I SA/Bd 40/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2004-06-03
NSApodatkoweWysokawsa
cłozgłoszenie celneprocedura celnauszelchetnianie bierneprodukty kompensacyjnerozporządzenieupoważnienie ustawowestawka celnadług celnypostępowanie sądowoadministracyjne

WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, uznając przepis rozporządzenia Ministra Finansów za wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.

Sprawa dotyczyła uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w procedurze dopuszczenia do obrotu produktów kompensacyjnych. Skarżąca kwestionowała sposób naliczenia cła, wskazując na zmiany przepisów i błędy organów celnych. Sąd uznał, że przepis rozporządzenia, który zakazywał stosowania stawek minimalnych, został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, co stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która uznała zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określiła kwotę długu celnego. Spór dotyczył sposobu naliczania cła dla produktów kompensacyjnych uzyskanych w procedurze uszlachetniania biernego, a konkretnie zastosowania stawki ad valorem zamiast stawki minimalnej, zgodnie z § 183 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 r. Skarżąca argumentowała, że organy celne dopuściły się błędów w weryfikacji zgłoszeń, a zmiana przepisów pozbawiła jej działalność sensu ekonomicznego. Sąd administracyjny, działając w granicach sprawy, stwierdził, że wspomniany przepis rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, ponieważ Minister Finansów nie był uprawniony do ingerencji w wysokość stawek celnych, które są kompetencją Rady Ministrów. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania tego przepisu i uchylił zaskarżoną decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przepis ten został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.

Uzasadnienie

Minister Finansów nie był uprawniony do ingerencji w wysokość stawek celnych, które są kompetencją Rady Ministrów. Przepis rozporządzenia de facto zmienił stawki celne, co wykracza poza materię określoną w upoważnieniu ustawowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

Dz.U. 2001 nr 18 poz 214 § § 183 ust. 3

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych

Sąd uznał przepis za wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, ponieważ Minister Finansów nie był uprawniony do ingerencji w wysokość stawek celnych.

Pomocnicze

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 157 § § 1 i 3

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 157 § § 1

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Określa całkowite lub częściowe zwolnienie od cła poprzez odliczenie od kwoty cła za produkty kompensacyjne.

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 157 § § 2

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Określa sposób obliczania kwoty podlegającej odliczeniu.

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 83

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Dotyczy możliwości wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe po zwolnieniu towaru.

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 73 § § 1

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Dotyczy weryfikacji zgłoszeń celnych.

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 70

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Dotyczy fakultatywności weryfikacji zgłoszenia celnego.

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 65 § § 4 pkt 1

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 65 § § 3 i 4

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 64

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Dotyczy wymogów formalnych zgłoszenia celnego.

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 13 § § 6

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Upoważnia Radę Ministrów do wydania taryfy celnej.

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 13 § § 3

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Taryfa celna obejmuje stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania.

Dz. U. nr 104, poz. 1193 art. 12 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 art. 134 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany granicami skargi i może ocenić zgodność z prawem zaskarżonego aktu.

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy orzekania o kosztach.

Dz.U. Nr 153, poz. 1269 art. 4

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sędziowie sądów administracyjnych są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 178 § ust. 1

Niezawisłość sędziowska.

Ordynacja podatkowa art. 121 § par. 2

Zasada zaufania strony do organów.

Dz. U. Nr 104, poz. 1195

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 listopada 1999r. w sprawie gospodarczych procedur celnych

Poprzednio obowiązujące przepisy, które pozwalały na stosowanie stawek minimalnych.

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 30 § par. 1 pkt 2a i c

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 art. 23 § par. 1

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Dz.U. Nr 18, poz. 214 § 185 ust. 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r. w sprawie gospodarczych procedur celnych

Dotyczy odliczania odpadów przy ustalaniu ilości towarów wywiezionych czasowo.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis § 183 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 r. został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, ponieważ Minister Finansów nie był uprawniony do ingerencji w wysokość stawek celnych. Sąd jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu podustawowego, jeżeli został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów celnych dotyczące możliwości weryfikacji zgłoszeń celnych po ich przyjęciu i objęciu towarem procedurą celną. Argumenty organów celnych dotyczące odpowiedzialności zgłaszającego za prawidłowe wypełnienie zgłoszenia.

Godne uwagi sformułowania

Minister Finansów nie był uprawniony do jakiejkolwiek ingerencji w wysokość stawki celnej. Uprawnienia do ustalania wysokości stawek celnych zostały wyraźnie zastrzeżone dla Rady Ministrów. Sąd jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu podustawowego w konkretnej sprawie, jeżeli w jego ocenie został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r. zostało wydane z naruszeniem podstawowych zasad przyzwoitej legislacji.

Skład orzekający

Teresa Liwacz

przewodniczący

Halina Adamczewska-Wasilewicz

sprawozdawca

Grzegorz Saniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że przepisy wykonawcze (rozporządzenia) wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnych, a sądy administracyjne są uprawnione do odmowy ich zastosowania."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i specyfiki procedur celnych. Interpretacja dotycząca przekroczenia upoważnienia ustawowego ma jednak szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne mogą kontrolować legalność przepisów wykonawczych i chronić obywateli przed wadliwymi regulacjami. Jest to przykład ważnej roli sądów w systemie prawnym.

Sąd administracyjny unieważnił przepis rozporządzenia, chroniąc podatnika przed błędną interpretacją prawa celnego.

Dane finansowe

WPS: 1512,72 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 40/04 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2004-06-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Teresa Liwacz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 18 poz 214
§ 183 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych.
Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
art. 13, art. 157 § 1 i 3
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz, Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski, Protokolant Joanna Szklarska, po rozpoznaniu w dniu 03 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) znak (...) i zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącej kwotę 1512,72 zł (jeden tysiąc pięćset dwanaście złotych 72/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Uzasadnienie
I SA/Bd 40/04
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) Nr (...) Naczelnik Urzędu Celnego w B. uznał zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD nr (...) z dnia (...) złożone przez P. za nieprawidłowe i określił kwotę długu celnego w wysokości (...) oraz zmienił elementy w polu 47 tego zgłoszenia.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu (...) w Oddziale Celnym w B. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu produkty kompensacyjne (drożdże), uzyskane w wyniku przetworzenia melasy wywiezionej czasowo w ramach procedury uszlachetniania biernego na podstawie zgłoszeń z dnia (...) Nr (...) (błędnie wskazano przez organ (...) oraz (...). Towar objęto wnioskowaną procedurą celną z całkowitym zwolnieniem od cła bez wydania decyzji administracyjnej rozstrzygającej o prawidłowości bądź nieprawidłowości zgłoszeń celnych. W wyniku kontroli zgłoszeń celnych i załączonych dokumentów, po zwolnieniu towaru, stwierdzono nieprawidłowości w określeniu kwoty długu celnego od towarów objętych wymienionymi zgłoszeniami. Organ zakwestionował sposób naliczenia kwoty długu celnego w zakresie zastosowanej stawki celnej dla towaru wywiezionego czasowo wskazując, że należało zastosować stawkę ad valorem, a nie minimalną stawkę celną. Zasada ta została określona w przepisie par. 183 ust.3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr18, poz. 214 ze zm.), zgodnie z którym przy obliczaniu kwoty cła na podstawie art. 157 Kodeksu celnego nie stosuje się stawek minimalnych, jeżeli są ustanowione, ale wyłącznie stawki ad valorem. Wadliwość sposobu obliczenia powyższej kwoty związana była zatem z faktem przyjęcia stawki celnej minimalnej dla towaru o kodzie PCN 1703 90 00 0, określonej w taryfie celnej.
Od decyzji organu I instancji Z. S. złożyła odwołanie, w którym powołała się na wcześniejszą argumentację zawartą w piśmie z dnia 4 stycznia 2002r. stanowiącym "uzupełnienie odwołania". Zarzuciła naruszenie art. 73 par. 1 w związku z art. 83 Kodeksu celnego poprzez niedopuszczalne kolejne weryfikowanie zgłoszeń celnych już zweryfikowanych po ich przyjęciu. Zdaniem odwołującej wydanie decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe jest niemożliwe w sytuacji, gdy zgłoszenie to zostało zweryfikowane i wyniki tej weryfikacji stanowią podstawę do zastosowania procedury celnej, a wykryta później nieprawidłowość była doskonale widoczna już w momencie przyjęcia zgłoszenia celnego. Zapisy w polu oznaczonym literą "J" zgłoszenia celnego wprawdzie nie są równoznaczne z wydaniem decyzji określonych w art. 65 par. 4 pkt 1 Kodeksu celnego, to jednak nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do tego, że przyjęte zgłoszenia zostały zweryfikowane w szczególności w zakresie pola 47. Za ewidentne nadużycie uważa powoływanie się na przepis art. 83 Kodeksu celnego dla poprawienia błędów popełnionych przez funkcjonariuszy celnych w trakcie weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego. Przepis ten może być zastosowany wyłącznie w dwóch sytuacjach tj. gdy nie zweryfikowano zgłoszenia celnego po jego przyjęciu oraz, gdy zgłoszenie zweryfikowano i towar zwolniono, ale później wyszły na jaw okoliczności świadczące o nieprawidłowościach zgłoszenia, których nie znał organ celny w momencie weryfikacji i zwolnienia. Dopuszczenie innych możliwości podważałoby sens konstrukcji art. 70 Kodeksu celnego, a mianowicie fakultatywność weryfikacji zgłoszenia celnego połączonej z obowiązkiem wydania decyzji uznającej zgłoszenie za nieprawidłowe w razie negatywnego wyniku weryfikacji. Na poparcie swojej argumentacji przytoczyła pogląd Feliksa Prusaka zawarty w publikacji "Kodeks Celny. Komentarz" (Oficyna Prawnicza MUZA S.A., W-wa 2000), według którego art. 83 dopuszcza możliwość wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe po zwolnieniu towaru jedynie w sytuacji, gdy zgłoszenie nie było weryfikowane.
Ponadto zarzuciła naruszenie zasady zaufania strony do organów wynikającej z art. 121 par. 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ od momentu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r., aż do września 2001r., zgłoszenia celne sporządzane były w sposób nie kwestionowany przez funkcjonariuszy celnych. Sposób ten został przez nich wcześniej ustalony, co wynikało z bardzo skomplikowanego trybu obliczania kwoty wynikającej z długu celnego w sytuacji dopuszczenia do obrotu produktów kompensacyjnych powstałych w procedurze uszlachetniania biernego. Skutki pierwszego nieprawidłowego zgłoszenia obciążają zgłaszającego, jednakże wszystkie następne zgłoszenia były przygotowywane w zaufaniu do prawidłowości ustalonego i każdorazowo sprawdzonego przez funkcjonariuszy celnych sposobu obliczania należności celnych. Zgłaszający działał w dobrej wierze, traktując zapisy w polu "J" zgłoszeń celnych, jako pouczenia organu przesądzające o ich prawidłowym złożeniu. Dokonywane przez funkcjonariuszy adnotacje o treści "zweryfikowano" lub "zgłoszenie prawidłowe" utwierdzało skarżącego w przekonaniu o prawidłowym obliczaniu kwot wynikających z długu celnego. Gdyby pierwsze zgłoszenie celne zostało uznane za nieprawidłowe, to niewątpliwie zgłaszający już nigdy takich zgłoszeń nie złożyłby i zaprzestałby korzystania z procedury uszlachetniania biernego, z tej przyczyny, że wobec zmiany przepisów prawnych prowadzenie tego rodzaju działalności przestało być opłacalne. Ponadto uważa, że nie musi udowadniać, iż podawanie w zgłoszeniach celnych nieprawidłowych danych nie wynikało z jego zaniedbania lub świadomego działania mającego na celu przesunięcie daty zarejestrowania kwoty wynikającej z długu celnego. Zdaniem odwołującego błędy celników wykryto stanowczo zbyt późno. Na poparcie swojej argumentacji przywołał liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego.
Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia (...) nr (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji powołał się na przepisy art. 65 par. 3 i 4 oraz art. 83 par. 3 Kodeksu celnego. Wskazał, że weryfikacja zgłoszenia celnego w dniu złożenia miała na celu zbadanie jego poprawności pod względem formalnym, konsekwencją czego było objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną bez wydania decyzji administracyjnej. Przepis art. 70 Kodeksu celnego nie nakłada obowiązku przeprowadzenia kompleksowej weryfikacji zgłoszenia celnego. Zaskarżona natomiast decyzja została wydana w wyniku kontroli zgłoszenia celnego unormowanej w art. 83 par. 1 Kodeksu celnego. Począwszy od 1 stycznia 1998 r. organ celny obowiązany jest przyjąć zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada ono wymogom formalnym określonym w art. 64 Kodeksu celnego. Przyjęcie zgłoszenia celnego nie jest decyzją administracyjną, a organ celny nie przesądza na tym etapie o prawidłowości zgłoszenia celnego. Jego kontrola może być przeprowadzona w ciągu 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. W zaskarżonej sprawie organ skorzystał z tych uprawnień i po przeprowadzeniu kontroli, w ciągu trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia, rozstrzygnął w formie decyzji o jego nieprawidłowości oraz określił kwotę długu celnego. Ponadto, zgodnie z par. 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. nr 104, poz. 1193 ze zm.) przy stosowaniu procedury dopuszczenia do obrotu, funkcjonariusz celny w dokumencie SAD wypełnia pola "A", "B" oraz "J". Pozostałe pola wypełnia zgłaszający i to on jest odpowiedzialny za prawidłowe wypełnienie zgłoszenia. Do czasu wydania decyzji z dnia (...) organ celny nie wypowiedział się w sprawie prawidłowości zgłoszenia celnego. Weryfikacja zgłoszenia w chwili jego przyjęcia ma na celu głównie zbadanie przesłanek do odmowy jego przyjęcia i wbrew twierdzeniom strony nie rozstrzyga o jego prawidłowości merytorycznej. Importer, który błędnie określił kwotę długu celnego, musi mieć na uwadze, że w ciągu trzech lat wysokość należności może zostać skorygowana w drodze decyzji. Zdaniem organu odwoławczego nie można powoływać się na nieznajomość przepisów, jako okoliczność wyłączającą lub ograniczającą odpowiedzialność prawną.
Na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zwracając się o jej uchylenie. Podniosła, że sposób obliczania należności celnych w przypadku obejmowania procedurą dopuszczenia do obrotu produktów kompensacyjnych okazał się tak skomplikowany, że dopiero czwarte dokonane przez celników obliczenie wydaje się być prawidłowe. Przez ponad pół roku celnicy przyjmowali składane przez skarżącą zgłoszenia celne i dopiero we wrześniu 2001r. zaczęli mieć wątpliwości co do swojego postępowania. W związku z tym pismem z dnia 25 września 2001r. zwrócili się z oficjalnym zapytaniem do Głównego Urzędu Ceł. Odpowiedź z dnia 31 października 2001r. wskazała pracownikom Urzędu Celnego w T. sposób obliczania należności i spowodowała uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Na skutek składanych odwołań organ II instancji uchylał decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w B., po czym organ I instancji ponownie wydawał decyzje za każdym razem w inny sposób obliczając należności celne. Uważa, że w uzasadnieniu decyzji organ nie odniósł się do zarzutu naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu. Niewłaściwe sporządzenie zgłoszeń celnych w okresie marzec-wrzesień 2001r. było efektem nieznajomości prawa nie przez skarżącą, lecz przez funkcjonariuszy celnych. Nie zgadza się z tezą zawartą w uzasadnieniu decyzji, iż weryfikacja zgłoszenia celnego pod względem formalnym w chwili jego przyjęcia ma na celu głównie zbadanie ewentualnych przesłanek do odmowy jego przyjęcia. Z treści art. 70 par. 1 Kodeksu celnego wyraźnie wynika, że organ celny może przystąpić do weryfikacji zgłoszenia celnego już po jego przyjęciu. Odpowiedzialność nie powinna być przerzucana na skarżącą, gdy organ dopuścił się uchybienia w szczególności w zakresie niewłaściwej interpretacji przepisów prawa. Akceptowanie przez organy celne przez tak długi okres nieprawidłowości w zgłoszeniach celnych utrwaliło przekonanie strony o prawidłowym postępowaniu.
Skarżąca odniosła się także do sposobu wprowadzenia rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r., wskazując że wcześniej obowiązujące przepisy pozwalały na stosowanie stawek celnych minimalnych (kwotowych). Od dnia 19 marca 2001r. przy obliczaniu cła należy stosować jedynie stawki celne procentowe. Spowodowało to, iż stosowana przez skarżącą od lat procedura uszlachetniania biernego straciła jakikolwiek sens ekonomiczny. Przede wszystkim nie zadbano o stworzenie przepisów przejściowych, które pozwoliłyby stosować "stare" przepisy regulujące sposób obliczania cła wobec produktów przetworzonych z surowca wywiezionego jeszcze przed zmianą przepisów. Tym samym drożdże, które skarżąca sprowadziła po dniu 19 marca 2001r., a uzyskane z melasy zakupionej uprzednio w Polsce i wywiezionej za granicę przed tą datą, powinny zgodnie z przepisami być "oclone" według nowych zasad. Tymczasem skarżąca wywożąc melasę skalkulowała całe przedsięwzięcie i wówczas było ono opłacalne, a stało się nieopłacalne po zmianie przepisów. Zabrakło zatem realizacji konstytucyjnej ochrony praw nabytych poprzez wprowadzenie przepisów przejściowych umożliwiających "oclenie" drożdży uzyskanych z melasy wywiezionej przed zmianą przepisów na starych zasadach.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i jego argumentację. Podkreślił, że art. 70 Kodeksu celnego nie nakłada obowiązku przeprowadzenia kompleksowej weryfikacji zgłoszenia celnego. W zaskarżonej sprawie uregulowania tegoż przepisu zostały zrealizowane poprzez częściową rewizję towaru oraz sprawdzenie formalnej poprawności zgłoszenia celnego. W sytuacji, gdy importer błędnie określi kwotę długu celnego, to musi mieć na uwadze fakt, że w ciągu trzech lat wysokość należności może zostać skorygowana. Zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie realizując sformułowaną w art. 121 Ordynacji podatkowej zasadę zaufania do organu celnego, organ odstąpił od pobrania odsetek wyrównawczych. Uważa, że skierowanie zapytania przez Urząd Celny w T. do Głównego Urzędu Ceł należy traktować jako element prowadzonego postępowania.
W piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2004r. skarżąca zakwestionowała sposób obliczenia cła w przypadku dopuszczenia do obrotu produktów kompensacyjnych uzyskanych w procedurze uszlachetniania biernego. Zarzuciła naruszenie art. 23 par. 1 w związku z art. 30 par. 1 pkt 2a i c Kodeksu celnego przez bezpodstawne przyjęcie, że w skład wartości celnej produktów kompensacyjnych (drożdży) wchodzą zagraniczne koszty transportu melasy do miejsca, gdzie została ona poddana przetworzeniu. Zdaniem skarżącej naruszono także par. 185 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r. w sprawie gospodarczych procedur celnych, przez nie odliczenie odpadów przy ustalaniu ilości towarów wywiezionych czasowo, w wyniku czego błędnie obliczono cło podlegające odliczeniu od kwoty cła za produkty kompensacyjne. Na poparcie swoich twierdzeń załączyła kopię publikacji zawartej w "Monitorze Prawa Celnego" z 2002r. Nr 11, s.498.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy uznając zgłoszenie celne o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu produktów kompensacyjnych, uprzednio objętych procedurą uszlachetniania biernego, polegającą na przetworzeniu towaru wywiezionego czasowo za nieprawidłowe i określając kwotę długu celnego, zasadnie organy celne zastosowały przepis par. 183 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 18, poz. 214 ze zm.). Zgodnie z powyższym przepisem przy obliczaniu kwoty cła na podstawie art. 157 Kodeksu celnego nie stosuje się stawek minimalnych jeżeli są ustanowione, ale wyłącznie stawki ad valorem. Pod rządem poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 listopada 1999r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 104, poz. 1195 ze zm.) w takim przypadku stosowano stawki minimalne.
Zauważyć należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, iż Sąd nie jest związany granicami skargi. Stosownie bowiem do art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd jest uprawniony dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Niemniej jednak Sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna była być przedmiotem postępowania przed organami administracji i wydawanych w nim aktów (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., sygn. akt I S.A. 863/00).
W przedmiotowej sprawie niezależnie od zarzutów podniesionych przez strony w pismach procesowych oraz na rozprawie Sąd stwierdza, że przepis par. 183 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r. w sprawie gospodarczych procedur celnych został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Analiza podstawy prawnej wyżej wymienionego rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, że podstawą uregulowania zawartego w par. 183 ust. 3 był przepis art. 157 par. 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), na podstawie którego Minister Finansów w porozumieniu z Ministrem Gospodarki został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia, sposobu dokonywania obliczeń, o których mowa w par. 1 i par. 2. Zgodnie natomiast z art. 157 par. 1 Kodeksu celnego całkowite lub częściowe zwolnienie od cła polega na odliczeniu od kwoty cła za produkty kompensacyjne dopuszczone do obrotu kwoty cła, które miałoby zastosowanie w tym samym dniu do towarów wywiezionych czasowo, jak gdyby były one przywożone na polski obszar celny z kraju, gdzie zostały poddane procesowi uszlachetniania. Kwota, którą należy odliczyć jest obliczona w oparciu o ilość, rodzaj i wartość towarów z dnia przyjęcia zgłoszenia o objęcie ich procedurą uszlachetniania biernego oraz na podstawie innych elementów kalkulacyjnych z dnia przyjęcia zgłoszenia o dopuszczenie do obrotu produktów kompensacyjnych (art. 157 par. 2 Kodeksu celnego).
Przywołana wyżej podstawa prawna upoważniła Ministra Finansów do wydania rozporządzenia regulującego wyłącznie sposób obliczania cła dla produktów kompensacyjnych w procedurze uszlachetniania biernego. Przez określenie "sposobu obliczania cła" należy rozumieć sprecyzowanie elementów mających charakter techniczny przy naliczaniu należności celnych. W ocenie Sądu przy tak sformułowanej podstawie prawnej, Minister Finansów nie był uprawniony do jakiejkolwiek ingerencji w wysokość stawki celnej. Nie budzi wątpliwości, że organem upoważnionym przez ustawodawcę do określenia stawek celnych jest Rada Ministrów. Upoważnienie to wynika z art. 13 Kodeksu celnego, który uprawniając Radę Ministrów do wydania taryfy celnej (par. 6) wskazuje, iż obejmuje ona między innymi stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania (par. 3). Uprawnienia do ustalania wysokości stawek celnych zostały wyraźnie zastrzeżone dla Rady Ministrów i nie ma oparcia w przepisach ustawowych wkraczanie w ten zakres kompetencji przez jakikolwiek inny organ. Tymczasem Minister Finansów uniemożliwiając wskazanym przepisem rozporządzenia z 8 marca 2001 r. stosowanie stawek minimalnych przy naliczaniu należności celnych de facto dokonał zmiany stawek celnych, ustanawiając stawkę ad valorem w przypadkach, w których Rada Ministrów przewidziała stawkę minimalną.
Kwestionowany zatem przepis par. 183 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r. wykracza poza materię określoną w upoważnieniu ustawowym. W konsekwencji przepis ten nie może stanowić podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego. Z tej przyczyny zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i nie może pozostać w obrocie prawnym.
Jednocześnie należy podkreślić, że organy celne jako organy administracji publicznej nie mogą odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia nawet w przypadku, gdy jest on wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej. Sąd natomiast związany jest wyłącznie Konstytucją i ustawami. Zgodnie bowiem z art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sędziowie sądów administracyjnych w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Zasada powyższa jest powtórzeniem zapisu zawartego w art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z tym, Sąd jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu podustawowego w konkretnej sprawie, jeżeli w jego ocenie został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
Z uwagi na przywołane okoliczności, Sąd w obecnym składzie odmówił zastosowania przepisu par. 183 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz.U. Nr 18, poz. 214 ze zm.) z powodu wydania go z przekroczeniem delegacji ustawowej.
Na marginesie Sąd zauważa, że rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r. zostało wydane z naruszeniem podstawowych zasad przyzwoitej legislacji. Nie zawiera bowiem przepisów przejściowych (poza kwestią z zakresu wydawanych pozwoleń), jak również odpowiedniej vacatio legis. Powyższe rozporządzenie zostało opublikowane w dnia 17 marca 2001r., a weszło w życie dnia 19 marca 2001r.
Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego nakaz zachowania odpowiedniej vacatio legis stanowi jedną z norm składających się na treść zasady demokratycznego państwa prawnego i wynika wprost z zasady zaufania do państwa. Adresat normy musi mieć zapewniony czas na zapoznanie się z nowym prawem, przystosowanie się do zmienionych regulacji i bezpieczne podjęcie odpowiednich decyzji co do dalszego postępowania (por. orzeczenie TK z 10 grudnia 2002r., sygn. akt K. 27/02, OTK-A 2002/7/92). Zestawienie daty opublikowania i wejścia w życie przywołanego aktu prawnego pozwala stwierdzić, iż nie czyni ono zadość powyższym zasadom.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji.
O kosztach sądowych Sąd orzekł stosownie do art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI