I SA/Bd 284/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2006-07-05
NSArolnictwoWysokawsa
renta strukturalnarolnictwopomoc finansowazmiana przepisówprawo administracyjnepostępowanie administracyjneARiMRzasada prawdy obiektywnejzasada informowania stron

WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, uznając, że wysokość renty strukturalnej powinna być ustalona według przepisów obowiązujących w momencie spełnienia przez rolnika wszystkich warunków, a nie według przepisów zmienionych po tym fakcie.

Rolnik Henryk B. złożył wniosek o rentę strukturalną, deklarując przekazanie gospodarstwa rolnego. Po spełnieniu warunków i otrzymaniu postanowienia, złożył umowę darowizny. Jednakże decyzja przyznająca rentę uwzględniała przepisy zmienione po złożeniu wniosku, co skutkowało niższą kwotą świadczenia. WSA w Bydgoszczy uchylił tę decyzję, stwierdzając, że prawo do renty powinno być oceniane według stanu prawnego z dnia spełnienia wszystkich przesłanek, a nie z dnia wydania decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi Henryka B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję o przyznaniu renty strukturalnej, ale w niższej wysokości niż oczekiwał skarżący. Henryk B. złożył wniosek o rentę strukturalną, deklarując przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,5320 ha. Po spełnieniu warunków i otrzymaniu postanowienia o spełnieniu przesłanek, złożył umowę darowizny gospodarstwa. Decyzja organu pierwszej instancji przyznała rentę, ale jej wysokość została ustalona według przepisów zmienionych w międzyczasie, co pozbawiło skarżącego prawa do 50% zwiększenia renty. Organ odwoławczy podtrzymał tę decyzję, argumentując, że stosuje się przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że prawo do renty strukturalnej powinno być oceniane według stanu prawnego obowiązującego w momencie spełnienia przez rolnika wszystkich warunków, czyli w dniu 10 listopada 2005 r., kiedy to nastąpiło przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie działalności rolniczej. Zmiana przepisów, która weszła w życie 11 listopada 2005 r., nie powinna wpływać na wysokość świadczenia, ponieważ stan faktyczny sprawy został zakończony przed tą datą. Sąd podkreślił również naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności art. 9 KPA, poprzez brak należytego poinformowania strony o zmianach prawnych, które mogły mieć wpływ na jej prawa. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Wysokość renty strukturalnej powinna być ustalana według przepisów obowiązujących w momencie spełnienia przez rolnika wszystkich warunków do jej uzyskania, a nie według przepisów zmienionych przed wydaniem decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stan faktyczny sprawy, będący podstawą do wydania decyzji, został zakończony przed zmianą przepisów. Prawo do świadczenia nabywa się z momentem spełnienia ustawowych warunków, a nie z momentem wydania decyzji. Stosowanie nowych, bardziej restrykcyjnych przepisów do sytuacji, która zaistniała pod rządami poprzednich, narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 12 § 2 pkt. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

Przepis ten określał warunki zwiększenia wysokości renty strukturalnej o 50% kwoty najniższej emerytury za przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha użytków rolnych. Sąd uznał, że powinien być stosowany w brzmieniu obowiązującym do 10 listopada 2005 r.

Pomocnicze

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich art. 12 § 3

Wspomniany w kontekście zmiany przepisów i ich obowiązywania od 11.11.2005r.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i działania na podstawie prawa.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz czuwania, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie przepisów obowiązujących w momencie spełnienia warunków do uzyskania renty, a nie przepisów zmienionych przed wydaniem decyzji. Naruszenie przez organ obowiązku informowania strony o zmianach prawnych (art. 9 KPA).

Odrzucone argumenty

Twierdzenie organu, że postanowienie z 2005 r. dawało gwarancję otrzymania świadczenia w oczekiwanej wysokości (sąd uznał, że postanowienie nie odnosiło się do wysokości renty). Argument organu, że zasada informowania strony była realizowana poprzez możliwość zapoznania się z aktami normatywnymi w siedzibie Agencji.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do renty strukturalnej powinno być oceniane według stanu prawnego obowiązującego w chwili spełnienia przez wnioskodawcę wszystkich warunków. Organ naruszył zasady ogólne postępowania administracyjnego, w szczególności art. 9 kpa, poprzez brak należytego poinformowania strony o zmianach prawnych.

Skład orzekający

Leszek Kleczkowski

przewodniczący

Izabela Najda-Ossowska

sprawozdawca

Urszula Wiśniewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości świadczeń publicznych w kontekście zmian przepisów prawnych; obowiązki informacyjne organów administracji publicznej wobec stron postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania rent strukturalnych, ale zasady interpretacji przepisów i obowiązków informacyjnych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak zmiany w przepisach mogą wpłynąć na prawa obywateli i jak ważne jest prawidłowe stosowanie prawa przez organy administracji. Podkreśla znaczenie zasad postępowania administracyjnego.

Zmiana przepisów po fakcie: czy rolnik stracił prawo do wyższej renty?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 284/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Izabela Najda-Ossowska /sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Asesor WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006r. sprawy ze skargi Henryka B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie przyznania renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
I SA/Bd 284/06
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z [...] 2006r Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania Henryka B., od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I., w sprawie przyznania renty strukturalnej z [...] 2005r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na następujące ustalenia: w dniu [...] 2005r Henryk B. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej w Biurze Powiatowym w I. W ramach programu rent strukturalnych wnioskodawca zadeklarował przekazanie gospodarstwa rolnego Rafałowi B. na powiększenie gospodarstwa; do przekazania zadeklarowano działki nr [...] oraz nr [...] o łącznej powierzchni użytków rolnych 3,5320 ha. Własność nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni 2,5311 ha została nabyta przez Henryka B. i Krystynę B. na podstawie umowy zamiany z dnia [...] 2004r, a działki nr 84/6 na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] 1975r.
Na podstawie przedłożonych dokumentów Kierownik Biura Powiatowego w I. wydał postanowienie z [...] 2005r. o spełnieniu przez wnioskodawcę warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej.
W dniu [...] 2005r. do Biura Powiatowego w I. Henryk B. złożył zmianę do wniosku wraz z załącznikami potwierdzającymi przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Do wniosku załączył m.in. akt notarialny umowy darowizny z dnia [...] 2005r.
Na podstawie przedłożonych dokumentów Kierownik BP w I. w dniu [...] 2005r. wydał decyzję o przyznaniu renty strukturalnej, przyznającą uprawnienie do renty na okres od dnia [...] 2005r. do dnia [...] 2015 r. w wysokości 1.181,42 PLN.
Od tej decyzji beneficjent złożył odwołanie, w którym podniósł, że wysokość renty strukturalnej została błędnie wyliczona albowiem nie uwzględniono uprawnienia wynikającego z § 12 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia dotyczącego zwiększenia wysokości renty o 50% kwoty najniższej emerytury za przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha użytków rolnych. Zdaniem skarżącego ma on prawo do takiego zwiększenia, ponieważ było to zgodne ze stanem prawnym obowiązującym na dzień złożenia wniosku o rentę strukturalną. Zdaniem beneficjenta zmiana przepisów opublikowana w dzienniku ustaw z 27.10.2005r. nie zmienia jego sytuacji - ma on prawo do zwiększenia o 50 %, ponieważ jest to zgodne z przepisami obowiązującymi wg stanu na dzień złożenia wniosku. Potwierdzeniem takiego stanu jest również postanowienie z [...] 2005r. Wnioskodawca otrzymując postanowienie nabywa zapewnienie, gwarancję nabycia pewnych uprawnień, tj. renty na określonych warunkach. Dlatego dokonana po wydaniu postanowienia niekorzystna zmiana stanu prawnego nie może mieć wpływu na zmianę uprawnień w tym przypadku w zakresie zmiany wysokości renty.
Jednocześnie odwołujący się podniósł, że w przypadku zmiany uprawnień organ I instancji powinien poinformować o tym wnioskodawcę lub wydać postanowienie, które wskazywałoby na zaistnienie niekorzystnych zmian w jego sytuacji. Zarzucił naruszenie przez organ art. 9 kpa.
Rozstrzygając sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor [...] Oddziału ARiMR podkreślił, że wysokość renty strukturalnej ustalono na wysokości 210% kwoty najniższej emerytury, kwotę tą można zwiększyć jedynie w enumeratywnie wymienionych przez przepisy prawa przypadkach.
Wnioskodawca przekazał użytki rolne o powierzchni 3,5320 ha i zgodnie z przepisami wysokość renty można zwiększyć o 50% kwoty najniższej emerytury za przekazanie co najmniej 3 ha użytków rolnych. Jednakże w przypadku Henryka B. organ naliczył podstawową wysokość, ponieważ dodatkowe zwiększenia na gruncie obowiązujących przepisów nie przysługiwało.
Zmiana przepisów regulujących tryb i warunki przyznawania rent strukturalnych nastąpiła z dniem 11.11.2005r. W związku z brakiem przepisu przejściowego dotyczącego spraw rozpoczętych a nie zakończonych (z wydaną decyzją) przed wejściem w życie nowelizacji, wszystkie te sprawy z dniem wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich są rozpatrywane wg. nowych zasad nowelizacji. Organ podkreślił, iż zasadą jest, że każda zmiana przepisu prawa działa na przyszłość. Jedynie w przypadku, gdy normodawca ustala wsteczne działanie danego unormowania, możliwe będzie objęcie znowelizowaną treścią przepisu zdarzeń zaistniałych przed wprowadzeniem do obrotu prawnego zmienionego przepisu. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż w razie wątpliwości, co do czasu obowiązywania ustawy należy przyjąć, że każdy przepis normuje przyszłość, a nie przeszłość.
W niniejszej sprawie takich wątpliwości nie ma co potwierdza fakt o obowiązywaniu znowelizowanego § 12 ust. 3 od dnia 11.11.2005r. Z uwagi na to organ odwoławczy uznał, że organ I instancji właściwie zastosował przy wydaniu decyzji treść znowelizowanego przepisu, naliczając podstawową wysokość renty bez dodatkowych zwiększeń. Organ ten obowiązany był zastosować przepisy prawa materialnego, które obowiązywały w dniu wydania decyzji przez ten organ. Obowiązkiem organów administracji publicznej jest działania na podstawie i w granicach prawa, co zostało wyrażone w art. 6 kpa, co wynika z art. 7 Konstytucji RP.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących wydanego już postanowienia, organ II instancji wskazał, że zostało ono wydane [...] 2005r. i określało iż Henryk B. spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej. Dopiero w oparciu o postanowienie i spełnienie pozostałych przesłanek organ wydaje decyzję według stanu prawnego na dzień wydania tej decyzji. Znowelizowane rozporządzenie zostało opublikowane w sposób określony przepisami, wszystkie akty normatywne dotyczące postępowań prowadzonych przez organy są dostępne na każde żądanie zainteresowanych osób. Dlatego też organ II instancji nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że winien on zostać poinformowany przez organ o zmianie przepisów. Podniesione zarzuty, nawet gdyby zaistniały nie mają jednak wpływu na przyznaną wysokość renty strukturalnej, która na gruncie obowiązujących przepisów nie mogła być powiększona o dodatkowe 50 %.
W skardze do Sądu skarżący zaskarżył decyzję w całości zarzucając jej naruszenie prawa materialnego w szczególności § 12 ust 2 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, poprzez nie zastosowanie tego przepisu w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 listopada 2005, w okolicznościach, kiedy przekazanie gospodarstwa powyżej 3 ha nastąpiło w dniu [...] 2005, a więc w ostatnim dniu obowiązywania przepisów uzasadniających zwiększenie renty strukturalnej oraz naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy a w szczególności art. 7 i 9 kpa poprzez nie poinformowanie strony o mających nastąpić niekorzystnych dla niej zmianach przepisów prawnych i wydanie decyzji w oparciu o nowe niekorzystne przepisy uniemożliwiające w przypadku skarżącego zwiększenie renty, w sytuacji gdy w interesie strony było wcześniejsze zakończenie postępowania i uzyskanie renty strukturalnej w zwiększonej wysokości w oparciu o dotychczasowe przepisy lub też późniejsze złożenie wniosku.
W związku z zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu administracji na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie podzielił argumentów odwołania, gdzie zarzucił naruszenie art. 7 i 9 kpa, poprzez zaniedbanie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków a zwłaszcza zaniedbanie obowiązku czuwania, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa.
W rezultacie skarżący przekazał gospodarstwo w momencie dla siebie najmniej korzystnym, kiedy dzień po przekazaniu gospodarstwa, [...] 2005r, weszły w życie nowe przepisy, uniemożliwiające skarżącemu skorzystanie ze zwiększenia renty o 50%
najniższej emerytury z tytułu przekazania gospodarstwa powyżej trzech hektarów. Gdyby skarżący poczekał ze złożeniem wniosku do maja 2006 minąłby okres dwuletni od nabycia gruntów przewidziany w § 12 ust 3 powołanego rozporządzenia i wtedy całość gruntów gospodarstwa uwzględniona byłaby przy naliczaniu renty.
Można było także, mając na względzie interes skarżącego, wydać decyzję w dniu zawarcia aktu notarialnego tj. 10 listopada 2005 jeszcze pod rządami starych przepisów. Nie bacząc na powyższe okoliczności organ administracji przyjął, że należało zastosować niezależnie od wszystkiego stan prawny obowiązujący w chwili wydawania decyzji pierwszej instancji.
Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 7 i 9 kpa. Ponieważ organ administracji w żaden sposób nie odniósł się w decyzji do podniesionych odwołaniu szeroko uzasadnionych zarzutów w tym przedmiocie, wobec czego cała argumentacja odwołania aktualizuje się na etapie skargi.
Skarżący podniósł, że za błędny należy również uznać pogląd organu pierwszej instancji, że należało zastosować przepisy obowiązujące w chwili wydawania decyzji tj. dnia [...] 2005. Zdaniem skarżącego decydujące znaczenie ma moment przekazania gospodarstwa rolnego, co nastąpiło [...] 2005r, dzień przed wejściem w życie nowych przepisów uniemożliwiających zastosowanie zwyżki renty strukturalnej w przypadku skarżącego. Przekazując gospodarstwo skarżący zaprzestał działalności rolniczej i tym samym została spełniona ostatnia z przesłanek wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Spełnienie tej przesłanki nastąpiło pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów i wywołało skutki prawne przewidziane przez poprzednio obowiązujące przepisy. Organ orzekający winien się więc odnieść do stanu faktycznego i stanu prawnego jaki zaistniał w chwili spełnienia wszelkich przesłanek do uzyskania renty strukturalnej, a nie stosować wstecz nowych bardziej restrykcyjnych przepisów. Decyzja organu pierwszej instancji ma charakter deklaratoryjny, stwierdza nabycie prawa do renty po spełnieniu przez rolnika przewidzianych prawem przesłanek.
Skarżący podniósł, że prawo do renty zostało ustalone w decyzji organu pierwszej instancji od dnia [...] 2005r, a więc powstało pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, na co jednoznacznie wskazuje decyzja. Niezasadne jest więc stosowanie przepisów, które weszły w życie po powstaniu prawa do renty, do ustalania wymiaru tego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację, na której oparł rozstrzygnięcie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego jakoby mógł wydać decyzję w dniu przekazania gospodarstwa rolnego przez beneficjenta albowiem nawet gdyby złożył on zmianę do wniosku i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w tym dniu i tak organ musiałby rzetelnie zbadać spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych przepisów, Sąd uznał, że wydana została z naruszeniem prawa materialnego, co wpłynęło na wynik sprawy i stanowiło podstawę do uchylenia wadliwego orzeczenia.
Stan faktyczny sprawy nie był sporny i w istotnych dla rozstrzygnięcia okolicznościach sprowadzał się do ustalenia, że skarżący 29.08.2005r złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej deklarując przekazanie gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 3,5320 ha Rafałowi B. na powiększenie gospodarstwa.
W chwili składania wniosku skarżący, zgodnie z obowiązującymi przepisami, oczekiwał powiększenia wysokości renty o 50% kwoty najniższej emerytury za przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha użytków rolnych co gwarantowało uzyskanie renty w wysokości 1462 zł miesięcznie.
W dniu [..] 2005r skarżącemu doręczono postanowienie z [...] 2005r wydane przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyjzacji i Modernizacji Rolnictwa w I., w trybie § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.04.2004r w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (dalej: Rozporządzenie). Należy zauważyć, że rozporządzenie to zostało zmienione rozporządzeniem Rady Ministrów z 05.10.2005r, które zaczęło obowiązywać od 11 listopada 2005r.
Przedmiotowe postanowienie stwierdzało, że skarżący spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej określone w § 4 pkt. 1-3, pkt.6 i 7 oraz § 11 i § 20 ust.4 Rozporządzenia tzn, że:
- ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników,
- prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres co najmniej 5 lat
- w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu
- wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
- nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników
- w skład przekazanego gospodarstwa rolnego nie wchodzą użytki rolne przejęte w trybie określonym w przepisach o rentach strukturalnych w rolnictwie albo w trybie niniejszego rozporządzenia, chyba, że rolnik prowadził działalność rolniczą na tych użytkach przez co najmniej 5 lat.
Postanowienie zawierało pouczenie, że wnioskodawca ma 6 miesięcy, od dnia jego otrzymania, na przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej.
Zawierało również stwierdzenie, że wskazany we wniosku o rentę strukturalną przejmujący grunty, posiada wymagane kwalifikacje zawodowe.
W wykonaniu ostatniego warunku do nabycia renty wnioskodawca, w dniu [...] 2005r zawarł w formie notarialnej umowę darowizny przenosząc własność gospodarstwa na nabywcę wskazanego we wniosku. Dokument umowy złożył w Biurze Powiatowym Agencji.
Przyznana decyzją z [...] 2005r renta strukturalna ustalona została jednak na kwotę niższą tj. 1181,42 zł, z uwzględnieniem § 12 ust.2 pkt.2 Rozporządzenia w brzmieniu zmienionym, obowiązującym na ten dzień. Decyzja przyznaje skarżącemu prawo do renty od dnia [...] 2005r do [...] 2015r.
Jak podniósł to organ, rozporządzenie Rady Ministrów z 05.10.2005r, które zmieniło § 12 Rozporządzenia, regulujący wysokość świadczenia, od dnia 11.11.2005r nie zawierało przepisów przejściowych odnoszących się do wniosków o przyznanie renty strukturalnej w toku. Co do zasady w takim przypadku obowiązuje zasada bezpośredniego stosowania nowych przepisów.
Za niezasadne Sąd uznał twierdzenie skarżącego, że postanowienie z [...] 2005r dawało mu gwarancję otrzymania świadczenia w oczekiwanej przez niego wysokości. Zacytowane wyżej warunki, o których organ wypowiedział się w tym orzeczeniu uznając je za spełnione, nie odnosiły się w żaden sposób do wysokości renty.
Sąd podziela stanowisko organu co do tego, że warunkiem otrzymania renty jest wydanie w tym przedmiocie decyzji. Wątpliwości rodzą się natomiast, co do twierdzenia organu, że dzień wydania decyzji determinuje właściwość przepisów, które znajdują zastosowanie do rozpoznania wniosku. Koliduje to z treścią samej decyzji, w której renta przyznawana jest od dnia przekazania własności gospodarstwa przejmującemu tj. od 10 listopada 2005r (momentu sprzed zmiany przepisów). Oznacza to, że potwierdzone decyzją prawo do renty strukturalnej beneficjent świadczenia nabywa z momentem spełnienia ustawowych warunków a nie wydania decyzji. Brzmienie § 4 Rozporządzenia nie pozostawia wątpliwości co do tego, że "rentę strukturalną przyznaje się..." po czym przepis wymienia warunki do spełnienia. Jednocześnie rzeczą organu jest skontrolowanie spełnienia tych warunków przez zgromadzenie i przeanalizowanie dokumentacji, która te okoliczności potwierdza - pozytywna weryfikacja oznaczać musi pozytywną decyzję. Przepisy w tym zakresie ściśle regulują rodzaj dokumentów, które mają potwierdzać poszczególne okoliczności.
Wraz z przekazaniem gospodarstwa przejmującemu i zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej, zaistniał stan sprawy gotowej do rozstrzygnięcia; sprawdzanie dokumentów potwierdzających jedynie spełnienie przez wnioskodawcę wszystkich warunków nie jest tożsame ze sprawą w toku po tym momencie. Stan faktyczny będący podstawą do wydania decyzji "został zakończony" przed zmianą przepisów. Stąd właściwe do oceny całokształtu nabytego prawa do renty skarżącego były przepisy obowiązujące w chwili spełnienia przez wnioskodawcę wszystkich warunków tj. 10.11.2005r.
Stanowisko odmienne, zaprezentowane przez organ w zaskarżonej decyzji, oznaczałoby w praktyce regulację prawną przyznawania świadczeń w zakresie zależnym od takich okoliczności jak organizacja pracy organu. W przypadku dwóch podmiotów, którzy w tożsamej sytuacji faktycznej i prawnej złożyliby wnioski i spełnili wszystkie warunki dla uzyskania takiego samego świadczenia, na ten sam dzień, ale jednemu organ zdążyłby wydać decyzję przed zmianą przepisów (zakładając, że byłby to okres dłuższy niż w sprawie), a drugiemu wydałby po zmianie tych przepisów - otrzymaliby różne rozstrzygnięcia, co koliduje z zasadą demokratycznego państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Trudno uznać, że interpretacja przepisów zaproponowana przez organ stanowiła rzeczywisty zamysł ustawodawcy.
Niezależnie od wskazanej wyżej argumentacji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została w efekcie przeprowadzenia postępowania naruszającego zasady ogólne postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8 i 9 kpa; zgodnie z pierwszym ze wskazanych przepisów organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa, natomiast drugi stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; organy czuwają na tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Zasady ogólne postępowania są przepisami, które znajdują zastosowanie na równi z wszystkimi innymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowią źródło wskazań interpretacyjnych w stosunku do wszystkich instytucji tego kodeksu bądź, w braku szczegółowych uregulowań, wypełniają braki stanowiąc wskazówkę do postępowania dla organów.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozstrzyganej sprawy, należy podkreślić iż rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, które zmieniało na niekorzyść skarżącego zasady ustalania wysokości renty strukturalnej, wydane zostało w dniu 05 października 2005r. Postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR stwierdzające, że skarżący spełnił warunki niezbędne do uzyskania renty wydane zostało dzień później, 06 października 2005r i opublikowane w dzienniku ustaw 27 października 2005r.
Trudno przyjąć za prawdziwą tezę, że wyspecjalizowana państwowa osoba prawna, jaką jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wiedzę na temat istotnych dla swojej działalności przepisów prawnych czerpie jedynie z dzienników urzędowych i do momentu publikacji danego aktu nie wie o jego wydaniu. Nawet gdyby tak jednak było, po ukazaniu się stosownego dziennika ustaw, organ i tak miał możliwość podjęcia działań w celu pouczenia skarżącego o niekorzystnych dla niego zmianach umożliwiając np. cofnięcie wniosku w celu jego późniejszego złożenia.
Twierdzenie organu, że zasadę sformułowaną w art. 9 kpa realizowała możliwość zapoznania się przez stronę z aktami normatywnymi dostępnymi w siedzibie Agencji jest o tyle nietrafne, iż w sprawie nie ustalono, że skarżący miał jedynie problem z dostępem do przedmiotowego rozporządzenia, lecz to, że po prostu nie miał w ogóle wiedzy o wydaniu takiego aktu prawnego. Oceniając zakres obowiązków wynikających dla organu z powołanych wyżej zasad ogólnych postępowania, należy mieć na uwadze grupę społeczną - rolników, do której należą beneficjenci świadczeń, w tym skarżący. Niewątpliwie w odniesieniu do tego kręgu podmiotów organy mają obowiązek szczególnej staranności w dostarczaniu stosownych informacji i pouczeń i nie mogą tych obowiązków skutecznie przerzucić na stronę.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, w uznaniu zasadności skargi, uchylił zaskarżoną decyzję. Podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w pkt.1 wyroku stanowił art. 145 § 1 pkt.1 lit.a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem § 12 ust.2 pkt.2 w związku z § 12 ust.3 Rozporządzenia. Na podstawie art. 152 w.w. ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości a na podstawie art. 200 zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 200zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI