I SA/BD 38/23

I SA/Bd 38/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Tomasz Wójcik /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 122, art. 187 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2019 poz 1170
art. 1 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi P.P. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 15 listopada 2022 r., nr SKO-4230/72/2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. oraz odmowy zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2021 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz P. P. S.A. w W. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W załączeniu do pisma z dnia [...] kwietnia 2021 r. [...] S.A. w W. (dalej także: Skarżąca, Spółka) złożyła korektę deklaracji w podatku od nieruchomości za 2021 r. Jednocześnie pismem z dnia [...] maja 2021 r. Skarżąca w związku ze złożoną korektą wniosła o zaliczenie nadpłaconego podatku za okres styczeń-kwiecień 2021 r., wynikającego z dokonanych za ten okres wpłat, na poczet bieżących zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2021 r. począwszy od miesiąca maja 2021 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. Burmistrz M. określił Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. w kwocie [...]zł oraz odmówił zwrotu nadpłaty podatku w kwocie [...]zł. Organ uznał, że grunty po zlikwidowanej linii kolejowej podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości stawką dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając złożone odwołanie decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Na wstępie organ odniósł się od zarzutu nieskutecznego wszczęcia postępowania podatkowego poprzez błędne uznanie za pełnomocników osoby, którym doręczono postanowienia o wszczęciu postępowania. W tym kontekście podał, że udzielone w sprawie pełnomocnictwa dla dyr. A. S. nr [...] z dnia [...] października 2019 r. i dyr. A. W. nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nie budziły żadnych wątpliwości i sporządzone zostały na prawidłowych wzorach. Analogicznie z powyższych powodów za bezzasadny organ zarzut naruszenia art. 200 Ordynacji podatkowej oraz zarzut błędnego doręczenia decyzji z dnia [...] czerwca 2022 r. Zdaniem Kolegium wątpliwości nie budzi również struktura zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2022 r. w aspekcie wymogów formalnych określonych w art. 210 Ordynacji podatkowej. Ponadto, w kwestii zarzutu formalnego dotyczącego błędnego doręczenia decyzji pod adres [...] w G. organ podkreślił, że zgodnie z art. 151 § 1 Ordynacji podatkowej osobie prawnej pisma doręcza się w lokalu jej siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. W pismach składanych w sprawie Skarżąca wskazywała zarówno siedzibę w W. przy [...] (określaną jako centrala) oraz miejsce prowadzenia działalności, tj. [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w G. przy ul. [...] Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, Burmistrz M. prawidłowo wysłał decyzję na adres miejsca prowadzenia działalności przez Podatnika, tj. [...] S.A. [...] w G. przy ul. [...] G., pod którym to adresem decyzja została skutecznie doręczona.
Przechodząc do meritum sporu, zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż posiadane przez Spółkę sporne grunty związane są z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Wobec ujęcia ich w ewidencji środków trwałych, stanowią majątek przedsiębiorcy - [...] SA z siedzibą w W. - prowadzącej działalność gospodarczą. W tych okolicznościach uprawniony jest wniosek, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do zaliczenia ww. gruntów do kategorii gruntów niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i opodatkowania ich obniżoną stawką podatku. W ewidencji środków trwałych powinny zostać ujęte wszystkie rzeczowe składniki majątku związane z wykonywaną działalnością gospodarczą. Tym samym jeżeli Spółka ujęła i dalej ujmuje działki objęte decyzją w ewidencji środków trwałych, to automatycznie uznała je za składnik przedsiębiorstwa. Zdaniem Kolegium, związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej oznacza także związek pośredni czy też potencjalny, służący prowadzonej działalności i nie może być utożsamiany jedynie działalnością faktyczną. O tym, czy dana nieruchomość pozostaje związana z działalnością gospodarczą nie przesądza to, czy działalność ta jest w danym obiekcie faktycznie i w danym czasie prowadzona. Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję uwzględnił wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U z 2019 r. poz. 1170 ze zm.) – dalej: "u.p.o.l." – dokonaną w kontekście wyroku TK z 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19 i nie ograniczył się do poprzedniej wykładni tego przepisu, zgodnie z którą sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą uzasadnia jej związek z prowadzona działalnością gospodarczą.
Organ wskazał, że pierwotnie Spółka deklarowała sporne grunty, jako związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Stanowisko Spółki zmieniło się, po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 sygn. akt 39/19, bowiem pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Skarżąca Spółka powołując się na ww. wyrok TK złożyła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości za 2021 r., w której zadeklarowała do opodatkowania grunty o powierzchni 287.040,00 m2 jako grunty pozostałe. Organ zaakcentował, że Spółka wprowadziła przedmiotowe grunty do ewidencji środków trwałych ww. przedsiębiorstwa oraz amortyzowała je, korzystając w ten sposób z możliwości zwiększenia kosztów uzyskania przychodów dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Z dokonanych przez organy podatkowe ustaleń faktycznych, niezbicie wynika, że sporna nieruchomość z chwilą ujęcia w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych stała się elementem prowadzonego przez podatnika przedsiębiorstwa i jest związana z wykonywaną przez niego działalnością gospodarczą.
W ocenie Kolegium, w sprawie nie wystąpiły obiektywne i niezależne od przedsiębiorcy, a także niedające się przewidzieć przeszkody całkowicie uniemożliwiające prowadzenie lub kontynuowanie działalności gospodarczej - bowiem decyzję o likwidacji linii nie sposób uznać za taką niezależną od podatnika przeszkodę.
Organ zauważył, że od dnia [...] stycznia 2016 r. z przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. usunięto fragment dotyczący niewykorzystywania gruntów, budynków lub budowli ze względów technicznych oraz doprecyzowano w nowowprowadzonym przepisie art. 1a ust. 2a w pkt 3, iż dla uznania budynków, budowli lub ich części jako niezwiązanych z prowadzeniem gospodarczych niezbędna jest stosowna ostateczna decyzja nadzoru budowlanego lub ostateczna decyzja nadzoru górniczego. Względami technicznym mogą zostać objęte jedynie budynki i budowle lub ich części, wobec których została wydana ostateczna decyzja organu nadzoru budowlanego nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego lub organu nadzoru górniczego. Natomiast w przedmiotowej sprawie zawieszenie ruchu kolejowego osobowego i towarowego, formalna i fizyczna likwidacja infrastruktury kolejowej oraz nieponoszenie nakładów na zagospodarowanie posiadanego mienia, było świadomą decyzją podatnika. Spółka nie dysponuje decyzją organu nadzoru budowlanego nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego lub organu nadzoru górniczego, której posiadanie stanowi warunek do zastosowania niższej stawki opodatkowania.
W złożonej skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zarzucając naruszenie przepisów prawa, gdyż utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej nastąpiło mimo wadliwego wszczęcia postępowania podatkowego poprzez przesłanie korespondencji na adres rzekomego pełnomocnika zamiast prawidłowego wszczęcie wobec strony mającej siedzibę w W..
Ponadto Spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1a u.p.o.l. przez wadliwe uznanie, że grunty po zlikwidowanej prawnie i faktycznie linii kolejowej podlegają opodatkowaniu jak dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą zamiast prawidłowo opodatkowaniu ich wg stawki jak dla gruntów pozostałych, ponieważ istotne ustalenia nastąpiły na podstawie zebranego w sprawie niepełnego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) w związku z art. 122, 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja przez brak dowodowego wykazania, że Skarżąca może prowadzić na nich działalność gospodarczą, że osiąga z nich przychody,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ art. 180 § 1, 187 § 1, 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19 poprzez przyjęcie, że samo posiadanie gruntu przez przedsiębiorcę jest warunkiem wystarczającym do opodatkowania, gdy jednocześnie na Skarżącej ciążą ustawowe obowiązki związane z obronnością
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] maja 2023 r. (k. 118 akt sądowych). Wcześniej Skarżąca została poinformowana także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.
Należy zaznaczyć, że dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 lipca 2022 r. sygn. akt II FSK 1230/21 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak orzeczenia przytaczane w dalszej części uzasadnienia), a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd podziela.
Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji Sąd dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością jej uchylenia.
W przedmiotowej sprawie Spółka pierwotnie w złożonej deklaracji (podobnie jak w deklaracjach za lata 2016-2020) wykazywała sporne grunty jako związane z działalnością gospodarczą, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, wskazała, że grunty po zlikwidowanej linii kolejowej nie powinny być uznawane za związane z działalnością gospodarczą.
Przedmiotem sporu jest zasadność określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2021 r. oraz odmowy stwierdzenia przez nadpłaty w tym podatku.
Ramy prawne sporu wyznacza art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., który w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] stycznia 2016 r. stanowi, że grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej są to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z zastrzeżeniem ust. 2a. Zgodnie z art. 1a ust. 2a u.p.o.l. do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się m. in.: 1) budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, 2) gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i d, 3) budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, lub ostateczna decyzja organu nadzoru górniczego, na podstawie której wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczowy jest nie tylko art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., ale także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, w którym orzeczono, że art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że "opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków - niewykorzystywanych i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej - wyłącznie ze względu na posiadanie ich przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą Trybunał uznaje za niezgodne z art. 64 ust. 1 Konstytucji".
Jest to tzw. wyrok interpretacyjny, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją RP art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w określonym jego rozumieniu. Cecha niekonstytucyjności przypisana jest wskazanej w sentencji tego wyroku treści normy prawnej, ustalonej w wyniku poprzedniej wykładni. Skutkiem tego wyroku jest eliminacja takiej interpretacji tego przepisu, która w kwestii związania gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej, ogranicza się do faktu ich posiadania przez przedsiębiorcę lub podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Mimo że przywołany wyrok zapadł na tle sprawy ze skargi konstytucyjnej osoby fizycznej, w zakresie przyjętej przez Trybunał Konstytucyjny interpretacji art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., ma on uniwersalne znaczenie. Zawarta w sentencji tego wyroku wypowiedź odnosi się bowiem do gruntów, budynków i budowli będących w posiadaniu wszystkich przedsiębiorców lub innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, bez względu na formę prawną. Różnicowanie w tym względzie podatników nie znajdowałoby zresztą żadnego uzasadnienia z punktu widzenia zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt III FSK 4056/21).
Powstaje oczywiście problem doprecyzowania "związku" nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej, który - jak wskazał Trybunał Konstytucyjny - nie może opierać się na samym fakcie posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą. W tej kwestii NSA w wyroku z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt III FSK 1024/21 podzielił pogląd prezentowany w literaturze, że trudno jest w tym zakresie wskazać uniwersalne kryterium, a właściwe rozwiązania powinny uwzględniać konkretne okoliczności faktyczne (por. L. Etel, R. Dowgler, G. Liszewski, B. Pahl, Podatki i opłaty lokalne. Komentarz, Warszawa 2008, str. 46 i nast.). Niemniej jednak wydaje się, że związek ten, oprócz samego posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu tej nieruchomości w działalności gospodarczej tego podmiotu. Grunty, budynki i budowle, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą prowadzeniu działalności gospodarczej, powinny być uznane ze związane z tą działalnością (por. wyroki NSA z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt III FSK 1022/21 i III FSK 1023/21). Zatem o związku z działalnością gospodarczą nie może decydować sam fakt posiadania nieruchomości przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą.
Należy zauważyć, że na etapie postępowania odwoławczego strona wskazała, że likwidacja linii kolejowej automatycznie pociąga za sobą brak konserwacji urządzeń służących do utrzymywania jej w ruchu, co skutkuje jej stopniową degradacją. Usunięcia nawierzchni torowej, brak konserwacji linii kolejowej, jej degradacja poprzez zarastanie trawami, krzewami czy drzewkami skutkuje tym, że grunty nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozów. W przypadku usunięcia ww. elementów linii kolejowej przedmiot podatkowania nie nadaje się do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozów ani przez Skarżącą, ani też nie mógłby być wykorzystywany przez inny licencjonowany podmiot gospodarczy. Nadto Skarżąca podnosiła, że z racji tego, iż ułożenie torów do transportu kolejowego wymaga szczególnych działań przygotowawczych związanych chociażby z odpowiednim ukształtowaniem nasypów, skutkuje to tym, że gruntu po zdemontowanych torach właściwie nie da się wykorzystać także w innym charakterze w działalności gospodarczej. Spółka wskazała też, że samo wprowadzenie gruntów do ewidencji środków trwałych nie jest przy tym tożsame z ponoszeniem wydatków zaliczanych w koszty prowadzonej działalności, bowiem jaka może być amortyzacja od zdemontowanych budowli, np. szyn. Dodała również, że ostatecznie dokonała korekty kosztów, zarówno rachunkowych, jak i podatkowych. Ponadto Spółka stwierdziła, że nie wynajmowała czy wydzierżawiała działek ewidencyjnych objętych wnioskiem o nadpłatę. Podkreśliła, że sporna nieruchomość nie była w 2021 r. wykorzystywana przez nią do działalności gospodarczej. Zdaniem natomiast Kolegium sporne grunty podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Argumentem za tym przemawiającym jest potencjalny związek tych gruntów z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą. Nadto według organu, fakt ujęcia tych gruntów w ewidencji środków trwałych, oznacza, że stanowią one składnik przedsiębiorstwa.
Jak jednak podkreślił tut. Sąd w wyroku z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 148/22 dotyczącym również Skarżącej, samo ujęcie spornych gruntów w prowadzonej ewidencji środków trwałych nie przesądza o tym, że powinny one być uznane za związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Spółka nie ma możliwości niewpisania posiadanych gruntów do ewidencji, a zarazem od gruntów nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych (art. 16c pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych). Gdyby uznać, że samo wpisanie gruntu do ewidencji środków trwałych przesądza o jego kwalifikacji w świetle art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., to podważałoby to tezy płynące z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19. Z wyroku tego wynika, że to nie aspekt formalny, ale funkcjonalny (choćby potencjalny) powinien decydować o stosowaniu wyższej stawki podatku od nieruchomości.
Myli się więc Kolegium, gdy twierdzi, że Spółka amortyzowała grunty, ponieważ od gruntów – jak to zaznaczono - nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych. Skarżąca mogła amortyzować infrastrukturę kolejową (np. szyny), jednakże jak to wynika z pisma strony z dnia [...] lipca 2021 r. oraz z odwołania, dokonała korekty kosztów podatkowych, jak i bilansowych.
Organy akcentują też status Skarżącej jako podmiotu wpisanego do rejestru przedsiębiorców i utworzenia go celem prowadzenia działalności gospodarczej. Widoczne jest też to, że o opodatkowaniu spornych gruntów wyższą stawką podatku od nieruchomości ma w ocenie organów przesądzać potencjalny ich związek z działalnością gospodarczą. Przykładowo, w decyzji organu I instancji (str. 30) znalazło się stwierdzenie: "Tym samym grunty objęte wnioskiem o powierzchni 287 040,00 m2, będące w posiadaniu Spółki niebędące użytkami rolnymi i lasami należy uznać za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Służą one i mogą być potencjalnie wykorzystane do prowadzonej działalności gospodarczej." Również SKO, powołując się na orzecznictwo sądowe, wskazuje na potencjalny aspekt wykorzystania nieruchomości do działalności gospodarczej.
Organy nie wskazują przy tym żadnych dowodów na to, że sporne grunty były faktycznie w 2021 r. wykorzystywane przez Spółkę do prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca natomiast utrzymuje, że stan gruntów i ukształtowanie terenu dostosowane do potrzeb byłej linii kolejowej uniemożliwia wykorzystanie go do jakiejkolwiek działalności komercyjnej. Twierdzi, że sporne nieruchomości nie były w 2021 r. wykorzystywane do działalności gospodarczej.
Zdaniem Sądu potencjalny związek z działalnością gospodarczą może uzasadniać zakwalifikowanie gruntu jako związanego z działalnością gospodarczą – tyle tylko, że ten potencjalny związek należy rozumieć nie jako sytuację czysto hipotetyczną, lecz taką, w której – jak wskazał NSA w wyroku z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4061/21 - przedsiębiorca podejmuje i realizuje zachowania kwalifikowane w obrębie przedmiotu opodatkowania jako czynności mające na celu przygotowanie, zachowanie lub zabezpieczenie nieruchomości do przyszłej (planowanej) działalności gospodarczej, bądź do kontynuacji przerwanej działalności gospodarczej. Jak przy tym wskazał NSA w wyroku z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 3861/21, dotyczącym również Skarżącej, ustalając związek nieruchomości z działalnością gospodarczą przez pryzmat wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, należy uwzględnić m.in. zakres prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej. Z kolei w wyroku z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3205/21, także dotyczącym Skarżącej, NSA stwierdził, że "założenia co do potencjalnego związku gruntu (nieruchomości) z prowadzeniem działalności gospodarczej, powinny mieć racjonalne podstawy. Nie mogą to być zupełnie abstrakcyjne i oderwane od realiów wizje organu lub sądu."
W tym kontekście należy zauważyć, że Burmistrz M. w wydanej decyzji stwierdził, powołując się na pismo strony z dnia [...] sierpnia 2017 r., że linia kolejowa nr [...] M.-O. nie została jeszcze zlikwidowana i znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, co potwierdza, iż istnieje potencjalna możliwość przywrócenia linii kolejowej (str. 29 organu pierwszej instancji). Z kolei z odwołania strony z dnia [...] czerwca 2022 r. (jak i ze skargi) wynika, że wskazana linia kolejowa uległa likwidacji. Taki też pogląd prezentuje Kolegium, bowiem w zaskarżonej decyzji stwierdza się (str. 15), że "(...) w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze świadomą decyzją Podatnika o zawieszenie ruchu kolejowego osobowego i towarowego, formalnej i fizycznej likwidacji infrastruktury kolejowej oraz nieponoszenie nakładów na zagospodarowanie posiadanego mienia (...)." W rezultacie stanowiska obydwu organów w kwestii "fizycznej likwidacji" linii kolejowej nr [...] M.-O. są sprzeczne.
Jak już zaznaczono założenia co do potencjalnego związku gruntu z prowadzeniem działalności gospodarczej powinny mieć racjonalne podstawy. W rozpatrywanej sprawie natomiast w ogóle nie wiadomo, czy wskazana linia kolejowa została fizycznie zlikwidowana, a jeśli tak, to kiedy.
W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ organ oparł się na niepełnym materiale dowodowym, który nie dawał dostatecznych podstaw do zajęcia stanowiska poprzez pryzmat art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. rozumiany w zgodzie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19. Z dotychczas zebranego materiału dowodowego organ wyprowadził natomiast nieuprawnione wnioski co do związania spornych gruntów z działalnością gospodarczą, przez co naruszył art. 191 Ordynacji podatkowej i w konsekwencji art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uzupełni materiał dowodowy i przeanalizuje go w sposób pozwalający na ustalenie, w oparciu o racjonalne kryteria, czy będące przedmiotem sporu nieruchomości były lub mogły być potencjalnie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a w konsekwencji czy zasadne jest ich opodatkowanie na podstawie stawek przewidzianych w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. W tym względzie organ ustali stan tych gruntów, szczególności czy: w 2021 r. linia kolejowa była ujęta w wojewódzkiej ewidencji zabytków; nastąpił demontaż torów kolejowych, szyn, podkładów oraz pozostałej infrastruktury kolejowej; występują nasypy; zostały zawarte umowy najmu lub dzierżawy sporów gruntów (a jeśli tak, to kiedy); grunty są zarośnięte trawami, krzewami czy drzewkami. Ustalenia te powinny być poparte stosownymi dowodami. Sąd nie może zastąpić organu w dokonywaniu ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie.
Niezasadny jest natomiast zarzut strony co do braku wyjaśnienia przez organ, czy zostały opodatkowane działki nr [...] i nr [...] w obrębie W. . Wnioskiem o nadpłatę zostały objęte grunty o łącznej powierzchni 287.040 m2 (obręby i numery działek zostały wymienione na str. 2 i 3 decyzji organu pierwszej instancji). Z decyzji Burmistrza M. wynika (str. 31), że pozostałe dane zawarte w korekcie deklaracji nie są kwestionowane. Nadto, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, okoliczność, że obok działalności gospodarczej Skarżąca wykonuje także zadania związane z obronnością, nie oznacza, że spornych gruntów nie można uznać za związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W skardze podniesiono także zarzut braku skuteczności doręczenia Spółce postanowienia z dnia [...] czerwca 2021 r. o wszczęciu postępowania podatkowego w przedmiocie określenia [...] S.A. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. oraz decyzji organu pierwszej instancji, z uwagi na doręczenie ich osobom - A. S. i A. W., będącymi pełnomocnikami w innej sprawie, tj. będących umocowanymi jedynie do złożenia korekt deklaracji DN-1. Należy zauważyć, że z pisma Spółki z dnia [...] kwietnia 2021 r. (por. zał. 1 akt admin.) wynika, że oprócz korekt deklaracji za lata 2016-2021, zostały do niego załączone pełnomocnictwa szczególne dla A. S. i A. W., z których wynika (co sądowi znane jest z akt innych spraw, jak np. ze sprawy o sygn. akt I SA/Bd 33/23), że są oni umocowani do reprezentowania [...] S.A. w sprawach związanych z podatkiem od nieruchomości, rolnym i leśnym oraz o wysokości opłat za gospodarowanie opłatami komunalnymi, korzystanie ze środowiska, w tym podpisywanie i skłanianie korekt deklaracji, składanie wyjaśnień i wniosków oraz uzupełnianie brakujących dokumentów. Powyższe oznaczałoby, że wymienione osoby nie zostały tylko umocowane do złożenia korekt deklaracji DN-1, a mogą one także one reprezentować Spółkę w sprawach związanych z podatkiem od nieruchomości. Jednakże notarialne odpisy tych pełnomocnictw nie znajdują się w aktach sprawy. [...] jednak zgodnie z art. 138e § 1, 3 i 4 Ordynacji podatkowej pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego. Jeżeli zostało ono (podobnie jak zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu) udzielone na piśmie i gdy zostało utrwalone w postaci papierowej według wzoru określonego, składa się je do akt sprawy w oryginale lub notarialnie poświadczonym odpisie. Pełnomocnik może również okazać oryginał lub notarialnie poświadczony odpis pełnomocnictwa szczególnego (zawiadomienia, odwołania lub wypowiedzenia, o których wyżej mowa) w celu sporządzenia przez organ podatkowy jego urzędowego odpisu i dołączenia do akt sprawy.
Jak wyżej wskazano Sądowi znana jest okoliczność udzielenia stosownego pełnomocnictwa A. S. oraz A. W.. W aktach sprawy o sygn. akt I SA/Bd 33/23 znajdują się poświadczone notarialnie odpisy pełnomocnictw. Wprawdzie brak powyższych pełnomocnictw procesowych w aktach rozpoznawanej sprawy może stanowić uchybienie, na które Skarżąca konsekwentnie wskazuje w odwołaniu oraz w skardze, to analizy wymaga kwestia jego wpływu na wynik sprawy. Podkreślić trzeba w świetle treści powołanego wyżej pisma Spółki z dnia [...] kwietnia 2021 r. (w szczególności biorąc pod uwagę powiązanie także korekty deklaracji za 2021 r. z przedłożonymi notarialnymi odpisami pełnomocnictw) wynika, że przedstawienie notarialnie poświadczonych odpisów pełnomocnictw w załączeniu do pisma dotyczącego wszystkich 6-ciu lat podatkowych (2016-2021) może wskazywać na formę okazania w powyższy sposób tych odpisów, o której mowa w art. 138e § 4 Ordynacji podatkowej. Wniosek taki znajduje potwierdzenie przy uwzględnieniu faktu bieżącego reagowania przez Spółkę na – zawierającą szereg wezwań organu do przedstawienia wyjaśnień i dokumentów – korespondencję kierowaną do niej przez organ podatkowy I instancji. Okoliczność ta wymaga jednak dokonania dodatkowych ustaleń w tym zakresie w ponownie prowadzonym postępowaniu przez organ, względnie ustalenia czy organ I instancji sporządził urzędowe odpisy pełnomocnictw w sposób przewidziany w art. 138e § 4 Ordynacji podatkowej, a nie dołączył ich do akt niniejszej sprawy.
Powyższe pozwoli na ustalenie co do prawidłowości doręczania A. S. oraz A. W. postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego i decyzji organu pierwszej instancji było skuteczne. Należy przy tym zauważyć, że z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby Spółka w istocie rzeczy była pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu i ochrony swoich interesów, gdyż niezależnie od wspomnianych wyżej okoliczności związanych z przebiegiem postępowania przed organem I instancji, to mając na uwadze fakt doręczenia decyzji tego organu (w dniu [...] czerwca 2022 r.), należy odnotować, że odwołanie zostało wniesione przez pełnomocnika Spółki ustanowionego przed organem odwoławczym w dniu [...] czerwca 2022 r., czyli przed upływem połowy przysługującego jej 14-dniowego terminu, o którym została pouczona.
Nie można podzielić stanowiska strony co do doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego i decyzji organu pierwszej instancji na niewłaściwy adres, tj. na adres Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w G., zamiast na adres Spółki w W.. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo kierował korespondencję do Spółki na pierwszy ze wskazanych adresów, bowiem adres ten był wskazywany każdorazowo w pismach przesyłanych przez Skarżącą do organu. Nadto z treści tych pism wynika, że były one sporządzane w Oddziale w G., w którym też zatrudnieni są podpisujący się pod tymi pismami wyżej wymienieni pełnomocnicy Spółki (A. S. jako p.o. Dyrektor Oddziału, A. W. jako Zastępca Dyrektora Oddziału). Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że Spółka odbierała każdorazowo korespondencję pod adresem w G. i udzielała odpowiedzi na wezwania organu.
Chybione są też zarzuty naruszenia art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., ponieważ organ w ogóle tych przepisów nie stosował.
Końcowo należy wskazać, że stanowisko Sądu, co do meritum, jest zbieżne z rozstrzygnięciami, jakie zapadły w podobnych sprawach dotyczących Skarżącej (np. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3205/21; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 148/22; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 422/21; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 379/22; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1193/22).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi (2.000 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (500 zł). Należne pełnomocnikowi, na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265), wynagrodzenie miarkowano, na podstawie art. 206 p.p.s.a., i przyznano w wysokości [...] zł. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że obniżenie wynagrodzenia jest uzasadnione, albowiem niniejsza sprawa jest jedną z kilku spraw zawisłych przed tut. Sądem o analogicznym stanie faktycznym i prawnym, a wniesione przez pełnomocnika pisma procesowe są w swej istocie identycznej treści. Pełne wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego natomiast przyznano w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 34/23.
J. Ziołek T. Wójcik U. Wiśniewska