I SA/Bd 248/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2004-10-26
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowysprzedaż nieruchomościzwolnienie podatkowebudowa domuspółdzielcze prawo do lokaluwydatkirozliczenie podatkowezryczałtowany podatek

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości, nakazując ponowne wyjaśnienie wydatków poniesionych na budowę domu i nabycie działki.

Sprawa dotyczyła zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu ze sprzedaży lokalu mieszkalnego. Podatniczka oświadczyła, że przeznaczy uzyskany przychód na budowę domu, jednak nie złożyła ostatecznego rozliczenia. Organy podatkowe uznały część wydatków za niekwalifikujące się do zwolnienia. WSA uchylił decyzję, wskazując na potrzebę ponownego wyjaśnienia przez organy podatkowe wszystkich okoliczności związanych z wydatkami poniesionymi na nabycie nieruchomości i budowę domu, w tym kosztów budowy oczyszczalni ścieków i garażu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę E.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. dotyczącą zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu ze sprzedaży lokalu mieszkalnego. Podatniczka uzyskała przychód ze sprzedaży mieszkania, który zamierzała przeznaczyć na budowę domu. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość zastosowania zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) i b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uznając część wydatków za niekwalifikujące się do zwolnienia. W szczególności kwestionowano wydatki na nabycie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wydatki na budowę domu ponad kwotę wskazaną w akcie notarialnym. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organów co do niemożności zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) ustawy. Jednakże Sąd uznał, że organy podatkowe nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności związanych z wydatkami poniesionymi na nabycie nieruchomości i budowę domu, w tym kosztów budowy oczyszczalni ścieków i garażu, a także sposobu finansowania robót budowlanych. Nakazano ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tych kwestii.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd podzielił stanowisko organów co do niemożności zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) ustawy. Uznał, że organy podatkowe nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności związanych z wydatkami poniesionymi na nabycie nieruchomości i budowę domu, w tym kosztów budowy oczyszczalni ścieków i garażu, a także sposobu finansowania robót budowlanych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) wymaga ścisłego związku "w zamian" pomiędzy zbyciem nieruchomości a uzyskaniem już istniejącego spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, a nie tylko środków pieniężnych na jego nabycie. Jednocześnie Sąd wskazał na konieczność ponownego wyjaśnienia przez organy podatkowe wszystkich wydatków poniesionych na nabycie nieruchomości i budowę domu, które mogłyby kwalifikować się do zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (4)

Główne

u.p.d.o.f. art. 21 § 1 pkt 32 lit. a

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Katalog zwolnień jest enumeratywny; wydatki na nabycie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nie są w nim wymienione. Zwolnienie dotyczy wydatków na budowę domu.

u.p.d.o.f. art. 21 § 1 pkt 32 lit. b

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wymaga ścisłego związku "w zamian" pomiędzy zbyciem nieruchomości a uzyskaniem już istniejącego spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, a nie tylko środków pieniężnych na jego nabycie.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 28 § ust. 3 i 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Nakazuje zapłatę podatku od dochodu ze sprzedaży lub zamiany nieruchomości, jeżeli przychód nie został przeznaczony na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a).

u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 8 lit. a) – c)

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie wyjaśniły wszystkich okoliczności związanych z wydatkami poniesionymi na nabycie nieruchomości i budowę domu, w tym kosztów budowy oczyszczalni ścieków i garażu. Konieczność ponownego wyjaśnienia sposobu finansowania robót budowlanych.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do sytuacji, gdy sprzedaż nieruchomości następuje w celu uzyskania środków na nabycie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.

Godne uwagi sformułowania

Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika konieczność istnienia ścisłego związku (“w zamian") pomiędzy dokonywanym zbyciem nieruchomości a uzyskaniem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego - i to tego rodzaju, że poprzez zbycie nieruchomości lub innych praw majątkowych podatnik w zamian zyskuje możliwość uzyskania już istniejącego spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, a nie tylko zyskuje środki pieniężne pozwalające mu na ubieganie się o nabycie tegoż prawa.

Skład orzekający

Izabela Najda-Ossowska

przewodniczący

Leszek Kleczkowski

członek

Grzegorz Saniewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnień z podatku dochodowego od przychodów ze sprzedaży nieruchomości, w szczególności w kontekście wydatków na budowę domu i nabycie praw do lokali."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1998 roku; wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozliczeń podatkowych przy sprzedaży nieruchomości i przeznaczaniu środków na cele mieszkaniowe, co jest interesujące dla wielu podatników i prawników.

Sprzedaż mieszkania na budowę domu – kiedy zwolnienie podatkowe jest możliwe?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 248/04 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2004-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /sprawozdawca/
Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący/
Leszek Kleczkowski
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
ART.21 UST.1 PKT 32B
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski, Asesor sądowy Grzegorz Saniewski (spr.), Protokolant Sarah Sobecka – Kucharczyk, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi E.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Uzasadnienie
I SA/Bd 248/04
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił “w części" decyzję Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w T. z dnia (...) i określił E.R. należne zobowiązanie podatkowe w wysokości (...).
Dyrektor ustalił, iż podatniczka pismem złożonym w dniu 27 sierpnia 1998 r. w Urzędzie Skarbowym w S. oświadczyła, że przychód w wysokości (...) uzyskany ze sprzedaży w dniu 17 sierpnia 1998 r. lokalu mieszkalnego w S. przeznaczy na budowę domu. Wraz z oświadczeniem została złożona deklaracja PIT-23, w której wykazano przychód podlegający opodatkowaniu w wysokości (...) i zryczałtowany podatek dochodowy w kwocie (...), który nie został uiszczony.
Mimo upływu dwuletniego okresu od sprzedaży podatniczka nie złożyła ostatecznego rozliczenia uzyskanego przychodu i nie wpłaciła zryczałtowanego podatku dochodowego, nie wykonując tym samym obowiązku wynikającego z przepisu art. 28 ust. 3 i 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Po wszczęciu postępowania w dniu 5 listopada 2003 r. właściwy ze względu na obecne miejsce zamieszkania podatniczki organ pierwszej instancji ustalił, że w dniu 17 sierpnia 1998 r. podatniczka wspólnie z mężem – A.R. - sprzedała stanowiący odrębną nieruchomość lokal mieszkalny położony w S. za kwotę (...). Przychód ten został wydatkowany na uzyskanie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, na nabycie własności działki z rozpoczętą budową domu mieszkalnego (...), na budowę garażu (...) oraz partycypację w kosztach budowy oczyszczalni (...), a więc na cele, które nie zostały wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym wydatki te nie pomniejszają podstawy opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym. W konsekwencji, uwzględniając przypadającą w ramach majątkowej ustawowej wspólności małżeńskiej połowę uzyskanego przychodu Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w T. decyzją z (...) określił E.R. zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości (...) tj. w wysokości 10 % uzyskanego przychodu.
W odwołaniu pełnomocnik podatniczki podniósł, że nie wskazano podstawy prawnej pozwalającej na uznanie, iż jedną cześć przychodu uzyskanego ze sprzedaży mieszkania przeznaczono na budowę domu jednorodzinnego, a drugą – na uzyskanie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w nowobudowanym budynku mieszkaniowym w R. Ponadto zdaniem pełnomocnika organ I instancji pominął przepis art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w myśl którego przychód ze sprzedaży nieruchomości jest w całości zwolniony, jeżeli sprzedaż nastąpiła w celu uzyskania, w zamian za te nieruchomości lub prawa, spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w B. powołując się na zgromadzony materiał dowodowy ustalił, że przychód uzyskany ze sprzedaży (przed upływem 5 – ciu lat od nabycia) lokalu mieszkalnego w S. w wysokości (...) podatniczka przeznaczyła w części na zakup działki z rozpoczętą budową, a w części na nabycie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego.
Zdaniem Dyrektora drugi ze wskazanych wydatków nie znajduje odzwierciedlenia w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten w sposób enumeratywny wyszczególnia wydatki objęte zwolnieniem z opodatkowania, a wśród nich nie występują wydatki poniesione na nabycie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Wydatki te nie spełniają także warunków określonych we wskazanym przez stronę w odwołaniu art. 21 ust. 1 pkt 32 lit b) ustawy, przepis ten bowiem dotyczy umów w wyniku których następuje sprzedaż praw lub nieruchomości w zamian uzyskania lokali lub budynków o odmiennych statusach. W praktyce miałby on zastosowanie w sytuacji, gdyby np. podatniczka sprzedała lokal stanowiący odrębną własność osobie, której przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, w zamian za odstąpienie podatniczce prawa do tego mieszkania. W takim przypadku istnieje bowiem bezpośredni związek podmiotowo – przedmiotowy pomiędzy zbywcą nieruchomości – uzyskującym w zamian lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego – a jego nabywcą, któremu przysługiwało, wynikające z przydziału lokatorskie prawo do tego lokalu. Istnienie tego związku jest konieczne dla wyczerpania przesłanek wynikających z powyższego przepisu. Natomiast nie dotyczy on takich sytuacji, gdy sprzedaż następuje w celu uzyskania następnie od spółdzielni mieszkaniowej przydziału mieszkania na warunkach lokatorskich.
Odmiennie natomiast niż organ pierwszej instancji Dyrektor Izby uznał, iż wydatki na nabycie działki budowlanej z rozpoczętą na niej budową (fundamentami domu mieszkalnego) spełniają warunki art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) ustawy. Wprawdzie określony w tym przepisie katalog zwolnień – mający charakter enumeratywny – nie zawiera wydatków poniesionych na nabycie działki z rozpoczętą budową, to jednak w ocenie organu odwoławczego nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, że koszty tej budowy zostały poniesione przez podatniczkę przed zawarciem umowy przeniesienia własności przedmiotowej działki. Ponadto przed przeniesieniem własności uchwałą Zarządu Spółdzielczego Zrzeszenia T. w T. przydzielono podatniczce i jej małżonkowi przedmiotową działkę, a z aktu notarialnego wynika, że zarówno własność przedmiotowej działki, jak i wybudowanego na niej budynku mieszkalnego miała być przeniesiona na rzecz podatniczki i jej małżonka jako członków spółdzielni.
Dyrektor nie znalazł natomiast podstaw do uznania wydatków na nabycie ww. nieruchomości w kwocie wyższej od określonej w akcie notarialnym, tj. (...). Akt wskazywał tę kwotę jako wartość przedmiotu umowy, a przedmiotem tym była właśnie nieruchomość z rozpoczętą budową – fundamentami domu mieszkalnego. Taki stan rzeczy został potwierdzony także przez główną księgową Spółdzielni Mieszkaniowej S. (następczyni prawnej Spółdzielczego Zrzeszenia T. w T.) zarówno w pisemnym zaświadczeniu z dnia 9 marca 2004 r. obrazującym stan rozliczeń ze Spółdzielnią jak też w rozmowie telefonicznej (udokumentowanej notatką służbową), w których stwierdziła ona, że z wniesionego w 1998 r. wkładu budowlanego w kwocie (...) potrącono kwotę (...) na przeniesienie własności działki wraz ze znajdującą się na tej działce rozpoczętą budową domu mieszkalnego. W tym świetle organ odwoławczy nie znalazł uzasadnienia do uznania wydatków w wysokości (...) (tj. ½ wydatków poniesionych przez obojga małżonków) wskazanej przez podatniczkę w rozliczeniu dołączonym do pisma z dnia 3 marca 2004 r. jako poniesionych na zakup działki wraz rozpoczętą budową domu mieszkalnego. Wysokości wydatków ponad kwotę wykazaną w akcie notarialnym nie potwierdzają także przedłożone w toku postępowania faktury na zakup materiałów budowlanych, jako nabywca figuruje w nich bowiem Spółdzielcze Zrzeszenie T. i wszystkie zostały wystawione w 1998 r., a więc przed datą przeniesienia własności ww. nieruchomości na podatniczkę i jej małżonka. Wskazując na przedłożoną kserokopię upoważnienia udzielonego Spółdzielni w dniu 27 października 1998 r. przez podatniczkę i jej małżonka do dokonania z ich konta wpłaty za zakupione w ich imieniu materiały - Dyrektor uznał, że można stwierdzić, iż wydatki poniesione na rozpoczętą budowę domu – będącego przedmiotem przeniesienia własności – były finansowane przez Spółdzielcze Zrzeszenie T. ze środków wpłaconych przez małżonków R. do Spółdzielni jako wkład budowlany, a środki te, jak wskazują przedłożone zaświadczenia wystawione przez Spółdzielnię – zostały rozliczone.
W konsekwencji Dyrektor Izby określił należne zobowiązanie podatkowe pomniejszając przychód z tytułu sprzedaży mieszkania w S. o przypadającą na podatniczkę część wydatków na nabycie nieruchomości z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego (...) oraz wydatków z tytułu kosztów sprzedaży nieruchomości (lokalu mieszkalnego) w S. wskazanych w akcie notarialnym dokumentującym tę sprzedaż (...).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie nieistnienia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu uzyskanego ze sprzedaży lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.
W uzasadnieniu zarzuciła Dyrektorowi Izby dokonanie zawężającej interpretacji przepisu art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez przyjęcie, że ma on zastosowanie wyłącznie w sytuacji zawarcia umowy zamiany. Podkreślając, że ww. przepis mówi o sprzedaży, skarżąca stwierdziła, że zwolnienie na mocy tegoż przepisu będzie przysługiwało także wtedy, gdy podatnik dokonuje sprzedaży nieruchomości wyłącznie w celu uzyskania przychodów niezbędnych do uzyskania spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu albo budynku mieszkalnego lub jego części.
Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 1997 r. (sygn. akt III RN 25/97), w którym Sąd stwierdził, że dla uzyskania ulgi podatkowej określonej w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit a) nie jest wymagane uzyskanie władania lokalem będącym przedmiotem nabytego uprawnienia (własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego), skarżąca zarzuciła, że Dyrektor Izby bezpodstawnie odmówił uznania wydatków na nabycie działki budowlanej z rozpoczętą budową domu ponad kwotę (...). Wszystkie wydatki ponad tę kwotę wiązały się bezpośrednio z budową domu, a jak wynika z powołanego wyroku nie ma znaczenia czy zostały one poniesione przed dniem nabycia przez skarżącą przedmiotowej nieruchomości. Skarżąca dodatkowo podniosła, że wszystkie faktury dokumentujące zakupy na budowę domu opłacone zostały przez nią oraz jej męża, na dowód czego dołączyła do skargi faktury wskazujące jako nabywcę Spółdzielcze Zrzeszenie T. w T. z adnotacjami Prezesa Spółdzielni Mieszkaniowej S. , że zostały one opłacone przez państwo R. Zwróciła też uwagę, że faktury zostały osobiście odebrane przez nią i jej męża i zapłacone gotówką w momencie odbioru, wynika więc z tego, że musiały być opłacone przez osoby odbierające faktury (skarżącą i jej męża).
Skarżąca podniosła, że istotna dla rozstrzygnięcia sprawy jest także okoliczność, iż kwota (...) stanowiła koszt budowy garażu, którego jedna ze ścian jest jednocześnie ścianą domu.
Skarżąca zarzuciła także, że główna księgowa, na której wyjaśnieniach dokonanych w trakcie rozmowy telefonicznej oparły się organy podatkowe, jest już czwartą księgową Spółdzielni, toteż nie może posiadać dokładnej wiedzy o wszystkich okolicznościach sprawy. Wskazała, że w świetle dwóch innych decyzji wydanych przez Dyrektora Izby (nr (...) oraz nr (...)) w obrocie musiałoby być około (...) co nie jest zgodne z prawdą.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko jak też argumenty na jego poparcie zawarte w skarżonej decyzji.
Stwierdził ponadto, że dołączone do skargi faktury nie mają znaczenie w sprawie, gdyż zostały wystawione w roku 2000, a tymczasem skarżąca sprzedała nabytą działkę z rozpoczętą budową domu mieszkalnego w dniu 4 listopada 1999 r. Adnotacja umieszczona na tych fakturach nie może przesądzić o przyjęciu, że faktury zostały faktycznie opłacone przez małżonków R., wbrew treści samej faktury, a ponadto takiej adnotacji nie posiadały identyczne kopie tych samych faktur złożonych w toku postępowania odwoławczego. Powołany zaś przez skarżącą wyrok Sądu Najwyższego nie ma znaczenia w sprawie, gdyż dotyczy nieporównywalnego stanu prawnego.
Odnosząc się do zarzutu w przedmiocie oceny wiedzy głównej księgowej Spółdzielni Dyrektor zwrócił uwagę, że informacje uzyskane od księgowej w trakcie rozmowy telefonicznej były tylko potwierdzeniem oraz wyjaśnieniem informacji zawartych w piśmie Spółdzielni S. z dnia 30 czerwca 2003 r.
W kwestii zaś zarzutu niezgodnego z prawdą przyjęcia przez organy podatkowe, że w obrocie znalazło się (...) Dyrektor wyjaśnił, że wskazane decyzje dotyczą A.R. (małżonka skarżącej), a będący przedmiotem powyższych decyzji przychód małżonkowie R. uzyskali ze sprzedaży lokalu mieszkalnego w S. (...) oraz sprzedaży zabudowanej nieruchomości w R. (...).
W piśmie procesowym skarżąca podkreśliła, że Dyrektor Izby oprócz wydania decyzji dotyczącej opodatkowania przychodu w wysokości (...) uzyskanej ze sprzedaży domu w S. jednocześnie domaga się zapłaty podatku z tytułu sprzedaży w dniu 4 listopada 1999 r. za kwotę (...) działki budowlanej w R. Tymczasem kwota (...) została przeznaczona między innymi na zakup wyżej wymienionej działki w R., dlatego oczywistym jest, że skarżąca dokonywała obrotu wyłącznie kwotą (...) a nie kwotą (...) oraz kwotą (...).
Skarżąca wyjaśniła też, że ponosiła wydatki na nabycie prawa do budynku mieszkalnego, a dopiero w dniu 19 kwietnia 1999 r. tj. w dniu podpisania umowy wstępnej ze Spółdzielnią okazało się, że Spółdzielnia zajmująca się budową tychże budynków przekaże je swoim członkom na warunkach spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. Wbrew więc stanowisku Dyrektora Izby do stanu tego ma zastosowanie powołany wyrok Sądu Najwyższego.
Popierając swój zarzut odnośnie niewłaściwej interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych skarżąca powołała się dodatkowo na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 1994 r. (sygn. akt SA/Wr 1606/93).
W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że oczyszczalnia ścieków była inwestycją związaną zarówno z budową budynku mieszkalnego, a potem, kiedy uznano, że spółdzielnia nie ma środków na budowę domów jednorodzinnych, także z inwestycją w postaci bloku. Miejscowość R. nie ma sieci wodno – kanalizacyjnej, stąd przy planowaniu inwestycji zachodziła potrzeba budowania szamba bądź oczyszczalni ścieków. Pełnomocnik nie potrafił natomiast sprecyzować, jaki tytuł prawny przysługuje skarżącej do garażu.
Pełnomocnik Dyrektora Izby wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skarżącej zasługują na uwzględnienie.
Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby co do niemożności zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 32 lit b) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym w roku 1998 wolne od podatku dochodowego w całości są przychody uzyskane z tytułu sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) – c) ustawy, jeżeli sprzedaż nastąpiła w celu uzyskania w zamian tych nieruchomości lub praw spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu albo budynku mieszkalnego lub jego części, zajmowanego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu lub budynku. Z literalnego brzemienia tego przepisu wynika konieczność istnienia ścisłego związku (“w zamian") pomiędzy dokonywanym zbyciem nieruchomości a uzyskaniem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego - i to tego rodzaju, że poprzez zbycie nieruchomości lub innych praw majątkowych podatnik w zamian zyskuje możliwość uzyskania już istniejącego spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, a nie tylko zyskuje środki pieniężne pozwalające mu na ubieganie się o nabycie tegoż prawa. Za ograniczeniem zastosowania tego przepisu tylko do pierwszego opisanego przypadku przemawia także analiza art. 28 ustawy. Nakazuje on zapłatę podatku od dochodu uzyskanego ze sprzedaży lub zamiany nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) – c) w przypadku, jeżeli przychód z owej sprzedaży lub zamiany nie został przeznaczony na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) ustawy - brak tu odesłania do przepisu art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) ustawy. Tak więc tylko w przypadku nabywania innych praw niż spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego ustawodawca dopuszcza sytuację, w której pomiędzy zbyciem jednego prawa pozwalającego na zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych, a nabyciem innego zachodzi pewien odstęp czasowy i w konsekwencji w tym okresie w obrocie pozostają środki uzyskane ze zbycia prawa.
W niniejszej sprawie dodatkowo należy zauważyć, że przy sprzedaży mieszkania w S. skarżąca oświadczyła, że wydatkuje tę kwotę na budowę domu i faktycznie pierwotnie wraz z małżonkiem taką inwestycję w ramach Spółdzielczego Zrzeszenia T. prowadziła. Nie odmawiając skarżącej możliwości zmiany tego konkretnego zamiaru na inny, mieszczący się w granicach wyznaczonych przez art. 21 ust. 1 pkt 32 lit a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, trudno w takich okolicznościach przyjąć, że sprzedaż mieszkania w S. miała bezpośrednio na celu uzyskanie w zamian spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego.
Sąd podziela także pogląd Dyrektora Izby co do konieczności uwzględnienia przy ocenie ewentualnego zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych faktu, iż niektóre wydatki podatniczki związane były z nabytą przez nią następnie aktem notarialnym z dnia 21 lipca 1999 r. nieruchomością w R., przy czym nabycie to nastąpiło w wyniku przydziału nieruchomości dokonanego przez spółdzielnię, której członkami byli podatniczka i jej mąż. W takim przypadku należało objąć zwolnieniem wszystkie te wydatki mieszczące się co do wartości w przychodzie uzyskanym ze sprzedaży mieszkania w S., który zostały poczynione na nabycie nieruchomości w R. Aczkolwiek należy też się zgodzić, iż nie jest adekwatny w niniejszej sprawie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 1997 r., gdyż nie dotyczył on momentu prawnego nabycia nieruchomości, ale fizycznego objęcia w posiadanie lokalu, jednakże organy podatkowe uchybiając wymogom art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nie wyjaśniły wszystkich okoliczności związanych z powyższymi wydatkami poczynionymi jeszcze przed nabyciem nieruchomości w dniu 21 lipca 1999 r., w szczególności nie wyjaśniły, czy wydatki te pomimo nie ujęcia w akcie notarialnym w wyniku istniejących pomiędzy Spółdzielczym Zrzeszeniem T. a małżonkami R. stosunków były wydatkami "na nabycie" nieruchomości.
Nie został wyjaśnione, kiedy zostały dokonane i w jakim związku z nabyciem nieruchomości pozostawały wydatki tytułem udziału w budowie oczyszczalni ścieków. Jak wynika z wyjaśnień strony skarżącej na rozprawie miejscowość R. nie posiada sieci kanalizacyjnej, z tego względu istotną staje się kwestia, czy budowana oczyszczalnia była nieodzownie związana z budową domu na nabytej następnie nieruchomości i tym samym czy budowa w pełni funkcjonującego budynku mieszkalnego wiązało się z koniecznością pokrycia kosztów budowy tej oczyszczalni. Należy tu zwrócić uwagę, że zgodnie z "rozliczeniem" Spółdzielni z dnia 30 czerwca 2003 r. (k. 36 akt administracyjnych) z wpłat dokonywanych na rzecz Spółdzielni przez skarżącą i jej męża potrącono nie tylko kwotę wskazaną w akcie notarialnym (15 900 zł), ale oprócz tego także kwotę (...) tytułem partycypowania w kosztach budowy oczyszczalni, zaznaczając jako datę wpłaty tej kwoty 4 maja 1999 r.
Pomimo iż badane w toku postępowania podatkowego faktury, w tym pochodzące nie tylko z roku 2000, ale również z roku 1998, jako nabywcę wskazywały Spółdzielcze Zrzeszenie T., mając na względzie przedstawione przez Spółdzielnię S. rozliczenie kosztów składających się na ujętą w akcie notarialnym kwotę (...) (rozliczenie z dnia 10 marca 2004 r.) niewyjaśniona przez organy podatkowe pozostaje też kwestia finansowania przez skarżącą i jej męża robót budowlanych na zakupionej następnie przez nich nieruchomości. W szczególności nie wyjaśniono, w jaki sposób była rozliczana umowa o wykonanie ław i fundamentów budowanego na przedmiotowej nieruchomości domu jednorodzinnego. Umowa ta (z 13 października 1998 r.) została zawarta z wykonawcą nie przez Spółdzielcze Zrzeszenie, ale przez małżonków R. i jak wskazuje upoważnienie małżonków z dnia 27 października 1998 r. - Spółdzielcze Zrzeszenie zostało umocowane do dokonania zapłaty wykonawcy z konta skarżącej i jej męża, co może wskazywać, że koszty wykonania fundamentów ponieśli jednak skarżący, a nie spółdzielnia.
Nie przesądzając kwestii ewentualnego uwzględnienia wydatków na budowę garażu, należy też zwrócić uwagę, że nie został wyjaśniony jego status prawny oraz związek z inwestycjami prowadzonymi przez małżonków R.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI