I SA/Bd 310/22

I SA/Bd 310/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Jarosław Szulc /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 1713/22 - Wyrok NSA z 2022-12-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 713
par. 10 ust. 2 i 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego  poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19
Dz.U. 2021 poz 735
art. 79a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Agnieszka Olesińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lipca 2022 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za grudzień 2021 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz E. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem RDZ-B7 z [...] lutego 2022 r. Skarżąca wystąpiła o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2021r. oświadczając, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadziła przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 56.30.Z. a przychód z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2022 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za grudzień 2021r.
Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. Skarżąca złożyła do ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z [...] marca 2022 r. organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał na § 10 ust. 2b oraz § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r.w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371, 713, 2371).Wskazał, że zgodnie z oświadczeniem Skarżącej zawartym w złożonym wniosku, na dzień 31 marca 2021 r. prowadziła przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 56.30.Z., a przychód z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2022 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r. Organ wskazał na dane zawarte w rejestrze REGON oraz w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (CEIDG), zgodnie z którymi na dzień 31 marca 2021 r. przeważającym kodem prowadzonej działalności był kod PKD 56.10.A (restauracje i inne placówki gastronomiczne), który nie został uwzględniony jako uprawniający do zwolnienia z opłacenia składek. Kod 56.30.Z. wskazany przez Skarżącą we wniosku widnieje w rejestrach jako pozostałe działalności wg PKD. Ponadto organ podał, że wnioskiem z dnia [...] maja 2021 r. Skarżąca ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r. We wniosku oświadczyła, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadziła działalność oznaczoną kodem 56.10 A. Na podstawie złożonego oświadczenia i danych w bazie REGON Skarżąca została zwolniona z obowiązku opłacania składek za marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r. W związku z powyższym, w ocenie organu oświadczenia Skarżącej są niespójne w zakresie podania kodu przeważającej działalności gospodarczej, niemniej jednak Zakład działa w oparciu o przepisy zawarte w ustawie, a te jednoznacznie wskazują, że konieczne jest zbadanie danych zawartych w rejestrze REGON oraz w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (CEIDG). Zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych skutek pandemii COVID-19 oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. § 10 ust 2b, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. Obowiązek zbadania działalności według kodu PKD dotyczy wszystkich płatników składek. Jeżeli więc jako przeważający rodzaj prowadzonej działalności jest wskazany w rejestrze REGON inny kod PKD określony w rozporządzeniu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma podstawy prawnej do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. W ocenie organu, dopuszczenie innych dowodów jako pozwalających na ustalanie okoliczności przeważającej działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę byłoby orzekaniem wbrew rozporządzeniu.
W rezultacie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z [...] lutego 2022 r. i odmówił Skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za grudzień 2021 r.
W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania. tj.:
1) art. 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, iż stronie nie przysługuje zwolnienie ze składek za grudzień;
2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy pomimo wadliwości rozstrzygnięcia, które przesądziło o konieczności jej uchylenia,
2. przepisów prawa materialnego, tj.:
1) § 10 ust. 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVlD-19 przez błędną wykładnię i uznanie, iż wskazany w rejestrze REGON kod PKD wyłączył możliwość zwolnienia ze składek, mimo faktycznego wykonywania działalności, dla której było ono przewidziane.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podała, że w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, załączając stosowną dokumentację wykazała, iż faktycznie prowadzona przez nią działalność polega na prowadzeniu dyskoteki oraz podawaniu i przygotowywaniu napojów a więc działalności, dla której przewidziana została pomoc w postaci dodatkowego, 6-tego świadczenia postojowego. W ocenie Strony, wymóg posiadania jednego z trzech wskazanych wyżej kodów PKD jako przeważających ma charakter jedynie pomocniczy, umożliwiający organowi rentowemu sprawne rozpatrywanie wniosków pomocowych. Przemawia za tym to, że kod PKD ma w istocie charakter jedynie statystyczny i w żadnym wypadku nie przesądza o faktycznie (realnie)
wykonywanej działalności. Ta, w przypadku Strony, bez wątpienia wypełnia warunek otrzymania przewidzianego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1652/21 przewidziane w przytoczonym powyżej przepisie ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych. Z kolei w postanowieniach z 22 października 2020r. sygn. akt II FSK 1389/18 i II FSK 1600/18 NSA podkreślił, że w takiej sytuacji, skierowanie sprawy celem rozpoznania na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od zgody lub sprzeciwu strony.
W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2022r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie Skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 – dalej zwanej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2022 r., utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] lutego 2022r. wydaną w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od [...] grudnia 2021 r. do [...] grudnia 2021 r. Istota sprawy sprowadza się przy tym do ustalenia, czy Zakład zasadnie odmówił Skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania składek, ograniczając się jedynie do badania zgodności kodu PKD wskazanego we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, z kodem ustalonym w rejestrze REGON na dzień 31 marca 2021 r. dotyczącym przeważającej działalności gospodarczej wnioskodawcy, czy też zobowiązany był ustalić i przyjąć kod PKD odpowiadający rzeczywiście prowadzonej, przeważającej działalności gospodarczej przedsiębiorcy.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek wynika z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 371 ze zm. – zwane dalej rozporządzeniem). Rozporządzenie wydano w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z
§ 10 ust. 2b tego rozporządzenia zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia [...] grudnia 2021r. do dnia [...] grudnia 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 56.30.Z, 93.29.A, 93.29.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Przepisy rozporządzenia stanowią ponadto, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w cytowanym przepisie, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021r. (§ 10 ust. 3). Dodatkowo warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w § 10 ust. 2b, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2021 r., nie później niż do dnia 28 lutego 2022 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (§ 11 ust. 2 rozporządzenia).
W złożonym wniosku RDZ-B7 Skarżąca zadeklarowała, że kod przeważającej działalności przez nią prowadzonej to 56.30.Z, a zatem, że jest uprawniona do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2021r. W skardze natomiast podniosła, że w danych Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej posiada wskazany kod PKD 56.10.A, który nie uprawnia jej do zwolnienia ze składek za grudzień 2021 r., jednak jako drugi w kolejności wskazany jest kod 56.30.Z obejmujący między innymi działalność barów, tawern, koktajlbarów, dyskotek (serwujących napoje). Faktycznie prowadzona przez nią działalność polega na prowadzeniu dyskoteki oraz podawaniu i przygotowywaniu napojów a więc działalności, dla której przewidziana została pomoc.
Organ w oparciu o dane zawarte w rejestrze REGON oraz w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej ustalił natomiast, że prowadzona przez Skarżącą na dzień 31 marca 2021r. działalność gospodarcza oznaczona kodem PKD 56.10.A (restauracje i inne placówki gastronomiczne) wymogu określonego w § 10 ust. 2b rozporządzenia nie spełnia i z tego powodu uznał, że nie przysługuje jej prawo do zwolnienia. Swoje stanowisko organ uzasadniał wskazując na wynikający z § 10 ust. 3 rozporządzenia obowiązek oceny spełnienia tej przesłanki zgodnie z zapisami w rejestrze REGON.
W ocenie Sądu, mając na uwadze przesłanki i charakter zwolnienia z obowiązku opłacania składek, w sprawie istotne jest ustalenie, jaką przeważającą działalność Skarżąca faktycznie prowadziła. Wprawdzie oceny spełnienia warunków, o jakich mowa w § 10 ust. 2b rozporządzenia w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r., nie mniej, danych tych organ nie może przyjmować bezrefleksyjnie, w szczególności gdy strona podnosi niezgodność wpisu z faktycznie prowadzoną działalnością, oferując bądź przedstawiając na to określone dowody. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nieprawidłowo wskazał, że jedynym dopuszczonym przez ustawodawcę środkiem do stwierdzenia spełniania przez przedsiębiorcę przesłanki prowadzonej przeważającej działalności są dane z rejestru REGON oraz, że w żaden inny sposób okoliczność ta nie może zostać stwierdzona. Sąd w obecnym składzie podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że odesłanie do danych zawartych w rejestrze REGON wskazuje jedynie na środek dowodowy, za pomocą którego organ w pierwszej kolejności winien dokonywać ustalenia rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności. Jeśli w sprawie nie zachodzą wątpliwości, że taka działalność jest prowadzona, to organ nie ma potrzeby weryfikować stanu faktycznego w oparciu o inne dowody. Jeśli jednak stan faktyczny objęty wpisem w rejestrze REGON jest wątpliwy (w szczególności, gdy strona go kwestionuje), to organ ma obowiązek przeprowadzić ustalenia dotyczące stanu rzeczywistego przy pomocy innych środków dowodowych, które są do takich ustaleń konieczne, stosując przy tym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 75 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne wynika z art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2022r., sygn. akt I GSK 1084/21, wyrok z 13 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 1508/21).
Podany przez organ sposób ustalenia spełnienia kryterium "przeważającej działalności gospodarczej" polegający na przyjęciu wyłącznie zapisów w rejestrze REGON, w ocenie Sądu, może prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Brzmienie § 10 ust. 2b rozporządzenia wskazuje, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż), a nie tym, którzy jedynie formalnie spełniają ten warunek, legitymując się odpowiednim wpisem w rejestrze REGON. Inne rozumienie pojęcia "przeważającej działalności" mogłoby prowadzić do sytuacji, w której pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca faktycznie nie prowadzący tego rodzaju działalności gospodarczej, a jedynie posiadający wymagany wpis w rejestrze REGON, a więc w rezultacie osoba nieuprawniona.
Należy podkreślić, iż rejestr REGON jest prowadzony dla potrzeb statystyki publicznej. Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo brak ich aktualizacji nie wiąże się z zakazem prowadzenia działalności innej niż objęta kodami PKD wpisanymi w rejestrze REGON. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (v.wyrok WSA w Warszawie z 21 marca 2006r., sygn. akt VI SA/Wa 2215/05; wyrok NSA z 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1010/13). Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność.
Wobec tego, organ prowadzący postępowanie w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek przy ustalaniu spełnienia przez przedsiębiorcę przesłanki przyznania pomocy odnoszącej się do rodzaju przeważającej działalności, nie może opierać się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze REGON, tym bardziej, gdy przedsiębiorca wskazuje na rozbieżność między wpisem w rejestrach, a faktycznie wykonywaną działalnością gospodarczą. Postępowanie administracyjne powinno respektować reguły prowadzenia postępowania dowodowego (art. 75–81 k.p.a.) oraz obowiązek dochodzenia przez organ administracji do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) w oparciu o wszechstronną analizę materiału dowodowego w sprawie (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 3 rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i korzystają z domniemania prawdziwości, nie mniej, dopuszczalne jest przeprowadzanie dowodu przeciwko ich treści. Możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu została wskazana wprost w art. 76 § 3 k.p.a. Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Wprawdzie inicjatywa dowodowa w tym zakresie należy do strony wszczynającej postępowanie administracyjne, ale organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć treści art. 79a § 1 k.p.a. W toku postępowania, organ informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań był obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Należy więc zwrócić uwagę, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W niniejszej sprawie ZUS obowiązków tych nie wykonał.
Skarżąca zarówno we wniosku RDZ-B7 z [...] lutego 2022 r. jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosiła, iż faktycznie prowadzona przez nią działalność odpowiada innemu kodowi PKD niż wynikałoby to z wpisu do rejestru REGON na dzień 31 marca 2021 r. Podała, że od grudnia 2018r. nieprzerwanie prowadzi działalność, która w klasyfikacji PKD oznaczona jest kodem 56.30Z i z tej działalności czerpie swoje dochody. Wobec tego, organ przedwcześnie odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek należnych za okres od [...] grudnia 2021 r. do [...] grudnia 2021 r., pomijając twierdzenia Skarżącej dotyczące okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i nie dokonał ich weryfikacji w oparciu o posiadane przez Skarżącą dowody. Zdaniem składu orzekającego, wobec sprzeczności kodu PKD podanego przez Skarżącą w złożonym wniosku z kodem PKD ustalonym na dzień 31 marca 2021 r., ZUS był zobowiązany przed wydaniem decyzji przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe. W tym celu należało wezwać Skarżącą do złożenia wyjaśnień oraz do przedłożenia popierających je dowodów.
Celem wprowadzenia możliwości zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek było udzielenie wsparcia najbardziej poszkodowanym przedsiębiorcom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku kryzysem wywołanym pandemią COVID-19. Pomoc powinny otrzymać te podmioty, które rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do jej uzyskania. W przedmiotowej sprawie - wobec okoliczności podnoszonych przez Skarżącą - znaczenie ma więc to, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) Skarżąca faktycznie prowadziła w dniu 31 marca 2021r., a nie jaki rodzaj przeważającej działalności zgłoszono do rejestru REGON. W rezultacie, organ dokonał nieprawidłowej wykładni § 10 ust. 2b i ust. 3 rozporządzenia, zawężając ją do literalnego brzmienia tych przepisów, z pominięciem kwestii prowadzenia faktycznej, przeważającej działalności danego podmiotu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia oraz z naruszeniem podanych uprzednio przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rezultacie, podniesione w tym zakresie zarzuty skargi Sąd uznał za zasadne.
Rozpatrując ponownie sprawę, ZUS zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. W tym celu przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ powiadomi stronę o przesłankach, które nie zostały spełnione lub wykazane, umożliwiając jej tym samym realizację inicjatywy dowodowej. W konsekwencji, dokona ustaleń procesowych w celu zweryfikowania twierdzenia Skarżącej o prowadzeniu na dzień 31 marca 2021r. działalności z przeważającym kodem PKD 56.30.Z, który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres [...] grudnia 2021 r. do dnia [...] grudnia 2021 r. oraz podejmie adekwatne do tych ustaleń rozstrzygnięcie w sprawie.
Sąd postanowił nie uwzględnić zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2021 r., rachunku za prąd, list obecności pracowników świadczących pracę w weekendy w godzinach nocnych, a także dowodu z przesłuchania Skarżącej. W myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie sądowoadministracyjne nie może jednak zastąpić postępowania administracyjnego. Przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ogranicza się wyłącznie do dowodu z dokumentu i ma ono charakter wyjątkowy. Przeprowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów (np. dowodu z przesłuchania stron) jest niedopuszczalne. Nie ma jednak przeszkód, aby w ponownie prowadzonym przez organ postępowaniu Skarżąca na poparcie swojej argumentacji tego rodzaju dowody czy wnioski dowodowe przedłożyła organowi.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się koszty zastępstwa procesowego adwokata w kwocie [...]zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).