I SA/Bd 393/25

I SA/Bd 393/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Tomasz Wójcik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 112 par. 1, art. 112b par. 1-2, art. 32aa par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2025 r. nr 0401-IEE1.7113.40.2025.2 w przedmiocie przyznania własności nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. przyznał D. C., która podczas licytacji nieruchomości [...] r. zaoferowała najwyższą cenę, własność nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w miejscowości O., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w T., VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej własność M. M. (dalej także Skarżąca).
W wyniku wniesionego zażalenia postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. przeprowadził pierwszą publiczną licytację nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w miejscowości O., gmina O., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w T. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Najwyższą cenę [...] zł zaoferowała D. C. reprezentowana przez K. S. B.. Skargi na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji nie zostały zgłoszone. Z przebiegu licytacji sporządzono protokół. Obecny na licytacji pełnomocnik Skarżącej wskazał do protokołu, że złożył do Prokuratury zawiadomienie o nieprawidłowościach w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T.. Natomiast prowadzący licytację poborca skarbowy oznajmił, że organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu, aż postanowienie z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego stanie się ostateczne.
W związku z tym, postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny wstrzymał wydanie postanowienia o przybiciu na rzecz licytanta. Na postanowienie z dnia [...] r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego Skarżąca złożyła zażalenie. W wyniku jego rozpatrzenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...] r. udzielił przybicia na rzecz D. C..
W wyniku wniesionego przez Skarżącą zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.
Pismem z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. wezwał D. C. do złożenia ceny nabycia przedmiotowej nieruchomości (z potrąceniem wadium), tj. [...] zł do depozytu organu egzekucyjnego, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W dniu [...] r. nabywca dokonał wpłaty ceny nabycia z potrąceniem wpłaconego w dniu licytacji wadium.
Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. przyznał D. C. własność ww. nieruchomości gruntowej. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 112 § 1 i art. 112b § 1 ustawy z dnia [...] r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej: "u.p.e.a." – i wyjaśnił, że merytorycznymi przesłankami, które muszą wystąpić łącznie, by doszło do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości są: wydanie ostatecznego postanowienia o przybiciu oraz uregulowanie całej ceny nabycia przez nabywcę.
Z akt sprawy wynika, że po przeprowadzeniu licytacji przedmiotowej nieruchomości [...] r., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. wydał [...] r. postanowienie o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta - D. C., która podczas licytacji zaoferowała najwyższą cenę. Postanowienie to stało się ostateczne [...] r., tj. z chwilą wydania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowienia utrzymującego w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.
Organ wyjaśnił, że decyzją ostateczną jest, zgodnie z art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) – dalej: "k.p.a." – decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe, poprzez odesłanie zawarte w art. 18 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczy także postanowień wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego. Wobec tego w przedmiotowej sprawie w dniu wydania zaskarżonego postanowienia o przyznaniu własności postanowienie o udzieleniu przybicia było ostateczne. Działając na podstawie art. 112 § 1 u.p.e.a., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. pismem z dnia [...] r. wezwał nabywcę do wpłaty, w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, kwoty [...]zł tytułem ceny nabycia z potrąceniem uiszczonego wcześniej wadium. Wskazana kwota wpłacona została na rachunek organu egzekucyjnego w dniu [...] r.
W związku z powyższym, organ stwierdził, że spełnione zostały obie przesłanki konieczne do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości, o których mowa w art. 112b § 1 u.p.e.a., tj. wydanie ostatecznego postanowienia o przybiciu oraz uregulowanie całej ceny nabycia przez nabywcę.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem strona złożyła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) art. 112b § 1 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wydanie postanowienia w przedmiocie przyznania własności nieruchomości pomimo tego, że nie zostały spełnione niezbędne przesłanki zawarte w tym przepisie;
2) art. 77 § 1 w związku z art. 7 i art. 80 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy postanowienia wydanego bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przejawiającego się w niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, a także naruszenie swobodnej oceny dowodów,
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji w mocy w sytuacji, gdy winno ono zostać zmienione poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego,
4) art. 32aa § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez niewskazanie, że zachodzi wątpliwość co do możliwości prowadzenia dalszej egzekucji w świetle art. 24 i/lub art. 25 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane w dalszej części uzasadnienia). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. o przyznaniu licytantowi własności nieruchomości.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi wobec Skarżącej postępowania egzekucyjne. Celem wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny dokonał zajęcia należącej do Skarżącej nieruchomość gruntową niezabudowaną, położoną w miejscowości O., oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...], dla której Sąd Rejonowy w T. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Jednocześnie organ egzekucyjny wezwał M. M. do zapłaty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, należności objętych tytułami wykonawczymi wskazanymi w wezwaniu wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości powyższej nieruchomości.
Z uwagi na brak wpłaty przystąpiono do dalszych czynności związanych z egzekucją z nieruchomości. Organ egzekucyjny obwieszczeniem z dnia [...] r. podał do publicznej wiadomości o przystąpieniu do opisu i oszacowania zajętej nieruchomości. Następnie w protokole z dnia [...] r. organ określił wartość rynkową nieruchomości na kwotę [...]zł, zgodnie z operatem szacunkowym z dnia [...] r. wykonanym przez rzeczoznawcę majątkowego. Obwieszczeniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny poinformował o sprzedaży w drodze licytacji publicznej powyższej nieruchomości. W dniu [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. przeprowadził pierwszą publiczną licytację nieruchomości. Najwyższą cenę [...] zł zaoferowała D. C.. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. udzielił przybicia na rzecz D. C., które po wniesieniu przez Skarżącą zażalenia, zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy.
Po wezwaniu przez organ egzekucyjny D. C., stosownie do art. 112 § 1 u.p.e.a., do złożenia ceny nabycia i dokonaniu przez nią wpłaty kwoty nabycia pomniejszonej o wadium organ egzekucyjny przyznał własność nieruchomości postanowieniem z dnia [...] r., utrzymanym następnie w mocy zaskarżonym postanowieniem organu odwoławczego.
W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 112b § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wydanie postanowienia w przedmiocie przyznania własności nieruchomości pomimo braku spełnienia przesłanek zawartych w tym przepisie.
Należy w związku z powyższym zauważyć, że zgodnie z art. 112b § 1 u.p.e.a. jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia albo postanowienie o ustaleniu ceny nabycia stało się ostateczne i jednostka lub osoba, o których mowa w art. 110n, uregulowała całą cenę nabycia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności.
Należy podkreślić, że przepis art. 112b § 1 u.p.e.a. wyznacza granice rozpatrywanej sprawy, które muszą być respektowane przez sąd administracyjny. Należy również wskazać, że norma postępowania zawarta w art. 112b § 1 u.p.e.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ egzekucyjny jest związany tą normą w sytuacji wystąpienia stanu faktycznego zakreślonego tym przepisem. Organ nie może więc postąpić inaczej, musi - niezależnie od woli stron, jak i swojej - respektować taką normę postępowania, gdyż taki sposób postępowania w sytuacji przewidzianej w art. 112b § 1 u.p.e.a. został ustanowiony przez ustawodawcę. Zawarta w art. 112b § 1 u.p.e.a. norma nakazuje zaś organowi egzekucyjnemu w przypadku, jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia, wydać postanowienie o przyznaniu własności (por. prawomocne wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1362/22 oraz WSA w Szczecinie z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 849/20).
Z powyższych regulacji wynika wprost, że przesłankami, które muszą wystąpić łącznie, aby doszło do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości są: wydanie ostatecznego postanowienia o przybiciu oraz uregulowanie całej ceny nabycia przez licytanta (por. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 260/22).
Trzeba przy tym zauważyć, że ustawodawca w art. 112b § 1 u.p.e.a. wyraźnie wskazuje na ostateczność, a nie prawomocność postanowienia o przybiciu. Chodzi przy tym o "ostateczność aktu" w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 16 § 1 k.p.a. znajdującego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a.), a nie o "ostateczne rozstrzygnięcie" w sensie potocznym (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 310/18). Także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1152/16, jednoznacznie wskazał różnice pomiędzy decyzją ostateczną a decyzją "prawomocną". Decyzją ostateczną jest - zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. - decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że walor decyzji ostatecznej uzyskuje każda decyzja wydana przez organ odwoławczy w administracyjnym toku instancji w związku z rozpoznaniem środka prawnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji, co ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem Strona korzystała z przysługujących jej środków odwoławczych. Decyzja ostateczna uzyskuje natomiast walor decyzji prawomocnej bądź to po upływie terminu do zaskarżenia decyzji ostatecznej do sądu administracyjnego, bądź po prawomocnym odrzuceniu lub oddaleniu skargi przez sąd administracyjny na decyzję ostateczną. Powyższe, poprzez art. 18 u.p.e.a., dotyczy także postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym. Chodzi tu oczywiście o ostateczność aktu w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.).
Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, w rozpoznawanej sprawie wystąpiły obie przesłanki przyznania własności, o których mowa w art. 112b § 1 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że w dniu [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie o udzieleniu przybicia, które zostało w tym samym dniu skutecznie doręczone pełnomocnikowi Skarżącej (por. k. 46 [25] - 50 [29] akt admin.). Ponadto licytant dokonał wpłaty ceny nabycia w pełnej wysokości (por. k. 52 [31] - [32] akt admin.). Okolicznościom tym Skarżąca we wniesionej skardze nie zaprzecza. Wprawdzie w zażaleniu podnosi, że "postanowienie o przybiciu nie sposób uznać za ostateczne" (por. k. 63 [40] akt admin.) wiążąc to stanowisko z faktem odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego na etapie udzielenia przybicia, to jednak nie znajduje to oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy.
Jednocześnie rację ma organ, że poza granicami tej sprawy pozostają kwestie wymiaru dochodzonych zaległości czy kontroli innych działań organu egzekucyjnego, na które przysługiwały inne środki zaskarżenia. Jako takie nie mogą one być przedmiotem oceny w ramach przyznania własności nieruchomości na rzecz licytanta. W związku z powyższym zarzuty skargi w tym przedmiocie Sąd uznał za wykraczające poza granice niniejszej sprawy.
Jak wskazuje się w orzecznictwie: "(...) Zgodnie z art. 112b § 2 na postanowienie organu egzekucyjnego o przyznaniu własności przysługuje zażalenie. Zażalenie, o którym mowa w tym przepisie dotyczyć może wyłącznie tych kwestii, które odnoszą się do samej czynności przyznania własności i opisane są w oddziale 8, rozdziału 6, działu II ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tych powodów w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że zarzuty adresowane wobec postanowienia o przybiciu (przyznaniu własności) nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz postępowania dotyczących zajęcia nieruchomości, czy też opisu i oszacowania" (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1264/23 – wraz z powołanym tam orzecznictwem). Należy też zauważyć, że co do zasadności zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ wypowiedział się ostatecznie przed udzieleniem przybicia (por. k. 36 [15] - 39 [18] akt admin.). Dodać należy, że skarga na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. utrzymujące postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego została prawomocnie oddalona (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 156/25). W zakresie skutków powyższego dla toku postępowania stanowisko zajął tut. Sąd w wyroku z dnia 16 września 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 267/25, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela.
W tej sytuacji uznać należy, że organ zasadnie wydał postanowienie o przyznaniu własności.
W skardze ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 32aa § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez niewskazanie, że zachodzi wątpliwość co do możliwości prowadzenia dalszej egzekucji w świetle art. 24 i art. 25 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Należy zauważyć, że w myśl art. 32aa § 1 pkt 2 u.p.e.a. wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o zdarzeniu powodującym zawieszenie lub umorzenie postępowania egzekucyjnego, natomiast przepisy art. 24 i art. 25 k.p.a. dotyczą wyłączenia pracownika oraz organu administracji publicznej od załatwienia sprawy. Poza jednak sformułowaniem tego zarzutu, w skardze w ogóle nie wyjaśniono na czym konkretnie naruszenie tych przepisów miałoby polegać, co uniemożliwia Sądowi odniesienie się tej kwestii.
Jednocześnie nie znajdują uzasadnienia zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące sposobu przeprowadzenia i zakończenia postępowania. Organ zgromadził bowiem wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który poddał wyczerpującej ocenie. Rozpatrując ten materiał, nie pominięto żadnych istotnych dowodów. Podniesiony przez Skarżącą zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów byłby uzasadniony, gdyby organ rzeczywiście pominął istotne dowody dla rozstrzygnięcia sprawy, włączył do podstawy ustaleń dowody nieujawnione, naruszył reguły prawidłowego logicznego rozumowania, uchybił wskazaniom wiedzy lub życiowego doświadczenia. Zdaniem Sądu, żadnym regułom czy wskazaniom w tym względzie organ nie uchybił. Dokonana w zaskarżonej decyzji ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. Nadto, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej B. w uzasadnieniu postanowienia przytoczył zarówno zastosowane przepisy prawne, jak i wskazując na ich treść odwołał się do konkretnych elementów stanu faktycznego sprawy.
Mając powyższe na uwadze, wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
J. Ziołek T. Wójcik L. Kleczkowski