacji zawartej w § 10 ust. 8 poprzedniej uchwały, mającej identyczne brzmienie jak obecnie. W ocenie Sądu nałożone w kwestionowanym przepisie uchwały obowiązki, w relacji do przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, nie wykraczają poza to, co jest konieczne do zapewnienia skutecznej kontroli prawidłowości wykorzystanych dotacji, nie stanowią nadmiernego obciążenia i w żaden sposób nie ograniczają prawa do dotacji. W konsekwencji w wyroku tym stwierdzono, że § 10 ust. 8 uchwały nie narusza ani zasad przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji określonych w art. 36 ust. 1-2 u.f.z.o., ani też nie stanowi przekroczenia zakresu upoważnienia ustawowego zawartego w 38 ust. 1 u.f.z.o.
Sąd w składzie orzekającym te poglądy podziela i uznaje za nieuzasadniony zarzut strony, że nałożenie na osobę kontrolowaną obowiązku zapewnienia warunków do sprawnego przeprowadzenia kontroli stanowi przekroczenie zakresu delegacji ustawowej oraz nakłada na kontrolowanego ciężar czynienia, który nie został ustanowiony w ustawie.
5) W zakresie niezgodności § 10 ust. 6 ze wskazanymi w skardze z przepisami prawa.
Zgodnie z § 10 ust. 6 uchwały "Dane o uczniach wprowadzone w wyniku rejestracji w systemie informatycznym, o którym mowa w § 5, stanowiące podstawę naliczenia dotacji, podlegają bieżącej kontroli". W myśl § 2 pkt 12 uchwały przez system informatyczny należy rozumieć program informatyczny służący do gromadzenia danych niezbędnych do naliczania i rozliczania dotacji, udostępniony jednostkom dotowanym nieodpłatnie przez Prezydenta. Należy podkreślić, że tylko dane o uczniach, a nie cała dokumentacja organizacyjna, finansowa i dotycząca przebiegu nauczania podlega bieżącej kontroli. Chodzi przy tym o dane o uczniach wskazane w § 5 ust. 3 uchwały, co jest konieczne do określenia miesięcznej raty dotacji oraz rozliczenia dotacji. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze powyższa regulacja nie wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 38 ust. 1 u.f.z.o.
6) W zakresie niezgodności § 4 ust. 2, § 5 ust. 4, ust. 12, § 7 ust. 3, ust. 7, § 8 ust. 3, ust. 7, § 9 ust. 4 ze wskazanymi w skardze z przepisami prawa.
W myśl § 4 ust. 2 uchwały "Wzór wniosku o udzielenie dotacji, o którym mowa w ust 1, dostępny Jest w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Grudziądzu." Natomiast w myśl § 5 ust. 4 uchwały "Informacja, o której mowa w ust 2, sporządzana jest w formie podpisanego dokumentu przedkładanego Prezydentowi Grudziądza oraz w formie elektronicznej w systemie informatycznym wskazanym przez gminę-miasto Grudziądz. Informacja w formie elektronicznej zawiera następujące dane ucznia: imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, adres zamieszkania, adres zameldowania, klasa/semestr, oddział, zawód oraz frekwencję za miesiąc poprzedni w przypadku szkół o których mowa wart. 26 ust 2 ustawy". Stosownie zaś do § 5 ust. 12 uchwały "Aktualne wzory miesięcznej informacji o których mowa w ust. 2 dla każdego typu i rodzaju jednostki dotowanej dostosowane do wag i wskaźników obowiązujących w roku dotowania publikowane są w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Grudziądzu". W § 7 ust. 3 i 7, § 8 ust. 3 i 7 oraz § 9 ust. 4 uchwały wskazano wzór informacji/wniosku, dostępny jest w BIP Urzędu Miejskiego w Grudziądzu. W kontekście wskazanych przepisów należy podkreślić, iż w § 4 ust. 1, § 5 ust. 3, § 7 ust. 2 i ust. 6, § 8 ust. 2 i ust. 5, § 9 ust. 3 i ust. 6 uchwały precyzyjnie określono jakie dane organ prowadzący szkołę (placówkę oświatową) zawiera w dokumentacji dotyczącej postępowania o udzielenie i rozliczenie dotacji. Opracowane wzory druków dokumentów dostępne w BIP Urzędu Miejskiego w Grudziądzu zawierają tylko te dane, które określa szczegółowo uchwała. Tym samym, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, wskazane przepisy nie stanowią podstawy dla organu wykonawczego do określania danych jakie mają być we wnioskach. Wzory druków dokumentów mają walor informacyjny, co ułatwia beneficjentowi złożenie wymaganych danych/informacji.
7) W zakresie niezgodności § 4 pkt 3 w zw. z § 3 pkt 2 i 3 ze wskazanymi w skardze z przepisami prawa.
Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały "Wniosek, o którym mowa w § 3 ust. 2 zawiera informacje o rachunku bankowym należącym do dotowanej jednostki wskazanym do przekazywania dotacji udzielonej na jednostkę, której wniosek dotyczy." Wskazać należy, że zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust 1-4 i 8, art. 26 ust 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz 31 ust 1, są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły, branżowego centrum umiejętności lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego.
W związku z powyższym organ prowadzący szkołę (placówkę oświatową) składając wniosek o planowanej liczbie uczniów na dany rok budżetowy dla każdej dotowanej jednostki zobowiązany jest podać numer rachunku bankowego, na który zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. będzie przekazywana comiesięczna dotacja. Taki rachunek powinny wskazać zarówno podmioty będące osobami prawnymi, jaki nie będące takimi osobami. W związku z tym zarzut, że w stosunku do skarżących obowiązek taki nie może być zrealizowany jest nietrafny (tym bardziej, że jednym ze skarżących jest spółka, a więc osoba prawna). Chybiony jest też zarzut naruszenia § 3 pkt 2 i 3, bowiem § 3 uchwały takich jednostek redakcyjnych nie zawiera.
8) W zakresie niezgodności § 2 pkt 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, a także § 5 ust. 7 ze wskazanymi w skardze z przepisami prawa. Naruszenia tych przepisów strona upatruje w powtórzeniach regulacji ustawowych bądź ich zawężaniu.
W myśl § 2, ilekroć w uchwale jest mowa bez bliższego określenia o:
pkt 3) "Prezydencie - należy przez to rozumieć Prezydenta Grudziądza, który jest organem uprawnionym do udzielania, rozliczania i kontroli dotacji udzielonych z budżetu gminy-miasto Grudziądz;"
pkt 4) "symbolach przypisanych kategoriom kształcenia specjalnego - należy przez to rozumieć wagi przypisane uczniom objętym kształceniem specjalnym w przepisach w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na dany rok budżetowy;"
pkt 5) "dotowanych jednostkach - należy przez to rozumieć prowadzone przez osoby
fizyczne i osoby prawne inne niż jednostka samorządu terytorialnego: placówki wychowania przedszkolnego, przedszkola specjalne, przedszkola integracyjne, szkoły, szkoły integracyjne i placówki o których mowa wart. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych;"
pkt 6) "uczniu - należy przez to rozumieć także słuchacza szkół dla dorosłych, wychowanka oraz dziecko korzystające z wychowania przedszkolnego;"
pkt 7) "uczniu niepełnosprawnym - należy przez to rozumieć ucznia posiadającego
orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność, o którym mowa w art. 127 ust. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe;"
pkt 8) "organie prowadzącym - należy przez to rozumieć inną niż gmina-miasto Grudziądz osobę prawną lub fizyczną prowadzącą na terenie miasta Grudziądza dotowaną jednostkę;"
pkt 9) "organie rejestrującym - należy przez to rozumieć jednostkę samorządu terytorialnego wydającą zezwolenie, o którym mowa w art. 88 ust. 4 pkt 1 lub art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe oraz jednostkę samorządu
terytorialnego dokonującą wpisu do ewidencji, o którym mowa wart. 168 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe;"
pkt 10) "roku bazowym - należy przez to rozumieć rok poprzedzający rok budżetowy;"
pkt 11) "roku budżetowym - należy przez to rozumieć rok, na który jest uchwalana
ustawa budżetowa i są udzielane dotacje określone w niniejszej ustawie."
Celem tych regulacji jest wyjaśnienie pojęć używanych w uchwale, tak aby tekst aktu był jasny i zrozumiały. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze przepisy te nie stanowią powtórzenia lub zawężenia regulacji ustawowych. Strona nie wykazała też, aby ewentualne naruszenia w tym zakresie miały charakter istotny.
Nadto, w § 2 pkt 1 prawidłowo wskazano, że Prezydent Grudziądza jako organ wykonawczy udziela beneficjentom dotacji. Trudno, aby dotacje te udzielała rada gminy. W § 2 pkt 4 rzeczywiście nie chodzi o przepisy w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej, lecz o przepisy w sprawie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych. Jest to pomyłka na co wskazuje, np. treść § 5 ust. 7 uchwały, w którym już prawidłowo odwołano się do rozporządzenia określającego sposób podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych. W ocenie Sądu, wskazane przez stronę naruszenie nie ma charakteru istotnego i nie uzasadnia stwierdzenia nieważności § 2 pkt 4 uchwały.
9) W zakresie niezgodności § 9 pkt 9 oraz § 6 zdanie ostatnie ze wskazanymi w skardze z przepisami prawa.
Zgodnie z § 9 ust. 9 uchwały "Dotacje niewykorzystane do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu Miasta w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku budżetowego. Zwrotu należy dokonać na rachunek bankowy wskazany przez organ dotujący." Natomiast, stosownie do § 6 zdanie ostatnie "Dotacja wypłacona w grudniu za uczniów, którzy nie uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych, podlega zwrotowi do budżetu miasta."
Zdaniem strony przepisy te w sposób nieuprawniony zobowiązują beneficjentów do zwrotu niewykorzystanej dotacji. Podkreślenia jednak wymaga, że obowiązek zwrotu niewykorzystanej dotacji wynika z unormowań ustawowych (art. 251 ustawy o finansach publicznych). Zakwestionowane przepisy nie tworzą zatem jakiegoś nowego, pozaustawowego obowiązku – zwrotu niewykorzystanej dotacji i nie naruszają w sposób istotny przepisy prawne.
10) W zakresie niezgodności § 11 ust. 13 ze wskazanymi w skardze z przepisami prawa. Zarzut ten jest chybiony, ponieważ § 11 uchwały nie zawiera ust. 13.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność § 5 ust. 2 oraz § 5 ust. 5 zaskarżonej uchwały, w pozostałej zaś części, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi (300 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł), opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (34 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI