I SA/BD 229/25

I SA/Bd 229/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 261
art. 20, 65,67
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2025r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 20 lutego 2025 r. nr 9002-2025-000055 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oddala skargę
Uzasadnienie
W deklaracji zawartej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 M. W. (skarżąca) podała, że ubiega się o przyznanie: 1) płatności w ramach interwencji w formie płatności bezpośrednich - podstawowego wsparcia dochodów (PWD) do powierzchni 52,10 ha i płatności redystrybucyjnej (RED), 2) płatności
w ramach przejściowego wsparcia krajowego dla uzupełniającej płatności podstawowej (UPP). W ramach wniosku dokonany został wyrys deklarowanych działek rolnych oraz obszarów i elementów nieprodukcyjnych w gospodarstwie.
W wyniku rozpatrzenia wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał w dniu [...] czerwca 2024 r., na podstawie art. 20, art. 65 i art. 67 ustawy z dnia
8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (DZ.U. z 2024 r. poz. 261; zwanej dalej "ustawą o Planie Strategicznym"), decyzję
w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego
w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Na mocy przedmiotowej decyzji organ przyznał skarżącej: podstawowe wsparcie dochodów na 2023 r. w wysokości [...] zł, wynikające z pomniejszenia płatności o kwotę
[...] zł; płatność redystrybucyjną na 2023 r. w wysokości [...] zł
i uzupełniającą płatność podstawową w wysokości [...] zł.
W złożonym odwołaniu skarżąca nie zgodziła się na wyznaczone granice działek rolnych i wniosła uwagi do sposobu przeprowadzenia kontroli na miejscu, nakreślając co powinno być przyjęte jako powierzchnia kwalifikowana działki rolnej uprawniona do płatności. Skarżąca nie zgodziła się z oceną, że nie dokonywała na deklarowanym obszarze usuwania odrostów i samosiewów, jak również z brakiem uwzględnienia wystąpienia siły wyższej w jej gospodarstwie.
Decyzją z dnia [...] lutego 2025 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR
w T. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Podał, że w ramach weryfikacji wniosku o przyznanie płatności na rok 2023
w gospodarstwie rolnym skarżącej zostały przeprowadzone kontrole w ramach rolnictwa ekologicznego PROW 14-20 i działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Raporty
z czynności kontrolnych zostały przekazane Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR
w T. celem odniesienia wyników w nich zawartych do toczących się postępowań
w ramach wniosku strony o przyznanie płatności na rok 2023.
Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącej kontroli, na działki rolne nałożony został kod nieprawidłowości DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej), w związku
z czym, w ramach wnioskowanego przez skarżącą podstawowego wsparcia dochodów (PWD), nastąpiło przedeklarowanie powierzchni wynoszące łącznie 3,76 ha.
W wyniku przeprowadzonych kontroli na miejscu ustalono, że:
w odniesieniu do działki rolnej C z zadeklarowanymi trwałymi użytkami zielonymi (TUZ) na powierzchni 16,03 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 13,46 ha, zaliczając do wnioskowanej na rok 2023 płatności obszar, na którym łąki utrzymane były w dobrej kulturze rolnej, a także część terenu, która w bieżącym sezonie wegetacyjnym nie podlegała koszeniu (1,56 ha), zgodnie z zaleceniami dokumentacji przyrodniczej. W pomiarze działki rolnej C nie zostały uwzględnione obszary nieużytkowane rolniczo, które były silnie porośnięte przez samosiewy głogów oraz liczne zakrzewienia i zadrzewienia. Ilość drzewek łącznie z zakrzaczeniem na wszystkich wyłączonych obszarach przekraczała ilość 100 szt./ha. Powyższe oznacza, że wszystkie obszary, które nie zostały włączone do pomiaru były zakrzaczone, zadrzewione lub porośnięte chwastami wieloletnimi, a kontrolerzy dokonali precyzyjnej oceny ilości sztuk drzew na 1 ha, prawidłowo wskazując, że przekraczała ona 100 szt./ha;
w odniesieniu do działki rolnej F z deklarowaną uprawą sadowniczą - czereśnia na powierzchni 6,62 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 6,42 ha. Pomiar zewnętrznej granicy działki wykonany został po istniejącym ogrodzeniu plantacji, natomiast pozostały wektor pomiaru znajdował się między uprawą sadowniczą a istniejącym ugorem, na którym stał budynek gospodarczy. Do powierzchni pasów bocznych ww. działki wliczono obszar utrzymany w dobrej kulturze rolnej, natomiast poza pomiarem pozostał teren porośnięty chwastami oraz znacznie zakrzaczony, na którym nie były wykonywane zabiegi agrotechniczne;
- w odniesieniu do działki rolnej H z deklarowaną uprawą sadowniczą - czereśnia na powierzchni 1,10 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 0,93 ha. Pomiar zewnętrzny przeprowadzono po ogrodzeniu, natomiast na pozostałej części pomiar został wykonany po uprawie sadowniczej graniczącej z siedliskiem oraz ugorem. W pomiarze uwzględniono pasy manewrowe oraz zewnętrzne pasy brzeżne niezbędne do obsługi plantacji;
w odniesieniu do działki rolnej I z zadeklarowanymi trwałymi użytkami zielonymi (TUZ) na powierzchni 4,50 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 4,27 ha.
W pomiarze działki rolnej I nie został uwzględniony obszar, który od zachodniej strony działki stanowił nieużytek. Teren wykluczony z pomiaru przy zachodniej granicy działki (poza pozostawioną powierzchnią nieskoszoną wymaganą dla pakietu rolnośrodowiskowego) był porośnięty licznym zakrzaczeniem oraz roślinnością wieloletnią;
w odniesieniu do działki rolnej J deklarowanej jako ugór na powierzchni 1,66 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 1,39 ha. Działka rolna J została pomierzona ze względu na stwierdzone podczas kontroli rozbieżności pomiędzy obszarem zgłoszonym na załączniku graficznym (danych wektorowych załączonych do wniosku) a stanem faktycznym stwierdzonym w terenie. Pomiaru działki rolnej J dokonano z wykluczeniem obszaru zadrzewionego i zachwaszczonego;
w odniesieniu do działki rolnej K z deklarowaną uprawą sadowniczą - czereśnia na powierzchni 6,90 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 6,58 ha, pomiar zewnętrzny wykonany został po istniejącym ogrodzeniu sadu, natomiast pozostałe granice zostały wyznaczone po uprawie, która graniczyła z terenem zadrzewionym i zakrzaczonym, stawem oraz siedliskiem. Ustalono, że w północno - zachodniej części działki rolnej K znajduje się teren, na którym nie była posadzona uprawa sadownicza (co obrazują ortofotomapy zarówno aktualne jak i archiwalne), jest to obszar stanowiący ugór oraz mieszankę wieloletnią traw. Dla przedmiotowej działki dokonano szczegółowej analizy szerokości technicznych pasów manewrowych niezbędnych do prowadzenia prac pielęgnacyjnych w sadzie oraz dokonano ich weryfikacji ze względu na spełnianie wymogów dobrej kultury rolnej.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. uwzględnił powierzchnię wskazaną
w raporcie z kontroli na miejscu, co doprowadziło do pomniejszenia wnioskowanej płatności. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do podstawowego wsparcia dochodów (PWD), a powierzchnią stwierdzoną w wyniku przeprowadzonego postępowania wyniosła 7,78%. Wobec czego organ pierwszej instancji był zobowiązany - stosownie do zapisu § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 482 ze zm.) - przyznać skarżącej wnioskowaną pomoc na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, tj. 40,82 ha:
powierzchnia deklarowana - 52,10 ha,
powierzchnia stwierdzona - 48,34 ha,
różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną - 3,76 ha,
dwukrotność stwierdzonej różnicy - 7,52 ha,
obszar stwierdzony pomniejszony o dwukrotność stwierdzonej różnicy: 48,34 ha - 7,52 ha = 40,82 ha, 40,82 ha x 502,35 zł (stawka podstawowego wsparcia dochodów) = 20 505,93 zł (kwota przyznanej pomocy).
Organ podkreślił, że dopiero łącznie wyniki wszystkich przeprowadzonych kontroli można uznać za miarodajne dla określenia powierzchni kwalifikującej się do płatności
w danym roku. Dyrektor po analizie raportów stwierdził, że kontrola gospodarstwa rolnego skarżącej została przeprowadzona w sposób prawidłowy, zgodnie
z obowiązującymi procedurami, wszystkie nieprawidłowości zostały utrwalone
w dokumentacji, a wyniki odzwierciedlają stan faktyczny istniejący w dniu kontroli. Pomiary działek rolnych przeprowadzono zgodnie z rolniczym użytkowaniem gruntów. Poprawność pomiarów dokonanych w trakcie kontroli na miejscu udokumentowana została licznymi fotografiami obrazującymi teren wykluczony z płatności.
Organ podkreślił, że wszystkie uwagi wniesione przez skarżącą pisemnie zostały dwukrotnie poddane analizie przez Kierownika Biura Kontroli na Miejscu,
a szczegółowe odniesienie się do zastrzeżeń strony zostało przekazane pisemnie. Podczas postępowania odwoławczego, w tym analizy wszystkich dokumentów zebranych w sprawie, organ nadzoru nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, a wyniki kontroli zostały przyjęte przez organ jako wiążące.
Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu pisma z dnia [...] marca 2024 r. organ odwoławczy podał, że stanowi ono oświadczenie skarżącej o zaistniałych okolicznościach dotyczących suszy i pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie oraz rozstrzygnięcie podjęte w zakresie podstawowego wsparcia dochodów na rok 2023. Zaistniałego zjawiska atmosferycznego nie można bowiem odnieść do ustaleń końcowych zawartych w raportach pokontrolnych w zakresie zastosowania kodu DR13+. Wszystkie obszary, które nie zostały włączone do pomiaru, to obszary nieużytkowane rolniczo, które były zakrzaczone, zadrzewione lub porośnięte roślinnością wieloletnią.
Odnosząc się do pozostałych płatności, o które wnioskowała skarżąca, tj. płatności redystrybucyjnej oraz uzupełniającej płatności podstawowej organ wskazał, że: płatność redystrybucyjna przyznana została stronie do powierzchni maksymalnej, tj. 30,00 ha, zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o Planie strategicznym, a uzupełniająca płatność podstawowa przyznana została stronie do powierzchni zatwierdzonej, tj. 13,64 ha
w myśl § 45 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym przyznawana jest rolnikowi, jeżeli spełnia warunki określone w art. 25 ww. ustawy, a także zgodnie z art. 38 ust. 1 tej ustawy wyłącznie do powierzchni gruntów, do których zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów.
W złożonej do tut. Sądu skardze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i działanie w sprawie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy i podnoszone w toku postępowań stanowiska skarżącej jasno wskazują na błędne wyliczenia powierzchni, które zdecydowały
o pomniejszeniu płatności oraz nieuwzględnienie złożonego przez skarżącą oświadczenia o wystąpieniu suszy;
- art. 77 § 2 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak formalnego włączenia postanowieniem dowodów, na które powołują się organy, a tym samym brak de facto zebranego materiału dowodowego i w związku z tym nie podjęcie wszelkich działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: § 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sprawie zmaterializowały się przesłanki opisane w tym przepisie.
Skarżąca w całości podtrzymała swoje zastrzeżenia co do sposobu przeprowadzenia kontroli i obliczenia powierzchni oraz nieuwzględnienia zgłoszonej klęski suszy. Zdaniem skarżącej, susza ma wpływ na stan wszelkiej roślinności i powinna być brana pod uwagę zarówno przez kontrolujących, jak i organ rozpatrujący sprawę.
Skarżąca zwróciła również uwagę na nieprawidłowy sposób pomiaru podczas kontroli. Organ argumentował pomniejszenie powierzchni o tereny zachwaszczone, zadrzewione. Tereny te, jak podkreśliła skarżąca, są w takim stanie utrzymywane nieprzypadkowo. Wynika to z tego, że zgodnie z programem rolno-środowiskowym tereny te miały być niewykoszone. Skarżąca postępując zatem zgodnie z programem, jak i kierując się ochroną środowiska przyrodniczego, nie dokonywała wykaszania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego
z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna
z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż w odpowiedzi na skargę organ wniósł
o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a skarżąca poinformowana o wniosku organu w piśmie z dnia [...] kwietnia 2025 r., nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie przyznał skarżącej płatności w zmniejszonej wysokości z powodu stwierdzonych nieprawidłowości.
We wniosku o przyznanie płatności na 2023 r. M. W. ubiegała się
o przyznanie:
1) płatności w ramach interwencji w formie płatności bezpośrednich: podstawowego wsparcia dochodów (PWD) do powierzchni 52,10 ha i płatności redystrybucyjnej (RED),
2) płatności w ramach przejściowego wsparcia krajowego dla uzupełniającej płatności podstawowej (UPP).
W wyniku przeprowadzonego postępowania, uwzględniającego ustalenia poczynione
w następstwie kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnika, a także weryfikacji uwag producentki wniesionych do ustaleń zawartych w raporcie z kontroli, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał M. W., wskutek stwierdzonych nieprawidłowości i dokonanych zmniejszeń podstawowe wsparcie dochodów na 2023 r. w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę [...]zł, płatność redystrybucyjną na 2023 r. w wysokości [...] zł oraz uzupełniającą płatność podstawową w wysokości [...] zł.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Należy zauważyć, że zasady przyznawanie płatności w ramach interwencji
w formie płatności bezpośrednich oraz przejściowego wsparcia krajowego zawarte są zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawodawstwie wspólnotowym. Spośród przepisów prawa krajowego reguły te zostały określone w szczególności w ustawie
o Planie Strategicznym, a także w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia [...] marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego
w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U.
z 2023 r., poz. 482), zwanym dalej także jako: "rozporządzenie w sprawie płatności bezpośrednich".
Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów
o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o daną pomoc, jeżeli są spełnione warunki przyznania tej pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w:
1) przepisach wydanych na podstawie art. 55 ust. 1, art. 56 ust. 8, art. 70 i art. 71 -
w przypadku pomocy przyznawanej w drodze decyzji;
2) regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy lub w ogłoszeniu o zamówieniu publicznym - w przypadku pomocy przyznawanej na podstawie umowy.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 ww. ustawy:
1. Płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
2. Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych z produkcją do zwierząt,
o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 lub płatności dobrostanowej i złożył wniosek o ich przyznanie oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, jakie miałyby zostać przyznane w danym roku temu rolnikowi, przed zastosowaniem kar, w tym kar administracyjnych, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.
W myśl art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, płatność redystrybucyjna jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika
w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha oraz grunty te położone są na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów do powierzchni nie większej niż 30 ha.
Z kolei uzupełniająca płatność podstawowa zgodnie z art. 38 ustawy o Planie Strategicznym przysługuje rolnikowi, do powierzchni upraw niektórych rodzajów roślin,
o których mowa w § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie płatności bezpośrednich oraz gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin i rolnik, zgodnie z § 19 ww. rozporządzenia:
1) dokonał zasiewu w celu podniesienia żyzności gleby przez wprowadzenie do niej świeżej masy roślinnej (zielony nawóz);
2) przyorał roślinność lub wprowadził ją do gleby w wyniku zastosowania innego zabiegu mechanicznego w terminie do dnia 31 sierpnia roku, w którym złożył wniosek
o przyznanie uzupełniającej płatności podstawowej;
3) nie prowadzi uprawy na tej samej powierzchni nie dłużej niż rok.
Na podstawie § 18 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich, uzupełniająca płatność podstawowa do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na materiał siewny kategorii elitarny lub kwalifikowany, których gatunki są określone w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia, przysługuje, jeżeli uprawy tych roślin zostały objęte oceną polową, o której mowa w przepisach o nasiennictwie.
Ponadto, zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym uzupełniająca płatność podstawowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli spełnia warunki określone w art. 25 ww. ustawy, a także zgodnie z art. 38 ust. 1 tej ustawy wyłącznie do powierzchni gruntów, do których zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów.
Na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i f ustawy o Planie Strategicznym, wysokość podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej oraz uzupełniającej płatności podstawowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej pomocy i stawki tej pomocy na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu kar, w tym kar administracyjnych, oraz zmniejszeń, których konieczność zastosowania wynika z przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1, w szczególności z art. 17 rozporządzenia 2021/2116.
W myśl § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego
w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027,
w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się
o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha, za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznaje się powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy.
Zgonie z § 45 ust. 4 ww. rozporządzenia w przypadku, gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi nie więcej niż 3% powierzchni zatwierdzonej do tej płatności, ale nie więcej niż 2 ha, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, a tę płatność przyznaje się do powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności.
Mając na uwadze powyższe regulacje prawne należy stwierdzić, że organ zasadnie zmniejszył o kwotę [...]zł w stosunku do wniosku, przyznaną skarżącej pomoc dotyczącą podstawowego wsparcia dochodów na 2023 r., a tym samym przyznał ją w wysokości [...] zł.
Prawidłowo organ odwołał się do przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej kontroli na miejscu, w wyniku której w odniesieniu do działek rolnych:
1) C - o powierzchni deklarowanej 16,03 ha, stwierdzono powierzchnię - 13,46 ha (przedeklarowanie - 2,57 ha),
2) F - o powierzchni deklarowanej 6,62 ha, stwierdzono powierzchnię - 6,42 ha (przedeklarowanie - 0,20 ha),
3) H - o powierzchni deklarowanej - 1,10 ha, stwierdzono powierzchnię 0,93 ha (przedeklarowanie - 0,17 ha),
4) I - o powierzchni deklarowanej - 4,50 ha, stwierdzono powierzchnię - 4,27 ha (przedeklarowanie - 0,23 ha),
5) J - o powierzchni deklarowanej - 1,66 ha, stwierdzono powierzchnię - 1,39 ha (przedeklarowanie - 0,27 ha),
6) K - o powierzchni deklarowanej - 6,90 ha, stwierdzono powierzchnię - 6,58 ha (przedeklarowanie - 0,32 ha).
Na wszystkie ww. działki rolne nałożony został kod nieprawidłowości DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej).
W tej sytuacji zasadnie organ, w ramach wnioskowanego przez stronę podstawowego wsparcie dochodów (PWD), ustalił przedeklarowanie powierzchni wynoszące łącznie 3,76 ha, co zobowiązywało do pomniejszenia wnioskowanej płatności. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do podstawowego wsparcia dochodów (PWD), a powierzchnią stwierdzoną w wyniku przeprowadzonego postępowania wyniosła 7,78%. W związku z tym Kierownik Biura Powiatowego ARMiR - stosownie do § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. - przyznał skarżącej pomoc na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, czyli do powierzchni 40,82 ha. Wyliczenie to wynika z następujących wielkości:
- powierzchnia deklarowana - 52,10 ha,
- powierzchnia stwierdzona - 48,34 ha,
- różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną - 3,76 ha,
- dwukrotność stwierdzonej różnicy - 7,52 ha.
W związku z powyższym obszar stwierdzony, pomniejszony o dwukrotność stwierdzonej różnicy, wyniósł: 40,82 ha (48,34 ha -7,52 ha = 40,82 ha). Do tak ustalonej powierzchni (40,82 ha) zastosowano stawkę podstawowego wsparcia dochodów wynoszącą [...] zł, co dało przyznaną – zgodnie z przepisami prawa - kwotę płatności w wysokości [...] zł (kwota przyznanej pomocy – podstawowego wsparcia dochodów - 2023 r.).
W ocenie tut. Sądu, również płatność redystrybucyjna i uzupełniająca płatność podstawowa zostały przyznane w prawidłowych wysokościach, co organy uzasadniły
w decyzjach, a wywody w tym zakresie zasługują na akceptację. Płatność redystrybucyjna została przyznana do maksymalnej powierzchni określonej przepisami art. 27 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, tj. do 30 ha. Przepis ten bowiem stanowi, że płatność redystrybucyjna przysługuje do powierzchni gruntów: 1) posiadanych przez rolnika położonych na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów; 2) nie większej niż 30 ha. Organ przyznał tę płatność do powierzchni 30 ha
z uwzględnieniem stawki [...] zł, co dało kwotę [...]zł. Z kolei uzupełniająca płatność podstawowa została ustalona z uwzględnieniem powierzchni kwalifikowanej, tj. 13,91 ha i stawki [...] zł, co dało kwotę [...]zł.
W skardze strona nie zgadza się z wydaną przez organ odwoławczy decyzją,
a przede wszystkim z ustaleniami, które zawarte zostały w raporcie z kontroli na miejscu. Skarżąca podtrzymuje swoje uwagi, które wniosła do organu, a zatem m.in.
w pismach z dnia [...] grudnia 2023 r., [...] grudnia 2023 r., [...] marca 2024 r. Główne zarzuty dotyczą czynności osób wykonujących kontrole w terenie, nieprawidłowego pomiaru działek rolnych oraz sposobu wykonania zdjęć w terenie.
Ustosunkowując się do tych zarzutów zauważyć należy, że w zakresie pomiaru działek, w wyniku przeprowadzanej kontroli na miejscu ustalono, że:
- w odniesieniu do działki rolnej C z zadeklarowanymi trwałymi użytkami zielonymi (TUZ) na powierzchni 16,03 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 13,46 ha, zaliczając do wnioskowanej na rok 2023 płatności obszar, na którym łąki utrzymane były w dobrej kulturze rolnej, a także część terenu, która w bieżącym sezonie wegetacyjnym nie podlegała koszeniu (1,56 ha), zgodnie z zaleceniami dokumentacji przyrodniczej. W pomiarze działki rolnej C nie zostały uwzględnione obszary nieużytkowane rolniczo, które były silnie porośnięte przez samosiewy głogów oraz liczne zakrzewienia i zadrzewienia. Ilość drzewek łącznie z zakrzaczeniem na wszystkich wyłączonych obszarach przekraczała ilość 100 szt./ha. Powyższe oznacza, że wszystkie obszary, które nie zostały włączone do pomiaru były zakrzaczone, zadrzewione lub porośnięte chwastami wieloletnimi, a kontrolerzy dokonali precyzyjnej oceny ilości sztuk drzew na 1 ha, prawidłowo wskazując, że przekraczała ona 100 szt. na 1 ha;
- w odniesieniu do działki rolnej F z deklarowaną uprawą sadowniczą - czereśnia na powierzchni 6,62 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 6,42 ha. Pomiar zewnętrznej granicy działki wykonany został po istniejącym ogrodzeniu plantacji, natomiast pozostały wektor pomiaru znajdował się między uprawą sadowniczą a istniejącym ugorem, na którym stał budynek gospodarczy. Do powierzchni pasów bocznych ww. działki wliczono obszar utrzymany w dobrej kulturze rolnej, natomiast poza pomiarem pozostał teren porośnięty chwastami oraz znacznie zakrzaczony, na którym nie były wykonywane zabiegi agrotechniczne;
- w odniesieniu do działki rolnej H z deklarowaną uprawą sadowniczą - czereśnia na powierzchni 1,10 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 0,93 ha. Pomiar zewnętrzny przeprowadzono po ogrodzeniu, natomiast na pozostałej części pomiar został wykonany po uprawie sadowniczej graniczącej z siedliskiem oraz ugorem. W pomiarze uwzględniono pasy manewrowe oraz zewnętrzne pasy brzeżne niezbędne do obsługi plantacji;
- w odniesieniu do działki rolnej I z zadeklarowanymi trwałymi użytkami zielonymi (TUZ) na powierzchni 4,50 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 4,27 ha.
W pomiarze działki rolnej I nie został uwzględniony obszar, który od zachodniej strony działki stanowił nieużytek. Teren wykluczony z pomiaru przy zachodniej granicy działki (poza pozostawioną powierzchnią nieskoszoną wymaganą dla pakietu rolnośrodowiskowego) był porośnięty licznym zakrzaczeniem oraz roślinnością wieloletnią;
- w odniesieniu do działki rolnej J deklarowanej jako ugór na powierzchni 1,66 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 1,39 ha. Działka rolna J została pomierzona ze względu na stwierdzone podczas kontroli rozbieżności pomiędzy obszarem zgłoszonym na załączniku graficznym (danych wektorowych załączonych do wniosku) a stanem faktycznym stwierdzonym w terenie. Pomiaru działki rolnej J dokonano z wykluczeniem obszaru zadrzewionego i zachwaszczonego;
- w odniesieniu do działki rolnej K z deklarowaną uprawą sadowniczą - czereśnia na powierzchni 6,90 ha, podczas kontroli stwierdzono powierzchnię o areale 6,58 ha, pomiar zewnętrzny wykonany został po istniejącym ogrodzeniu sadu, natomiast pozostałe granice zostały wyznaczone po uprawie, która graniczyła z terenem zadrzewionym i zakrzaczonym, stawem oraz siedliskiem. Ustalono, że w północno - zachodniej części działki rolnej K znajduje się teren, na którym nie była posadzona uprawa sadownicza (co obrazują ortofotomapy zarówno aktualne jak i archiwalne), jest to obszar stanowiący ugór oraz mieszankę wieloletnią traw. Dla tej działki dokonano szczegółowej analizy szerokości technicznych pasów manewrowych niezbędnych do prowadzenia prac pielęgnacyjnych w sadzie oraz dokonano ich weryfikacji ze względu na spełnianie wymogów dobrej kultury rolnej.
Poprawność pomiarów dokonanych w trakcie kontroli na miejscu udokumentowana została licznymi fotografiami obrazującymi teren wykluczony z płatności.
Z powyższego wynika, że pomiar ww. działek rolnych nie uwzględniał obszarów nieużytkowanych rolniczo, nie kwalifikujących się do płatności. Obszary, które nie zostały włączone do pomiaru, to obszary nieużytkowane rolniczo, które były zakrzewione, zadrzewione lub porośnięte roślinnością wieloletnią. Jednocześnie
z przedstawionego opisu wynika, że wbrew twierdzeniom skargi, organ zaliczał do wnioskowanej na rok 2023 płatności nie tylko obszar, na którym łąki utrzymane były
w dobrej kulturze rolnej, ale także część terenu, która w bieżącym sezonie wegetacyjnym nie podlegała koszeniu, zgodnie z zaleceniami dokumentacji przyrodniczej. Podkreślenia też wymaga, że pomiary działek rolnych w gospodarstwie beneficjentki zostały wykonane przy użyciu odbiornika GNSS Spectra Precision SP60, który pozwala uzyskać pozycjonowanie najwyższej precyzji.
Szczegółowo do podniesionych we wskazanych wyżej pismach zarzutów i uwag do raportu z kontroli odniósł się kierownik Biura Kontroli na Miejscu w pismach z dnia [...] lutego 2024 r. (k. 59-66 akt adm.) oraz z dnia [...] czerwca 2024 r. (k. 94-99 akt adm.). Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę treść tych pism oraz zawartą w niej dokumentację zdjęciową, stwierdzić należy, że inspektorzy terenowi dokonali właściwej oceny kontrolowanych działek rolnych zarówno pod względem deklarowanej uprawy sadowniczej, jak i utrzymania działek w dobrej kulturze rolnej dla celów wnioskowanych w niniejszej sprawie płatności.
Odnosząc się z kolei do podważanej przez stronę mocy dowodowej sporządzonego raportu z czynności kontrolnych, podkreślić trzeba, że to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności pomocy
z warunkami jej przyznania. W sytuacji gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości - gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki – nie ma podstaw do odmówienia mu mocy dowodowej. O wadze tego dowodu świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane przez określone podmioty, wyspecjalizowane, bezstronne, stąd - co do zasady - przypisuje się im wiarygodność. Dowodom w postaci raportu z czynności kontrolnych z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, bezstronne, co do zasady, przypisać więc należy przymiot wiarygodności. Raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 10 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1069/15; wyrok WSA w Olsztynie
z 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 818/16). Raport z kontroli przeprowadzonej
u skarżącej przedstawia stan upraw, sposób pomiarów działek oraz spostrzeżenia kontrolerów, a ich obserwacje znajdują potwierdzenie w materiale zgromadzonym
w aktach sprawy. W toku postępowania wykonano zdjęcia działek oraz szkice z ich pomiaru. Niewątpliwie wynikające z protokołu kontroli ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone. Niemniej jednak inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Zdaniem Sądu, skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń z kontroli.
W tym kontekście należy zauważyć, że zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Z kolei na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie
z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W świetle powyższego obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy ani też z własnej inicjatywy pouczania strony, czy też informowania strony
o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu
o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1367/18). Tym samym podniesione w skardze zarzuty dotyczące m.in. naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. są chybione.
Nie jest też zasadny zarzut braku uwzględnienia przez organ zjawiska suszy
w gospodarstwie rolnym skarżącej. Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się "Oświadczenie o zaistniałych okolicznościach: siła wyższa/wyjątkowe okoliczności"
z dnia [...] marca 2024 r., w którego treści skarżąca podaje, iż na terenie jej gospodarstwa w 2023 r. wystąpiła klęska suszy. Do przedmiotowego pisma strona dołączyła protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w 2023 r. oraz informację o uprawach i szkodach powstałych
w wyniku suszy. Nie jest kwestionowana okoliczność, że ww. oświadczenie wraz
z załącznikami stanowiło uzupełnienie do złożonego przez M. W. w dniu [...] marca 2024 r. "Wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu,
w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych." Powyższe dokumenty pozostają jednak bez wpływu na niniejsze postępowanie i rozstrzygnięcie
w zakresie płatności. Należy zauważyć, że w skardze, akcentując fakt wystąpienia suszy w gospodarstwie skarżącej, nie wyjaśniono w jaki sposób zdarzenie to miało wpływ na nieprawidłowe deklarowanie przez stronę powierzchni działek do płatności. Obszary w tej części, w której były deklarowane przez stronę, a zostały zakwestionowane przez organ, to obszary zakrzaczone, zadrzewione lub porośnięte roślinnością wieloletnią, a zatem stan ich nie wynikał w żadnym przypadku ze zjawiska atmosferycznego jakim jest susza.
Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut braku formalnego włączenia postanowieniem dowodów, na które powołuje się organ, jak również wydania decyzji pierwszoinstancyjnej z uchybieniem terminu. W skardze nie wykazano w jaki sposób uchybienia te mogłyby wpłynąć na wynik sprawy.
Nie można także podzielić zawartego w piśmie strony z dnia [...] czerwca 2024 r. zarzutu braku kompetencji inspektorów do przeprowadzenia kontroli. Uzasadnieniem braku ich kompetencji ma być np. to, że podnoszona przez inspektorów kwestia zachwaszczenia gruntu jest – jak to stwierdzono w tym piśmie – niedorzeczna, bo
w "uprawie ekologicznej, zwłaszcza przy kontroli późną jesienią, należy spodziewać się okrywy roślinnej (chwastów)". Zdaniem Sądu, raport z kontroli został sporządzony przez wyspecjalizowaną jednostkę – Biuro Kontroli na Miejscu i nie ma podstaw do podważania kompetencji inspektorów, zwłaszcza nie dowodzi tego powyższa wypowiedź skarżącej. Wbrew również twierdzeniom zawartym w skardze o wadliwości ustaleń organu nie świadczy sposób wykonania zdjęć.
W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.