I SA/Bd 350/06

I SA/Bd 350/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Dariusz Dudra
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Dariusz Dudra Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi Tobiasza P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
W dniu [...] 2005 r. Tobiasz P. złożył do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. "Wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego". Wniósł o przejęcie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na podstawie złożonego przez ojca - Jana P. w dniu [...] 2005 r. "Wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005". Tobiasz P. wniosek złożył wskazując na fakt przeniesienia przez rodziców Jana P. i Marię P. na jego rzecz gospodarstwa rolnego na podstawie umowy o dożywocie zawartej w dniu [...] 2005 r.
Decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. odmówił Tobiaszowi P. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organ wskazał, iż uchybiono 14-dniowemu terminowi do złożenia "Wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego" wynikającemu z art. 4. ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.).
Od decyzji organu I instancji Tobiasz P. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż będąc w dniu [...] 2005r. w Biurze Powiatowym w B. uzyskał błędną informację, co do osoby, która wniosek powinna złożyć oraz terminu jego złożenia. Podał, że złożył w dniu [...] 2005r. wniosek, który został zwrócony.
Decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji stwierdził, iż wydana przez Kierownika decyzja odmawiająca przyznania płatności odnosi się tylko do schematu pomocowego w zakresie płatności obszarowych, czyli schematu dotyczącego płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i nie rozstrzyga w zakresie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Przywołując treść art. 4. ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych organ odwoławczy wskazał, iż uchybiono 14-dniowemu terminowi - liczonemu od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego - do złożenia wniosku do Kierownika Biura Powiatowego Agencji o przyznanie płatności. W przypadku Tobiasza P. przeniesienie posiadania na jego rzecz nastąpiło w dniu [...] 2005 r., a złożenie "Wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego" miało miejsce w dniu [...] 2005 r., czyli w 21 dniu po trwałym przekazaniu gospodarstwa.
Organ stwierdził, iż wprawdzie uchybiono 14-dniowemu terminowi określonemu w w/w ustawie, lecz zachowano 35-dniowy termin - liczony od dnia przeniesienia posiadania całości gospodarstwa rolnego - zapisany w § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.). Zaznaczono, że rozstrzygnięcie o przyznaniu tej ostatniej płatności zostanie określone odrębną decyzją. Zatem w ocenie organu II instancji zarzut odwołującego, że uzyskał informację o złożeniu wniosku o przejęcie płatności w ciągu 30 dni mógł wynikać z utożsamienia go z terminem 35 dni na przekazanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Na decyzję organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż w dniu [...] 2005 r. zgłosił się w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. w celu załatwienia wszystkich formalności związanych z przepisaniem na niego przez rodziców gospodarstwa rolnego. Pracownik Biura nie był pewien, czy wystarczy wniosek złożony przez ojca Jana P., czy też skarżący powinien złożyć nowy wniosek. Ostatecznie skarżący złożył [...] 2005r. nowy wniosek, który jednak został zwrócony, gdyż pracownik uznał za nadal ważny wniosek ojca z dnia [...] 2005 r. Następnie po powrocie do domu skarżący otrzymał telefon z Biura, iż niezbędne jest złożenie nowego wniosku o dopłaty, co uczynił w dniu [...] 2005 r. mając na uwadze 30-dniowy termin podany przez pracownika Biura.
Skarżący podniósł, iż niezrozumiałe jest, dlaczego odpowiedź Biura nastąpiła dopiero po 7 miesiącach, tj. w dniu [..] 2006 r., jeśli termin nie został dotrzymany.
Uważa przedstawiane przez Agencję zarzuty za nieprawdziwe stwierdzając, że winę ponosi pracownik Biura, gdyż nie wiedział, jak tę sprawę załatwić oraz podał skarżącemu nieprawdziwe informacje. Podniósł, iż w związku z niekompetencją pracownika pozbawiono go dopłaty około 9.000 zł, co stanowi dla niego bardzo dużą stratę.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [..] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. W sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Dlatego też, zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego.
Skarżącemu odmówiono przyznania płatności naliczonych na podstawie "Wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów lub przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005".
Powodem odmowy było niezachowanie 14-dniowego terminu, wynikającego z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.
Z powołanego unormowania przede wszystkim wynika uprawnienie do przejęcia płatności przez nabywcę posiadania gospodarstwa rolnego, o którą wystąpił pierwotny posiadacz tego gospodarstwa. Przy zachowaniu warunków określonych w ustawie nowy posiadacz wstępuje w prawa i obowiązki zbywcy związane z toczącym się postępowaniem o przyznanie płatności. Podstawowym warunkiem przejęcia płatności jest złożenie wniosku w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego do Kierownika Biura Powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że rodzice darowali skarżącemu gospodarstwo rolne w dniu [...] 2005 r. Według skarżącego, w dniu [...] 2005 r. udał się do organu I instancji w celu uregulowania spraw "związanych z przekazaniem gospodarstwa rolnego" i w tym dniu złożył wniosek o dopłaty bezpośrednie. Wniosek ten jednak został zwrócony, gdyż ostatecznie ustalono, iż ważny jest nadal wniosek z dnia [..] 2005 r. złożony przez ojca skarżącego - Jana P. Po powrocie do domu skarżący telefonicznie został poinformowany przez pracownika Biura, iż jednak niezbędne jest złożenie nowego wniosku o dopłaty. Nowy wniosek złożył w dniu [...]2005 r., mając na uwadze podany przez pracownika 30-dniowy termin.
Mając na uwadze powoływanie się na powyższe okoliczności należy stwierdzić, iż organy rozstrzygające sprawę nie dość wnikliwie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające związane z faktem udzielenia przez pracownika organu I instancji błędnej informacji. Nie wyjaśniono, czy po sporządzeniu aktu notarialnego skarżący rzeczywiście był w Biurze, czy poinformował pracownika organu o przeniesieniu własności gospodarstwa rolnego przez rodziców na jego rzecz. Istotne jest, iż nie ustalono, czy rzeczywiście Tobiasz P. złożył w dniu [...] 2005r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich oraz, czy wniosek ten został skarżącemu zwrócony. Ponadto, czy i jakiej udzielono skarżącemu w tym dniu informacji w przedmiocie terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Sąd zauważa, iż skarżący powołuje się na rozmowę telefoniczną, z której miało wynikać, że pracownik Biura dzwoniąc do domu skarżącego poinformował o konieczności złożenia przez niego wniosku. W ocenie Sądu należało również ustalić (choćby w oparciu o billing) czy, kiedy, kto i w jakiej sprawie telefonował do skarżącego.
Materiał z akt administracyjnych, w szczególności uzasadnienia decyzji nie wskazują, aby postępowanie w powyższym zakresie zostało przez organy przeprowadzone.
Wobec tego, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy postępowania administracyjnego należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 77 § 1 tego kodeksu organ ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto, na podstawie art. 80 organ administracji publicznej dokonuje oceny czy dana okoliczność została udowodniona w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Wyjaśnienie stanu faktycznego jest warunkiem niezbędnym do wydania decyzji o przekonującej treści. Nieprawidłowe zaś ustalenie stanu faktycznego implikuje naruszenie wskazanych wcześniej przepisów art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, co w konsekwencji obliguje Sąd do uwzględnienia skargi.
Rozpatrując materiał dowodowy nie można pominąć żadnej okoliczności korzystnej dla strony, biorąc pod uwagę jedynie dowody, które są dla niej niekorzystne. W tym zakresie aktualność zachowują poglądy prezentowane w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 26 października 1984r., sygn. akt II SA 125/84, ONSA 1984/2/98). W konsekwencji przyczynia się to bowiem do stwierdzenia, że gdy wydawano rozstrzygnięcie w oparciu o nieprawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy, to naruszono zasadę swobodnej oceny dowodów wynikającą z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zaprezentowane rozważania uzupełnić należy o argumenty wypływające z treści art. 9 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powołany przepis ustanawia zasadę ogólną obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej. Prawo do informacji przyjmuje także Europejski Kodeks Dobrej Administracji. W art. 10 ust. 3 stanowi, iż w razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotyczącą możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jej działania oraz dotyczącą pożądanego rozstrzygnięcia sprawy, natomiast w art. 22 reguluje sposób postępowania w razie zwrócenia się z prośbą o udzielenie informacji.
Udzielanie informacji w trakcie toczącego się postępowania dotyczy zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2045/04, LEX nr 164957).
Jeżeli zatem rzeczywiście w dniu [...] 2005r. skarżący był w Biurze i poinformował pracownika organu o nabyciu w drodze darowizny gospodarstwa rolnego, a co więcej złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, który jemu błędnie zwrócono, czy też błędnie poinformowano o obowiązującym terminie do złożenia takiego wniosku, to skutków takiego działania ze strony organu nie można przerzucać na wnioskodawcę.
Organ zobowiązany był do przyjęcia złożonego wniosku oraz w oparciu o art. 9 k.p.a. do udzielenia informacji i niezbędnych wyjaśnień w przedmiocie reguły wynikającej z art. 4 powołanej wyżej ustawy, tj. o obowiązku złożenia przez nowego posiadacza gospodarstwa rolnego stosownego wniosku w terminie 14 dni, od spełnienia bowiem tego warunku uzależnione było przejęcie uprawnień do płatności. Podkreślić jeszcze należy, iż postępowanie organu administracji w świetle zasady wynikającej z art. 9 k.p.a. nie może prowadzić do powstania szkody zarówno u pierwotnej strony postępowania, jak i u jej następcy.
W myśl orzecznictwa NSA zgodnie z art. 9 organ nie może ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej poprzez wskazanie bądź zacytowanie przepisu, lecz musi podać również "niezbędne wyjaśnienia" co do treści przepisów oraz udzielać "wskazówek", jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2045/04, LEX nr 164957).
Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim przypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1740/98, LEX nr 42031).
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy. Jednocześnie na podstawie art. 200 ww. ustawy Sąd orzekł o zwrocie kosztów postępowania.