I SA/BD 351/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2025-11-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjnekoszty egzekucyjnezwrot kosztówdoręczenieupomnienie WSAuchylenie postanowieniaprawo administracyjne

WSA uchylił postanowienia odmawiające zwrotu kosztów egzekucyjnych z powodu wadliwego doręczenia upomnienia.

Skarżący domagał się zwrotu kosztów egzekucyjnych, twierdząc, że postępowanie zostało wszczęte niezgodnie z prawem z powodu wadliwego doręczenia upomnienia. Organy egzekucyjne odmówiły zwrotu, uznając doręczenie za skuteczne. Sąd administracyjny uchylił postanowienia organów, stwierdzając, że zarzut braku doręczenia upomnienia nie został należycie rozpoznany, co narusza przepisy k.p.a. i u.p.e.a.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych, które zostały wyegzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zaległość z tytułu nieuiszczonych kosztów upomnienia. Skarżący podnosił, że nie otrzymał upomnienia, a zatem postępowanie egzekucyjne było niezgodne z prawem. Organy egzekucyjne odmówiły zwrotu kosztów, uznając doręczenie upomnienia za skuteczne w trybie zastępczym (art. 44 k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego. Sąd uznał, że zarzut braku doręczenia upomnienia nie został należycie rozpoznany przez organy administracji, a brak dowodów doręczenia upomnienia w aktach sprawy uniemożliwia kontrolę sądową. Sąd podkreślił, że wadliwe doręczenie upomnienia może stanowić podstawę do zwrotu kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64cd § 1 u.p.e.a., nawet jeśli nie prowadzi do umorzenia postępowania. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wadliwe doręczenie upomnienia, jako niezgodność z prawem wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest wystarczającą podstawą do zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami, nawet jeśli nie prowadzi do umorzenia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 64cd § 1 u.p.e.a. wymaga jedynie stwierdzenia niezgodności z prawem wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a wadliwe doręczenie upomnienia jest taką niezgodnością. Przykład umorzenia postępowania jest tylko jednym z możliwych przypadków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.p.e.a. art. 64cd § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 64c § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut wadliwego doręczenia upomnienia, który nie został należycie rozpoznany przez organy. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących zbierania i oceny materiału dowodowego.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów o prawidłowości doręczenia upomnienia w trybie art. 44 k.p.a. Argumenty organów o braku podstaw do zwrotu kosztów egzekucyjnych, ponieważ postępowanie było zgodne z prawem.

Godne uwagi sformułowania

podstawą zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest każda (jakakolwiek) niezgodność z prawem dotycząca wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie budzi zatem wątpliwości, że przedmiotem rozpoznania był wyłącznie zarzut nieistnienia obowiązku bez wyraźnego i jednoznacznego pisemnego potwierdzenia przez wnoszącego pismo, że zawiera ono wyłącznie zarzut nieistnienia obowiązku, nie było dopuszczalne przyjęcie, iż zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia nie został zgłoszony

Skład orzekający

Tomasz Wójcik

przewodniczący

Halina Adamczewska-Wasilewicz

członek

Joanna Ziołek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 64cd § 1 u.p.e.a. w kontekście wadliwego doręczenia upomnienia i jego wpływu na zwrot kosztów egzekucyjnych. Podkreślenie obowiązku organów administracji do wyczerpującego rozpoznania wszystkich zarzutów strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego doręczenia upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe dla prawidłowości postępowania egzekucyjnego jest właściwe doręczenie dokumentów, a błędy w tym zakresie mogą prowadzić do uchylenia decyzji i zwrotu kosztów. Jest to ważna lekcja dla zobowiązanych i organów.

Błąd w doręczeniu upomnienia kosztował organ administracji zwrot wyegzekwowanych pieniędzy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 351/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Joanna Ziołek /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 64cd par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz Asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2025 r. nr 0401-IEE1.7113.22.2025.2 w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Toruniu z dnia 3 marca 2025 r. nr 0417-SEE.7113.10.2025, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz M. D. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku M. D. (dalej także jako: "Skarżący") na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. tytułu wykonawczego z [...] r., obejmującego zaległość z tytułu nieuiszczonych kosztów upomnienia w kwocie należności głównej [...] zł. Celem wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego uznano za doręczone w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej także jako: "k.p.a.") w dniu [...] r. Bank realizując zajęcie rachunku bankowego, w dniu [...] r. przekazał kwotę [...]zł organowi egzekucyjnemu, którą zaspokojono egzekwowaną należność.
Skarżący wniósł do wierzyciela zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc nieistnienie obowiązku. W uzasadnieniu wskazał, że nie otrzymał upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku szczepień u syna, a zatem nie wiedział o konieczności poniesienia kosztów z nim związanych. Dodał, że wyegzekwowanie należności jest następstwem błędnego uznania przez wierzyciela istnienia obowiązku szczepień ochronnych.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. postanowieniem z [...] r. oddalił zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku. Wyjaśnił, że upomnienie zostało wysłane na adres zamieszkania Skarżącego figurujący w placówkach zdrowia i uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w dniu [...] r.
Pismem z [...] r. Skarżący złożył do organu egzekucyjnego wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi na podstawie art. 64cd § 1 w związku z art. 64c § 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132; dalej także jako: "u.p.e.a."). W uzasadnieniu wskazał, że wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. wyjaśnił, że Skarżący nie złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie z [...] r., nie została uchylona podstawa wystawienia tytułu wykonawczego, jak również nie zostało uchylone postanowienie w sprawie złożonego zarzutu.
Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i było prowadzone zgodnie z prawem, a w szczególności nie zachodziły przesłanki do jego umorzenia. Tym samym organ egzekucyjny nie znalazł podstaw do zwrotu kosztów egzekucyjnych.
Rozpoznając wniesione zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot do tego uprawniony, a także zawierał wszelkie wymagane elementy, o których mowa w art. 27 § 1 u.p.e.a. Stosownie do art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a., do wszczęcia egzekucji administracyjnej doszło z chwilą doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności dłużnikowi zajętej wierzytelności, które nastąpiło przed doręczeniem Skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego, tj. [...] r.
Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego doręczono Skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a., co dokumentuje potwierdzenie odbioru tej korespondencji. Skierowaną do Skarżącego i prawidłowo zaadresowaną przesyłkę pocztową awizowano [...] r. oraz pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym T. 7. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, pismo awizowano powtórnie [...] r. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a., pismo uznano za doręczone z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, tj. [...] r. Zwrócone do organu odwoławczego pismo pozostawiono w aktach sprawy. Zarzut dotyczący niedoręczenia odpisu tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę prowadzonej egzekucji organ uznał zatem za nieuzasadniony.
Dalej organ wyjaśnił, że okoliczność prowadzenia odrębnego postępowania egzekucyjnego w zakresie kosztów upomnienia, w sytuacji prowadzenia egzekucji głównego obowiązku o charakterze niepieniężnym nie świadczy o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. W tym postępowaniu, nieuiszczone koszty upomnienia stanowią obowiązek o charakterze pieniężnym i mogą być dochodzone w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez organ egzekucyjny właściwy dla obowiązków o charakterze pieniężnym. Zdaniem organu, skoro istnienie dochodzonego obowiązku nie zostało skutecznie zakwestionowane w postępowaniu w sprawie zarzutów, brak jest podstaw do stwierdzenia, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem.
Organ zauważył, że na żadnym etapie postępowania Skarżący nie uzyskał orzeczenia o niezgodności z prawem prowadzonej egzekucji. Nie przedłożył również żadnych dokumentów świadczących o tym, że w sprawie nastąpiło niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji.
Organ podzielił także stanowisko organu egzekucyjnego, że w chwili wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych nie wystąpiły również przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, świadczące o niedopuszczalności prowadzonej egzekucji administracyjnej, zarówno przedmiotowe, jak podmiotowe. Również wierzyciel nie potwierdził, aby w toku prowadzonego postępowania zapadło rozstrzygnięcie mające wpływ na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, bądź stwierdzające niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego.
Zatem, zdaniem organu, w sprawie nie wystąpiły okoliczności świadczące o tym, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodnie z prawem. Z tego powodu, za bezzasadne organ uznał zarzuty naruszenia art. 64 cd § 1 w zw. z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a., a wniosek o zwrot kosztów postępowania egzekucyjnego wraz z należnymi odsetkami za niemający uzasadnionych podstaw.
W złożonej do tut. Sądu skardze Skarżący zarzucił naruszenie
1) art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 44 § 4 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a, art. 110 § 1 k.p.a., art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 15 § 1 zd. 2 u.p.e.a. z uwagi na błędne wnioski jakie wyciągnął z analizy zgromadzonego materiału dowodowego, tj. przede wszystkim przez błędne założenie co do skuteczności doręczenia Skarżącemu upomnienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z [...] r., tytułu wykonawczego z [...] r. wystawionego przez wierzyciela oraz zawiadomienia z [...] r. o zajęciu rachunku w ramach tzw. doręczenia zastępczego, co musi prowadzić do uznania, że nie powstały dla Skarżącego żadne skutki materialnoprawne, ani procesowe, które byłyby następstwem prawidłowego doręczenia upomnienia (oraz tytułu wykonawczego i zawiadomienia), a tym samym Skarżący nie powinien być obciążony kosztami upomnienia oraz kosztami egzekucyjnymi;
2) art. 64cd § 1 w zw. z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. przez potwierdzenie zasadności niezastosowania tych przepisów przez organ pierwszej instancji (co oznacza w istocie podtrzymanie odmowy ich zastosowania w sprawie), co doprowadziło do:
- bezzasadnej odmowy zwrotu Skarżącemu kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi, naliczonych i pobranych od Skarżącego w zakończonej egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego;
a na płaszczyźnie proceduralnej (jako konsekwencji naruszenia art. 64cd § 1 w zw. z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a.)
- bezpodstawnego zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. i utrzymania w mocy postanowienia pierwszoinstancyjnego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynikało, że należało na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. uchylić to postanowienia w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy;
3) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. wobec lakonicznego uzasadnienia postanowienia, które to uzasadnienie w dużej mierze nie odnosi się do kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co tym bardziej sprawia, że ta jego cecha (zdawkowość) uniemożliwia weryfikację postanowienia pod kątem zgodności z prawem procesowym i materialnym, jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy;
4) art. 8 § 1 k.p.a, (zasada pogłębiania zaufania), gdyż organ odwoławczy nie odniósł się merytorycznie w postanowieniu do adekwatnego orzecznictwa sądowoadministracyjnego powołanego/cytowanego przez Skarżącego w zażaleniu z [...] r. i wydał rozstrzygnięcie na niekorzyść Skarżącego, co oznacza, że nie akceptuje tego orzecznictwa jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy;
5) art. 10 § 1 k.p.a. (zasada wysłuchania stron), gdyż organ odwoławczy nie umożliwił Skarżącemu wypowiedzenia się co do materiału dowodowego sprawy, jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia organu odwoławczego, uchylenie w całości postanowienia organu pierwszej instancji z jednoczesnym wskazaniem sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.).
Sporem w sprawie objęta jest zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r., utrzymującego
w mocy postanowienie z [...] r. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., którym to postanowieniem odmówiono zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...].
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Na wstępie podać należy, że wnioskiem z [...] r. Skarżący zwrócił się do organu egzekucyjnego o zwrot kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi, na podstawie art. 64cd § 1 u.p.e.a. w związku z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. Skarżący podnosi, że wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej. Zarzucił, że upomnienie wzywające do wykonania obowiązku szczepień u syna, nie zostało mu prawidłowo doręczone, zatem nie było podstawy prawnej do prowadzenia egzekucji kosztów upomnienia. Podkreślił, że niedopuszczalne jest wszczęcie odrębnego postępowania egzekucyjnego co do kosztów upomnienia, w oderwaniu od postępowania egzekucyjnego w sprawie głównego obowiązku o charakterze niepieniężnym. Z kolei organ utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające zwrotu kosztów egzekucyjnych podnosi, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem.
Z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego
w T. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżącego na podstawie wystawionego przez wierzyciela, tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. tytułu wykonawczego z [...] r., nr [...], obejmującego zaległość
z tytułu nieuiszczonych kosztów upomnienia w kwocie należności głównej [...] zł. Celem wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] r., nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego
i wkładu oszczędnościowego w [...] [...] S.A. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego uznano za doręczone - w trybie art. 44 k.p.a. – w dniu [...] r. Bank realizując zajęcie rachunku bankowego, [...] r. przekazał kwotę [...]zł organowi egzekucyjnemu, którą zaspokojono egzekwowaną należność. Dyrektor podał, że [...] r., za pośrednictwem organu egzekucyjnego, Skarżący wniósł do wierzyciela zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc nieistnienie obowiązku oraz wnosząc o jego umorzenie i zawieszenie. W uzasadnieniu wskazał, że nie otrzymał upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku szczepień u syna, a zatem nie wiedział o konieczności poniesienia kosztów z tym związanych. Podał, że wyegzekwowanie należności jest następstwem błędnego uznania przez wierzyciela istnienia obowiązku szczepień ochronnych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. postanowieniem z [...] r., nr [...] oddalił zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku. W uzasadnieniu wskazał, że upomnienie zostało wysłane na adres zamieszkania figurujący w placówkach zdrowia i uznane za doręczone [...] r. w trybie art. 44 k.p.a. W kwestii obowiązku szczepień ochronnych wyjaśnił, że są one wymagane dla każdego, kto przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ww. postanowienie z [...] r. w sprawie stało się ostateczne i prawomocne.
Mając na uwadze nakreślone granice sporu stwierdzić należy, że oceny sprawy należy dokonać z zastosowaniem normy prawnej wynikającej z art. 64cd § 1 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie przepis art. 64cd u.p.e.a. stanowił bowiem formalnoprawną podstawę orzekania przez organy obydwu instancji. Zgodnie z tym przepisem prawa, jeżeli po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi.
Prawidłowe zastosowanie art. 64cd § 1 u.p.e.a. wymaga zatem ustalenia w pierwszej kolejności czy wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne, bądź niezgodne z prawem.
Dokonując analizy brzmienia art. 64cd § 1 u.p.e.a. należy podkreślić, że podstawą (a zarazem obowiązkiem dla organu) zwrotu zobowiązanemu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest okoliczność, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Chodzi tutaj o wszelkie niezgodności z prawem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 2957/21). Natomiast ustawodawca jedynie po przecinku wymienia przykład takiej niezgodności, tj. "jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu". O tym, że jest to tylko jedna z możliwych niezgodności z prawem świadczy - umieszczony po przecinku - zwrot "w szczególności", który poprzedza wcześniej przywołany fragment.
W konsekwencji podkreślić należy, że podstawą zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest każda (jakakolwiek) niezgodność z prawem dotycząca wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, która zostanie ujawniona ("okaże się") po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 4 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 301/24). Zatem z brzmienia art. 64cd § 1 u.p.e.a. jasno wynika, że do zwrotu zobowiązanemu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami, nie jest konieczne umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jest to tylko jedna z możliwości (jeden z przypadków), będąca skutkiem faktu, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Jeśli jednak zostanie stwierdzona okoliczność wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego niezgodnie z prawem, która to wadliwość nie powoduje jednak równocześnie konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego, to nie oznacza wykluczenia obowiązku zastosowania art. 64cd § 1 u.p.e.a. Sam bowiem fakt, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, jest wystarczający - a zarazem zobowiązujący organ - do zwrotu zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowanych lub uzyskanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami. Natomiast umorzenie postępowania egzekucyjnego może być tylko jedną z możliwych (ale niekoniecznych) konsekwencji tego wadliwego (niezgodnego z prawem) wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że jako podstawę niezgodnego z prawem prowadzenia postępowania egzekucyjnego, Skarżący wskazuje na fakt, iż nie zostało mu doręczone upomnienie oraz stawia zarzut nieistnienia obowiązku.
Sąd zauważa, że organ w niniejszej sprawie powołuje się na postanowienie z [...] r., nr [...] wydane przez wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T.. Z sentencji tego postanowienia wynika, że organ "postanawia oddalić zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczący nieistnienia obowiązku" (k.17-18 akt administracyjnych). Nie budzi zatem wątpliwości, że przedmiotem rozpoznania był wyłącznie zarzut nieistnienia obowiązku. W aktach administracyjnych znajduje się pismo Skarżącego nazwane "Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej", w którym zgłoszono zarzut nieistnienia obowiązku. Zauważyć jednak należy, że z uzasadnienia tego pisma wprost wynika, iż strona kwestionuje także doręczenie upomnienia (k. 11 akt administracyjnych). Kwestia doręczenia upomnienia może natomiast być przedmiotem odrębnego zarzutu, tj. z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.
Zdaniem tut. Sądu bez wyraźnego i jednoznacznego pisemnego potwierdzenia przez wnoszącego pismo, że zawiera ono wyłącznie zarzut nieistnienia obowiązku, nie było dopuszczalne przyjęcie, iż zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia nie został zgłoszony. Wprawdzie w uzasadnieniu ww. postanowienia wierzyciel stwierdził, że upomnienie zostało doręczone w trybie art. 44 k.p.a., jednakże Sąd zauważa, że załatwienie zgłoszonego zarzutu powinno znaleźć odzwierciedlenie w sentencji postanowienia wierzyciela, a nie tylko w jego uzasadnieniu. Ponadto w aktach administracyjnych brak jest kserokopii upomnienia i dowodów jego doręczenia. W związku z tym przedwcześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przyjął, że wierzyciel wypowiedział się ostatecznie i prawomocnie w sprawie kwestionowania przez Skarżącego doręczenia upomnienia, a tym samym, iż postępowanie egzekucyjne było wszczęte i prowadzone zgodnie z prawem.
Organ zatem przyjmie, że ostatecznie rozpoznany został zarzut nieistnienia obowiązku, natomiast zarzut braku doręczenia upomnienia wymaga rozpoznania przez wierzyciela. W tej sytuacji organ obowiązany będzie zwrócić się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie drugiego zarzutu, tj. braku doręczenia upomnienia, chyba że wierzyciel wykaże, iż Skarżący wycofał ten zarzut. Wówczas jednak konieczne będzie włączenie do akt administracyjnych upomnienia i dowodów jego doręczenia Skarżącemu. Dopiero wówczas organ egzekucyjny ponownie wyda rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania zwrotu kosztów egzekucyjnych.
W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie wymyka się spod kontroli Sądu, a wskazane braki postępowania dowodowego naruszają regulacje art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać
i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z art. 80 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Przy ponownej ocenie wniosku Skarżącego dokonanej z uwzględnieniem powyższych uwag, organ egzekucyjny zobowiązany będzie podjąć stosowne działania, a następnie wydać przewidziane prawem rozstrzygnięcie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W związku z tym, że uchybienia wyżej wskazane dotyczą zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia z [...] r., zasadne stało się uchylenie obydwu postanowień.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę [...]zł stanowiącą równowartość poniesionego wpisu sądowego.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: [...]
J. Ziołek T. Wójcik H. Adamczewska - Wasilewicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI