I SA/BD 26/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-02-13
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
ubezpieczenia społeczneskładkiumorzenieprzedawnienieZUSnależnościegzekucjarentasytuacja materialna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na decyzję ZUS odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnionego interesu strony.

Skarżąca wniosła o umorzenie należności z tytułu składek, jednak ZUS odmówił, uznając, że należności nie uległy przedawnieniu i nie zachodzą przesłanki umorzenia wynikające z przepisów prawa. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę, analizując szczegółowo kwestię przedawnienia składek oraz przesłanki umorzenia określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzeniu wykonawczym. Sąd uznał, że należności nie przedawniły się, a sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej nie uzasadnia umorzenia składek.

Sprawa dotyczyła skargi B. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. Skarżąca wniosła o umorzenie zaległości składkowych, jednak ZUS odmówił, wskazując, że należności nie uległy przedawnieniu, a także nie zaszły przesłanki umorzenia określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 28 ust. 2 i 3) ani w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, rozpoznając skargę, szczegółowo przeanalizował kwestię przedawnienia należności składkowych, uwzględniając liczne zmiany przepisów na przestrzeni lat oraz okoliczności zawieszające i przerywające bieg terminu przedawnienia (np. postępowanie egzekucyjne, wnioski o abolicję, układy ratalne). Sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił, iż należności objęte wnioskiem nie uległy przedawnieniu. Następnie Sąd ocenił przesłanki umorzenia. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, zdefiniowanej w art. 28 ust. 3. Sąd stwierdził, że żadna z tych przesłanek nie została spełniona, m.in. z uwagi na trwające postępowanie egzekucyjne i posiadanie przez skarżącą dochodów (renta rodzinna) oraz majątku (nieruchomość). Odnosząc się do przesłanek umorzenia w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia), Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, aby opłacenie należności pozbawiłoby ją lub jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Mimo problemów zdrowotnych, renta rodzinna stanowiła stały dochód, a miesięczny budżet skarżącej był wyższy niż minimum socjalne. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a skarżąca nie udowodniła, że jej sytuacja jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadnić umorzenie. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, uznając decyzję ZUS za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, należności nie uległy przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony lub przerwany przez różne zdarzenia, w tym postępowanie egzekucyjne, wnioski o abolicję, układy ratalne oraz postępowania dotyczące ustalenia obowiązku ubezpieczeń.

Uzasadnienie

Sąd szczegółowo przeanalizował przepisy dotyczące przedawnienia składek oraz ich zawieszania i przerywania biegu, uwzględniając zmiany legislacyjne i orzecznictwo. Stwierdzono, że postępowanie egzekucyjne i inne czynności ZUS skutecznie zawieszały bieg terminu przedawnienia, co potwierdził organ.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.s.u.s. art. 28 § ust. 2, 3 i 3a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 32

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne art. 3 § ust. 1

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 24 § ust. 4, 5, 5a, 5b, 5f

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepisy dotyczące przedawnienia składek, jego biegu, zawieszenia i przerwania, z uwzględnieniem zmian w czasie.

k.p.a. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

p.p.s.a. art. 3 § 1, 134 § 1, 145 § 1, 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa Prawo upadłościowe art. 13, 361 pkt 1

o.p.

Ustawa Ordynacja podatkowa

Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności. Sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej nie uzasadnia umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o przepisy prawa.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące przedawnienia należności. Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. i u.s.u.s. w zakresie ustaleń faktycznych i oceny przesłanek umorzenia.

Godne uwagi sformułowania

nie uległy przedawnieniu należności składkowe objętych wnioskiem o umorzenie nie zachodzą przesłanki umorzenia należności z tytułu składek nie wskazuje on na stan ubóstwa i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej obowiązek spłaty zaległych zobowiązań składkowych nie oznacza, że muszą być one uregulowane jednorazowo

Skład orzekający

Urszula Wiśniewska

przewodniczący sprawozdawca

Leszek Kleczkowski

sędzia

Halina Adamczewska-Wasilewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne oraz przesłanek umorzenia tych należności, zwłaszcza w kontekście sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej skarżącej i szczegółowej analizy przepisów u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii przedawnienia i umorzenia składek ZUS, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i osób ubezpieczonych. Analiza przepisów jest szczegółowa, ale stan faktyczny nie jest wyjątkowo ciekawy.

Czy Twoje długi w ZUS uległy przedawnieniu? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 26/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1230
art 28 ust. 2, 3 i 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 listopada 2023 r. nr UP-829/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] listopada 2012r. B. N. ("Skarżąca", "Strona", "Wnioskodawczyni") wniosła o umorzenie należności z tytułu składek.
Decyzją z [...] grudnia 2022 r. organ odmówił wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.
Decyzją [...] stycznia 2023 r. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") Zakład odmówił Stronie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...]zł. W punkcie 2. decyzji na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Zakład odmówił Wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł.
Pismem z [...] stycznia 2023r. wniesiono o ponowne rozpoznanie sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] marca 2023r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. Wyrokiem z 12 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 216/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Sąd zobowiązał do ustalenia, czy wszystkie składki będące przedmiotem wniosku o umorzenie zaległości nie uległy przedawnieniu i wskazania stosownych dowodów.
Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2023 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Organ szczegółowo zweryfikował zadłużenie Strony pod kątem ewentualnego przedawnienia i stwierdził, że należności z tytułu składek nie przedawniły się, z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. ZUS szczegółowo omówił przepisy i ich kolejne zmiany w zakresie biegu terminu przedawnienia a następnie wskazał, że bieg terminu przedawnienia dla należności od 02/2004 do 05/2009 r. został zawieszony:
- dla należności za okres 02/2004 - 11/2004 - od [...] stycznia 2005 r., tj. od dnia doręczenia upomnienia, następnie od [...] lutego 2005 r., tj. od dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych numer [...] do nadal;
- dla należności za okres od 12/2004 - 02/2005 - od [...] czerwca 2005 r., tj. dnia doręczenia upomnienia, następnie od [...] sierpnia 2005 r., tj. od dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...] do nadal;
- od [...] lutego 2013 r., tj. od dnia złożenia wniosku o abolicję do [...] lutego 2015 r. tj. do dnia uprawomocnienia się decyzji o odmowie umorzenia należności z [...] grudnia 2014r.;
- od [...] stycznia 2015 r., tj. od dnia złożenia wniosku o abolicję do [...] lipca 2023 r., tj. do dnia uprawomocnienia się decyzji o odmowie umorzenia należności z [...] czerwca 2023r.;
- dla należności za okres 02/2004 do 5/2009 - od [...] kwietnia 2016 r., tj. od dnia
zawarcia umowy o układ ratalny numer [...] do [...] grudnia 2022 r.,
tj. do dnia zerwania umowy ratalnej;
- dla należności za okres od 11/2005 do 05/2009 od [...] sierpnia 2023 r., tj. od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania przed wydaniem decyzji określającej wysokość należności.
Podsumowując organ wyjaśnił, że należności figurujące na koncie Wnioskodawczyni jako płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu.
Organ dokonał następnie analizy sytuacji rodzinnej i materialnej Strony, rodzaju, okresu i wysokości należności na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów, także uwzględnionych w decyzji z [...] stycznia 2023 r. oraz z [...] marca 2023r. Zgodnie z oświadczeniem Wnioskodawczyni o stanie rodzinnym i majątkowym jest ona wdową, nie pracuje zarobkowo, pobiera rentę w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto miesięcznie, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej, świadczeń z Urzędu Pracy oraz nie korzysta z innych form pomocy, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat – [...] zł, opłat eksploatacyjnych – [...] zł oraz kosztów leczenia – [...] zł, posiada zobowiązanie pieniężne z tytułu zawartej ugody, które reguluje w miesięcznej wysokości [...] zł (ugoda jest odnawiana co roku), jest właścicielką mieszkania o powierzchni [...] m2 w I. przy ul. [...], podsiada inne składniki mięśnia ruchomego (telewizor, pralkę, lodówkę) o łącznej wartości [...] zł, nie posiada ruchomości, praw majątkowych i wierzytelności.
Do rozpatrzenia sprawy skorzystano z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: bazy internetowej REGON, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Na ich podstawie organ ustalił, że:
[...] czerwca 2011 r. działalność została zakończona;
Strona pobiera wojskową rentę rodzinną, która od [...] marca 2023 r. wynosi [...] zł brutto, tj. [...] zł netto miesięcznie, ze świadczenia nie są dokonywane żadne potrącenia egzekucyjne, w kwietniu 2023r. została Wnioskodawczyni wypłacona 13 emerytura w wysokości [...] zł brutto, a we wrześniu 14 emerytura w wysokości [...] zł brutto;
Strona jest właścicielką nieruchomości – lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2 I. przy ul. [...], nieruchomość jest obciążona hipotecznie przez innych niż ZUS wierzycieli;
nie jest właścicielką pojazdu.
Po analizie przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ uznał, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie wskazanego przepisu. Dalej ZUS rozważył, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy oraz Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1356 dalej: "rozporządzenie") oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ wyjaśnił, że o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązków, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy. W ocenie ZUS przesłanka opisana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do Wnioskodawczyni zastosowania, ponieważ nie prowadzi ona już działalności gospodarczej. Natomiast wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Do akt sprawy Strona załączyła zaświadczenie lekarskie z [...] października 2023 r., z którego wynika, że od 15 lat leczy się z powodu nadciśnienia tętniczego oraz cukrzycy typu 2, ponadto cierpi na zwyrodnienie wielostawowe, zwyrodnienie stawów kręgosłupa, choroby przewlekłe, wymaga stałego przyjmowania leków, okresowej rehabilitacji i kontroli w poradniach specjalistycznych. Organ podkreślił, iż nie neguje problemów zdrowotnych, jednak w przypadku Wnioskodawczyni przesłanka zdrowotna nie zachodzi, ponieważ otrzymuje Pani ona rentę rodzinną, która jest stałym dochodem wypłacanym bez względu na stan zdrowia oraz ewentualną konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny i może stanowić źródło sukcesywnej spłaty zadłużenia wobec ZUS. Dlatego również ta przesłanka nie zachodzi.
Organ wyjaśnił, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały. Miesięczny budżet gospodarstwa domowego Wnioskodawczyni w wysokości [...] zł jest o [...] zł wyższy niż minimum socjalne w I kwartale 2023 r. określone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w lipcu 2023 r. na kwotę [...]zł dla 1 - osobowego gospodarstwa emeryckiego. Zatem, jaka ocenił organ, nie wskazuje on na stan ubóstwa i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej. Podkreślono ponadto, że państwo wspiera w ostatnich latach finansowo emerytów przyznając im dodatkowe świadczenie pieniężne w postaci trzynastej i czternastej emerytury. Organ w swoich wyliczeniach nie uwzględnił ww. świadczeń, które z pewnością mają pozytywny wpływ na poziom zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych Strony.
Reasumując stwierdzono, że sytuacja finansowa Strony nie nosi znamion ubóstwa. Źródło dochodów zapewnia możliwość zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natychmiastowe umorzenie należności naruszałby interes publiczny oraz konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. W ocenie organu istotne jest też, że obowiązek spłaty zaległych zobowiązań składkowych nie oznacza, iż muszą być one uregulowane jednorazowo. Strona ma możliwość złożenia wniosku o udzielenia ulgi w formie układu ratalnego.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji ZUS z dnia [...] stycznia 2023 r., zarzucając naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i poczynienie przez organ ustaleń z pominięciem wszechstronnego zbadania zebranego w sprawie materiału dowodowego i z pominięciem słusznego interesu obywatela;
- art. 28 ust. 1, 2 i 3 pkt 6 oraz ust. 3a u.s.u.s. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w ustalonym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, tak w całości jak też choćby w części,
- art. 24 ust. 5b u.s.u.s. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania przed wydaniem decyzji określającej wysokość należności, jak również wniosek ubezpieczonej o umorzenie należności z tytułu składek, a następnie wydanie decyzji odmownej – przerywają bieg przedawnienia,
- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że w stosunku do Skarżącej od dnia [...] lutego 2005r. oraz od dnia [...] sierpnia 2005r. do chwili obecnej w sposób nieprzerwany prowadzone są postępowania egzekucyjne,
- art. 24 ust. 4 u.s.u.s. przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przedawnienia należności z tytułu składek.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna i podlega oddaleniu.
Jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust. 3 art. 28 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W przedmiotowej sprawie zastosowanie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365, dalej: "Rozporządzenie"), zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.
Wskazać należy, że powyższe wyliczenie przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 Rozporządzenia jest wyliczeniem przykładowym i podstawą umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis mogą być również inne okoliczności, które będą stanowiły podstawę do uznania, że dłużnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 k.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z uwagi na to, że składki, o umorzenie których Skarżąca wnosiła, dotyczyły okresu od lutego 2004r. do maja 2009r. w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii ich wymagalności. Niedopuszczalne jest bowiem objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia. W ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził, że nie doszło do przedawnienia należności składkowych objętych wnioskiem o umorzenie. ZUS stosując się do zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 12 czerwca 2023r., sygn. akt I SA/Bd2165/23, dokonał analizy kwestii przedawnienia opisanych należności. W związku z tym wskazał, że obowiązujący w tym zakresie od 01 stycznia 1999 r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r.) stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W tym okresie, zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Od 01 stycznia 2003r. dokonano zmiany art. 24 ust. 4 u.s.u.s. na mocy przepisów ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2074, ze zm.). W wyniku tej nowelizacji przepis ten stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa nowelizująca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych odnośnie do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. W orzecznictwie przyjęto, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do 31 grudnia 2002 r. - 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania. W przypadku zaś, gdy zobowiązanie to przed 01 stycznia 2003 r. nie uległo przedawnieniu, to miała do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, a więc zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed 01 stycznia 2003r. ulegało przedawnieniu po upływie 10 lat. Do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002r. należności stosowano nie tylko nowy, wydłużony termin przedawnienia, lecz także nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu – jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniano według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia. Ustawą nowelizującą z 18 grudnia 2002r. zmieniono też art. 24 ust. 5 u.s.u.s., który stanowi, że nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. W tym miejscu wskazać należy, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 maja 2020 r., P 2/18, orzeczono, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Od 01 stycznia 2003 r. dodano do art. 24 u.s.u.s. ustępy 5a-5d. Zgodnie z art. 24 ust. 5a u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s., z dniem 01 lipca 2004 r. został zmieniony ustawą z 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121, poz. 1264), w ten sposób, że stanowił on, iż bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Do art. 24 u.s.u.s. dodano wówczas ust. 5e, który stanowi, że bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata. Z dniem 20 lipca 2011 r. do art. 24 u.s.u.s. dodano ust. 5f, a ust. 6 otrzymał nowe brzmienie (na mocy ustawy z 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. nr 138, poz. 808). W myśl art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w przypadku wydania przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Od dnia 01 stycznia 2012 r., na podstawie ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. poz. 1378), nastąpiła zmiana okresu przedawnienia – zmieniono art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. W świetle art. 27 u.s.u.s., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 01 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 01 stycznia 2012r. W myśl zatem tych regulacji, do należności składkowych nieprzedawnionych do 01 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 01 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady wynika z art. 27 ust. 2 ustawy nowelizującej z 16 września 2011 r., który stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 01 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Z dniem 18 września 2021 r. art. 24 ust. 5f u.s.u.s. na mocy ustawy z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1621) uzyskał brzmienie: "Bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna". Ponadto w dniu 01 stycznia 2022r. zmieniono art. 24 ust. 5b u.s.u.s., na podstawie ustawy nowelizującej z 24 czerwca 2021 r. Zgodnie z tym przepisem bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Mając na uwadze wyżej cytowane przepisy art. 24 ust. 5a, ust. 5b i ust. 5f u.s.u.s., organ zasadnie stwierdził, że bieg terminu przedawnienia dla należności objętych wnioskiem o umorzenie został zawieszony:
- dla należności za okres 02/2004 - 11/2004 od [...] stycznia 2005 r., tj. od dnia doręczenia upomnienia, następnie od [...] lutego 2005r., tj. od dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych numer [...] i trwa nadal;
- dla należności za okres od 12/2004 - 02/2005 - od [...] czerwca 2005r., tj. dnia doręczenia upomnienia, następnie od [...] sierpnia 2005r., tj. od dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...] i trwa nadal;
- od [...] lutego 2013r., tj. od dnia złożenia wniosku o abolicję do [...] lutego 2015 r. tj. do dnia uprawomocnienia się decyzji o odmowie umorzenia należności z [...] grudnia 2014r.;
- od [...] stycznia 2015 r., tj. od dnia złożenia wniosku o abolicję do [...] lipca 2023 r., tj. do dnia uprawomocnienia się decyzji o odmowie umorzenia należności z [...] czerwca 2023r.
- dla należności za okres 02/2004 do 5/2009 od [...] kwietnia 2016r., tj. od dnia
zawarcia umowy o układ ratalny numer [...] do [...] grudnia 2022r.,
tj. do dnia zerwania umowy ratalnej;
- dla należności za okres od 11/2005 do 05/2009 od [...] sierpnia 2023r., tj. od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania przed wydaniem decyzji określającej wysokość należności.
Skoro zatem – jak zasadnie wskazał organ – należności nie uległy przedawnieniu do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zaś wszczęcie postępowania egzekucyjnego skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia ww. należności i jest ono nadal w toku – to tym samym bezzasadne okazały się zarzuty skargi w tym zakresie. Nie sposób bowiem uznać – jak tego chce Skarżąca – że doszło do przedawnienia należności objętych wnioskiem o ich umorzenie. Sąd zauważa, że okres prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego jest bardzo długi, to jednak zgodnie z ww. przepisami pozostaje to bez wpływu na skuteczność zawieszenia terminu przedawnienia w rozpoznawanej sprawie, które nadal trwa. Nie mogą również odnieść zamierzonego skutku zarzuty dotyczące braku wpływu na bieg terminu przedawnienia okoliczności związanych z postępowaniami w przedmiocie abolicji, wymiaru składek czy układu ratalnego. Jak wskazano wyżej skutek taki wynika bowiem z art. 24 ust. 5a-5f u.s.u.s.
Mając powyższe na uwadze, nie ulega wątpliwości Sądu, że organ prawidłowo, to jest zgodnie z wytycznymi wynikającymi z wyroku Sądu z [...] czerwca 2023 r., wyjaśnił, że nie doszło do przedawnienia należności składkowych objętych wnioskiem o umorzenie.
Oceniając zastosowanie omówionych wyżej przesłanek umorzenia należności z tytułu składek organ zasadnie stwierdził, że żadna z nich nie zachodzi w niniejszej sprawie. Przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. z przyczyn oczywistych nie może mieć zastosowania. Przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe. Nie zachodzi przesłanka umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., gdyż choć Skarżąca zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, to posiada następców prawnych i majątek (środki pieniężne oraz nieruchomości). Przesłanka umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie została spełniona, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym wynoszącą [...] zł (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 5 stycznia 2021r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, Dz. U. z 2021 r., poz. 67).
Wskazać też należy, że wbrew stanowisku Skarżącej, organ w należyty sposób wykazał, że nie zachodzą w sprawie przesłanki umorzenia należności określone w art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s. Przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie została spełniona, skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Bezsporne jest też, że postępowanie egzekucyjne nie zostało dotychczas zakończone, a Skarżąca posiada składniki majątkowe podlegające egzekucji, gdyż uzyskuje dochody z tytułu świadczenia rentowego w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, którego wysokość pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego; jest właścicielem nieruchomości lokalu mieszkalnego, objętego księgą wieczystą nr [...]. Trafnie również organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przesłanka umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Dotyczy ona bowiem wyłącznie takiej wyjątkowej sytuacji, gdy "jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne". Nie budzi wątpliwości Sądu, że także ta przesłanka umorzenia należności nie może zostać uznana za spełnioną, skoro – jak wspomniane zostało wyżej – Skarżąca uzyskuje co miesiąc dochód, którego wysokość pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego oraz jest właścicielem nieruchomości. W żadnym razie nie można więc mówić, że w tej sytuacji "jest oczywiste", że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Odnosząc się do argumentów Strony, iż organ powinien rozważyć umorzenie zaległości choćby w części to podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem 3a u.s.u.s. Zatem organ w pierwszej kolejności, bez względu za zakres ewentualnego umorzenia (w całości lub w części) zobowiązany jest do rozważenia istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności którą definiuje art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku (tak jak w niniejszej sprawie), wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.
Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił również, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia, określone w art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie zaszła przesłanka umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (§ 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia). Skarżąca bowiem nie prowadzi już działalności gospodarczej.
Organ zasadnie też wykazał, że w przedmiotowej sprawie nie została dowiedziona przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Wyjaśnić należy, że okoliczności wymienione w tym przepisie muszą być spełnione kumulatywnie, to znaczy, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym zaznaczyć trzeba, że jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. W toku postępowania Skarżąca podnosiła, że jest schorowana. Do akt sprawy załączyła zaświadczenie lekarskie z [...] października 2023 r., z którego wynika, że od 15 lat leczy się z powodu nadciśnienia tętniczego oraz cukrzycy typu 2, ponadto cierpi na zwyrodnienie wielostawowe, zwyrodnienie stawów kręgosłupa, choroby przewlekłe, wymaga stałego przyjmowania leków, okresowej rehabilitacji i kontroli w poradniach specjalistycznych. W uzasadnieniu zaskarżone decyzji organ podkreślił, iż nie neguje problemów zdrowotnych Skarżącej, pomimo to zasadnie przyjął, że w tym przypadku przesłanka zdrowotna nie zachodzi, ponieważ Strona otrzymuje rentę rodzinną, która jest stałym dochodem wypłacanym bez względu na stan zdrowia oraz ewentualną konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny i może stanowić źródło sukcesywnej spłaty zadłużenia wobec ZUS. Wobec powyższego zasadna jest konkluzja organu, iż omawiana przesłanka nie zachodzi.
W ocenie Sądu, w sprawie nie zaszła też przesłanka umorzenia w postaci pozbawienia Skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych na skutek opłacenia należności z tytułu składek (§ 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia). Z akt sprawy wynika, że Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jak zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa jest kwota określająca minimum socjalne. Miesięczny budżet gospodarstwa domowego Strony w wysokości [...] zł jest o [...] zł wyższy niż minimum socjalne w I kwartale 2023 r. określone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w lipcu 2023r. na kwotę 1.650,22 zł dla 1 - osobowego gospodarstwa emeryckiego. Zatem, co słusznie podkreślił organ, nie wskazuje on na stan ubóstwa i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej. Skarżąca oświadczyła, że nie korzysta z żadnych form pomocy skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku. Organ zwrócił również uwagę na fakt, że państwo wspiera w ostatnich latach finansowo emerytów przyznając im dodatkowe świadczenie pieniężne w postaci trzynastej i czternastej emerytury. Organ w swoich wyliczeniach nie uwzględnił ww. świadczeń, które z pewnością mają jednak realny wpływ na poziom zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych Strony.
Z przedłożonych oświadczeń i dokumentów wynika, że Skarżąca ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z utrzymaniem w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu miesięcznych opłat - [...] zł, opłat eksploatacyjnych - [...] zł oraz kosztów leczenia - [...] zł. Osiągane dochody pozwalają na ich sfinansowanie w całości. W miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym na zakup żywności, ubrań, środków higienicznych itp. jednak wydatki te nie są nadzwyczajnymi kosztami a stanowią zwykłe koszty utrzymania. Po opłaceniu ww. wydatków do dyspozycji pozostaje Stronie kwota [...]zł. Ponadto poza zadłużeniem w ZUS Skarżąca posiada zobowiązanie w Banku Spółdzielczym w I., które spłaca na podstawie zawartej ugody w miesięcznych ratach w wysokości [...] zł. Z załączonej ugody z [...] grudnia 2021r. wynika, że saldo do spłaty na dzień [...] listopada 2021r. wynosi [...] zł z tytułu należności głównej i [...] z tytułu odsetek za opóźnienie. Zgodnie z informacją udzieloną przez Stronę ugoda jest odnawiana raz w roku i [...] października 2023 r. złożono w banku wniosek o jej przedłużenie na tych samych warunkach.
Zgodzić się należy z organem, że fakt posiadania zobowiązań wobec innych niż ZUS wierzycieli nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ prowadziłby to do nieuzasadnionego uprzywilejowania wierzycieli cywilnoprawnych względem skarbu państwa. W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma podstaw aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel uwzględniał interesów innych wierzyciel i aby przedkładać interesy innych wierzycieli nad roszczenia względem należności z tytułu składek. Każdy z wierzycieli może dochodzić swoich należności zgodnie z przepisami prawa.
Skarżąca nie wykazała zatem by jej aktualna (na dzień wnoszenia skargi) sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu w stosunku do tej ustalonej przez organ. Podkreślić należy, że z treści § 3 ust. 1 Rozporządzenia wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek. Stąd też, jeżeli Strona stwierdziła w skardze, że w przypadku konieczności spłaty zadłużenia wobec ZUS, będzie to prowadziło do ogromnych i nieprzemijających problemów finansowych po jej stronie to powinna tą okoliczność wykazać, gdyż to ona dysponuje ewentualnymi dowodami w tym zakresie.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w jakiej znalazła się Skarżąca jest na tyle wyjątkowa, że uzasadnia uwzględnienie jej wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS. Ponownie podkreślić należy, że Skarżąca dysponuje stałym dochodem w postaci wojskowej renty rodzinnej w wysokości [...] zł brutto (na dzień wydania zaskarżonej decyzji). Zdaniem Sądu, powyższy dochód umożliwia Stronie uiszczenie zaległych składek np. w formie rat, o czym wspomniał organ w zaskarżonej decyzji.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania. Organ zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Z dokonanych ustaleń wynika, że nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności z tytułu składek wymieniona w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ obszernie wyjaśnił również przesłanki umorzenia, o których mowa w art. 28 ust. 3 a ww. ustawy i § 3 ust. 1 pkt 1 -3 Rozporządzenia i słusznie uznał, że nie miały miejsca w sprawie. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Ponadto w rozpoznawanej sprawie organ orzekający przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i wystarczający do podjęcia decyzji, a także dokonał wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., nie przekraczając granic uznania administracyjnego. W ocenie Sądu, organ przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, nie naruszając zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., nie dopuścił się również naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 i art. 11 k.p.a. Decyzja organu nie narusza również zasady zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a. W sprawie został zebrany materiał dowodowy, na podstawie którego właściwie, zgodnie z zasadami logiki i z poszanowaniem art. 80 k.p.a. oceniono wszystkie przewidziane prawem przesłanki umożliwiające podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu należności z tytułu składek.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez Skarżącą nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż nie były one zasadne. Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI