I SA/Bd 275/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2025-09-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacjeoświatasamorząduchwałakontrolafinanse publicznedelegacja ustawowaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził nieważność części uchwały Rady Powiatu Świeckiego dotyczącej trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół niepublicznych, uznając nałożone obowiązki za wykraczające poza delegację ustawową.

Skarżąca spółka z o.o. zaskarżyła uchwałę Rady Powiatu Świeckiego w części dotyczącej dodatkowych obowiązków sprawozdawczych i księgowych związanych z dotacjami dla szkół niepublicznych. Sąd uznał, że nałożone przez Radę obowiązki, takie jak cykliczne przekazywanie szczegółowej dokumentacji frekwencji uczniów czy adnotacje na dokumentach księgowych, wykraczają poza zakres delegacji ustawowej określonej w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność uchwały w zaskarżonej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę C.K.A. sp. z o.o. na uchwałę Rady Powiatu Świeckiego z dnia 26 lutego 2025 r. nr XI/76/25, dotyczącą trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek prowadzonych przez osoby fizyczne lub prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 38 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1-3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych poprzez nałożenie dodatkowych obowiązków, które nie wynikają z ustawy. Dotyczyły one obowiązku cyklicznego składania dokumentacji potwierdzającej imienną frekwencję uczniów oraz obowiązku umieszczania na dokumentach księgowych specyficznych adnotacji. Rada Powiatu wniosła o odrzucenie skargi, argumentując, że nałożone wymogi są niezbędne do rzetelnego ustalenia liczby uczniów i prawidłowego wydatkowania środków. Sąd, po analizie przepisów, uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że ustawa o finansowaniu zadań oświatowych (u.f.z.o.) nie przewiduje obowiązku cyklicznego raportowania frekwencji uczniów ani przygotowywania szczegółowych zestawień dotyczących poszczególnych uczniów. Uprawnienia kontrolne organu są ograniczone do wglądu w dokumentację podczas kontroli. Podobnie, obowiązek adnotacji na dokumentach księgowych wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 4 ust. 5 i 6 oraz § 8 ust. 5, zasądzając jednocześnie od Rady Powiatu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organ stanowiący nie może nakładać obowiązków wykraczających poza zakres delegacji ustawowej.

Uzasadnienie

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych precyzyjnie określa uprawnienia organu dotującego w zakresie kontroli i obowiązki beneficjenta. Nałożenie dodatkowych obowiązków sprawozdawczych (np. dotyczących frekwencji) lub księgowych (np. specyficzne adnotacje na dokumentach) w drodze uchwały, które nie wynikają wprost z ustawy, stanowi przekroczenie delegacji ustawowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (9)

Główne

u.f.z.o. art. 38 § ust. 1

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych we wniosku i rozliczeniu, termin przekazania informacji o liczbie uczniów oraz termin i sposób rozliczenia. Nie upoważnia to jednak do stanowienia prawa w zakresie wyposażenia organu kontrolującego w inne uprawnienia kontrolne niż przewidziane w ustawie ani do nakładania na podmioty kontrolowane innych obowiązków niż wynikające z ustawy.

Pomocnicze

u.f.z.o. art. 36 § ust. 1-3

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Określa uprawnienia organu dotującego do kontrolowania prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji oraz uprawnienia osób kontrolujących do wstępu i wglądu do dokumentacji, w tym list obecności, a także obowiązek udostępniania dokumentacji przez kontrolowanego.

u.s.p. art. 87 § ust. 1

Ustawa o samorządzie powiatowym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

u.s.p. art. 12 § pkt 11

Ustawa o samorządzie powiatowym

Określa zadania powiatu, w tym w zakresie edukacji.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontroli sądów administracyjnych podlegają akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

p.p.s.a. art. 50

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podmioty, którym przysługuje legitymacja skargowa (posiadanie interesu prawnego).

p.p.s.a. art. 53 § § 2a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Kategoria ta nie ogranicza się do świadczeń pieniężnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nałożenie na organ prowadzący szkołę obowiązku cyklicznego składania dodatkowej dokumentacji potwierdzającej imienną frekwencję uczniów/słuchaczy na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, wraz z zestawieniem podsumowującym, wykracza poza delegację ustawową. Obowiązek umieszczania na dokumentach księgowych adnotacji "Wydatkowano ze środków dotacji otrzymanej z Powiatu Świeckiego w kwocie ... zł" wraz z pieczęcią i podpisem dyrektora szkoły lub placówki, nie wynika z ustawy i nie mieści się w zakresie delegacji ustawowej organu stanowiącego. Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych nie przewiduje obowiązku beneficjenta dotacji cyklicznego raportowania organowi udzielającemu dotacji danych o frekwencji uczniów, a wgląd do list obecności przysługuje kontrolującym podczas kontroli. Nie ma podstaw do nałożenia w drodze uchwały obowiązku przygotowywania materiałów stanowiących wynik przetworzenia danych znajdujących się na listach obecności, w szczególności zestawień dotyczących poszczególnych uczniów.

Odrzucone argumenty

Organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia (argument bezzasadny).

Godne uwagi sformułowania

wydanie Uchwały z przekroczeniem zakresu delegacji ustawowej obowiązek taki nie wynika z u.f.z.o. oraz nie mieści się w ramach delegacji ustawowej organu stanowiącego nie do przyjęcia jest sytuacja prawna, w której obowiązki podmiotu wobec administracji publicznej [...] są regulowane w akcie rangi podustawowej.

Skład orzekający

Joanna Ziołek

sprawozdawca

Leszek Kleczkowski

członek

Urszula Wiśniewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie przez organy samorządowe zakresu obowiązków beneficjentów dotacji, przekraczanie delegacji ustawowej w aktach prawa miejscowego, kontrola wydatkowania dotacji oświatowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dotacjami dla szkół niepublicznych i kompetencjami rady powiatu. Interpretacja przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy nadużywania kompetencji przez organy samorządowe w zakresie nakładania obowiązków na beneficjentów dotacji, co jest częstym problemem w praktyce. Pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie granic delegacji ustawowej.

Samorząd nałożył na szkoły dodatkowe obowiązki? Sąd: To przekroczenie prawa!

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 275/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek /sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Rada Powiatu
Treść wyniku
stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 439
art. 38 ust. 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2025r. sprawy ze skargi C.K.A. sp. z o. o. w Ł. na uchwałę Rady Powiatu Świeckiego z dnia 26 lutego 2025 r. nr XI/76/25 w przedmiocie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek prowadzonych na terenie powiatu świeckiego przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostką samorządu terytorialnego oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zaskarżonej części tj. w zakresie § 4 ust. 5 i 6 oraz § 8 ust. 5, 2. zasądza od Rady Powiatu Świeckiego na rzecz C.K.A. sp. z o. o. w Ł. kwotę 797 zł (siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2025 r. Rada Powiatu Świeckiego (dalej także jako: "Rada", "organ") uchwaliła Uchwałę nr XI/76/25 w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek prowadzonych na terenie powiatu świeckiego przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostką samorządu terytorialnego oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobierania i wykorzystania (dalej także jako: "Uchwała", "zaskarżona uchwała"). Uchwała została opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa Kujawsko-Pomorskiego w dniu 5 marca 2025 r. (Dz. Urz. Woj. Kuj-Pom z 2025 r. poz. 955).
W dniu [...] kwietnia 2025 r. [...] (dalej także jako: "Skarżąca", "Spółka"), za pośrednictwem Rady, skierowała do tut. Sądu skargę na Uchwałę, zarzucając organowi naruszenie:
1. art. 38 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2025 r. poz. 439; dalej także jako: "u.f.z.o.") w zw. z § 4 ust. 5 i 6 Uchwały, przez wydanie Uchwały z przekroczeniem zakresu delegacji ustawowej z uwagi na nałożenia na organ prowadzący szkołę lub placówkę, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, cyklicznego składania wraz z informacją miesięczną dodatkowej dokumentacji potwierdzającej imienną frekwencję uczniów/słuchaczy na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w poprzednim miesiącu wraz z zestawieniem podsumowującym odnoszącym się do każdego ucznia/słuchacza, na którego została przyznana dotacja w poprzednim miesiącu, stwierdzające spełnienie lub niespełnienie wymogu 50% obecności na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, w sytuacji obowiązek taki nie wynika z u.f.z.o. oraz nie mieści się w ramach delegacji ustawowej organu stanowiącego;
2. art. 38 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1-3 u.f.z.o. w zw. z § 8 ust. 5 Uchwały, przez wydanie jej z przekroczeniem delegacji ustawowej w związku z nałożeniem na szkołę/placówkę obowiązku umieszczania na dokumentach księgowych adnotacji: "Wydatkowano ze środków dotacji otrzymanej z Powiatu Świeckiego w kwocie ... zł" wraz z pieczęcią i podpisem dyrektora szkoły lub placówki, w sytuacji gdy tak ustanowiony obowiązek opisywania dokumentów źródłowych nie wynika z ustawy a nadto nie mieści się w zakresie delegacji ustawowej organu stanowiącego.
W związku z powyższym Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności Uchwały w zaskarżonej części, tj. w zakresie § 4 ust. 5 i 6 oraz § 8 ust. 5.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia, ewentualnie o jej oddalenie. Wskazał, że w jego ocenie wymagania do wniosku o udzielenie dotacji zawarte w uchwale nie stanowią dodatkowych kryteriów czy nowych zasad udzielania i rozliczania dotacji niewynikających z treści ustawowego umocowania, a stanowią niezbędne minimum do ustalenia w sposób rzetelny i rzeczywisty liczby uczniów danej szkoły, na których ma zostać wypłacona dotacja. Ponadto wskazał, że skoro obowiązkiem organu przekazującego dotację jest czuwanie nad właściwym i zgodnym z przepisami wydatkowaniem tych środków przez beneficjentów, to organ dotujący jest zobligowany ustalać, w drodze czynności kontrolnych, prawidłowość wydatkowanych przez dotowanego kwot dotacji. Dodatkowo organ wskazał, że w jego ocenie brak jest podstaw do żądania uchylenia całej uchwały, skoro zarzuty skargi dotyczą dwóch przepisów uchwały, które nawet w przypadku ich wyeliminowania z obrotu prawnego nie spowodują niemożności stosowania całej uchwały.
W replice na odpowiedz na skargę Skarżąca podtrzymała w całości dotychczas prezentowane stanowisko, wszelkie twierdzenia, żądania i wnioski.
Podczas rozprawy w dniu [...] września 2025 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Sprawę rozpoznano na rozprawie.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej uchwały stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia jest wskazana w skardze część uchwały Rady Powiatu Świeckiego z dnia 26 lutego 2025 r. nr XI/76/25 w sprawie w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek prowadzonych na terenie powiatu świeckiego przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostką samorządu terytorialnego oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobierania i wykorzystania. Uchwała została opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa Kujawsko-Pomorskiego w dniu 5 marca 2025 r. (Dz. Urz. Woj. Kuj-Pom z 2025 r. poz. 955).
Kontrolą działalności organów administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne objęte są między innymi - zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z poźn. zm.; dalej także jako: "p.p.s.a.") - akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, przy czym kryterium tej kontroli stanowi zgodność z prawem tych aktów (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Badając formalną dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 79 ust. 1 zdanie 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107; dalej także jako: "u.s.p."), uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna.
W pierwszej kolejności należało ustalić czy Skarżąca posiada legitymację skargową do skutecznego zaskarżenia uchwały Rady Powiatu. Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.s.p. - stanowiącym podstawę prawną zaskarżania uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego - każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej normy wynikającej z art. 50 p.p.s.a. określającej podmioty, którym przysługuje legitymacja skargowa. W art. 50 p.p.s.a. legitymacja skargowa jest uwarunkowana posiadaniem interesu prawnego, natomiast w art. 87 ust. 1 u.s.p. wymaga się wykazania naruszenia interesu prawnego. Interes prawny, o którym mowa w art. 87 ust. 1 u.s.p. musi być oceniany w płaszczyźnie materialnoprawnej i strona inicjująca postępowanie sądowe w trybie art. 87 ust. 1 u.s.p. zobowiązana jest do wykazania istnienia związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jej indywidualną sytuacją prawną (czyli jej interesem prawnym), a także musi wykazać, że ze względu na istnienie tego związku zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jej sytuację prawną, poprzez np. nałożenie na nią obowiązków w wyższym zakresie niż dotychczas.
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie Skarżąca wykazała, że przedmiotowa Uchwała w zaskarżonej części ingeruje w jej interes prawny. Skarżąca jest bowiem organem prowadzącym Zespół Szkół "[...]" w Ś.. Jako organ prowadzący szkoły w miejscowości Ś., będąc jednostką uprawnioną do otrzymania dotacji na realizację zadań oświatowych, jest bezpośrednim adresatem zaskarżonej uchwały. Skarżąca zobowiązana jest zatem do przestrzegania postanowień zaskarżonej uchwały w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek prowadzonych na terenie powiatu świeckiego przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostką samorządu terytorialnego oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobierania i wykorzystania. Skarżąca wskazała w skardze, że zaskarżona uchwała nakłada na Spółkę dodatkowe obowiązki nieznajdujące podstawy w powszechnie obowiązujących przepisach prawa (tj. konieczność gromadzenia szczegółowej dokumentacji, każdorazowego opisywania przez konkretne osoby dokumentacji księgowej). Tym samym Spółka posiada legitymację do wniesienia skargi na opisaną uchwałę.
Zgodnie z art. 53 § 2a p.p.s.a. w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. "Innym aktem", o którym mowa w art. 53 § 2a p.p.s.a. jest m.in. akt, o którym mowa w art. 87 ust. 1 u.s.p. (tak: Knysiak-Sudyka H., Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Opublikowano: WKP 2021), a zatem akt prawa miejscowego. Tym samym bezzasadny okazał się wniosek Rady Powiatu o odrzucenie skargi ze względu na uchybienie terminu do jej wniesienia.
Podać również należy, że zaskarżona uchwała Rady Powiatu została podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej. Podstawowym kryterium uznania uchwały organu samorządu terytorialnego za uchwałę podjętą z zakresu administracji publicznej jest przynależność norm prawnych stanowiących podstawę wydania uchwały do norm prawa administracyjnego (publicznego) i wynikający z tych norm charakter przedmiotu regulacji w drodze uchwały (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 1996 r., sygn. akt III ARN 45/96, opub. w OSNP 1997, Nr 8, poz. 125). Zaskarżona uchwała Rady Powiatu została podjęta na podstawie art. 12 pkt 11 u.s.p. oraz art. 38 u.f.z.o. i stanowi przykład uchwały podjętej z zakresu administracji publicznej. Wskazać należy, że zadania oświatowe są zadaniami publicznymi, co oznacza, że ich realizacja jest obowiązkiem władzy publicznej. Zważywszy jednak na zdecentralizowany model polskiego systemu oświaty, zadania oświatowe są w pierwszej kolejności zadaniami własnymi jednostek samorządu terytorialnego (tak: Pilich M. (red.), Finansowanie zadań oświatowych. Komentarz, Opublikowano: WKP 2020).
Przechodząc do oceny legalności Uchwały należy stwierdzić, że w zaskarżonej części kwestionowany przez Skarżącą akt prawa miejscowego stanowi w § 4 ust. 5 i ust. 6:
"5. Organ prowadzący szkołę lub placówkę, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, wraz z informacją miesięczną, o której mowa w ust. 1, dodatkowo przekazuje dokumentację, potwierdzającą imienną frekwencję uczniów/słuchaczy na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w poprzednim miesiącu.
6. Dokumentacja, o której mowa w ust. 5, zawiera zestawienie podsumowujące, odnoszące się do każdego ucznia/słuchacza, na którego została przekazana dotacja w poprzednim miesiącu, stwierdzające spełnienie lub niespełnienie wymogu 50% obecności na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych."
Przepis § 8 ust. 5 zaskarżonej uchwały stanowi natomiast:
"5. Dokumenty księgowe (w tym faktury, rachunki) potwierdzające poniesienie wydatku z udzielonej dotacji powinny zawierać adnotację "Wydatkowano ze środków dotacji otrzymanej z Powiatu Świeckiego w kwocie ... zł" oraz pieczęć i podpis dyrektora szkoły lub placówki lub osoby prowadzącej szkołę lub placówkę bądź osoby upoważnionej przez te osoby."
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który tut. Sąd podziela, że przy kontroli wydatkowania (trybu udzielania oraz rozliczania) dotacji pochodzących z budżetu jednostki samorządu terytorialnego uprawnienia kontrolowanych oraz obowiązki kontrolujących powinny być w sposób wyczerpujący uregulowane w aktach prawnych rangi ustawowej. Stanowisko to nawiązuje do wyrażanego w nauce prawa administracyjnego zastrzeżenia, że do materii ustawowej należy wyznaczanie obowiązków obywateli i ich sytuacji wobec państwa oraz regulowanie kompetencji organów administracji publicznej (zob. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2016, s. 129 i n.). Już w tym miejscu należy wskazać na art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Zaznaczyć należy, że kategorii ciężarów i świadczeń publicznych nie można zawężać wyłącznie do świadczeń pieniężnych. Otóż inne, niż podatki i daniny publiczne, ciężary i świadczenia publiczne mogą przyjmować postać świadczeń osobowych i rzeczowych, ale także obowiązków znoszenia pewnych działań władz publicznych, albo zaniechania własnych działań (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lutego 2025 r., sygn. akt I GSK 1072/21).
Ponadto przyjęcie, że w tym przypadku możliwe jest regulowanie uprawnień kontrolującego oraz obowiązków kontrolowanego w aktach podustawowych - aktach prawa miejscowego, doprowadziłoby do sytuacji, w której sytuacja prawna kontrolowanych i kontrolujących byłaby uregulowana w różny sposób, w zależności od jednostki samorządu terytorialnego przeprowadzającej kontrolę prawidłowości pobrania dotacji oraz jej wykorzystania.
Podać zatem należy, że zgodnie z art. 36 ust. 1 u.f.z.o., organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych zgodnie z art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32. Zgodnie zaś z art. 36 ust. 2 u.f.z.o., osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2 - także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji. Natomiast w myśl postanowień art. 36 ust. 3 u.f.z.o. przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła i placówka udostępnia dokumentację, o której mowa w ust. 2, oraz listy obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zwrócenia się przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli o udostępnienie tej dokumentacji.
Z powyżej wskazanego przepisu prawa wynikają zatem następujące uprawnienia organów administracji publicznej (ich pracowników):
- możliwość kontrolowania prawidłowości pobrania i wykorzystania określonych dotacji;
- osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek;
- osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo do wglądu do prowadzonej przez kontrolowane jednostki dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2 - także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji.
Jednocześnie z art. 36 ust. 1 – 3 u.f.z.o. wynika, że kontrolowany, czyli przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła i placówka udostępnia dokumentację, o której mowa w ust. 2, czyli dokumentację organizacyjną, finansową i dokumentację przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2 - także wgląd do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3.
Z kolei zgodnie z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.
Z regulacji tej wynika, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego został upoważniony do ustalenia trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji. Z przepisu tego nie wynika natomiast, ażeby organ ten został upoważniony do stanowienia prawa w zakresie wyposażenia organu kontrolującego w inne uprawnienia kontrolne niż przewidziane w art. 38 u.f.z.o. oraz do nałożenia na podmioty kontrolowane innych obowiązków niż wynikające z tego przepisu (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lutego 2025 r., sygn. akt I GSK 1072/21).
Trafne w związku z tym okazały się zarzuty skargi.
Zarzuty te dotyczą dwóch zagadnień. Po pierwsze, nałożenia w § 4 ust. 5 i ust. 6 Uchwały na organ prowadzący placówkę obowiązku cyklicznego składania informacji miesięcznej obejmującej dodatkową dokumentację potwierdzającą imienną frekwencję uczniów/słuchaczy na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w poprzednim miesiącu wraz z zestawieniem podsumowującym odnoszącym się do każdego ucznia/słuchacza, na którego została przekazana datacja w poprzednim miesiącu, stwierdzające spełnienie lub niespełnienie wymogu 50 % obecności na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. Po drugie, zobowiązania w § 8 ust. 5 Uchwały do zamieszczania na dokumentach finansowych stosownego opisu oraz daty, pieczęci i podpisu organu prowadzącego dotowaną jednostkę.
Odnośnie § 4 ust. 5 i ust. 6 Uchwały zauważyć należy, że w świetle art. 38 ust. 1 u.f.z.o. uprawnienie do żądania od kontrolowanego dokumentów wymienionych w art. 36 ust. 2 u.f.z.o. aktualizować się może jedynie podczas kontroli. Ustawodawca nie przewidział obowiązku beneficjenta dotacji cyklicznego raportowania organowi udzielającemu dotacji danych o frekwencji uczniów na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. Przeciwnie, z treści tego przepisu wynika, że wgląd do list obecności na takich zajęciach mają właśnie osoby upoważnione do kontroli, a więc podczas kontroli, a nie przed jej uruchomieniem. Tymczasem z § 4 ust. 5 i ust. 6 zaskarżonej uchwały wynika, że beneficjenta obciążono powinnością ciągłej, dokonywanej w odstępach miesięcznych sprawozdawczości (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 marca 2022 r. sygn. akt I GSK 1425/21).
Co więcej, nie ulega wątpliwości, że sporządzanie list obecności stanowi obowiązek beneficjenta dotacji. Nie przewidują natomiast przepisy u.f.z.o. obowiązku przygotowywania materiałów stanowiących wynik przetworzenia danych znajdujących się na tych listach. W szczególności brak jest podstaw do tego, by zobowiązywać beneficjenta do sporządzania zestawień dotyczących poszczególnych uczniów, na których przyznano dotację. W tym zakresie podzielić należy stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1687/20. Uwagi te prowadzą do konkluzji, że zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie jej § 4 ust. 5 i ust. 6.
Odnosząc się do § 8 ust. 5 Uchwały podać należy, że w ocenie Sądu z tego zapisu zaskarżonej uchwały wynika obowiązek beneficjenta (potencjalnego kontrolowanego) do dokonywania dodatkowych czynności nieuregulowanych w postanowieniach ustawy. Być może obowiązek ten jest zbyt dolegliwy, ale jednak jest to obowiązek określonego zachowania się poprzez zamieszczanie na dokumentach finansowych stosownego opisu oraz daty, pieczęci i podpisu organu prowadzącego dotowaną jednostkę. W ocenie Sądu, obowiązki te z jednej strony nie wynikają z ustawy (m.in. u.f.z.o.), z drugiej zaś strony nie ma podstaw do nałożenia ich w drodze uchwały (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lutego 2025 r., sygn. akt I GSK 1072/21). Tak szerokie kompetencje prawodawcze nie zostały bowiem ujęte w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. Nie do przyjęcia jest tymczasem, w ocenie Sądu, sytuacja prawna, w której obowiązki podmiotu wobec administracji publicznej, w tym również podmiotu kontrolowanego, związane z rozliczaniem i kontrolą dotacji są regulowane w akcie rangi podustawowej. Powyższe prowadzi do konkluzji, że zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie jej § 8 ust. 5.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zaskarżonej części, tj. w zakresie § 4 ust. 5 i ust. 6 oraz § 8 ust. 5. O zwrocie kosztów postępowania w wysokości [...] zł Sąd orzekł w oparciu o przepisy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na ww. kwotę składa się uiszczony wpis od skargi (300 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie adwokata zastępującego Skarżącą (480 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl
J. Ziołek U. Wiśniewska L. Kleczkowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI