III SA/WA 1094/06

III SA/Wa 1094/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Turek
Ewa Radziszewska-Krupa
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Sygn. powiązane
II GSK 323/06 - Wyrok NSA z 2007-02-28
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Sędziowie Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa,, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2005 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. E. P. - Skarżący w rozpatrywanej sprawie, zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej - "ZUS") o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że opłacenie składek pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Skarżącego dochód, który osiąga z prowadzonej działalności gospodarczej nie pozwala mu na uregulowanie zaległej kwoty w wysokości [...] zł. Wskazał, iż przeprowadzenie egzekucji z posiadanych przez niego składników majątkowych tylko w niewielkiej części zaspokoiłoby jego zobowiązania wobec ZUS, a jednocześnie pozbawiłoby go możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący wyjaśnił także, iż utrata płynności finansowej przez jego firmę spowodowana była ogólnokrajowym kryzysem w branży stoczniowej i w rybołówstwie. Ponadto dodał, iż zestawiając wielkość posiadanego przez niego majątku z wysokością dochodzonej należności oraz biorąc pod uwagę obowiązujące stawki opłat za czynności egzekucyjne, jest wielce prawdopodobne, iż po przeprowadzeniu egzekucji, ZUS może nie uzyskać kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego, ZUS decyzją z dnia [...] września 2005 r., na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek na : ubezpieczenia społeczne w kwocie [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie [...] zł oraz z tytułu kosztów upomnienia [...] zł. Powyższe kwoty obejmowały zaległe składki oraz odsetki za zwłokę i dotyczyły poszczególnych miesięcy w okresie od kwietnia 1999 r. do kwietnia 2005r.
W uzasadnieniu decyzji ZUS przedstawił ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej Skarżącego stwierdzając m.in., iż Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która otrzymuje świadczenie przedemerytalne w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Skarżący prowadzi nieprzerwanie od 1997 r. działalność gospodarczą. W poprzednich latach działalność ta przynosiła straty, a od 2003 r. wykazuje zyski. Skarżący zatrudnia obecnie 5 pracowników i odprowadza za nich należne składki. Wobec Skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych skierowanych do Urzędu Skarbowego w G. W czerwcu 2005 r. Sąd Rejonowy w G., na wniosek ZUS, dokonał wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej na należącej do Skarżącego nieruchomości.
W dalszej części uzasadnienia ZUS przytoczył przepisy prawne zawarte w u.s.u.s. oraz rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), powoływanego dalej jako "rozporządzenie MGPiPS", określające przesłanki warunkujące możliwość umorzenia należności z tytułu składek stwierdzając, iż z przepisów tych wynika, że decyzje ZUS w zakresie umarzania tych należności mają charakter uznaniowy. Rozstrzygnięcie to zależy od indywidualnych okoliczności sprawy ocenianych przez pryzmat warunków koniecznych do umorzenia, a więc całkowitej nieściągalności lub ważnego interesu osoby zobowiązanej oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Całkowita nieściągalność zachodzi w przypadkach wskazanych w art. 28 u.s.u.s., natomiast przypadki, kiedy ZUS może uwzględnić ważny interes zobowiązanego zostały przykładowo wymienione w rozporządzeniu MGPiPS. Jednak nawet wystąpienie tych przesłanek nie stanowi automatycznie podstawy do umorzenia, ponieważ decyzja w tym zakresie podejmowana jest po rozważeniu wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, również w kontekście stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Zatem nawet w obiektywnie trudnej sytuacji wnioskodawcy, ZUS nie jest zobligowany do umorzenia zaległości. Następnie ZUS stwierdził, iż z analizy akt sprawy wynika, że brak jest przesłanek umorzenia należności. Uzasadniając to stanowisko ZUS zwrócił uwagę, iż Skarżący będąc przedsiębiorcą nie opłacał składek w okresie od kwietnia 1999 r. do sierpnia 1999 r. oraz od listopada 1999 r. do kwietnia 2005 r. Działalność gospodarcza jest nadal prowadzona, Skarżący zatrudnia pracowników i opłaca za nich bieżące składki na ZUS. Również w ocenie samego Skarżącego sytuacja finansowa jego firmy od 2003 r. poprawiła się i firma przynosi zyski. Zdaniem ZUS, argumentacja Skarżącego polegająca na tym, iż egzekucja z jego majątku tylko w niewielkim stopniu zaspokoiłaby jego zobowiązania oraz, że spowodowałaby zaprzestanie działalności i utratę pracy przez pracowników, nie może mieć charakteru przesądzającego rozstrzygnięcie sprawy, bowiem na tym etapie postępowania nie można przewidzieć skuteczności egzekucji. ZUS wskazał także, iż prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się nie tylko z osiąganiem dochodów, ale również z ryzykiem ponoszenia strat. Skarżący prowadząc działalność gospodarczą na własny rachunek i ryzyko, zatrudniając pracowników zobowiązany był ustawowo do odprowadzania składek, z których finansowane są świadczenia publiczne oraz przyszłe emerytury. Z kolei ZUS dysponując pieniędzmi z budżetu państwa powinien postępować z największą ostrożnością, ważąc z jednej strony interes finansów ubezpieczeń społecznych, a z drugiej uwzględniać ważny interes zobowiązanego.
We wniosku z dnia [...] września 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem ZUS. Podniósł, iż uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, nie oznacza dowolności w podejmowaniu rozstrzygnięcia, bez uprzedniego wnikliwego zbadania sytuacji finansowej płatnika oraz przesłanek przemawiających za uznaniem. Dopiero po dokładnym zbadaniu tych elementów organ może dokonać oceny, czy jest uzasadnione uszczuplenie należności ZUS w tym celu, aby umożliwić dalszą egzystencję płatnika. W rozpatrywanej sprawie organ nie uwzględnił całokształtu okoliczności faktycznych mających znaczenie dla płatnika. Skarżący wskazał na określone w przepisach dwie podstawowe przyczyny umorzenia składek - całkowitą nieściągalność, której przesłanki zawarte są w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. oraz ważny interes zobowiązanego, szczegółowo określony w przepisach rozporządzenia MGPiPS. Zdaniem Skarżącego, wydając decyzję organ lakonicznie ustosunkował się do tych przyczyn. Przede wszystkim nie zajął żadnego stanowiska co do przedstawionej we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek argumentacji Skarżącego, w której wykazał on, że w wyniku przeprowadzenia egzekucji, ZUS może nie uzyskać kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto przypomniał, iż we wniosku tym wskazywał, iż gdyby ZUS doszedł do przekonania, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, to zdaniem Skarżącego zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3a, sprecyzowane w rozporządzeniu MGPiPS. Zdaniem Skarżącego, biorąc pod uwagę generalną przesłankę pozwalającą na umorzenie zaległości, wynikająca z art. 28 ust. 3b u.s.u.s., tj. ważny interes osoby zobowiązanej oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych, najkorzystniejszym dla obu stron byłoby umorzenie zaległości w proponowanej kwocie. Przeprowadzenie bowiem egzekucji z całego majątku zobowiązanego, którego wartość została określona w operatach szacunkowych, nie zaspokoi całej zaległości wobec ZUS. Umorzenie części zaległości i nieprzeprowadzenie egzekucji umożliwi dalsze prosperowanie firmy Skarżącego i regulowanie bieżących oraz zaległych składek. Zdaniem Skarżącego, nie powinno leżeć w interesie ZUS przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości i ruchomości zobowiązanego. Przeprowadzenie tej egzekucji pozbawi zobowiązanego możliwości dalszego zarobkowania i w konsekwencji doprowadzi do pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych płatnika i jego rodziny. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż Skarżący zatrudnia pięciu pracowników na podstawie umów o pracę na czas nieokreślony, za których odprowadza bieżące składki. Rejon, w którym położony jest zakład Skarżącego objęty jest wysokim stopniem bezrobocia i egzekucja hali produkcyjnej spowoduje również utratę zatrudnienia przez pracowników.
Ponadto Skarżący powtórzył argumentację zawartą w jego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, iż fakt nieuregulowania przez niego tych składek wynika z nadzwyczajnych zdarzeń powodujących załamanie się kondycji finansowej jego firmy. Utrata płynności finansowej spowodowana była ogólnokrajowym kryzysem w branży stoczniowej i w rybołówstwie. Powstanie zaległości było spowodowane brakiem płatności za odebrane wyroby przez [...] S. i G. Podmioty te nie odebrały części towarów, przez co przedsiębiorstwo poniosło straty zakupu materiałów i utrzymania pracowników. Również kilku innych klientów wykazało się nierzetelnością nie płacąc za odebrane wyroby, co przedłużyło okres kryzysu. Skarżący wskazał, iż do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek dołączył stosowne dokumenty obrazujące sytuację jego firmy w poszczególnych latach oraz wykaz posiadanego majątku z operatami szacunkowymi przedstawiającymi jego wartość.
Zdaniem Skarżącego, uzasadnienie, szczególnie decyzji negatywnych dla podatnika, powinno szczegółowo wykazywać także przyczyny, dla której organ nie zastosował danej instytucji, pomimo wystąpienia szczególnych okoliczności. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia jej kontrolę, a ogólność i lakoniczność sformułowań zawartych w uzasadnieniu uniemożliwia ustalenie, czy nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego. Taka sytuacja miała właśnie miejsce, zdaniem Skarżącego, w rozpatrywanej sprawie.
W decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. Prezes ZUS, po rozpoznaniu wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji powtórzył argumentację zawartą w decyzji pierwszoinstancyjnej odnoszącą się do uznaniowego charakteru decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Wskazał, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Skarżący nie przedstawił okoliczności nie znanych uprzednio ZUS.
Prezes ZUS stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania za oczywiste, jak wnosi Skarżący, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne ( art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s). Według Prezesa ZUS, wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji (np. koszty wystawienia zajęcia wierzytelności, zwiezienia i przechowywania ruchomości, opisu i oszacowania nieruchomości) i nie są one tożsame z kosztami egzekucyjnymi, które co do zasady obciążają zobowiązanego. Złożone w sprawie oświadczenie samego zainteresowanego i przedłożenie przez niego dokumentacji wyceny majątku, nie mogą stanowić podstawy wyliczenia oczywistych wydatków egzekucyjnych.
Prezes ZUS wskazał także, że organ prowadzący egzekucję poinformował wierzyciela o dokonaniu zajęcia rachunku bankowego Skarżącego oraz wierzytelności pieniężnej przysługującej od [...] "N." sp. z o.o. Ponadto Skarżący posiada majątek rzeczowy, w tym nieruchomości, na których dokonano zabezpieczenia rzeczowego w postaci wpisu hipoteki.
W dalszej części uzasadnienia Prezes ZUS odniósł się do argumentów Skarżącego zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zwrócił uwagę, iż w okresie powstania zadłużenia w latach 1999 - 2005, Skarżący nie wnosił o odroczenie płatności składek, a także wskazał na możliwość ubiegania się przez Skarżącego o spłatę zadłużenia w układzie ratalnym.
W skardze z dnia [...] stycznia 2006 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2005 r. wydanej przez ZUS. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia MGPiPS poprzez przyjęcie, iż opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby płatnika i jego rodziny niezbędnych potrzeb życiowych oraz uznanie, iż u płatnika nie zaszło nadzwyczajne zdarzenie powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.
W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżący powtórzył argumenty zawarte w jego dotychczasowych wnioskach, składanych w toku postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Skarżącego z dnia [...] lipca 2005 r. (wpływ do organu w dniu [...] lipca 2005 r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków, stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego, dotyczy to także wskazywanego przez Skarżącego i określonego w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. przypadku, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Prezes ZUS w zaskarżonej decyzji wskazał, iż toczy się postępowanie egzekucyjne, w którym zastosowano środki egzekucyjne w postaci egzekucji z rachunku bankowego oraz egzekucji z innej wierzytelności pieniężnej, ponadto Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi dochody oraz posiada majątek rzeczowy, w tym nieruchomości. Organ odwoławczy prawidłowo także wskazał, iż powyższy przepis dotyczy wydatków egzekucyjnych, a nie szerszej kategorii jaką są koszty egzekucyjne, do której to kategorii w swojej argumentacji odwoływał się Skarżący. Rozróżnienie tych pojęć zawierają także przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954) - art. 64b i art. 64c. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż przepis ten wymaga, aby nieuzyskanie w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne było "oczywiste", podczas, gdy sam Skarżący przedstawiając swoje hipotetyczne wyliczenia, wskazuje jedynie na prawdopodobieństwo takiego rozwoju zdarzeń.
W ocenie Sądu, prawidłowo zatem zostało ustalone, iż w stosunku do Skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, na którą się on powoływał, a w konsekwencji brak było możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Podstawy umorzenia należności z tytułu składek, w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., określone zostały w § 3 rozporządzenia MGPiPS, gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ( § 3 ust. 1 pkt 1) lub poniesienia strat w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2).
Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie powyższych przepisów, tj. § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia MGPiPS poprzez przyjęcie, iż w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione określone w nich przesłanki.
Należy jednak ponownie podkreślić, iż również w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia MGPiPS także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Także i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje ZUS. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje ZUS do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności. Ponadto trzeba zwrócić uwagę, iż przesłanki określone w tych przepisach mają charakter oceny, a ich interpretacji na użytek danej sprawy dokonuje każdorazowo podejmujący rozstrzygnięcie uprawniony organ, w tym przypadku ZUS, a w postępowaniu odwoławczym Prezes ZUS.
Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania, wynikające z konstrukcji prawnej analizowanych przepisów, sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się przede wszystkim do badania prawidłowości samego postępowania poprzedzającego ich wydanie. Badany jest więc przede wszystkim sam proces dochodzenia przez organ administracji do rozstrzygnięcia sprawy oraz znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji opis tego procesu. Oceniając sprawę z punktu widzenia powyższych kryteriów należy wskazać, iż nie można zgodzić się z zarzutami Skarżącego, iż wydanie decyzji nastąpiło bez uprzedniego wnikliwego zbadania sytuacji finansowej Skarżącego oraz uwzględnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych.
Przed wydaniem decyzji ZUS przeprowadził postępowanie zmierzające do ustalenia sytuacji finansowej Skarżącego. Wydając rozstrzygnięcie nie negowano faktu, iż sytuacja ta jest trudna i nie jest możliwe jednorazowe i natychmiastowe spłacenie przez Skarżącego wszystkich zaległości wobec ZUS. Jednocześnie jednak uznano, iż nie stanowi to podstawy do umorzenia tych należności wskazując, m.in. na możliwość rozłożenia tych zaległości na raty. W uzasadnieniu decyzji podane zostały powody, którymi kierowano się odmawiając umorzenia należności z tytułu składek. Wydając takie rozstrzygnięcie organy wzięły pod uwagę wszystkie wskazywane przez Skarżącego okoliczności oraz odniosły się do podnoszonych przez niego argumentów. Fakt, iż dokonana przez organy ocena tych okoliczności i argumentów nie pokrywa się z subiektywnym przekonaniem Skarżącego o potrzebie i celowości umorzenia należności z tytułu składek, nie świadczy o tym, iż decyzja o odmowie umorzenia tych należności jest wadliwa.
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło do przekroczenia ram uznania administracyjnego, przewidzianego w art. 28 u.s.u.s., a w konsekwencji wydanemu rozstrzygnięciu nie można postawić zarzutu dowolności. Wprawdzie organy obu instancji nie wywiązały się z obowiązku nałożonego na nie na mocy art. 10 k.p.a., zgodnie z którym to przepisem, organy administracji publicznej są zobowiązane zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, niemniej w okolicznościach rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Dla ścisłości dodać należy, że wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).
Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - ZUS. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego, polegającej choćby na dokonaniu spłaty części zadłużenia, Skarżący może ponownie wystąpić do ZUS z wnioskiem o umorzenie pozostałych należności, bądź np. tylko odsetek od zaległości. W ewentualnym nowym postępowaniu będą mogły być poddane stosownej ocenie działania i starania Skarżącego podjęte w celu spłaty zadłużenia, z uwzględnieniem jego aktualnej sytuacji finansowej.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.