I SA/BD 349/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Bydgoszczy uchylił postanowienia organów obu instancji odmawiające zwrotu kosztów egzekucyjnych, uznając, że kwestia doręczenia upomnienia nie została należycie wyjaśniona.
Skarżąca domagała się zwrotu kosztów egzekucyjnych, twierdząc, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte niezgodnie z prawem, ponieważ nie otrzymała upomnienia. Organy egzekucyjne odmówiły zwrotu, uznając postępowanie za prawidłowe i powołując się na doręczenie zastępcze. WSA w Bydgoszczy uchylił postanowienia obu instancji, stwierdzając, że kwestia doręczenia upomnienia nie została wystarczająco wyjaśniona, a brak dowodów w aktach sprawy uniemożliwia kontrolę sądową.
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych, które zostały wyegzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego koszty upomnienia. Skarżąca podnosiła, że nie otrzymała upomnienia, a zatem postępowanie egzekucyjne było niezgodne z prawem. Organy egzekucyjne odmówiły zwrotu kosztów, powołując się na prawidłowe doręczenie zastępcze upomnienia i tytułu wykonawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Sąd uznał, że organy nie wykazały w sposób należyty, że upomnienie zostało prawidłowo doręczone skarżącej, a brak dowodów w aktach sprawy (kserokopii upomnienia i dowodów doręczenia) uniemożliwia kontrolę sądową. Sąd podkreślił, że kwestia doręczenia upomnienia mogła być przedmiotem odrębnego zarzutu i wymagała jednoznacznego rozstrzygnięcia przez wierzyciela. W związku z tym, WSA uchylił oba postanowienia i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie wykazały w sposób należyty prawidłowości doręczenia upomnienia, a brak dowodów w aktach sprawy uniemożliwia kontrolę sądową.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie przedstawiły dowodów na prawidłowe doręczenie upomnienia, a kwestia ta nie została jednoznacznie rozstrzygnięta przez wierzyciela. Brak ten uniemożliwia ocenę zgodności z prawem postępowania egzekucyjnego i zasadność odmowy zwrotu kosztów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.p.e.a. art. 64cd § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
pkt 2
Pomocnicze
k.p.a. art. 44
Kodeks postępowania administracyjnego
doręczenie zastępcze
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
ocena materiału dowodowego
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
uchylenie aktu administracyjnego
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozstrzygnięcie merytoryczne
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
zwrot kosztów postępowania sądowego
p.p.s.a. art. 205 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
zasądzenie kosztów postępowania sądowego
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 27 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 26 § 5
pkt 2
k.p.a. art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
p.p.s.a. art. 119
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 3
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewykazanie przez organy prawidłowości doręczenia upomnienia skarżącej. Brak dowodów na doręczenie upomnienia w aktach sprawy. Kwestia doręczenia upomnienia nie została jednoznacznie rozstrzygnięta przez wierzyciela.
Odrzucone argumenty
Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone zgodnie z prawem. Upomnienie zostało prawidłowo doręczone w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.). Zarzut nieistnienia obowiązku został oddalony przez wierzyciela.
Godne uwagi sformułowania
Prawidłowe zastosowanie art. 64cd § 1 u.p.e.a. wymaga zatem ustalenia w pierwszej kolejności czy wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne, bądź niezgodne z prawem. Podstawą zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest każda (jakakolwiek) niezgodność z prawem dotycząca wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, która zostanie ujawniona ("okaże się") po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych. Z aktach administracyjnych brak jest kserokopii upomnienia i dowodów jego doręczenia. Zaskarżone postanowienie wymyka się spod kontroli Sądu, a wskazane braki postępowania dowodowego naruszają regulacje art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Skład orzekający
Tomasz Wójcik
przewodniczący
Halina Adamczewska-Wasilewicz
sprawozdawca
Joanna Ziołek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu kosztów egzekucyjnych (art. 64cd u.p.e.a.) w przypadku wadliwego doręczenia upomnienia oraz znaczenie prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organy administracji."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z doręczeniem upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest prawidłowe doręczenie dokumentów w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym, a także jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji organów.
“Brak dowodów na doręczenie upomnienia? Sąd uchyla decyzję o kosztach egzekucyjnych!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 349/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Joanna Ziołek
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 64cd par. 1 w zw. z art. 64c par. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2025r. sprawy ze skargi K. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2025 r. nr 0401-IEE1.7113.24.2025.2 w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Toruniu z dnia 28 lutego 2025r. nr 0417-SEE.7113.9.2025, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz K. D. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku K. D. (skarżąca) na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T., tytułu wykonawczego z [...] maja 2024 r., obejmującego zaległość z tytułu nieuiszczonych kosztów upomnienia w kwocie należności głównej [...] zł. Celem wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] maja 2024 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank [...] S.A. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego uznano za doręczone w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) w dniu [...] czerwca 2024 r. Bank realizując zajęcie rachunku bankowego, [...] maja 2024 r. przekazał kwotę [...]zł organowi egzekucyjnemu, którą zaspokojono egzekwowaną należność.
Skarżąca wniosła do wierzyciela zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc nieistnienie obowiązku. W uzasadnieniu wskazała, że nie otrzymała upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku szczepień u syna,
a zatem nie wiedziała o konieczności poniesienia kosztów z nim związanych. Dodała, że wyegzekwowanie należności jest następstwem błędnego uznania przez wierzyciela istnienia obowiązku szczepień ochronnych.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. postanowieniem z [...] lipca 2024 r. oddalił zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku. Ponadto wyjaśnił, że upomnienie zostało wysłane na adres zamieszkania skarżącej figurujący w placówkach zdrowia i uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w dniu [...] kwietnia 2024 r.
Pismem z [...] stycznia 2025 r. skarżąca złożyła do organu egzekucyjnego wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi na podstawie art. 64cd § 1 w związku z art. 64c § 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r., poz. 132; dalej też jako: "u.p.e.a."). W uzasadnieniu wskazała, że wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. wyjaśnił, że skarżąca nie złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie z [...] lipca 2024 r., nie została uchylona podstawa wystawienia tytułu wykonawczego, jak również nie zostało uchylone postanowienie w sprawie złożonego zarzutu.
Postanowieniem z [...] lutego 2025 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego
w T. odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i było prowadzone zgodnie z prawem, a w szczególności nie zachodziły przesłanki do jego umorzenia. Tym samym organ egzekucyjny nie znalazł podstaw do zwrotu kosztów egzekucyjnych.
Rozpoznając wniesione zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot do tego uprawniony, a także zawierał wszelkie wymagane elementy,
o których mowa w art. 27 § 1 u.p.e.a. Stosownie do art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a., do wszczęcia egzekucji administracyjnej doszło z chwilą doręczenia zawiadomienia
o zajęciu wierzytelności dłużnikowi zajętej wierzytelności, które nastąpiło przed doręczeniem skarżącej odpisu tytułu wykonawczego, tj. [...] maja 2024 r.
Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego doręczono skarżącej w trybie art. 44 k.p.a., co dokumentuje potwierdzenie odbioru tej korespondencji. Skierowaną do skarżącej i prawidłowo zaadresowaną przesyłkę pocztową awizowano [...] maja 2024 r. oraz pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym T. 7. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej.
Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, pismo awizowano powtórnie [...] maja 2024 r. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a., pismo uznano za doręczone z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, tj. [...] czerwca 2024 r. Zwrócone do organu odwoławczego pismo pozostawiono w aktach sprawy. Zarzut dotyczący niedoręczenia odpisu tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę prowadzonej egzekucji, organ uznał zatem za nieuzasadniony.
Dalej organ wyjaśnił, że okoliczność prowadzenia odrębnego postępowania egzekucyjnego w zakresie kosztów upomnienia, w sytuacji prowadzenia egzekucji głównego obowiązku o charakterze niepieniężnym, nie świadczy o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. W tym postępowaniu nieuiszczone koszty upomnienia stanowią obowiązek o charakterze pieniężnym i mogą być dochodzone w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez organ egzekucyjny właściwy dla obowiązków o charakterze pieniężnym.
Skoro istnienie dochodzonego obowiązku nie zostało skutecznie zakwestionowane
w postępowaniu w sprawie zarzutów, brak jest podstaw do stwierdzenia, że wszczęcie
i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem.
Na żadnym etapie tego postępowania skarżąca nie uzyskała orzeczenia o niezgodności z prawem prowadzonej egzekucji. Nie przedłożyła również żadnych dokumentów świadczących o tym, że w sprawie nastąpiło niezgodne z prawem wszczęcie
i prowadzenie egzekucji.
Organ podzielił także stanowisko organu egzekucyjnego, że w chwili
wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych nie wystąpiły również przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, świadczące o niedopuszczalności prowadzonej egzekucji administracyjnej, zarówno przedmiotowe, jak podmiotowe. Również wierzyciel nie potwierdził, aby w toku prowadzonego postępowania zapadło rozstrzygnięcie mające wpływ na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego bądź stwierdzające niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego.
Zatem zdaniem organu, w sprawie nie wystąpiły okoliczności świadczące o tym, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodnie z prawem. Z tego powodu, za bezzasadne organ uznał zarzuty naruszenia art. 64cd § 1 w zw. z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a., a wniosek o zwrot kosztów postępowania egzekucyjnego wraz z należnymi odsetkami za niemający uzasadnionych podstaw.
W złożonej do tut. Sądu skardze skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 44 § 1 pkt 1, art. 44 § 4, art. 77 § 1, art. 80, art. 110 § 1, art. 126 k.p.a. w zw.
z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 15 § 1 zd. 2 u.p.e.a. z uwagi na błędne wnioski jakie wyciągnął organ z analizy zgromadzonego materiału dowodowego, tj. przede wszystkim przez błędne założenie co do skuteczności doręczenia skarżącej upomnienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z [...] marca 2024 r., tytułu wykonawczego z [...] maja 2024 r. wystawionego przez wierzyciela oraz zawiadomienia z [...] maja 2024 r. o zajęciu rachunku w ramach tzw. doręczenia zastępczego, co musi prowadzić do uznania, że nie powstały dla skarżącej żadne skutki materialnoprawne ani procesowe, które byłyby następstwem prawidłowego doręczenia upomnienia (oraz tytułu wykonawczego i zawiadomienia), a tym samym skarżąca nie powinna być obciążona kosztami upomnienia oraz kosztami egzekucyjnymi;
2) art. 64cd § 1 w zw. z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. przez potwierdzenie zasadności niezastosowania tych przepisów przez organ pierwszej instancji (co oznacza w istocie podtrzymanie odmowy ich zastosowania w sprawie), co doprowadziło do:
- bezzasadnej odmowy zwrotu skarżącej kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi, naliczonymi i pobranymi od skarżącej w zakończonej egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego;
a na płaszczyźnie proceduralnej jako konsekwencji naruszenia art. 64cd § 1 w zw. z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a.;
- bezpodstawnego zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. i utrzymania w mocy postanowienia pierwszoinstancyjnego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynikało, że należało na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. uchylić to postanowienia w całości
i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy;
3) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. wobec lakonicznego uzasadnienia postanowienia, które to uzasadnienie w dużej mierze nie odnosi się do kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co tym bardziej sprawia, że ta jego cecha (zdawkowość) uniemożliwia weryfikację postanowienia pod kątem zgodności z prawem procesowym
i materialnym, jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy;
4) art. 8 § 1 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania), gdyż organ odwoławczy nie
odniósł się merytorycznie w postanowieniu do adekwatnego orzecznictwa sądowoadministracyjnego powołanego/cytowanego przez skarżącą w zażaleniu z dnia [...] marca 2025 r. i wydał rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącej, co oznacza, że nie akceptuje tego orzecznictwa jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy;
5) art. 10 § 1 k.p.a. (zasada wysłuchania stron), gdyż organ odwoławczy nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się co do materiału dowodowego sprawy, jako naruszenia, które miały wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia organu odwoławczego, uchylenie w całości postanowienia organu pierwszej instancji
z jednoczesnym wskazaniem sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, także jako: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.).
Sporem w sprawie objęta jest zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2025 r., utrzymującego
w mocy postanowienie z dnia [...] lutego 2025 r. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., którym to postanowieniem odmówiono zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2024 r. nr [...].
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Na wstępie podać należy, że wnioskiem z [...] stycznia 2025 r. skarżąca zwróciła się do organu egzekucyjnego o zwrot kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi, na podstawie art. 64cd § 1 u.p.e.a. w związku z art. 64c § 3 pkt 2 tej ustawy. Skarżąca podnosi, że wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej. Zarzuciła, że upomnienie wzywające do wykonania obowiązku szczepień u syna, nie zostało jej prawidłowo doręczone, zatem nie było podstawy prawnej do prowadzenia egzekucji kosztów upomnienia. Podkreśliła, że niedopuszczalne jest wszczęcie odrębnego postępowania egzekucyjnego co do kosztów upomnienia, w oderwaniu od postępowania egzekucyjnego w sprawie głównego obowiązku o charakterze niepieniężnym. Z kolei organ utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające zwrotu kosztów egzekucyjnych podnosi, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem.
Z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego
w T. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącej na podstawie wystawionego przez wierzyciela, tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. tytułu wykonawczego z [...] maja 2024 r., nr [...], obejmującego zaległość
z tytułu nieuiszczonych kosztów upomnienia w kwocie należności głównej [...] zł. Celem wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] maja 2024 r., nr [...].E dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego
i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank [...] S.A. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego uznano za doręczone - w trybie art. 44 k.p.a. – w dniu [...] czerwca 2024 r. Bank realizując zajęcie rachunku bankowego, [...] maja 2024 r. przekazał kwotę [...]zł organowi egzekucyjnemu, którą zaspokojono egzekwowaną należność. Dyrektor podał, że [...] maja 2024 r., za pośrednictwem organu egzekucyjnego, skarżąca wniosła do wierzyciela zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc nieistnienie obowiązku oraz wnosząc o jego umorzenie i zawieszenie. W uzasadnieniu wskazała, że nie otrzymała upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku szczepień u syna, a zatem nie wiedziała o konieczności poniesienia kosztów z tym związanych. Podała, że wyegzekwowanie należności jest następstwem błędnego uznania przez wierzyciela istnienia obowiązku szczepień ochronnych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. postanowieniem z [...] lipca 2024 r., nr [...] oddalił zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku. W uzasadnieniu wskazał, że upomnienie zostało wysłane na adres zamieszkania figurujący w placówkach zdrowia i uznane za doręczone [...] kwietnia 2024 r. w trybie art. 44 k.p.a. W kwestii obowiązku szczepień ochronnych wyjaśnił, że są one wymagane dla każdego, kto przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ww. postanowienie z [...] lipca 2024 r. w sprawie stało się ostateczne i prawomocne.
Mając na uwadze nakreślone granice sporu stwierdzić należy, że oceny sprawy należy dokonać z zastosowaniem normy prawnej wynikającej z art. 64cd § 1 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie przepis art. 64cd u.p.e.a. stanowił bowiem formalnoprawną podstawę orzekania przez organy obydwu instancji. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi.
Prawidłowe zastosowanie art. 64cd § 1 u.p.e.a. wymaga zatem ustalenia w pierwszej kolejności czy wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne, bądź niezgodne z prawem.
Dokonując analizy brzmienia art. 64cd § 1 u.p.e.a. należy podkreślić, że podstawą (a zarazem obowiązkiem dla organu) zwrotu zobowiązanemu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest okoliczność, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Chodzi tutaj
o wszelkie niezgodności z prawem (zob. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2021 r., III FSK 2957/21). Natomiast ustawodawca jedynie po przecinku wymienia przykład takiej niezgodności, tj. "jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu". O tym, że jest to tylko jedna
z możliwych niezgodności z prawem świadczy - umieszczony po przecinku - zwrot "w szczególności", który poprzedza wcześniej przywołany fragment.
W konsekwencji podkreślić należy, że podstawą zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest każda (jakakolwiek) niezgodność
z prawem dotycząca wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, która zostanie ujawniona ("okaże się") po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 301/24). Zatem z brzmienia art. 64cd § 1 u.p.e.a. jasno wynika, że do zwrotu zobowiązanemu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami, nie jest konieczne umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jest to tylko jedna z możliwości (jeden z przypadków), będąca skutkiem faktu, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Jeśli jednak zostanie stwierdzona okoliczność wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego niezgodnie z prawem, która to wadliwość nie powoduje jednak równocześnie konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego, to nie oznacza wykluczenia obowiązku zastosowania art. 64cd § 1 u.p.e.a. Sam bowiem fakt, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, jest wystarczający - a zarazem zobowiązujący organ - do zwrotu zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowanych lub uzyskanych kosztów egzekucyjnych wraz
z ustawowymi odsetkami. Natomiast umorzenie postępowania egzekucyjnego może być tylko jedną z możliwych (ale niekoniecznych) konsekwencji tego wadliwego (niezgodnego z prawem) wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że jako podstawę niezgodnego z prawem prowadzenia postępowania egzekucyjnego, skarżąca wskazuje na fakt, iż nie zostało jej doręczone upomnienie oraz stawia zarzut nieistnienia obowiązku.
Sąd zauważa, że organ w niniejszej sprawie powołuje się na postanowienie z dnia [...] lipca 2024 r., nr [...] wydane przez wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T.. Z sentencji tego postanowienia wynika, że organ "postanawia oddalić zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczący nieistnienia obowiązku" (k.16-17 akt administracyjnych). Nie budzi zatem wątpliwości, że przedmiotem rozpoznania był wyłącznie zarzut nieistnienia obowiązku. W aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżącej nazwane "Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej", w którym zgłoszono zarzut nieistnienia obowiązku. Zauważyć jednak należy, że z uzasadnienia tego pisma wprost wynika, iż strona kwestionuje także doręczenie upomnienia (k. 10 akt administracyjnych). Kwestia doręczenia upomnienia może natomiast być przedmiotem odrębnego zarzutu, tj. z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.
Zdaniem tut. Sądu bez wyraźnego i jednoznacznego pisemnego potwierdzenia przez wnoszącego pismo, że zawiera ono wyłącznie zarzut nieistnienia obowiązku, nie było dopuszczalne przyjęcie, iż zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia nie został zgłoszony. Wprawdzie w uzasadnieniu ww. postanowienia wierzyciel stwierdził, że upomnienie zostało doręczone w trybie art. 44 k.p.a., jednakże Sąd zauważa, że załatwienie zgłoszonego zarzutu powinno znaleźć odzwierciedlenie w sentencji postanowienia wierzyciela, a nie tylko w jego uzasadnieniu. Ponadto w aktach administracyjnych brak jest kserokopii upomnienia i dowodów jego doręczenia. W związku z tym przedwcześnie Dyrektor przyjął, że wierzyciel wypowiedział się ostatecznie i prawomocnie w sprawie kwestionowania przez skarżącą doręczenia upomnienia, a tym samym, iż postępowanie egzekucyjne było wszczęte i prowadzone zgodnie z prawem. Organ zatem przyjmie, że ostatecznie rozpoznany został zarzut nieistnienia obowiązku, natomiast zarzut braku doręczenia upomnienia wymaga rozpoznania przez wierzyciela. W tej sytuacji organ obowiązany będzie zwrócić się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie drugiego zarzutu, tj. braku doręczenia upomnienia, chyba że wierzyciel wykaże, iż skarżąca wycofała ten zarzut. Wówczas jednak konieczne będzie włączenie do akt administracyjnych upomnienia i dowodów jego doręczenia skarżącej. Dopiero wówczas organ egzekucyjny ponownie wyda rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania zwrotu kosztów egzekucyjnych.
W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie wymyka się spod kontroli Sądu, a wskazane braki postępowania dowodowego naruszają regulacje art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać
i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z art. 80 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Przy ponownej ocenie wniosku skarżącej dokonanej z uwzględnieniem powyższych uwag, organ egzekucyjny zobowiązany będzie podjąć stosowne działania, a następnie wydać przewidziane prawem rozstrzygnięcie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W związku z tym, że uchybienia wyżej wskazane dotyczą zarówno zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] lutego 2025 r., zasadne stało się uchylenie obydwu postanowień.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę [...]zł stanowiącą równowartość poniesionego wpisu sądowego.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI