I SA/Bd 292/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-09-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
COVID-19dotacjeochrona miejsc pracyFundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczychumowa zlecenieubezpieczenia społecznezwrot dotacjispadek obrotów

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję SKO o obowiązku zwrotu dotacji na ochronę miejsc pracy, uznając, że świadczenie przysługuje tylko pracownikom podlegającym obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Spółka zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nakazującą zwrot dotacji na ochronę miejsc pracy przyznanej w związku z COVID-19. Spór dotyczył interpretacji art. 15g ust. 4 ustawy COVID-19, a konkretnie tego, czy dofinansowanie przysługuje również osobom zatrudnionym na umowę zlecenie, które ze względu na zbieg tytułów do ubezpieczeń nie podlegały obowiązkowym składkom u danego pracodawcy. Sąd uznał, że obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym jest warunkiem koniecznym do uzyskania dofinansowania, a tym samym oddalił skargę spółki.

Sprawa dotyczyła skargi spółki G. D. L.. Sp. k. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy o obowiązku zwrotu dotacji przyznanej na ochronę miejsc pracy w związku z pandemią COVID-19. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja art. 15g ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, który definiuje pracownika uprawnionego do dofinansowania. Spółka argumentowała, że dofinansowanie powinno obejmować również zleceniobiorców, którzy nie podlegali obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym u niej ze względu na zbieg tytułów do ubezpieczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, podzielił stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że świadczenie na ochronę miejsc pracy, zgodnie z przepisami, przysługuje pod warunkiem podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu. Podkreślono, że celem przepisów było wsparcie w nadzwyczajnej sytuacji w celu ochrony miejsc pracy, a nie nieograniczone wsparcie osób zatrudnionych na umowach zlecenia w różnych podmiotach. Sąd odniósł się również do kwestii podwójnego wykazania jednej ze zleceniobiorczyń (H. S.) w rozliczeniu, uznając, że organy prawidłowo ustaliły zawyżenie kwoty dotacji. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, dofinansowanie przysługuje tylko pracownikom, którzy podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym jest warunkiem koniecznym do uzyskania dofinansowania, zgodnie z wykładnią przepisów ustawy COVID-19. Celem przepisów było wsparcie w celu ochrony miejsc pracy, a nie nieograniczone wsparcie osób zatrudnionych na umowach zlecenia w różnych podmiotach, zwłaszcza gdy składki nie były odprowadzane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (35)

Główne

ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 4

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Definiuje pracownika uprawnionego do dofinansowania, wskazując na obowiązek podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu.

ustawa COVID-19 art. 15gg § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Umożliwia ubieganie się o świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków FGŚP.

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 9 § ust. 2c

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Reguluje kwestię zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych, w tym dla umów zlecenia.

u.s.u.s. art. 9 § ust. 2

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Reguluje kwestię zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych.

ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 5

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15gg § ust. 7

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15gg § ust. 7a

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 9

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15gg § ust. 4

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15gg § ust. 5

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w określonych sytuacjach.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 7a § ust. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Prawo przedsiębiorców art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. Prawo przedsiębiorców

Prawo przedsiębiorców art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. Prawo przedsiębiorców

ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 4

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15gg § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15gg § ust. 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 4

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 5

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 5

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 4

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

u.s.u.s. art. 9 § ust. 2c

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 9 § ust. 2

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

ustawa COVID-19 art. 15g § ust. 4

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15gg § ust. 7

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15gg § ust. 7a

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym jest warunkiem koniecznym do uzyskania dofinansowania na ochronę miejsc pracy w ramach ustawy COVID-19. Celem przepisów o dofinansowaniu było wsparcie w nadzwyczajnej sytuacji w celu ochrony miejsc pracy, a nie nieograniczone wsparcie osób zatrudnionych na umowach zlecenia, zwłaszcza gdy składki nie były odprowadzane.

Odrzucone argumenty

Dofinansowanie powinno obejmować również zleceniobiorców, którzy nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym u danego pracodawcy ze względu na zbieg tytułów do ubezpieczeń. Podwójne wykazanie tej samej osoby w rozliczeniu, wynikające z podziału wynagrodzenia na dwie części, nie powinno skutkować obowiązkiem zwrotu całej kwoty dofinansowania.

Godne uwagi sformułowania

Trudno przy tym uznać, że ustawodawca decydując o dystrybucji środków publicznych dążyłby do, w zasadzie, nieograniczonego wsparcia jedynie osób zatrudnionych w tym samym czasie u różnych podmiotów na umowę zlecenie brak obowiązku opłacania składek z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu u danego pracodawcy wyklucza zastosowanie art. 15g ust. 4 ustawy COVID-19 w stosunku do takiej kategorii pracowników.

Skład orzekający

Tomasz Wójcik

przewodniczący sprawozdawca

Halina Adamczewska-Wasilewicz

sędzia

Leszek Kleczkowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy COVID-19 dotyczących dofinansowania wynagrodzeń, w szczególności warunku podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym dla zleceniobiorców."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19 i może mieć ograniczoną wartość po wygaśnięciu tych przepisów. Interpretacja warunku ubezpieczeń społecznych dla zleceniobiorców może być pomocna w podobnych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wsparcia przedsiębiorców w czasie pandemii i interpretacji przepisów, które miały kluczowe znaczenie dla wielu firm. Wyjaśnia wątpliwości dotyczące prawa do dofinansowania dla specyficznej grupy pracowników.

Czy zleceniobiorcy bez obowiązkowych składek ZUS mogli liczyć na pomoc z FGŚP? WSA wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 292/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-09-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Leszek Kleczkowski
Tomasz Wójcik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15g ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 9 ust. 2 i 2c
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi G. D. L.. Sp. k. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr SKO-51-2/23 w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zwrotu dotacji wraz z odsetkami oddala skargę .
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: SKO, Kolegium, organ), po rozpoznaniu odwołania [...] (dalej także: Skarżąca, Spółka), od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. z dnia [...] lutego 2023 r. w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zwrotu przez Spółkę na rzecz Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. kwoty [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ podał, że istota sporu sprowadza się do właściwego odczytania art. 15g ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) – dalej: "ustawa COVID-19". To bowiem w tym przepisie znajduje się definicja "pracownika", do której odnosi się art. 15gg ust. 1 wskazanej ustawy, umożliwiający ubieganie się "o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych". Organ wskazał na art. 15g ust. 4 ustawy COVID-19 i podał, że przepis wymaga by wszystkie wskazane w nim grupy podmiotów podlegały obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Zatem świadczenie, o którym mowa w art. 15gg ustawy COVID-19 miało służyć dofinansowaniu wynagrodzenia pracowników, w tym osób zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia, pod warunkiem, że osoby te podlegają obowiązkowi ubezpieczeń emerytalnemu i rentowemu. Świadczenie to było przyznane na mocy przepisów szczególnych, w nadzwyczajnej sytuacji, celem ochrony miejsc pracy. Trudno przy tym uznać, że ustawodawca decydując o dystrybucji środków publicznych dążyłby do, w zasadzie, nieograniczonego wsparcia jedynie osób zatrudnionych w tym samym czasie u różnych podmiotów na umowę zlecenie (nawet jeśli ze względu na zbieg tytułów do ubezpieczeń, składki z tego tytułu nie byłyby u danego pracodawcy od ich wynagrodzeń odprowadzane). Organ wskazał też na art. 9 ust. 2c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.) – dalej: "u.s.u.s.". SKO uznało, że pracownik, który ma już wcześniej zawartą umowę zlecenie na kwotę co najmniej minimalnego wynagrodzenia nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia w związku z kolejnymi ewentualnymi umowami zlecenia. Może natomiast dobrowolnie na swój wniosek być objęty ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym także z pozostałych tytułów lub zmienić tytuł do ubezpieczenia. Innymi słowy brak obowiązku opłacania składek z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu u danego pracodawcy wyklucza zastosowanie art. 15 ust. 4 ustawy COVID-19 w stosunku do takiej kategorii pracowników. Oznacza to bowiem, że ich miejsce pracy było chronione u tego pracodawcy, gdzie obowiązek opłacania takich składek istniał. W kontekście powyższego SKO stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym rozliczeń kwot podlegających zwrotowi, tj. kwot pobranych nienależnie, kwot pobranych w nadmiernej wysokości oraz środków niewykorzystanych. Na marginesie dodano, że w toku postępowania beneficjent sam przyznał, że wnioskowana kwota była zawyżona o podwójnie wykazaną wartość składek ZUS co do H. S. i tak też kwota ta została potraktowana w skarżonej decyzji.
W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie przedmiotowej decyzji w całości wraz z poprzedzającą decyzją Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu w Pracy z dnia [...] lutego 2023 r. i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15g ust. 4 ustawy COVID-19 w związku z art. 15gg ust. 1 ustawy COVID-19 przez błędną wykładnię ww. przepisu w części polegającą na nieuprawnionej, rozszerzającej interpretacji, że podleganie obowiązkowi ubezpieczeń emerytalnemu i rentowemu przez zleceniobiorców na podstawie umów zlecenie z danym zleceniodawcą stanowi warunek uznania takich osób za uprawnionych do skorzystania z dofinansowania z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na podstawie art. 15gg ust. 1 ustawy COVID-19, podczas gdy z wykładni językowej, najbardziej właściwej do interpretowania przepisów prawa administracyjnego, wynika wprost, że ten warunek podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu został odniesiony w art. 15g ust. 4 ustawy COVID-19 tylko do osób, które wykonują pracę zarobkową na podstawie innej niż stosunek pracy na rzecz pracodawcy będącego rolniczą spółdzielnią produkcyjną lub inną spółdzielnią zajmującą się produkcją rolną, co wynika z użycia w tym przepisie spójnika "albo" (alternatywy wykluczającej zgodnie z zasadami logiki prawniczej) dla wykazania dwóch rozłącznych zbiorów uprawnionych osób, a także użycia liczby pojedynczej we fragmencie "jeżeli z tego tytułu podlega obowiązkowi ubezpieczeń: emerytalnemu i rentowemu", który to fragment zdania stanowi bezpośrednio i gramatycznie określenie kręgu osób opisanych również w formie liczby pojedynczej po spójniku "albo" (alternatywy wykluczającej), czyli wykonującą pracę zarobkową na podstawie innej niż stosunek pracy na rzecz pracodawcy będącego rolniczą spółdzielnią produkcyjną lub inną spółdzielnią zajmującą się produkcją rolną, a w ten sposób orzeczeniu o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji o obowiązku zwrotu przez Skarżącą na rzecz Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. kwoty [...]zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych w stosunku do osób korzystających dofinansowania z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec 2020 r., zatrudnionych u Skarżącej na podstawie umów zlecenie (osoby wymienione z imienia i nazwiska na str. 7, 8 i 9 utrzymanej w mocy decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T.), w stosunku do których wystąpił zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych z art. 9 ust. 2c u.s.u.s.;
b) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15gg ust. 1, ust. 4 i ust. 7 ustawy COVID-19 przez błędną jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wykazanie H. S. dwukrotne w wykazie zleceniobiorców uprawnionych do dofinansowania za lipiec 2020 r. (H. S. podlegała w tym czasie ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym u Skarżącej) w związku z tym, że otrzymała ona wynagrodzenie za ten miesiąc wykonywania usług w dwóch częściach (co technicznie, dla celów księgowości zarządczej, wynikało z realizowania przez nią usług na rożnych kontraktach u klientów – dla zachowania klarowności w wewnętrznych ewidencjonowaniach kosztów obsługi poszczególnych kontraktów, zostały wypłacone wynagrodzenie w dwóch częściach) powoduje, że wykazanie jej w drugiej pozycji na wykazie stanowi pobranie środków nienależnie oraz że "(...) wnioskowana kwota była zawyżona o podwójnie wykazaną wartość składek ZUS co do Pani H. S. (...)", podczas gdy ww. przepisy nie stawiają przeszkody, aby ta sama osoba wykazana dwukrotnie we wniosku o dofinansowanie z FGŚP, ale z odniesieniem do rożnych części tego samego wynagrodzenia za dany miesiąc była pozbawiona dofinansowania w stosunku do drugiej części wynagrodzenia (zwłaszcza, że żadna z tych części wynagrodzenia nie przekracza 300% krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia krajowego z art. 15gg ust. 5 ustawy COVID-19, a kalkulacja dofinansowania w oparciu o art. 15gg ust. 4 ustawy COVID-19, tj. połowa wysokości wynagrodzenia nie więcej niż 40% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia krajowego, w stosunku do obu części wynagrodzenia H. S. daje tą samą wartość dofinansowania, gdyby obie części jej wynagrodzenia były wykazane jako jedna kwota wynagrodzenia w tym okresie;
c) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7a ust. 1 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a." – w związku z art. 15gg ust. 7 i 7a ustawy COVID-19 przez niezastosowanie w sytuacji, gdy Skarżąca w złożonym wniosku o dofinansowanie z art. 15gg ust. 1 ustawy COVID-19 za lipiec 2020 r. wprost wskazała (choć błędnie, co wyjaśniono na str. 4-5 utrzymanej w mocy decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T.), że korzysta ze zwolnienia od opłacania składek emerytalno-rentowych od wskazanych zleceniobiorców (w intencji Skarżącej było poinformowanie o braku poboru składek ZUS ze względu na zaistnienie zbiegu tytułów do ubezpieczeń ZUS na podstawie art. 9 ust. 2c u.s.u.s., a nie korzystania ze zwolnienia z art. 31zo ustawy COVID-19, co w świetle art. 15gg ust. 7a ustawy COVlD-19 było przeciwskazaniem do wypłaty ww. dofinansowania, to Wojewódzki Urząd Pracy w T. pozytywnie zweryfikował ten wniosek i wypłacił dofinansowanie do Skarżącej w stosunku do zleceniobiorców, wobec których Skarżąca nie pobierała składek ZUS na podstawie art. 9 ust. 2c u.s.u.s., a w niniejszej decyzji SKO ponownie odmawia zasadności tego dofinansowania dla Skarżącej wobec takich zleceniobiorców, co zdaniem Skarżącej narusza zasadę zaufanie podmiotów do działań organów administracji, a także zasadę rozstrzygania wątpliwości co do normy prawnej na korzyść strony (a takie wątpliwości w tym przypadku powstają, o czym traktuje "zarzut a) z niniejszego odwołania").
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.
Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] września 2023 r. (k. 41 akt sądowych). Wcześniej Skarżąca została poinformowana także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma. Z prawa tego Skarżąca nie skorzystała.
Należy zaznaczyć, że dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt II FSK 1230/21 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak orzeczenia przytaczane w dalszej części uzasadnienia), a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd podziela.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji SKO w B. z dnia [...] kwietnia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. z dnia [...] lutego 2023 r. nakładającej obowiązek zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w związku ze spadkiem obrotów w następstwie wystąpienia COVID-19.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Zasadniczy spór zatem sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ prawidłowo uznał, że kwota dofinansowania wynagrodzenia pracowników oraz pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne od kwoty dofinansowania tych wynagrodzeń w łącznej wysokości [...] zł. powinna być zwrócona przez Spółkę wraz z odsetkami, z uwagi na to, iż została pobrana nienależnie.
Przed przystąpieniem do oceny zarzutów materialnoprawnych skargi należy zaznaczyć, że nie budzi zastrzeżeń Sądu ustalenie stanu faktycznego dokonane przez organy w toku postępowania. Ustalenia organu znajdują bowiem potwierdzenie w treści dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Przekazanie środków na dofinansowanie, o którym wyżej mowa w wysokości [...] zł nastąpiło po dokonaniu weryfikacji wniosku Skarżącej z dnia [...] lipca 2020 r. Wbrew twierdzeniom skargi sprawa została należycie wyjaśniona, ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości i został należycie oceniony z punktu widzenia mających zastosowanie w sprawie przepisów. Odnosząc się do treści podniesionego w skardze zarzutu należy zauważyć, że weryfikacja dokumentów przed wypłatą dofinansowania była siłą rzeczy przy uwzględnieniu okoliczności wprowadzenia tej formy pomocy dla przedsiębiorców ograniczona. Właściwa weryfikacja ma charakter następczy co wynika z treści o art. 17b pkt 1 ustawy COVID-19, a której organ dokonał w oparciu rozliczenie z dnia [...] września 2020 r. (por. formularz rozliczeniowy – k. 22 akt admin. I inst. – wraz z załącznikami). W prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ nie naruszył art. 7a § 1 i art. 8 k.p.a., a uzasadnienie decyzji organów obu instancji odpowiadają wszelkim wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. W związku z tym zarzuty podniesione w skardze w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie zasługują na uwzględnienie.
Powyższe ustalenie pozwoliło Sądowi na przejście do oceny zarzutów skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego, gdyż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny powoduje, że możliwa ocena wykładni i zastosowania prawa materialnego.
Zgodnie z art. 15gg ust. 1 ustawy COVID-19 m.in. przedsiębiorcom (którym w świetle art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców jest Skarżąca), u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych w rozumieniu art. 15g ust. 9, w następstwie wystąpienia COVID-19, mogą zwrócić się z wnioskiem do dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy, właściwego ze względu na swoją siedzibę, o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników, o których mowa w art. 15g ust. 4, nieobjętych: przestojem, o którym mowa w art. 81 Kodeksu pracy (pkt 1), lub przestojem ekonomicznym w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5 (pkt 2), lub obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5 (pkt 3). Ponadto stosownie do art. 15gg ust. 2 ustawy COVID-19 podmiotom uprawnionym do powyższego dofinansowania przysługują środki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników należnych od pracodawcy na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych od przyznanych wymienionych wyżej świadczeń.
Z kolei w myśl art. 15g ust. 4 ustawy COVID-19 pracownikiem podmiotu występującego z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19 jest osoba fizyczna, która zgodnie z przepisami polskiego prawa pozostaje z pracodawcą w stosunku pracy. Powyższe określenie pracownika stosuje się odpowiednio do osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę nakładczą lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo która wykonuje pracę zarobkową na podstawie innej niż stosunek pracy na rzecz pracodawcy będącego rolniczą spółdzielnią produkcyjną lub inną spółdzielnią zajmującą się produkcją rolną, jeżeli z tego tytułu podlega obowiązkowi ubezpieczeń: emerytalnemu i rentowemu, z wyjątkiem pomocy domowej zatrudnionej przez osobę fizyczną.
W ocenie Kolegium przewidziany w art. 15g ust. 4 ustawy COVID-19 warunek podlegania obowiązkowi ubezpieczeń społecznych dotyczy wszystkich kategorii osób zatrudnionych wymienionych w jego treści.
Z tym poglądem nie zgodziła się Skarżąca podnosząc, że treść tego przepisu zważywszy na zasady wykładni literalnej pozwala objęcie dofinansowaniem także wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę np. na umowy zlecenia w sytuacji, gdy osoba taka nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Zdaniem Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym przez organy, że świadczenie określone w art. 15gg ustawy COVID-19 przysługiwało na dofinansowanie dofinansowaniu wynagrodzenia pracowników, w tym osób zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia, pod warunkiem, że osoby te podlegają obowiązkowi ubezpieczeń emerytalnemu i rentowemu. Zasadnie SKO zwróciło uwagę, że możliwość przyznania omawianego świadczenia wynikała z przepisów szczególnych, w nadzwyczajnej sytuacji, celem ochrony miejsc pracy. Trudno przy tym uznać, że ustawodawca decydując o dystrybucji środków publicznych dążyłby do, w zasadzie, nieograniczonego wsparcia jedynie osób zatrudnionych w tym samym czasie u różnych podmiotów na umowę zlecenie, także w przypadkach, gdy ze względu na zbieg tytułów do ubezpieczeń, składki z tego tytułu nie byłyby u danego pracodawcy od ich wynagrodzeń odprowadzane. Z punktu widzenia powyższych celów brak jest zdaniem Sądu uzasadnienia do różnicowania według kryterium obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym sytuacji podmiotów zatrudniających pracowników i będących rolniczą spółdzielnią produkcyjną czy inną spółdzielnią zajmującą się produkcją rolną od innych przedsiębiorców w istocie w odniesieniu do tych samych umów (innych niż w ramach stosunku pracy) będących podstawą zatrudnienia, czyli umów o pracę nakładczą lub zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług.
Prawidłowo także Kolegium organy odniosły się do kwestii stanowiska Spółki co do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym na tle art. 9 ust. 2 i 2c u.s.u.s. Zgodnie z art. 9 ust. 2 u.s.u.s. osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów, o których mowa m.in. w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10, jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 2c i 7. Natomiast jak zauważyło SKO, zgodnie z art. 9 ust. 2c u.s.u.s. osoba wykonująca pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów. Jednakże zasady tej nie stosuje się, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie np. umowy zlecenia lub o świadczenie usług lub z innych tytułów osiąga kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zatem w rozpoznawanej sprawie zleceniobiorcy, wobec których doszło do zbiegu tytułów do ubezpieczeń, nie podlegali takiemu obowiązkowi (mogli zostać objęci ubezpieczeniem dobrowolnym), nie wystąpiła zaś podana przez Skarżącą okoliczność braku poboru składek z tytułu objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Jak słusznie wskazało Kolegium w efekcie brak obowiązku opłacania składek z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu u danego pracodawcy wyklucza zastosowanie art. 15g ust. 4 ustawy COVID-19 w stosunku do takiej kategorii pracowników.
Zgodzić również należy z ustaleniem organów w zakresie zawyżenia kwoty dofinansowania poprzez dwukrotnie ujęciu w rozliczeniu kwoty składek H. S., co wynikało z wyjaśnień przedstawionych przez Skarżącą w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. W świetle zebranego materiału dowodowego (wyjaśnienia Spółki) organy nie miały podstaw do przyjęcia, że doszło do wypłaty wynagrodzenia w częściach, co miało być uzasadnione ogólnie przywołanymi celami księgowości zarządczej. Wprawdzie przyjmuje się, że podstawowym celem rachunkowości zarządczej jest systematyczne dostarczanie informacji niezbędnych z zarządzaniu przedsiębiorstwem na różnych szczeblach struktury organizacyjnej i w różnych obszarach działalności gospodarczej. Rachunkowość zarządcza zorientowana jest na wewnętrznych użytkowników informacji, obejmuje procesy, które mają za zadanie ułatwić zarządzającym i wykonawcom lepszych decyzji oraz koordynację i współdziałanie, a przez to osiąganie celów organizacji w sposób efektywny (por. Sojak S., Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów, T. 2012, t. I, s. 28-29). Niemniej jednak w obliczu wypowiedzi Skarżącej, o której mowa powyżej uznać należy, że ocena okoliczności dwukrotnego ujęcia kwoty składek dokonana przez organy w tym zakresie była prawidłowa.
Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
H. Adamczewska-Wasilewicz T. Wójcik L. Kleczkowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI