I SA/Bd 385/24

I SA/Bd 385/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący/
Joanna Ziołek /sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2024 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 14 maja 2024 r. nr SKO-92-23/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu na rzecz S. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Bd 385/24
UZASADNIENIE
W dniu [...] kwietnia 2023 r. S. S. (dalej także jako: "Skarżąca", "Wnioskodawczyni") złożyła wniosek o refundację podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. organ I instancji odmówił Skarżącej przyznania refundacji podatku VAT.
Odwołanie od tej decyzji Wnioskodawczyni złożyła w dniu [...] stycznia 2023 r. W odwołaniu Skarżąca opisała okoliczności złożenia wniosku o refundację podatku VAT oraz powody, dla którego faktury VAT przedłożone organowi były wystawione na męża, nie zaś na Wnioskodawczynię.
W dniu [...] marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako: "SKO", "Kolegium") postanowiło stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że decyzja doręczona została Wnioskodawczyni w dniu [...] listopada 2023 r.
Wnioskodawczyni sporządziła wniosek o przywrócenie terminu w dniu [...] kwietnia 2024 r. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżąca poinformowała o tym, że jest osobą starszą i bardzo schorowaną, ma skończone 91 lat, nie zna się na przepisach. Po śmierci męża w 2019 r. została sama, a w tym czasie jej córka toczyła walkę z chorobą nowotworową i przeszła dwa zawały serca. Wnioskodawczyni nie była w stanie sama wszystkiego ogarnąć. Skarżąca poinformowała także o swej złej sytuacji materialnej, stwierdzając, że rozpatrzenie odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2023 r. jest dla niej bardzo ważne, ponieważ jej sytuacja finansowa jest zła.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu organ podał, że termin do wniesienia odwołania upływał dnia [...] grudnia 2023 r. natomiast odwołanie zostało złożone [...] stycznia 2023 r. Organ zaznaczył, że decyzja z dnia [...] listopada 2023 r. odmawiająca Skarżącej przyznania refundacji podatku VAT zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie jej zaskarżenia. Następnie postanowienie SKO o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania zostało odebrane przez pełnoletniego domownika Skarżącej w dniu [...] marca 2024 r.
W ocenie organu w sprawie jest bezsporne, iż Wnioskodawczyni uchybiła 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji. Organ przywołał stosowne przepisy prawa i wyjaśnił, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ wskazał, że Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jednocześnie z odwołaniem. Datą, od której Wnioskodawczyni powzięła informację, że nie dochowała terminu do wniesienia odwołania jest data doręczenia postanowienia Kolegium stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, tj. [...] marca 2024 r. Otrzymawszy postanowienie Kolegium z dnia [...] marca 2024 r. Skarżąca miała już wiedzę oraz pełną świadomość, że termin do wniesienia odwołania od decyzji minął. Skarżąca zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania sporządziła [...] kwietnia 2024 r., a więc 18 dni po tym, gdy dowiedziała się o uchybieniu terminu.
Ponadto organ uznał, że przyczyny niedotrzymania terminu wymienione we wniosku, nie dają podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie. Zdaniem organu Skarżąca przy dołożeniu staranności i dbałości o własne interesy mogła wnieść odwołanie w ustawowym terminie. Okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, tj. wiek i liczne schorzenia Wnioskodawczyni oraz choroba córki w ocenie organu nie były przeszkodami nie do usunięcia. Skarżąca nie uprawdopodobniła tym samym, że uchybienie terminu nastąpiło nie z jej winy. Sam fakt choroby nie jest wystarczającym uprawdopodobnieniem braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Istotne jest natomiast, czy okoliczność ta była – dla zachowania terminu – nie do przezwyciężenia i czy Skarżąca dołożyła wysiłku by przeszkoda ta nie doprowadziła do naruszenia terminu.
W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji, rozpatrzenie tego odwołania i przyznania refundacji podatku VAT. Podała, że jej córka jest jedyna osobą, która pomaga jej we wszystkich czynnościach życia codziennego, gdyż Skarżąca jest osobą bardzo schorowaną, leżącą i nieporuszającą się poza swoim mieszkaniem. Nie jest w stanie samodzielnie robić zakupów ani nadać korespondencji. Ponadto jej córka także jest osobą schorowaną – bywa, że przez tygodnie nie jest w stanie wstać z łóżka. Stało się to przyczyną uchybienia terminu, co nie było winą Skarżącej. W dalszej części uzasadnienia Skarżąca wskazała argumenty związane z merytorycznym rozpoznaniem decyzji o odmowie refundacji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność m.in. zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego aktu z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie podać należy, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie, które zostało wydane w postępowaniu administracyjnym, a które zakończyło to postępowanie. Z tych względów zarządzeniem z dnia [...] września 2024 r. Przewodniczący Wydziału I tut. Sądu wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień [...] października 2024 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Wyjaśnić należy, że stosownie do art. 58 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej także jako: "k.p.a."). w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
W świetle przywołanego art. 58 § 2 k.p.a. datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi. W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym (por. wyrok: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Go 114/24; Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1476/17)
W kontekście powyższych uwag wątpliwości Sądu budzi w kontrolowanej sprawie określenie daty początkowej biegu 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu przez Skarżącą. W zaskarżonym postanowieniu SKO poczyniło rozważania na temat daty, od której Wnioskodawczyni powzięła informację, że nie dochowała terminu do wniesienia odwołania stwierdzając, że jest to data doręczenia postanowienia Kolegium o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, tj. [...] marca 2024 r. Zdaniem SKO otrzymawszy postanowienie Kolegium z dnia [...] marca 2024 r. Skarżąca miała już wiedzę oraz pełną świadomość, że termin do wniesienia odwołania od decyzji minął. Skarżąca zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania sporządziła [...] kwietnia 2024 r., a więc 18 dni po tym, gdy dowiedziała się o uchybieniu terminu.
Powyższych okoliczności Sąd nie może jednak poddać kontroli na podstawie przekazanych Sądowi akt sprawy z uwagi na ujawnione w nich braki. Wyjaśnić bowiem należy, że Sąd jest obowiązany dokonywać kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonego postanowienia w oparciu o akta sprawy, które legły u podstaw wydania przedmiotu zaskarżenia a także stanowiły podstawę sformułowania uzasadnienia postanowienia. Mając to na uwadze i analizując akta administracyjne niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że są one niekompletne. Nadesłane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze akta nie zawierają bowiem oryginału postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] marca 2024 r. ani zwrotnego potwierdzenia odbioru tego postanowienia. Kluczowe znaczenie dla kontrolowanej sprawy ma przy tym niezałączenie do akt administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia Kolegium z dnia [...] marca 2024 r. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie kopia postanowienia Kolegium z dnia [...] marca 2024 r. (k. 34 akt administracyjnych).
Ujawniony brak ww. dokumentów budzi wątpliwości Sądu w zakresie dokonania przez SKO weryfikacji sprawy (w niniejszym przypadku wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu) skoro w aktach administracyjnych sprawy rozpoznawanej przez Kolegium nie było kluczowych dla tej sprawy dokumentów.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego działanie jest przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej. Pod pojęciem "akt sprawy" należy rozumieć materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, tj. w postępowaniu zakończonym zaskarżonym aktem lub czynnością (zob.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2005, s. 425). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, winny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne, wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Akta przedkładane sądowi winny zawierać komplety oryginalnych dokumentów ułożonych chronologicznie, złączonych i ponumerowanych, wyposażonych w kartę przeglądową, czyli "spis treści". Akta winny zawierać oryginały wszystkich dokumentów stanowiących dowody w sprawie, w tym także formalnych. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, że sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 2170/07; we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 306/18; w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 400/18).
Podkreślić także należy, że akta sprawy, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Należy zatem przyjąć, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu. Przepisy nie nakładają na sąd obowiązku zgromadzenia kompletnych akt postępowania w sprawie toczącej się przed nim, a tylko dokonanie oceny na podstawie akt przesłanych przez organ, a wyjątkowo uzupełnianych dodatkowymi istotnymi dowodami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1548/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 979/18).
Mając powyższe na uwadze brak kompletnych akt administracyjnych przedłożonych wraz ze skargą powoduje, że sprawa wymyka się spod kontroli sądu. Wszak w świetle art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji (postanowienia) "na podstawie akt sprawy", co oznacza, że podstawę orzekania stanowi materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1162/07) oraz, że co do zasady zakazane jest uwzględnianie okoliczności nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2099/05). Brak pełnego materiału dowodowego uniemożliwia Sądowi nie tylko kontrolę zaskarżonego postanowienia, ale również uniemożliwia zbadanie zasadności zarzutów skargi.
W zaistniałej sytuacji Sąd zobligowany był do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3, a także art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl przepisu art. 7 k.p.a. organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Należy przy tym mieć na uwadze, że na mocy art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.
Należy w tym miejscu podkreślić, że kognicja sądu administracyjnego, której przedmiotem jest kontrola legalności m.in. zaskarżonych postanowień, nie pozwala sądowi orzekającemu na dokonywanie samodzielnych ustaleń faktycznych w sprawie, w tym na podstawie domysłów bądź przypuszczeń. Ustaleń tych dokonują określone organy, przy czym dokonane ustalenia muszą znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym przez te organy materiale dowodowym. Tylko pełne akta administracyjne dają sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania obejmujących zwrot wpisu od skargi w kwocie [...]zł (k. 25 akt sądowych) postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209, art. 210 § 2 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni organ uwzględni ocenę wynikającą z niniejszego wyroku i utrwali w aktach sprawy materiał dowodowy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. W szczególności organ wykaże datę doręczenia Skarżącej postanowienia SKO o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] marca 2024 r. Sąd w toku prowadzonej kontroli zaskarżonego postanowienia nie może zastąpić organu w dokonywaniu ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie. Stwierdzone uchybienia sprawiają, że przedwczesne i zbędne jest na tym etapie rozpoznania sprawy odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl