I SA/Bd 356/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę spółki L. S.A. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymującą w mocy obowiązek zapłaty podatku VAT z tytułu wystawienia nierzetelnych faktur, uznając, że ryzyko uszczuplenia dochodów podatkowych nie zostało wyeliminowane.
Spółka L. S.A. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nakładającą obowiązek zapłaty podatku VAT z tytułu wystawienia nierzetelnych faktur na rzecz 4F. sp. z o.o. w 2015 roku, powołując się na art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Spółka argumentowała, że podjęła kroki w celu skorygowania błędów i nie powinno się jej obciążać obowiązkiem zapłaty podatku, gdy ryzyko uszczuplenia dochodów budżetowych zostało wyeliminowane. Sąd uznał jednak, że stan faktyczny przyjęty przez organy był prawidłowy, a ryzyko nadużyć podatkowych nie zostało wyeliminowane przez działania podatnika, co uzasadnia zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę spółki L. S.A. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji nakładającą na spółkę obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług z tytułu wystawienia nierzetelnych faktur na rzecz 4F. sp. z o.o. w miesiącach sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2015 roku, zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Spółka kwestionowała zastosowanie tego przepisu, twierdząc, że podjęła działania zmierzające do unieważnienia tych faktur i wystawienia faktur korygujących po przeprowadzeniu wewnętrznego audytu. Argumentowała, że organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności i że nie można jednocześnie stosować sankcji z art. 108 ust. 1 u.p.t.u. oraz nie korygować podstawy opodatkowania, co prowadziłoby do podwójnego opodatkowania. Sąd uznał jednak, że stan faktyczny przyjęty przez organy był prawidłowy. Podkreślił, że obowiązek zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. wynika z samego faktu wystawienia faktury, ma charakter prewencyjny i sankcyjny, a ryzyko uszczuplenia dochodów podatkowych nie zostało wyeliminowane przez działania podatnika. Wskazano, że kontrahent spółki, 4F. sp. z o.o., nie złożył korekt deklaracji, odmówił przyjęcia korekt faktur, żądał zwrotu podatku na podstawie pierwotnych faktur, a postępowanie wobec niego nie zostało zakończone. Sąd stwierdził, że działania podatnika powinny mieć charakter prewencyjny i nastąpić przed skorzystaniem z prawa do odliczenia przez kontrahenta, co w tej sprawie nie miało miejsca. W związku z tym, skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT jest uzasadnione, jeśli ryzyko uszczuplenia dochodów podatkowych nie zostało wyeliminowane przez działania podatnika.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązek zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. wynika z samego faktu wystawienia faktury i ma charakter prewencyjny oraz sankcyjny. Ryzyko uszczuplenia dochodów podatkowych nie zostało wyeliminowane przez działania podatnika, ponieważ kontrahent nie złożył korekt deklaracji, odmówił przyjęcia korekt faktur, a postępowanie wobec niego nie zostało zakończone. Działania podatnika powinny mieć charakter prewencyjny i nastąpić przed skorzystaniem z prawa do odliczenia przez kontrahenta.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.p.t.u. art. 108 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 29a § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podstawa opodatkowania, stanowiąca obrót, nie jest związana z obowiązkiem zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u.
u.p.t.u. art. 99 § 12
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
O.p. art. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 21 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ryzyko uszczuplenia dochodów podatkowych nie zostało wyeliminowane przez działania podatnika. Obowiązek zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. wynika z samego faktu wystawienia faktury. Działania podatnika powinny mieć charakter prewencyjny i nastąpić przed skorzystaniem z prawa do odliczenia przez kontrahenta.
Odrzucone argumenty
Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności. Organ powinien był jednocześnie skorygować podstawę opodatkowania na podstawie art. 99 ust. 12 u.p.t.u. Zastosowanie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. jest nieuzasadnione, gdy ryzyko uszczupleń budżetowych zostało wyeliminowane przez organy podatkowe. Działania spółki oraz organów podatkowych wyeliminowały ryzyko obniżenia wpływów z tytułu VAT.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek zapłaty podatku w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. nie jest związany z czynnościami opodatkowanymi, których wartość określa obrót Jest to przepis o charakterze prewencyjnym, albowiem ma on przeciwdziałać wprowadzaniu do obiegu nierzetelnych faktur Z drugiej strony jest to przepis mający charakter sankcji sprzeczne z zasadą neutralności i proporcjonalności byłoby nałożenie na podatnika obowiązku zapłaty na tej podstawie podatku, jeżeli podatnik w odpowiednim czasie wyeliminował ryzyko nadużyć podatkowych to działania podatnika, a nie organów podatkowych, powinny wyeliminować zagrożenie uszczuplenia dochodów podatkowych Te działania, zmierzające do zapobieżenia uszczupleniem podatkowym, powinny mieć charakter prewencyjny, a więc muszą nastąpić przed skorzystaniem z prawa do odliczenia przez kontrahenta.
Skład orzekający
Urszula Wiśniewska
przewodniczący
Halina Adamczewska-Wasilewicz
członek
Mirella Łent
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT w kontekście nierzetelnych faktur, działań korygujących podatnika i eliminacji ryzyka uszczuplenia dochodów podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której ryzyko nadużyć nie zostało skutecznie wyeliminowane przez podatnika przed skorzystaniem z prawa do odliczenia przez kontrahenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nierzetelnych faktur i odpowiedzialności podatkowej, a także pokazuje, jak sąd interpretuje obowiązek eliminacji ryzyka nadużyć podatkowych przez samego podatnika.
“Puste faktury i VAT: Kiedy korekta nie wystarczy, by uniknąć zapłaty podatku?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 356/18 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2018-10-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-05-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Halina Adamczewska-Wasilewicz Mirella Łent /sprawozdawca/ Urszula Wiśniewska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 2041/19 - Wyrok NSA z 2023-03-30 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 108 ust. 1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018r. sprawy ze skargi L. S.A. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] [...]. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2015r. oddala skargę Uzasadnienie W następstwie przeprowadzonego postępowania Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w G. decyzją z dnia [...]. określił L. S.A. w G. w części dotyczącej nierzetelnych faktur wystawionych na rzecz 4F. sp. z o.o. z siedzibą w G. obowiązek zapłaty podatku, wynikającego z faktur wystawionych w trybie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej "u.p.t.u."), w miesiącu sierpniu, wrześniu, listopadzie i grudniu 2015 r. W wyniku złożonego przez stronę odwołania, w którym strona zakwestionowała zastosowanie w sprawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., zaskarżoną decyzją z dnia [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania. Podał, że spółka wystawiła w miesiącach sierpniu, wrześniu, listopadzie i grudniu 2015 r. na rzecz 4F. sp. z o.o. 4 faktury dotyczące maszyn do przerobu i pakowania ryb oraz 5 faktur dotyczące sprzedaży łososia norweskiego. Wskazano, że Spółka rozliczyła korekty faktur w deklaracji za czerwiec 2016r., co było przedmiotem badania w toku kontroli podatkowej i postępowania podatkowego prowadzonych przez Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Skarbowego w B.. Organ ten uznał korektę deklaracji za bezskuteczną oraz odmówił rozliczenia spornych transakcji. Wskazano ponadto, że Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w G. w oparciu o powołane wiadomości e-mail wuznał, że celem wykazanych transakcji było: rozliczenie strat podatkowych L. S.A., bez przeprowadzenia transakcji, straty zostałyby utracone, wpływanie na wskaźniki finansowe i możliwość zachowania covenantów przez L., odzwierciedlenie wartości maszyn w księgach korzystającego, tym samym ułatwiając dalsze rozmowy z instytucjami finansowymi. Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją skarżącej o braku konieczności zastosowania w sprawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., z uwagi na brak ryzyka uszczuplenia dochodów podatkowych. W tym kontekście organ podniósł, że 4F. sp. z o.o. z siedzibą w G. nie złożyła korekt deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące listopad 2015r., grudzień 2015r. i styczeń 2016r., w deklaracjach od czerwca 2016r. do [...]. nie uwzględniono korekt faktur wystawionych przez skarżącą, zaś w dniu [...]. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. wykreślił 4F. sp. z o.o. z rejestru czynnych podatników podatku od towarów i usług. Ustalono, że 4F. sp. z o.o. odmówiła przyjęcia korekt faktur wystawionych przez Spółkę, obniżyła podatek należny o zawarty w tych fakturach podatek naliczony, żądając jednocześnie zwrotu różnicy podatku będącej skutkiem odliczenia faktur w łącznej kwocie 3.813.729,00 zł oraz odliczyła podatek naliczony wynikający z przedmiotowych faktur i pomniejszyła podatek należny zanim skarżąca wystawiła faktury korygujące. Ponadto, organ zauważył, że Spółka poinformowała urząd skarbowy o wynikach audytu w dniu [...]., czyli już po wszczęciu przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. postępowania wobec 4F. sp. z o.o., które miało miejsce w dniu [...]., o czym Spółka wiedziała ze względu na wcześniejszą wymianę wiadomości e-mail z R. W.. Zwrócono również uwagę na fakt, że w wyniku złożenia przez Spółkę korekt deklaracji za czerwiec 2016r., w której wykazano dużą kwotę do zwrotu dwa podmioty żądają zwrotu podatku jednocześnie z tytułu korekty i faktur pierwotnych. W konsekwencji w ocenie organów podatkowych ryzyko uszczuplenia dochodów podatkowych nie zostało usunięte. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że nie występuje realne ryzyko jakiegokolwiek obniżenia wpływów z tytułu podatku od towarów i usług, gdyż spółce 4F. skutecznie odmówiono zwrotu różnicy podatku, co prowadzi do wzbogacenia Skarbu Państwa. Wskazano, że 4F. sp. z o.o. wystąpiła o zwrot podatku na podstawie kwestionowanych pierwotnych faktur w łącznej kwocie 3.813.729,00 zł, a skarżąca wykazała dużą kwotę do zwrotu na podstawie korekty deklaracji za czerwiec 2016r. Trudno zatem wywodzić z tego faktu bezpodstawne wzbogacenie Skarbu Państwa, gdy ewidentnie jest on zagrożony podwójną stratą. Dodatkowo organ wskazał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G. uchylił w całości decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia [...]. wydaną dla 4F. sp. z o.o. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. W konsekwencji w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na obecnym etapie ryzyko nadużycia nie zostało wyeliminowane, zatem dopóki realne ryzyko uszczuplenia należności budżetowych istnieje, organ jest obowiązany do stosowania art. 108 ust. 1 u.p.t.u. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie: przepisów art. 4, 5, 6, art. 21 § 1, § 3, § 5, art. 120, 121, 127 oraz art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017r. poz. 201) w związku z przepisem art. 5, art. 99 ust. 12 oraz art. 108 ust. 1 u.p.t.u. W uzasadnieniu strona podniosła, że organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania określoną w przepisie art. 127 O.p., gdyż dokonał jedynie kontroli decyzji organu pierwszej instancji i pominął przy rozpoznaniu sprawy przepisy art. 4, 5 oraz 21 § 1 O.p. w związku z przepisami art. 5 oraz art. 99 ust. 12 u.p.t.u. w zakresie sposobu powstawania zobowiązań podatkowych, które organ zobowiązany był z mocy prawa zastosować w powyższej sprawie. Zdaniem skarżącej organ drugiej instancji nie może jedynie odwoływać się do przepisów prawa wskazanych przez organ pierwszej instancji, lecz zgodnie z zasadą dwuinstancyjności rozpoznać sprawę od nowa z zastosowaniem wszystkich przepisów prawa mogących mieć w tej sprawie zastosowanie. Ponadto zdaniem strony biorąc pod uwagę przepisy prawa dotyczące sposobu powstawania zobowiązań podatkowych organ drugiej instancji zobowiązany był w przypadku uznania określonych zdarzeń za nierzeczywiste i orzeczenia w stosunku do dokumentujących je faktur sankcji na podstawie przepisu art. 108 ust. 1 u.p.t.u., wyeliminować w tej samej decyzji na podstawie przepisu art. 99 ust. 12 u.p.t.u. wcześniej zadeklarowany przez podatnika podatek należny z tych czynności i faktur za poszczególne miesiące 2015r. W ocenie spółki istnieją dwa zasadnicze sposoby powstawania zobowiązań podatkowych, tj. w wyniku zaistnienia określonego zdarzenia i jego zadeklarowania przez podatnika lub w wyniku wydania decyzji przez organ. Te dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych wykluczają się wzajemnie, gdyż nie może być tak, że określone zdarzenie kwalifikuje się jako nie odzwierciedlające faktycznych zdarzeń gospodarczych, tzn. że w tym konkretnym przypadku dostawa towaru nie miała faktycznie miejsca a jednocześnie nie koryguje się w tym zakresie podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług i wymierza sankcyjny podatek z art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Takie działanie prowadzi do podwójnego opodatkowania tego samego zdarzenia gospodarczego. Skarżąca stoi na stanowisku, że organy podatkowe, stosując przepis art. 108 u.p.t.u., powinny każdorazowo kierować się przesłanką możliwości wystąpienia ryzyka uszczuplenia należności na rzecz Skarbu Państwa. W przypadku braku wystąpienia takiej przesłanki powinny one, co do zasady odstąpić od realizacji obowiązków wynikających z tego przepisu. Strona od początku postępowania twierdziła, że szereg transakcji przeprowadzonych z 4F. Sp. z o.o. w 2015 i pierwszej połowie 2016r. ma fikcyjny charakter, co wynikało z wewnętrznego audytu, przeprowadzonego w kwietniu i maju 2016r., po przejęciu kontroli nad spółką po dniu [...]. (rezygnacja R. Wijaty) - w związku z czym spółka podjęła działania zmierzające do ich unieważnienia i wystawienia faktur korygujących. Działanie takie zgodne jest z poglądami orzecznictwa a tzw. "puste faktury" podlegają prawu korekty, co spółka uczyniła w postępowaniu prowadzonym przed Naczelnikiem Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Skarbowego w B.. Postępowanie jest na etapie sądowej kontroli decyzji. Zdaniem strony nie można pominąć faktu, badając należytą staranność po stronie wystawcy faktur korygujących, tj. L. S.A., że po uzyskaniu wiedzy co do nierzeczywistych transakcji gospodarczych przeprowadzonych przez poprzedni Zarząd - pismem z dnia [...] obecny Zarząd spółki zawiadomił organ podatkowy właściwy dla 4F. Sp. z o.o., tj. Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G., że uznał transakcje dotyczące sprzedaży maszyn, surowca oraz wyrobów gotowych przeprowadzone z 4F. Sp. z o.o. w roku 2015 oraz 2016 za nieodzwierciedlające faktycznych zdarzeń gospodarczych i dokonał korekty wszystkich wystawionych wcześniej faktur. W konsekwencji zdaniem strony można uznać, że poinformowała ona organy podatkowe właściwe dla 4F. Sp. z o.o. o nadużyciach w bardzo krótkim czasie jednego miesiąca od przejęcia kontroli, co biorąc pod uwagę zaistniałą sytuację (braki w dokumentacji, brak osób odpowiedzialnych za sprawy finansowe oraz księgowe, brak kontaktu z byłym Zarządem, ilość operacji gospodarczych dokonywanych przez L. S.A. co związane jest z ilością dokumentów do weryfikacji) z całą pewnością spełnia kryteria "odpowiedniego czasu" oraz należytej staranności ze strony Spółki, co z kolei umożliwia Spółce dokonanie korekt błędnie wystawionych faktur. W ocenie skarżącej w wyniku działań spółki a także samych organów podatkowych w przedmiotowej sprawie nie występuje realne ryzyko jakiegokolwiek obniżenia wpływów z tytułu podatku od towarów i usług, gdyż spółce 4F. skutecznie odmówiono zwrotu różnicy podatku, co z kolei udaremniło jej prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornych faktur - tym samym zastosowanie przepisu art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w stosunku do strony jest nieuzasadnione, narusza wykładnię tego przepisu z uwzględnieniem orzecznictwa i prowadzi w istocie do wzbogacenia Skarbu Państwa. Strona wskazała, że z jednej strony w niniejszym postępowaniu organ odwoławczy twierdzi, że transakcje są fikcyjne, a z drugiej jako argument potwierdzający brak wyalienowania w całości ryzyka podatkowego wskazuje fakt, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G. uchylił w całości decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia [...]. wydaną dla 4F. sp. z o. o. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Twierdzenie to wydaje się być wewnętrznie sprzeczne skoro w jednym postępowaniu po stronie wystawcy faktur na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego bezopornie organ drugiej instancji kwalifikuje określone zdarzenia jako fikcyjne to trudno sobie wyobrazić powód dla którego inny organ drugiej instancji u odbiorcy tych faktur widzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części - co ostatecznie prowadzi organ do konkluzji, że na obecnym etapie ryzyko nadużycia nie zostało wyeliminowane. Spółka uznała za niezrozumiałe argumenty organu odwoławczego o braku wyalienowania w całości ryzyka podatkowego, skoro organy do tych samych transakcji w stosunku do wystawcy oraz odbiorcy faktur stosują inną miarę i to co jest jednoznaczne w niniejszym postępowaniu - w postępowaniu w stosunku do 4F. Sp. z o.o. wymaga ustaleń w zakresie stanu faktycznego w znacznym rozmiarze, chociaż postępowania w pierwszej instancji prowadził ten sam organ i stosował podobne uzasadnienie decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...]. strona uzupełniła zarzuty o naruszenie art. 29 a u.p.t.u. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066 - t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 – t.j., dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył. Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu. Poza sporem pozostaje to, że spółka w badanych okresach wystawiła na rzecz 4F. sp. z o.o. faktury objęte sporem. Bezspornym był mechanizm i chęć ujawnienia przez skarżącą nierzetelności faktur wystawionych na rzecz 4F. sp. z o.o. oraz okoliczność, że w okresie od dnia [...]. do rezygnacji w dniu [...] r. Prezesem Zarządu Spółki był R. W., natomiast Prezesem Zarządu i głównym udziałowcem 4F. sp. z o.o. była M. Ł., jak ustaliły organy, konkubina R. W.. N. zarząd po uzyskaniu informacji o wystawianiu tego typu faktur, podjął kroki w celu wyjaśnienia i naprawienia sytuacji. Jednocześnie z urzędu wiadomym jest to, że tut. Sąd w wyroku z [...]., I SA/Bd 1054/17 oceniał możliwość dokonania rozliczenia korekt tych faktur w miesiącu czerwcu 2016r. Jak oświadczono na rozprawie, skarżąca rozważa możliwości dokonania takiego rozliczenia za wrzesień 2016r. Przede wszystkim należy stwierdzić, że postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych ma na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego w kontekście określonej normy materialnego prawa podatkowego. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zasadności zastosowania przez organ pierwszej instancji przepisu art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej "u.p.t.u.") i zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. WSA jest związany tak zakreślonymi granicami sprawy. Z tego przepisu wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy. W tym znaczeniu przedmiot postępowania przed sądem administracyjnym wyznaczony jest zakresem stosunku administracyjnego, tj. jego elementami podmiotowymi oraz przedmiotowymi: podstawą faktyczną i prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z 5 września 2018r., I FSK 1892/16). W sprawie niewątpliwie granice sprawy zostały zakreślone przez decyzję wydaną w trybie art. 108 u.p.t.u., a z żadnego przepisu prawa nie wynika, że takie orzeczenie powinno być połączone z kontrolą prawidłowości deklaracji podatkowej, jaka została złożona przez podatnika za okres, w którym ujęto wystawione faktury. Zatem zarzuty oparte o brak odniesienia się do podstawy opodatkowania i jej skorygowania (art. 5 oraz art. 29a i 99 ust. 12 u.p.t.u. są niezasadne). Nie zmienia tego treść przywołanych wyroków sądów administracyjnych w tym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 28 stycznia 2016r., I SA/Sz 1073/15. Skarżąca na ich podstawie wyciąga błędne wnioski, gdyż nie dostrzega wyraźnego rozróżnienia, jakie zostało tam dokonane. Sądy rozróżniają rozliczenie podatku w deklaracji i z art. 108 ust. 1 u.p.t.u., wskazując na wzajemne wykluczenie się tych dwu sytuacji. Błędem jest rozliczenie pustych faktur w deklaracji, ale w sprawie błąd ten obarcza podatnika. Ustawodawca przewiduje możliwość jego korekty pod pewnymi warunkami. Zatem nie można oczekiwać, że błędne ujęcie pustych faktur w rozliczeniu przez podatnika, zwolni go z obowiązku, o jakim mowa w art. 108 u.p.t.u. Zgodnie z art. 108 ust. 1 u.p.t.u., w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Mając na uwadze stanowisko skarżącego, należy wyjaśnić, że w przeciwieństwie do zobowiązania podatkowego, obowiązek uiszczenia podatku na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. nie jest związany z czynnościami opodatkowanymi, których wartość określa obrót, stanowiący zgodnie z art. 29a ust. 1 u.p.t.u. podstawę opodatkowania. Obowiązek zapłaty podatku w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. wynika wyłącznie z faktu wystawienia faktury (w tym "pustej faktury"). Jest to przepis o charakterze prewencyjnym, albowiem ma on przeciwdziałać wprowadzaniu do obiegu nierzetelnych faktur, z których nieuczciwi przedsiębiorcy mogliby wywodzić prawo do odliczenia. Z drugiej strony jest to przepis mający charakter sankcji, gdyż obowiązek zapłaty kwoty wykazanej w fakturze stanowi dolegliwość finansową dla podmiotów zajmujących się tego typu praktykami (por. wyrok NSA z 31 maja 2017r., I FSK 1824/15). Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego art. 203 Dyrektywy 2006/112/WE wynika, że sprzeczne z zasadą neutralności i proporcjonalności byłoby nałożenie na podatnika obowiązku zapłaty na tej podstawie podatku, jeżeli podatnik w odpowiednim czasie wyeliminował ryzyko nadużyć podatkowych poprzez np. pozbawienie odbiorcy faktury możliwości odliczenia podatku VAT naliczonego (vide sprawa C-138/12). Jednak rację ma organ uznając, że takie ryzyko nie zostało wyeliminowane. Jak ustalono, 4F. sp. z o.o. nie złożyła korekt deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące listopad 2015 r., grudzień 2015 r. i styczeń 2016 r., w deklaracjach od czerwca 2016 r. do [...] r. nie uwzględniono korekt faktur wystawionych przez Spółkę, zaś w dniu [...]. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. wykreślił 4F. sp. z o.o. z rejestru czynnych podatników podatku od towarów i usług. Spółka 4F. odmówiła przyjęcia korekt faktur wystawionych przez Spółkę, obniżyła podatek należny o zawarty w tych fakturach podatek naliczony, żądając jednocześnie zwrotu różnicy podatku będącej skutkiem odliczenia faktur w łącznej kwocie 3 813 729,00 zł, odliczyła podatek naliczony wynikający z przedmiotowych faktur i pomniejszyła podatek należny zanim Spółka wystawiła faktury korygujące. Ponadto, jak zauważył organ, spółka poinformowała urząd skarbowy o wynikach audytu w dniu [...]., czyli już po wszczęciu przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. postępowania wobec 4F. sp. z o.o., które miało miejsce w dniu [...]., o czym Spółka wiedziała ze względu na wcześniejszą wymianę wiadomości e-mail z R. W.. Zwrócono również uwagę na fakt, że w wyniku złożenia przez spółkę korekt deklaracji za czerwiec 2016r., w której wykazano dużą kwotę do zwrotu dwa podmioty żądają zwrotu podatku jednocześnie z tytułu korekty i faktur pierwotnych. Ponadto 4F. sp. z o.o. wystąpiła o zwrot podatku na podstawie kwestionowanych pierwotnych faktur w łącznej kwocie 3 813 729,00 zł, a skarżąca wykazała dużą kwotę do zwrotu na podstawie korekty deklaracji za czerwiec 2016r. W dniu [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił w całości decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]. wydaną dla 4F. sp. z o.o. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Ostatecznie WSA przyjął, że skarżąca dystansując się do działań dawnego zarządu, bezzasadnie przekierowuje odpowiedzialność za nieprawidłowe rozliczenie podatku, jakie doprowadziło do uszczuplenia przychodów Skarbu Państwa i pomija to, że ustawodawca podatkowy nie przewiduje tego typu sytuacji, jako zwalniającej z obowiązku, o jakim mowa w art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Prawo podatkowe odnosi się do okoliczności wystawienia faktury i możliwości wystąpienia ryzyka nadużyć podatkowych. Spółka wystawiła i wprowadziła do obrotu puste faktury, które stanowiły podstawę dalszego rozliczenia VAT i niebezpieczeństwo z tym związane nie zostało w żaden sposób wyeliminowane. Organ bezspornie wykazał okoliczności faktyczne, które na to wskazują i wywiódł na ich podstawie trafne wnioski. Odnosząc się w szczególności do argumentacji skarżącej, iż ryzyko uszczupleń budżetowych zostało w stanie faktycznym sprawy wyeliminowane przez organy podatkowe, które wydały wobec kontrahenta skarżącej decyzję wymiarową, kwestionując prawo tych podmiotów do odliczenia podatku naliczonego na podstawie faktur wystawionych przez Skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że - jak przyjmuje się w orzecznictwie - to działania podatnika, a nie organów podatkowych, powinny wyeliminować zagrożenie uszczuplenia dochodów podatkowych. Te działania, zmierzające do zapobieżenia uszczupleniem podatkowym, powinny mieć charakter prewencyjny, a więc muszą nastąpić przed skorzystaniem z prawa do odliczenia przez kontrahenta. (por. wyrok NSA z 3 lipca 2018r., I FSK 1944/16 i przywołane tam orzecznictwo). Rozważając powyższe, tj. odpowiedni czas, działanie podatnika, a nie organu podatkowego oraz fakt, że postępowanie podatkowe wobec kontrahenta nie zostało zakończone; WSA doszedł do przekonania, że w obecnie rozpoznawanej sprawie nie zostało wyeliminowane ryzyko nadużyć, jakie ma wpływ na zastosowanie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Mając powyższe na względzie oraz stosownie do art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. H. Adamczewska – Wasilewicz U. Wiśniewska M. Łent
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI