I SA/BD 344/23

I SA/Bd 344/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Joanna Ziołek
Tomasz Wójcik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 68 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 24 maja 2023 r. nr SKO-80-59/23 w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Działający z upoważnienia Prezydenta M. T. – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T., po rozpatrzeniu wniosku Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w T. z dnia [...] lipca 2022 r. (data wpływu: [...] lipca 2022 r.), decyzją z dnia [...] września 2022 r. odmówił A. S. (dalej także Skarżący) potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, uzasadniając to przekroczeniem przez jego rodzinę kryterium dochodowego uprawniającego do powyższego uprawnienia.
Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, Kolegium, organ) decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta M. T. z dnia [...] września 2022 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Jak wskazało Kolegium, przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – w sposób prawidłowy nie został rozpatrzony wniosek strony złożony w toku postępowania – dotyczący wydania kopii znajdującego się w aktach sprawy wniosku Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w T. z dnia [...] lipca 2022 r.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, działający z upoważnienia Prezydenta M. T. – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T., decyzją z dnia [...] marca 2023 r. ponownie odmówił Skarżącemu potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, powtórnie uzasadniając ten fakt przekroczeniem przez jego rodzinę kryterium dochodowego uprawniającego do powyższego uprawnienia.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2561, ze zm.). Organ przytoczył, że Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w T. wnioskiem z dnia [...] lipca 2022 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nieubezpieczonemu – A. S., przyjętemu w trybie nagłym w dniu [...] lipca 2022 r. do Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w T., w którym przebywał do dnia [...] lipca 2022 r. Tym samym Prezydent M. T., na mocy art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, był uprawniony do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, wszczętej na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej -Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w T.. Jak wynika z dokumentacji znajdującej się w dyspozycji MOPR, Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką A. S.. Wnoszący odwołanie nie osiąga dochodów i pozostaje na utrzymaniu matki. Dochód rodziny uzyskany w listopadzie 2022 r. stanowiły otrzymywane przez A. S.: emerytura (1.450,67 zł), dodatek pielęgnacyjny (256,44 zł), świadczenie uzupełniające (301,99 zł), dodatek mieszkaniowy (397,99 zł) oraz pomoc finansowa od siostry (100 zł). Dochód rodziny wyniósł zatem [...] zł, tj. [...] zł na osobę w rodzinie i przekroczył obowiązujące kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wynoszące 600 zł na osobę w rodzinie – czego nie kwestionuje Skarżący. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ pomocy społecznej, w sposób prawidłowy uznał, że zaistniała negatywna przesłanka określona w art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wyłączająca możliwość potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Kryteria określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 powyżej ustawy mają bowiem charakter kumulatywny i obligatoryjny, co oznacza, że wszystkie one muszą wystąpić łącznie i niespełnienie chociażby jednego z nich wyklucza potwierdzenia tego prawa. Tym samym wobec ustalenia, ze dochód na osobę w rodzinie Skarżącego przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej – należało odmówić Skarżącemu potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W skardze do tut. Sądu Skarżący wskazał na destabilizację prawa i brak pewności prawa dla obywateli. Podniósł, że organ nie wykonał decyzji SKO, MOPR nie przestrzegał procedur, a przez to nie ma ważnego wywiadu środowiskowego mogącego być podstawą decyzji. Dodał, że dyrektor MOPR nie okazał mu na wezwanie ważnych dokumentów dotyczących uprawnień i ich zakresu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2023 r. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.
Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] września 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] października 2023 r. (k. 23 akt sądowych). Wcześniej Skarżący został poinformowany także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma. Z prawa tego Skarżący skorzystał przedstawiając swoje stanowisko w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2023 r.
Należy zaznaczyć, że dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 lipca 2022 r. sygn. akt II FSK 1230/21 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak orzeczenia przytaczane w dalszej części uzasadnienia), a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd podziela.
Zaskarżoną decyzję należało uchylić, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w skardze.
Zarządzeniem z dnia [...] maja 2023 r. do rozpatrzenia sprawy Skarżącego Prezes SKO w T. wyznaczył 3-osobowy skład orzekający SKO. Z posiedzenia niejawnego Kolegium w dniu [...] maja 2023 r. sporządzono protokół, który został podpisany jedynie przez dwóch z trojga członków wyznaczonego składu orzekającego.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r, poz. 570) – dalej: "u.s.k.o." – orzeczenia kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym i co do zasady wydawane są w formie decyzji albo postanowień. Ponadto stosownie do art. 19 ust. 1 u.s.k.o. do wykonywania przez kolegium zadań, o których mowa w art. 1 i 2, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem przepisów ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych.
Na tle analogicznych okoliczności faktycznych wypowiedział się WSA w Lublinie w prawomocnym wyroku z dnia 17 października 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 541/08. Sąd w sprawie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko zawarte w tych wyrokach, zatem posłuży się zawartą w nich argumentacją. Dodatkowo należy wskazać, że pogląd ten znalazł akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że zastrzeżenia Sądu pierwszej instancji na gruncie art. 17 ust. 1 u.s.k.o. przemawiały za uchyleniem zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 413/09).
Zgodnie z art. 67 § 2 pkt.4 k.p.a. z rozprawy sporządza się protokół. Jest on jednym z istotniejszych elementów akt administracyjnych, który w sposób obiektywny odzwierciedla przebieg tego posiedzenia. Z chwilą jego podpisania stanowi także dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Z treści powołanego przepisu wynika natomiast, że w zasadzie protokołu nie sporządza się z posiedzenia niejawnego, choć z treści art. 67 k.p.a. nie sposób wywieść, wobec użytego sformułowania "w szczególności’’, niedopuszczalności dokumentowania w tej formie także posiedzenia niejawnego.
W ten też sposób Kolegium odniosło się do tego przepisu, skoro w aktach sprawy znajduje się protokół z posiedzenia niejawnego datowany na dzień [...] maja 2023 r. (por. k. 7 akt admin. II instancji). Wynika z niego, że była na nim rozpoznana sprawa Skarżącego i zapadło rozstrzygnięcie. W dniu [...] maja 2023 r. została wydana zaskarżona decyzja. Jednakże była ona jednak w istocie rzeczy wydana przez inny skład, niż by to wynikało z samego protokołu z dnia [...] maja 2023 r. Jeśli zatem stosownie do art. 17 ust. 2 u.s.k.o. kolegium wydaje orzeczenia po odbyciu niejawnej narady składu orzekającego, obejmującej dyskusję oraz głosowanie nad orzeczeniem i zasadniczymi motywami rozstrzygnięcia to podjęcie decyzji przez inny skład orzekający, niż ujawniony w protokole posiedzenia niejawnego, wzbudza wątpliwość co do zachowania reguł orzeczniczych przez ten organ. Podkreślić też trzeba, że sporządzenie protokołu z posiedzenia niejawnego narzuca na organ konieczność zachowania warunków określonych w art. 68 § 2 k.p.a., co oznacza wymóg jego podpisania przez wszystkie osoby biorące w nim udział. Wbrew temu na protokole z posiedzenia niejawnego jakie miało miejsce w dniu [...] maja 2023 r. widnieją jedynie podpisy dwóch członków składu orzekającego Kolegium, bez omówienia braku podpisów trzeciego członków składu orzekającego w sprawie. Działanie takie również należy potraktować jako naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, skoro nie wiadomo, kto w rzeczywistości brał udział w naradzie poprzedzającej wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd jednocześnie zaznacza, że oceny nie może zmienić okoliczność, że zaskarżona decyzja została podpisana przez cały wyznaczony zarządzeniem z dnia [...] maja 2023 r. skład orzekający SKO.
Mając na względzie charakter stwierdzonych uchybień Sąd na obecnym etapie nie przesądza, czy Skarżącemu zasadnie odmówiono potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W związku z powyższym ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni uwagi Sądu przestawione w niniejszym uzasadnieniu i przeprowadzi postępowanie odwoławcze unikając stwierdzonych uchybień procesowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
J. Ziołek T. Wójcik H. Adamczewska-Wasilewicz