I SA/Bd 33/25

I SA/Bd 33/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 87
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2025r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 2024 r. nr 0401-IOA.4802.64.2024 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] września 2024 r. Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. wydał decyzję, którą nałożył na S. O. karę pieniężną w wysokości [...] zł za niewyposażenie kierowcy w inny dokument, o którym mowa w art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, ze zm., dalej: "u.t.d.") wymagany w związku z realizowanym przewozem, tj. za niewyposażenie kierowcy w kartę przekazania odpadów.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] maja 2023 r. na drodze krajowej A1 (punkt postoju i odpoczynku K.) funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej poddali kontroli drogowej pojazd silnikowy marki V. wraz z naczepą marki K. , którym kierował K. M., realizując transport drogowy rzeczy w imieniu pracodawcy, tj. firmy: U. T. i H. Z. D., T.. Kierowca skontrolowanego pojazdu przedstawił do kontroli kartę przekazania odpadów w formie papierowego wydruku z systemu BDO, z której wynikało, że transport obejmuje odpady o kodzie 19 12 09, tj. minerały (np. piasek, kamienie). W wyniku oględzin towaru dokonanych przez funkcjonariuszy celno-skarbowych oraz wezwanego na miejsce kontroli inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w B. stwierdzono natomiast, że przewożone w ramach kontrolowanego transportu opady nie odpowiadają zadeklarowanym w karcie przekazania odpadów. Inspektor WIOŚ określił je jako "inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11", klasyfikowane w ramach Katalogu Odpadów zawartym w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10), do kodu 19 12 12 – co znalazło wyraz w treści sporządzonego na miejscu kontroli formularza określenia składu morfologicznego odpadów. W wyniku przeprowadzonych czynności udokumentowanych w protokole kontroli zostało ustalone, że zatrzymanym do kontroli pojazdem przewożone były odpady o kodzie 19 12 12, bez wymaganego dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów.
Organ podał, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowią przepisy: ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach i rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
Odnosząc się do treści odwołania organ uznał, że skarżący nie sformułował zarzutów skierowanych przeciwko zaskarżonej decyzji i nie kwestionuje stanu faktycznego sprawy, a podnosi wyłącznie brak własnej odpowiedzialności za klasyfikację odpadów i ich zagospodarowanie. Brak tej odpowiedzialności tłumaczy brakiem obowiązku posiadania przez kierowcę umiejętności klasyfikacji odpadów i brakiem możliwości uczestnictwa w ich załadunku. Organ podkreślił, że stosownie do art. 87 ust. 3 u.t.d. przedsiębiorcy i tym samym zarządzający operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty. Obowiązek ten obejmuje również konieczność zadbania o to, aby dokumenty te zostały kierowcom dostarczone przez inne podmioty uczestniczące w całym procesie transportu. Skarżący, jako profesjonalista zarządzający transportem w przedsiębiorstwie świadczącym usługi przewozu rzeczy, powinien upewnić się, że transport odpadów odbywa się na podstawie wymaganych dokumentów, oraz że kierowca takie dokumenty posiada, gdyż są to podstawowe obowiązki przewoźnika i działającego w jego imieniu zarządzającego transportem. W rezultacie realizując przewóz bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, skarżący naraził się na ryzyko otrzymania kary.
Odnosząc się do art. 92c ust. 1 u.t.d., w którym ustawodawca zawarł przesłanki ograniczające odpowiedzialność wykonującego transport drogowy organ uznał, że powołanie się na okoliczność dostarczenia przez przekazującego odpady nieodpowiednich dokumentów kierowcy czy też na błędną klasyfikację odpadów przez przekazującego odpady, nie wyłącza odpowiedzialności zarządzającego transportem z tytułu stwierdzonego podczas kontroli ich braku, gdyż nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, na którą nie miał wpływu, lub której nie mógł przewidzieć. Skarżący, jako profesjonalista świadczący usługi przewozu rzeczy, powinien wychwycić rozbieżności pomiędzy otrzymanymi dokumentami a towarem, poświęcając im należytą uwagę, i wyjaśnić sprawę, a w konsekwencji zadbać o to, aby do transportu odpadów został przekazany właściwy dokument.
W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając naruszenie:
- art. 8 § 1 k.p,a. mające istotny wpływ na wynik postępowania, polegające na odstąpieniu od zasady proporcjonalności (konieczności) przy podejmowaniu decyzji, co poskutkowało zastosowaniem wobec skarżącego środków najbardziej uciążliwych, podczas gdy w sprawie zaistniały przesłanki ku temu, aby wybrać środki najmniej uciążliwe, takie jak pouczenie, zwłaszcza wobec faktu, iż skarżący nie posiadał jakichkolwiek możliwości faktycznych i technicznych, które pozwalałyby mu na dokonanie rzeczowej analizy składu odpadów, jakie zostały załadowane na środek transportu w dniu [...] maja 2023 r. (godzina 21:56) przez spółkę działającą pod firmą G. P. sp. z o.o., który następnie został skontrolowany w dniu [...] maja 2023 r. na drodze krajowej A1 przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej;
- art. 189f § 1 pkt k.p.a. mające istotny wpływ na wynik postępowania, polegające na braku odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, w sytuacji gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a sam Skarżący nie posiadał jakichkolwiek możliwości faktycznych i technicznych, które pozwalałyby mu na dokonanie rzeczowej analizy składu odpadów, jakie zostały załadowane na środek transportu w dniu [...] maja 2023 r. (godzina 21:56) przez spółkę działającą pod firmą G. P. sp. z o.o., który następnie został skontrolowany w dniu [...] maja 2023 r. na drodze krajowej A1 przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej;
- art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f w związku z art. 92a ust. 1 u.t.d. przez uznanie, iż okoliczność okazania przez kierowcę karty przekazania odpadów zawierającej błędną informację co do kodu przewożonych odpadów winno być kwalifikowane w sposób tożsamy z nieposiadaniem takiej karty i jest wystarczającą przesłanką do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d.;
- art. 92c ust. 1 u.t.d. polegające na braku odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, w sytuacji gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a sam skarżący nie posiadał jakichkolwiek możliwości faktycznych i technicznych, które pozwalałyby mu na dokonanie rzeczowej analizy składu odpadów, jakie zostały załadowane na środek transportu w dniu [...] maja 2023 r. (godzina 21:56) przez spółkę działającą pod firmą G. P. sp. z o.o., który następnie został skontrolowany w dniu [...] maja 2023 r. na drodze krajowej A1 przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] maja 2023 r. w miejscowości K. funkcjonariusze służby celno-skarbowej zatrzymali pojazd marki V. z naczepą marki K.. Przewoźnikiem była firma U. T. i H. Z. D.. W trakcie kontroli kierowca pojazdu okazał kartę przekazania odpadów, z której wynikało, że transport obejmuje odpady o kodzie ex 19 12 09, tj. minerały (np. piasek i kamienie). W wyniku oględzin towaru dokonanych przez funkcjonariuszy celno-skarbowych oraz wezwanego na miejsce kontroli inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w B., Delegatury we [...], stwierdzono natomiast, że transportowane opady nie odpowiadają zadeklarowanym w karcie przekazania odpadów (por. protokół z kontroli drogowej - k. 3 akt adm.). Inspektor WIOŚ stwierdził, że przewożone były odpady o kodzie 19 12 12 – inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w kodzie 19 12 11, co znalazło wyraz w treści sporządzonego na miejscu kontroli "Formularza określenia składu morfologicznego odpadów" (k. 14-17 akt adm.). W trakcie transportu posiadacz odpadów – spółka G. P. wystawiła kolejną kartę przekazania odpadów, w której zmieniono kod odpadów na właściwy, tj. 19 12 12.
W wyniku kontroli drogowej zostało zatem stwierdzone, że zatrzymanym do kontroli pojazdem przewożone były odpady, którym powinien być przypisany kod 19 12 12, zgodnie z klasyfikacją w katalogu odpadów, zawartą w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów. W konsekwencji organ wymierzył S. O. – zarządzającemu transportem w przedsiębiorstwie Z. D., karę pieniężną w wysokości [...] zł.
Podstawę wymierzenia tej kary stanowił art. 92a ust. 2 u.t.d., zgodnie z którym zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 4 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3.000 złotych. Stosownie zaś do art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy. Zgodnie z lp. 1.7 załącznika nr 4 do u.t.d. wysokość kary za niewyposażenie kierowcy w inny dokument, o którym mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym, wymagany w związku z realizowanym przewozem – za każdy dokument, wynosi 500 zł.
Kwestionując rozstrzygnięcie organu strona twierdzi, ze nie miała możliwości faktycznych i technicznych, które pozwoliłyby na dokonanie analizy składu odpadów. Uważa również, że błędnie wystawiona karta odpadów nie jest tożsama z brakiem takiej karty. Wskazuje też na regulację zawartą w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i w art. 189 § 1 pkt 1 k.p.a.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.t.d. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy wykresówki, zapisy, odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto, wykonując przewóz drogowy rzeczy, dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów. Z kolei stosownie do art. 87 ust. 3 u.t.d. przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. W myśl natomiast § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, wydanego na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2021 r. o odpadach (dalej: "u.o."), odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów. Stosownie do § 8 ust. 2 powyższego rozporządzenia dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów jest: 1) karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.o.; 2) faktura sprzedaży odpadów; 3) podstawowa charakterystyka odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 2 pkt 1 u.o.; 4) dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku IB lub załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów; 5) inny dokument potwierdzający rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, jeżeli transportujący odpady nie posiada dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.
W rozpatrywanej sprawie z uwagi na rodzaj wykonywanego przez stronę przewozu, właściwym dokumentem była karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.o. Karta taka powinna zawierać m.in. kod i rodzaj odpadów (art. 67 ust. 3 pkt 9 u.o.). Bezsprzecznie kierowca nie miał karty zawierającej prawidłowe oznaczenie odpadów, tj. o kodzie 19 12 12.
Wskazać należy, że odpowiedzialność z art. 92a ust. 2 u.t.d. nie jest zależna od winy, a dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Wynikająca z tego przepisu kara nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz stanowi logiczne następstwo zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą tej kary jest przy tym zmuszenie podmiotów w przepisie wymienionych do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2023 r., II GSK 1382/19). W judykaturze podkreśla się również, z czym także należy się zgodzić, że podmiot wykonujący transport odpadów winien dysponować dokumentami potwierdzającymi rzeczywisty rodzaj transportowanych odpadów i żądać od podmiotu zlecającego przemieszczanie odpadów odpowiednich dokumentów odpowiadających rodzajowi odpadów oraz prawidłowego sklasyfikowania według kodów (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21). W świetle powyższego skarżący nie może zasłaniać się tym, że nie ma wiedzy specjalistycznej i nie mógł zweryfikować rodzaju przewożonych odpadów.
W konsekwencji, biorąc pod uwagę wskazane regulacje prawne, organ zasadnie wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości [...] zł.
Okoliczności wyłączające odpowiedzialność osoby zarządzającej transportem zostały określone w art. 92c ust. 1 u.t.d. Żaden z przypadków wymienionych w tym przepisie nie występuje w rozpatrywanej sprawie. Analizując treść 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. stwierdzić należy, że dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności, wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu tego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania tegoż naruszenia doprowadziły. Niezbędne jest łączne wystąpienie tych dwóch przesłanek, by postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie zostało wszczęte, a wszczęte umorzone. Przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie można było przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21). Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Skarżący nie wykazał bowiem obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności, które mogły być podstawą do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i uwolnienia go od odpowiedzialności. Niewątpliwie do jego obowiązków należało wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty.
Nie można podzielić stanowiska strony, że w sprawie znajduje zastosowania art. 189f k.p.a., a to z uwagi na treść art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Należy wskazać, że art. 92c ust. 1 u.d.t., jako odrębny w relacji do przepisów działu IVa k.p.a., reguluje zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności, na przewoźnika nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych. Nie jest przy tym istotne to, że zakres unormowania w przepisach odrębnych zagadnienia określonego w art. 189a § 2 k.p.a. jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny, zbliżony albo odmienny (por. wyroki WSA: w Opolu z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 307/23; w Łodzi z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 606/23; w Gliwicach z dnia 6 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 361/23; w Bydgoszczy z dnia 22 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 520/23). W rezultacie nie było podstaw do odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i poprzestaniu jedynie na pouczeniu.
Skarżący podnosi także, że hipoteza normy sankcjonującej obejmuje wyłącznie wykonywanie przewozu bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, a nie z dokumentem błędnie wypełnionym. W związku z tym brak było podstaw do jej ukarania. Sąd tego poglądu nie podziela. Karta odpadów powinna zawierać dane zgodne ze stanem rzeczywistym, co znajduje potwierdzenie w art. 69 ust. 1a u.o., w myśl którego kierujący środkiem transportu, którym są transportowane odpady, jest zobowiązany posiadać w trakcie transportu potwierdzenie wygenerowane z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, umożliwiające weryfikację informacji zawartych w karcie przekazania odpadów ze stanem rzeczywistym. Gdy karta danych zgodnych ze stanem rzeczywistym nie zawiera nie można jej uznać za dokument potwierdzający rodzaj transportowanych odpadów. Także w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że w przypadku błędnego zakwalifikowania odpadów należy wymierzyć karę (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 105/23; wyrok WSA z Bydgoszczy z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 453/22).
W konsekwencji ze wskazanych wyżej względów nie zostały naruszone wskazane w skardze przepisy prawne.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.