I SA/BD 290/24

I SA/Bd 290/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Mirella Łent /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 23 lutego 2024 r. nr 0401-IEE.7113.27.2024.1 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę
Uzasadnienie
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku A. J. ("Strona", "Skarżący") Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. [...] października 2022 r. dokonał zajęcia nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Ś. prowadzi księgę wieczystą numer [...]. Po przeprowadzeniu pierwszej licytacji nieruchomości [...] października 2023r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. udzielił przybicia na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. W dniu [...] listopada 2023r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. wydał postanowienie o przyznaniu nabywcy licytacyjnemu własności przedmiotowej nieruchomości.
Pismem z [...] grudnia 2023r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z [...] października 2023 r. o udzieleniu przybicia. Wskazał, że nie mógł odebrać przesyłki pocztowej zawierającej postanowienie o przybiciu, skierowanej na adres korespondencyjny, ponieważ w okresie od [...] września 2023 r. do [...] listopada 2023 r. przebywał w warunkach tymczasowego pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w S.. O przeprowadzeniu licytacji oraz wydaniu postanowienia dowiedział się [...] grudnia 2023r., podczas wizyty w Urzędzie Skarbowym. Niezachowanie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło z przyczyn niezależnych, bowiem nie miał możliwości skontaktowania się z Urzędem Skarbowym. Do wniosku załączył zażalenie oraz świadectwo zwolnienia z Aresztu Śledczego w S..
Postanowieniem z [...] grudnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o przybiciu. W wyniku wniesionego zażalenia postanowieniem z [...] stycznia 2024r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z [...] grudnia 2023r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o udzieleniu przybicia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] stycznia 2024 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z [...] grudnia 2023 r. Następnie, postanowieniem z [...] lutego 2024r. organ stwierdził nieważność tego postanowienia, jako wydanego z naruszeniem właściwości. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2024r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z [...] października 2023 r. o udzieleniu przybicia.
W uzasadnieniu organ wskazał, że jako przyczynę mającą świadczyć o tym, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Skarżącego wskazał on, że nie mógł odebrać przesyłki pocztowej zawierającej postanowienie o udzieleniu przybicia, skierowanej na adres korespondencyjny, ponieważ w okresie od [...] września 2023 r. do [...] listopada 2023r. przebywał w warunkach tymczasowego pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w S.. W ocenie organu, okoliczności sprawy wskazują, że Skarżący nie zachował należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Wiedząc, że toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne, powinien był zawiadomić organ egzekucyjny o aktualnym miejscu pobytu, w celu doręczania korespondencji. Organ dodał, że Skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie pierwszej licytacji nieruchomości. Zawiadomienie z [...] maja 2023r. wraz z obwieszczeniem o pierwszej licytacji nieruchomości Skarżący odebrał [...] maja 2023r. Wiedział zatem, że w okresie pozbawienia wolności będą toczyły się czynności w ramach postępowania egzekucyjnego z nieruchomości oraz, że będzie mu doręczana korespondencja w sprawie. Wobec braku aktualizacji danych adresowych, doręczenie pod ostatni aktualny adres, którym dysponował organ egzekucyjny było prawidłowe. Negatywne konsekwencje związane z brakiem możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie były możliwe do uniknięcia, gdyby Skarżący poinformował Urząd Skarbowy o zmianie miejsca pobytu i wskazał adres do korespondencji lub wyznaczył pełnomocnika do działania w jego imieniu.
Ponadto, organ wskazał, że Skarżący nie przedstawił dokumentu świadczącego o tym, że nie uzyskał zgody na kontakt z urzędem skarbowym. W przypadku osób tymczasowo aresztowanych o możliwości kontaktu ze światem zewnętrznym decyduje organ dysponujący, czyli organ prowadzący postępowanie karne – właściwy prokurator lub sąd. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że o braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Okoliczności przemawiające za brakiem winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy i szczególny i być niezależne od wnioskodawcy. Biorąc pod uwagę te okoliczności, w ocenie organu Skarżący nie podjął wystarczających działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu. Przede wszystkim nie dochował należytej staranności w celu zabezpieczenia swoich interesów, bowiem wiedząc o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie poinformował o zmianie miejsca pobytu, nie wskazał nowego adresu korespondencyjnego oraz nie ustanowił pełnomocnika do reprezentowania swojej osoby.
W skardze wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyjęcie do rozpoznania wniesionego zażalenia. Zarzucono:
- naruszenie art. 58 w zw. z art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") przez dokonanie całkowicie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż brak jest postaw do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika z dnia [...] października 2023r., a tym samym naruszenie praw Skarżącego jako strony postępowania;
- błędne przyjęcia, że do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o przybiciu z dnia [...] października 2023 r., doszło z winy Skarżącego, a tym samym wydanie błędnego orzeczenia negatywnie oddziałującego na sytuację prawną Skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnieć należy, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z zm., dalej: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Należy wskazać, iż niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.
Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęte było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2024r. odmawiające Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] października 2023 r. o udzieleniu przybicia.
Odnosząc się do podstaw prawnych podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, że zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 4. Wydanie, Warszawa 2011, str. 411). W doktrynie jak i w orzecznictwie podnosi się, iż co do zasady z brakiem winy mamy do czynienia wtedy, gdy strona wykaże, że dołożyła wszelkiej należytej staranności w dochowaniu terminu, a przyczyna która była powodem nie zachowania terminu była obiektywnie nie do przezwyciężenia. To na osobie, która wnosi o przywrócenie terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia tych okoliczności. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z 19 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 1072/2000). W orzecznictwie wskazuje się również, że organ administracji, analizując przesłankę braku winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej, powinien kierować się okolicznościami sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, oraz brać pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu nie jest wprawdzie równoznaczne z udowodnieniem tej okoliczność, niemniej jednak wymaga wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej (por. postanowienia NSA z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I GZ 173/11). Podkreślić przy tym trzeba, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyrok NSA z 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, iż z ustalonego w sposób prawidłowy stanu faktycznego wynika bezspornie, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] października 2023r. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone Stronie w trybie art. 44 k.p.a. z dniem [...] października 2023 r. pod dotychczasowym adresem. W dniu [...] grudnia 2023r. wniesiono żądanie przywrócenia uchybionego terminu dokonując jednocześnie uchybionej czynności procesowej poprzez złożenie zażalenia od postanowienia. W tym miejscu wyjaśnić jeszcze należy podnoszoną w skardze kwestię z jakim dniem Strona dowiedziała się o wydaniu postanowienia. Skarżący wskazuje, że chwilą w której dowiedział się o wydaniu postanowienia był dzień [...] grudnia 2023r., podczas wizyty w Urzędzie Skarbowym. Z akt sprawy wynika jednak (k. 33, 34 akt admin.), że wizyta w Urzędzie Skarbowym w Ś. miała miejsce [...] listopada 2023r. Twierdzenie Skarżącego, że dowiedział się o wydaniu postanowienia o udzieleniu przybicia [...] grudnia a nie [...] listopada 2023r. pozostaje bez wpływu na ocenę terminowości złożenia wniosku. Albowiem Strona zmieściła się w terminie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nawet gdyby jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu przyjąć [...] listopada 2023 roku. Stwierdzić zatem należy, że Skarżący zadośćuczynił dwóm spośród czterech przewidzianych w art. 58 § 1-2 k.p.a. przesłanek przywrócenia terminu.
Sąd w pełni akceptuje stanowisko organu, iż Strona nie dochowała trzeciej z przesłanek, to jest nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący w ty zakresie wskazał, że nie mógł odebrać przesyłki pocztowej zawierającej postanowienie o udzieleniu przybicia, skierowanej na adres korespondencyjny, ponieważ w okresie od [...] września do [...] listopada 2023r. przebywał w warunkach tymczasowego pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w S.. Podnosi ponadto, że nie posiadał wiedzy w zakresie przysługujących mu w trakcie tymczasowego aresztowania praw, nie został w tym zakresie pouczony przez organa prowadzące postepowanie karne.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że, jak słusznie podniósł organ, Skarżący wiedział o toczącym się wobec niego postępowaniu egzekucyjnym, bowiem w dniu [...] maja 2023r. odebrał zawiadomienie z [...] maja 2023r. wraz z obwieszczeniem o pierwszej licytacji nieruchomości. Zatem został prawidłowo zawiadomiony o terminie pierwszej licytacji nieruchomości i miał świadomość, że w okresie pozbawienia wolności będą toczyły się czynności w ramach postępowania egzekucyjnego z nieruchomości oraz, że będzie mu doręczana korespondencja w sprawie. Wobec braku aktualizacji danych adresowych, Sąd za słuszne uznaje stanowisko, iż doręczenie pod ostatni aktualny adres, którym dysponował organ egzekucyjny było prawidłowe. Negatywne konsekwencje związane z brakiem możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie były możliwe do uniknięcia, gdyby Skarżący poinformował Urząd Skarbowy o zmianie miejsca pobytu i wskazał adres do korespondencji lub wyznaczył pełnomocnika do działania w swoim imieniu. Zdaniem Sądu sama niewiedza dotycząca sytuacji prawnej strony w danym postępowaniu, nie jest jeszcze wystarczającym usprawiedliwieniem dla przywrócenia terminu do podjęcia konkretnej czynności procesowej. Na stronie spoczywa bowiem obowiązek należytego dbania o swoje interesy i wykazywania się w tymże zakresie starannością. Owa niewiedza co do etapu postępowania egzekucyjnego musi wynikać z sytuacji od strony niezależnych, co w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca. Zgodzić się należy z organem, że sam fakt przebywania w areszcie nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 432/04, LEX nr 799465). Przymusowa zmiana miejsca pobytu Strony, związana z zastosowaniem wobec niej tymczasowego aresztowania, obliguje Stronę do podjęcia czynności mających na celu zabezpieczenie się przed negatywnymi skutkami jej nieobecności, chociażby takimi, jak wpływ korespondencji pod adres ostatniego pobytu strony, bądź pod adres, którym strona się dotychczas posługiwała itp. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż Strona przebywając w areszcie śledczym wprawdzie podlega ograniczeniom w możliwości kontaktowania się z zewnątrz, lecz nie prowadzi to do sytuacji, by nie mogła dokonać czynności zabezpieczających ją przed negatywnymi skutkami dostarczanej korespondencji pod adres, którym dotychczas się posługiwała poprzez np. ustanowienie pełnomocnika do dokonywania w jej imieniu czynności, bądź ustanowienie np. pełnomocnika do odbioru korespondencji. W powyższym zakresie Strona ma do tego prawo, zaś przebywając w areszcie, nie ma ona utrudnionego dostępu do korespondencji (co wynika z zasad postępowania z korespondencją określoną w 8 Rozdziale rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 lipca 2023r. w sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności oraz dokumentowania tych czynności - Dz. U. z 2023r. poz. 1741).
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a., odnosi się do wszystkich zarzutów zawartych w zażaleniu, wskazując na ustalone fakty, które zostały udowodnione i wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia, co umożliwiło Sądowi rzetelne przeprowadzenie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.