I SA/Bd 230/25

I SA/Bd 230/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 415
par. 34a, par. 33
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 35 ust. 1-4, art. 19 ust. 1
Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 19 lutego 2025 r. nr 9002-2025-000054 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...].05.2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynął wniosek M. W. o przyznanie płatności na rok 2023. Z deklaracji zawartej we wniosku wynikało, że producentka rolna ubiegała się m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PROW 2014-2020 do pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w wariancie 5.3. Murawy do powierzchni 20,53 ha oraz przyznanie kosztów transakcyjnych.
Po przeprowadzeniu wszystkich wymaganych kontroli, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał w dniu [...] czerwca 2024 r. decyzję w sprawie przyznania producentce płatności na rok 2023 do pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w wariancie 5.3. Murawy w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
W wyniku wniesionego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 5.3. Murawy, producentka rolna zgłosiła działki rolne: C o powierzchni 16,03 ha oraz I o powierzchni 4,5 ha. Wniosek został poddany obowiązkowej kontroli administracyjnej i kontroli w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. W wyniku przeprowadzenia kontroli na miejscu w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 14-20 ustalono, że: w odniesieniu do działki rolnej C z zadeklarowanymi trwałymi użytkami zielonymi (TUZ) na powierzchni 16,03 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 13,46 ha, zaliczając do wnioskowanej na rok 2023 płatności obszar, na którym łąki utrzymane były w dobrej kulturze rolnej, a także część terenu, która w bieżącym sezonie wegetacyjnym nie podlegała koszeniu (1,56 ha), zgodnie z zaleceniami dokumentacji przyrodniczej. W pomiarze działki rolnej C nie zostały uwzględnione obszary nieużytkowane rolniczo, które były silnie porośnięte przez samosiewy głogów oraz liczne zakrzewienia i zadrzewienia. Ilość drzewek łącznie z zakrzaczeniem na wszystkich wyłączonych obszarach przekraczała ilość 100 szt./ha. Powyższe oznacza, że wszystkie obszary, które nie zostały włączone do pomiaru były zakrzaczone, zadrzewione lub porośnięte chwastami wieloletnimi, a kontrolerzy dokonali precyzyjnej oceny ilości sztuk drzew na 1 ha, prawidłowo wskazując, że przekraczała ona 100 szt./ha.
W odniesieniu do działki rolnej I z zadeklarowanymi trwałymi użytkami zielonymi (TUZ) na powierzchni 4,50 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 4,27 ha. W pomiarze działki rolnej I nie został uwzględniony obszar, który od zachodniej strony działki stanowił nieużytek. Teren wykluczony z pomiaru przy zachodniej granicy działki (poza pozostawioną powierzchnią nieskoszoną wymaganą dla pakietu rolnośrodowiskowego) był porośnięty licznym zakrzaczeniem oraz roślinnością wieloletnią. Poprawność pomiaru udokumentowana została fotografiami obrazującymi teren porośnięty przez wieloletnie zadrzewienia i zakrzaczenia.
W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy nie rodzi wątpliwości w zakresie stanu faktycznego ustalonego przez kontrolerów terenowych. Tym samym organy zobowiązane były do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, uwzględniając m.in. dokumentację sporządzoną w wyniku przeprowadzonej wizytacji, w tym dokumentację fotograficzną, obrazującą stan faktyczny występujący na polu w dniu wykonywania kontroli. Za całkowicie prawidłowe organ uznał więc zastosowanie dla przedmiotowych działek rolnych kodu pokontrolnego DR+13, oznaczającego, że zadeklarowane powierzchnie działek rolnych C i I są większe od powierzchni stwierdzonej, odpowiednio o 2,57 ha i 0,23 ha.
Ponadto w odniesieniu do działek rolnych C oraz I stwierdzono niespełnienie przez producentkę wymogu oznaczonego kodem R_5_3_7 - rolnik przestrzega wymogu zebrania i usunięcia skoszonej biomasy w odpowiednim terminie lub zakazu pozostawienia rozdrobnionej biomasy (użytkowanie kośne i kośno - pastwiskowe). Dodatkowo w stosunku do działki rolnej C stwierdzono, że beneficjentka pozostawiła powierzchnię niekoszoną mniejszą niż 15-20% powierzchni działki rolnej.
Z uwagi na powyższe ustalenia oraz treść art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej: "rozporządzenie nr 640/2014"), po uwzględnieniu wyników kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu, powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej wyniosła 12,13 ha. Natomiast ostatecznie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w wariancie 5.3. Murawy została przyznana stronie w kwocie [...]zł, przy uwzględnieniu § 33 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne") oraz załącznika nr 8 do tegoż rozporządzenia.
Mając na uwadze odwołanie strony, w tym wskazanie, że producentka podtrzymuje wszystkie uwagi wniesione pisemnie w dniach [...].12.2023 r., [...].12.2023 r. oraz [...].03.2024 r. organ odwoławczy wskazał, iż ww. dokumenty stanowiły korespondencję producentki z Biurem Kontroli na Miejscu i zawierały uwagi m. in. do przeprowadzonej w dniach [...].10.2023 r. - [...].11.2023 r. kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym strony, w ramach rolnictwa ekologicznego PROW 14-20. Wniesione przez stronę uwagi zostały dwukrotnie poddane analizie przez Kierownika Biura Kontroli na Miejscu, a szczegółowe odniesienie się do zastrzeżeń strony zostało producentce przekazane pismami z dnia [...].02.2024 r. i [...].06.2024 r. Podczas postępowania odwoławczego, w tym analizy wszystkich dokumentów zebranych w sprawie, organ nadzoru nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, a wyniki kontroli zostały przyjęte przez organ jako wiążące. Ponieważ głównym celem kontroli na miejscu jest ocena stanu działek rolnych na dzień ich kontroli, podstawowym materiałem dowodowym pozostają zdjęcia wykonane przez inspektorów terenowych w dniu kontroli. Mając na uwadze bogatą dokumentację fotograficzną organ odwoławczy stwierdził, że inspektorzy terenowi dokonali właściwej oceny kontrolowanych działek rolnych. Dokonując analizy materiału zgromadzonego w sprawie organy obu instancji nie miały żadnych wątpliwości co do prawidłowości danych zawartych w raporcie z kontroli na miejscu, który sporządzony został również przez organ wyspecjalizowany w oparciu o określone przepisy prawa. Dane te jednoznacznie i w sposób niewątpliwy potwierdzają nieprawidłowości skutkujące zastosowaniem pomniejszenia płatności i nałożeniem sankcji w zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się z kolei do pisma strony z dnia [...].03.2024 r. organ wskazał, że stanowi ono "Oświadczenie skarżącej o zaistniałych okolicznościach: siła wyższa/wyjątkowe okoliczności", w którego treści producentka podaje, iż z uwagi na problemy techniczne aplikacji suszowej, protokół z aplikacji suszowej udało się producentce wygenerować dopiero w dniu [...].03.2024 r. Do przedmiotowego pisma strona dołączyła protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2023 oraz informację o uprawach i szkodach powstałych w wyniku suszy. Ww. oświadczenie wraz z załącznikami stanowiło uzupełnienie do złożonego przez producentkę w dniu [...].03.2024 r. wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Organ zaznaczył, że przedmiotowe dokumenty pozostają bez wpływu na niniejsze postępowanie i rozstrzygnięcie podjęte w zakresie płatności na rok 2023 do pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w wariancie 5.3. Murawy. Zaistniałego zjawiska atmosferycznego nie można bowiem odnieść do ustaleń końcowych zawartych w raporcie, tj.: zastosowania kodu DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej). Wszystkie obszary, które nie zostały włączone do pomiaru to obszary nieużytkowane rolniczo, które były zakrzaczone, zadrzewione lub porośnięte roślinnością wieloletnią. Ponadto według ustaleń inspektorów terenowych ilość drzewek łącznie z zakrzaczeniem na wszystkich wyłączonych obszarach działki rolnej C przekraczała 100 szt./ha.
Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T., kierując się art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia nr 640/2014, nałożył na rolnika karę administracyjną w związku z nieprzestrzeganiem przez niego wymogów związanych z realizacją pakietu 5. Kwota kary administracyjnej wyniosła łącznie [...] zł i stanowi sumę kwot wyliczonych z uwzględnieniem kwot płatności przyznanych w poszczególnych latach.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w wyniku rozpatrzenia całości zgromadzonego w niniejszym postępowaniu materiału dowodowego stwierdził,
że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. prawidłowo i w zgodzie
z obowiązującymi przepisami prawa podjął rozstrzygnięcie w decyzji z dnia
[...].06.2024 r., przyznając skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2023 w pakiecie 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 dla wariantu 5.3. Murawy w pomniejszonej wysokości z jednoczesnym nałożeniem sankcji finansowej.
Skarżąca w skardze do tut. Sądu zarzuciła zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i działanie w sprawie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy i podnoszone w toku postępowań stanowiska skarżącej jasno wskazują na błędne wyliczenie powierzchni, które zdecydowały o określonej wysokości płatności oraz nieuwzględnienie złożonego przez skarżącą oświadczenia o wystąpieniu suszy;
2) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 2 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak formalnego włączenia postanowieniem dowodów, na które powołuje się organ, a tym samym brak de facto zebranego materiału dowodowego i w związku z tym nie podjęto wszelkich działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy;
3) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a. przez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji, zwłaszcza brak wskazania konkretnych dowodów, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie oraz dowód, którym odmówił wiary;
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 34a rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego poprzez błędne zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca przestrzegała wszystkich wymogów;
5) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 11 ust. 5 pkt 1 ww. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy liczba drzew na hektar w rzeczywistości nie przekracza 100;
6) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 rozporządzenia nr 640/2014 oraz 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez bezpodstawne obciążenie skarżącej karą administracyjną.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż w odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a skarżąca poinformowana o wniosku organu w piśmie z dnia [...] kwietnia 2025 r. nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie przyznał skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w zmniejszonej wysokości z powodu stwierdzonych nieprawidłowości i wymierzył jej sankcję.
We wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2023 r. M. W. ubiegała się o płatność w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w wariancie 5.3. Murawy. W wyniku przeprowadzonego postępowania, uwzględniającego ustalenia poczynione w następstwie kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnika, a także weryfikacji uwag producentki wniesionych do ustaleń zawartych w raporcie z kontroli, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał M. W., wskutek stwierdzonych nieprawidłowości i dokonanych zmniejszeń, płatność ekologiczną na 2023 r. w wysokości [...] zł i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał stronie również kwotę przeznaczona na refundację kosztów poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Należy zauważyć, że zasady przyznawanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PROW 2014-2020 zawarte są zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawodawstwie wspólnotowym. Spośród przepisów prawa krajowego zasady te zawarte są w szczególności w rozporządzeniu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne").
W odniesieniu do wariantu 5.3 Murawy podczas przeprowadzonej kontroli ustalono, że:
- powierzchnia stwierdzona działki rolnej C zadeklarowanej na obszarze 16,03 ha, wynosi 13,46 ha,
- powierzchnia stwierdzona działki rolnej I zadeklarowanej na obszarze 4,50 ha, wynosi 4,27 ha.
W związku z powyższym dla zadeklarowanego przez beneficjentkę wariantu 5.3. nastąpiło "przedeklarowanie" powierzchni wynoszące łącznie 2,80 ha.
Nadto, w odniesieniu do działek rolnych C oraz I stwierdzono brak przestrzegania wymogów oznaczonych kodem R_5_3_7 - rolnik przestrzega wymogu zebrania i usunięcia skoszonej biomasy w odpowiednim terminie lub zakazu pozostawienia rozdrobnionej biomasy (użytkowanie kośne i kośno - pastwiskowe). Dodatkowo w stosunku do działki rolnej C stwierdzono, że beneficjentka pozostawiła powierzchnię niekoszoną mniejszą niż 15-20% powierzchni działki rolnej.
Jak stanowi z § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego rolnik jest zobowiązany do przestrzegania wymogów określonych dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia. Stosownie natomiast do § 15 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia wysokość płatności w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6, 8 i 9 - po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
Zgodnie z załącznikiem nr 8 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego w przypadku:
- niezłożenia ściętej biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie, lub pozostawienie na działce rolnej rozdrobnionej biomasy, iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości wynosi 50%,
- pozostawienie mniejszej niż 15% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości wynosi 6%.
W rezultacie organ zasadnie zmniejszył przyznaną skarżącej pomoc rolno-środowiskowo-klimatyczną w wariancie 5.3 i przyznał ją w wysokości [...] zł.
Z kolei w myśl art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub 2 ha, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 5.3 a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wyniosła 15,79%. W ocenie Sądu, organ prawidłowo zastosował powyższy przepis i zasadnie dokonał zmniejszenia płatności w związku z różnicą między deklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek.
W skardze strona nie zgadza się z wydaną przez organ odwoławczy decyzją, a przede wszystkim z ustaleniami, które zawarte zostały w raporcie z kontroli na miejscu. Główne zarzuty dotyczą osób wykonujących kontrole w terenie, w szczególności nieprawidłowego pomiaru działek rolnych. Skarżąca podtrzymuje swoje uwagi, które wniosła w m.in. pismach z dnia [...] grudnia 2023 r., [...] grudnia 2023 r., [...] marca 2024 r.
W odniesieniu do pomiaru działek, w wyniku przeprowadzanej kontroli na miejscu ustalono, że:
- powierzchnia stwierdzona działki rolnej C wynosi 13,46 ha. Do wnioskowanej na rok 2023 płatności zaliczono obszar, na którym łąki utrzymane były w dobrej kulturze rolnej, a także część terenu, która w bieżącym sezonie wegetacyjnym nie podlegała koszeniu (1,56 ha), zgodnie z zaleceniami dokumentacji przyrodniczej. W pomiarze działki rolnej C nie zostały uwzględnione obszary nieużytkowane rolniczo, które były silnie porośnięte przez samosiewy głogów oraz liczne zakrzewienia i zadrzewienia. Kontrolerzy obliczyli też ilość sztuk drzew na 1 ha, która przekraczała 100 szt./ha.
- powierzchnia stwierdzona działki rolnej I wynosi 4,27 ha. W pomiarze działki rolnej nie został uwzględniony obszar, który od zachodniej strony działki stanowił nieużytek. Teren wykluczony z pomiaru przy zachodniej granicy działki (poza pozostawioną powierzchnią nieskoszoną wymaganą dla pakietu rolnośrodowiskowego) był zakrzaczony i porośnięty wieloletnią roślinnością.
Jak z powyższego wynika pomiar działek rolnych C i I nie uwzględniał obszarów nieużytkowanych rolniczo, nie kwalifikujących się do płatności takich jak obszary zadrwione i zakrzaczone, porośnięte wieloletnią roślinnością. Ilość drzewek przekraczała 100 szt./ha. Wskazać należy, że zgodnie z § 11 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w przypadku gdy na działce rolnej występują drzewa, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna może być przyznana do gruntu, na którym jest położona ta działka, jeżeli występujące na tym gruncie drzewa są rozrzucone, a liczba tych drzew na hektar tego gruntu nie przekracza 100 drzew.
Szczegółowo do podniesionych we wskazanych pismach zarzutów i uwag do raportu z kontroli odniósł się kierownik Biura Kontroli na Miejscu w pismach z dnia [...] lutego 2024 r. (k. 59-67 akt adm.) oraz z dnia [...] czerwca 2024 r. (k. 94-99 akt adm.). Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę treść tych pism oraz zawartą w niej dokumentację zdjęciową, stwierdzić należy, że inspektorzy terenowi dokonali właściwej oceny kontrolowanych działek rolnych zarówno pod względem deklarowanej uprawy sadowniczej, jak i utrzymania działek w dobrej kulturze rolnej.
Odnosząc się z kolei do podważanej przez stronę mocy dowodowej sporządzonego raportu z czynności kontrolnych podkreślić trzeba, że to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności pomocy z warunkami jej przyznania. W sytuacji gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości - gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki – nie ma podstaw do odmówienia mu mocy dowodowej. O wadze tego dowodu świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane przez określone podmioty, wyspecjalizowane, bezstronne, stąd - co do zasady - przypisuje się im wiarygodność. Dowodom w postaci raportu z czynności kontrolnych z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, bezstronne, co do zasady, przypisać więc należy przymiot wiarygodności. Raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1069/15; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 818/16). Raport z kontroli przeprowadzonej u skarżącej przedstawia stan upraw, sposób pomiarów działek i spostrzeżenia kontrolerów, a ich obserwacje znajdują potwierdzenie w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. W toku postępowania wykonano zdjęcia działek oraz szkice z ich pomiaru. Niewątpliwie wynikające z protokołu kontroli ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone. Niemniej jednak inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Zdaniem Sądu, skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń z kontroli.
W tym kontekście należy zauważyć, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2).
Tym samym obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1367/18). Tym samym podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. są chybione.
Nie jest też zasadny zarzut braku uwzględnienia przez organ suszy w gospodarstwie rolnym skarżącej. Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się "Oświadczenie o zaistniałych okolicznościach: siła wyższa/wyjątkowe okoliczności" z dnia [...] marca 2024 r., w którego treści skarżąca podaje, iż na terenie jej gospodarstwa w 2023 r. wystąpiła klęska suszy. Do przedmiotowego pisma strona dołączyła protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w 2023 r. oraz informację o uprawach i szkodach powstałych w wyniku suszy. Ww. oświadczenie wraz z załącznikami stanowiło uzupełnienie do złożonego przez M. W. w dniu [...] marca 2024 r. "Wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych." Powyższe dokumenty pozostają natomiast bez wpływu na niniejsze postępowanie i rozstrzygnięcie w zakresie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Należy zauważyć, że w skardze, akcentując fakt wystąpienia suszy w gospodarstwie skarżącej, nie wyjaśniono w jaki sposób zdarzenie to miało wpływ na nieprawidłowe deklarowanie przez stronę powierzchni działek oraz inne stwierdzone uchybienia.
Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut braku formalnego włączenia postanowieniem dowodów, na które powołuje się organ, jak również wydania decyzji pierwszoinstancyjnej z uchybieniem terminu. W skardze nie wykazano w jaki sposób uchybienia te mogłyby wpłynąć na wynik sprawy. Nie można także podzielić zawartego w piśmie strony z dnia [...] czerwca 2024 r. zarzutu braku kompetencji inspektorów do przeprowadzenia kontroli. Uzasadnieniem braku ich kompetencji ma być np. to, że podnoszona przez inspektorów kwestia zachwaszczenia gruntu jest – jak to stwierdzono w tym piśmie – niedorzeczna, bo w "uprawie ekologicznej, zwłaszcza przy kontroli późną jesienią, należy spodziewać się okrywy roślinnej (chwastów)". Zdaniem Sądu, raport z kontroli został sporządzony przez wyspecjalizowaną jednostkę – Biuro Kontroli na Miejscu i nie ma podstaw do podważania kompetencji inspektorów, zwłaszcza nie dowodzi tego powyższa wypowiedź skarżącej.
Organ prawidłowo nałożył też na stronę karę administracyjną na podstawie § 34a rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia nr 640/2014. Należy zauważyć, że zgodnie z § 34a rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu § 33 ust. 1-9b oraz 9d-13 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego stosuje się odpowiednio. W świetle dokonanych przez organ ustaleń, podniesiony w skardze zarzut naruszenia tego przepisu jest nieuzasadniony.
W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.