I SA/BD 218/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2007-05-08
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochody osobowenabycie wewnątrzwspólnotoweprawo wspólnotoweart. 90 TWEdyskryminacja podatkowaETSnadpłata podatkuorgany celnezwrot podatku

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów celnych dotyczące podatku akcyzowego od sprowadzanego samochodu, uznając, że polskie przepisy mogą naruszać prawo wspólnotowe dotyczące zakazu dyskryminacji podatkowej.

Skarga dotyczyła odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowo nabytego samochodu osobowego. Skarżący argumentował, że polskie przepisy dotyczące akcyzy są niezgodne z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską (TWE), w szczególności z art. 90 TWE, który zakazuje dyskryminacji podatkowej. Sąd uznał, że polskie przepisy mogą naruszać prawo wspólnotowe, jeśli podatek akcyzowy od używanych samochodów sprowadzanych z zagranicy jest wyższy niż podatek rezydualny zawarty w cenie podobnych pojazdów krajowych. W związku z tym uchylono zaskarżone decyzje i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organom celnym.

Sprawa dotyczyła skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowo nabytego samochodu osobowego. Skarżący domagał się zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego, argumentując, że polskie przepisy dotyczące akcyzy są niezgodne z prawem wspólnotowym, w szczególności z art. 23, 25 i 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Podkreślał, że polskie przepisy dyskryminują samochody używane sprowadzane z zagranicy poprzez wyższe stawki akcyzy w porównaniu do pojazdów krajowych oraz nakładają nadmierne obciążenia administracyjne. Organy celne odmawiały stwierdzenia nadpłaty, twierdząc, że zapłata podatku nie była nienależna i powołując się na zasadę nadrzędności Konstytucji RP nad prawem wspólnotowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po zawieszeniu postępowania w oczekiwaniu na orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) w podobnej sprawie, uchylił zaskarżone decyzje. Sąd uznał, że polskie przepisy o podatku akcyzowym, w tym § 7 rozporządzenia Ministra Finansów, mogą naruszać art. 90 ust. 1 TWE, który zakazuje nakładania na produkty z innych państw członkowskich podatków wewnętrznych wyższych niż na podobne produkty krajowe. Sąd powołał się na orzecznictwo ETS, wskazując, że naruszenie następuje, gdy podatek akcyzowy od używanych samochodów sprowadzanych z zagranicy przewyższa podatek rezydualny zawarty w cenie podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju. W związku z tym, organy celne powinny zbadać, czy kwota zapłaconego przez skarżącego podatku akcyzowego jest wyższa od hipotetycznego podatku zawartego w cenie krajowego odpowiednika, i dokonać zwrotu nadpłaty, jeśli taka występuje. Sąd podkreślił również obowiązek organów celnych do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego zgodnie z Ordynacją podatkową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, polskie przepisy mogą naruszać art. 90 ust. 1 TWE, jeśli podatek akcyzowy od używanych samochodów sprowadzanych z zagranicy przewyższa podatek rezydualny zawarty w cenie podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo ETS, które interpretuje art. 90 ust. 1 TWE jako zakazujący sytuacji, w której podatek nakładany na importowane produkty jest wyższy niż na podobne produkty krajowe. W przypadku używanych samochodów, naruszenie następuje, gdy zapłacona akcyza od pojazdu sprowadzonego z zagranicy jest wyższa niż hipotetyczna akcyza zawarta w cenie krajowego odpowiednika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.p.a. art. 80

Ustawa o podatku akcyzowym

Określa, że akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium RP, a podatnikami są m.in. podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania jak właściciel, nie później niż z chwilą rejestracji.

u.p.a. art. 81

Ustawa o podatku akcyzowym

Nakłada na podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego obowiązek złożenia deklaracji uproszczonej i zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji pojazdu w kraju.

rozp. MF art. 7

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Określa stawki akcyzy na nowe i używane samochody osobowe, stosując różne stawki w zależności od wieku pojazdu i pojemności silnika, a także wzór obliczeniowy dla pojazdów starszych niż 2 lata.

TWE art. 90 § ust. 1

Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakazuje nakładania na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakłada się na podobne produkty krajowe.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt.

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości lub w części.

Pomocnicze

u.p.a. art. 10 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatku akcyzowym

Określa podstawę opodatkowania w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia jako kwotę, którą nabywca jest obowiązany zapłacić.

TWE art. 23

Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

Stanowi o zakazie ceł przywozowych i wywozowych oraz opłat o skutku równoważnym między Państwami Członkowskimi.

TWE art. 25

Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakazuje ceł przywozowych i wywozowych lub opłat o skutku równoważnym, w tym ceł o charakterze fiskalnym.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organom ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym.

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Nakazuje organom zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

o.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji organów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od używanych samochodów sprowadzanych z zagranicy naruszają art. 90 ust. 1 TWE, ponieważ nakładają wyższe obciążenia niż na podobne samochody krajowe. Organy celne nie przeprowadziły prawidłowego postępowania wyjaśniającego, nie ustalając wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów celnych oparta na zasadzie nadrzędności Konstytucji RP nad prawem wspólnotowym i twierdzeniu, że zapłata podatku nie była nienależna.

Godne uwagi sformułowania

Prawo wspólnotowe ma bezpośredni skutek i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich. Organy państw członkowskich, w tym zwłaszcza sądy, są obowiązane do niestosowania przepisu prawa wewnętrznego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa wspólnotowego. Art. 90 ust. 1 TWE zostaje naruszony, gdy podatek nakładany na produkty przywożone z zagranicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe są obliczane w różny sposób i zgodnie z innymi zasadami, co prowadzi - choćby tylko w niektórych przypadkach - do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego z zagranicy. Zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym.

Skład orzekający

Dariusz Dudra

sprawozdawca

Leszek Kleczkowski

przewodniczący

Urszula Wiśniewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście podatku akcyzowego od używanych samochodów sprowadzanych z zagranicy oraz obowiązki organów celnych w zakresie postępowania wyjaśniającego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2007 roku i specyfiki polskiego podatku akcyzowego od samochodów w tamtym okresie. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku przez organy celne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa podatkowego z prawem UE, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację obywateli sprowadzających samochody z zagranicy. Pokazuje, jak prawo wspólnotowe może wpływać na krajowe regulacje.

Czy polski podatek akcyzowy od sprowadzanych aut był niezgodny z prawem UE? Sąd uchyla decyzje celników.

Dane finansowe

WPS: 13 311 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 218/07 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2007-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Dariusz Dudra /sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
art. 80 i art. 81
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Dz.U. 2004 nr 87 poz 825
§ 7
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 90 ust. 1
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 08 maja 2007 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] 2005 r., nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości
Uzasadnienie
I SA/Bd 218/07
UZASADNIENIE
W dniu 13 czerwca 2005 roku do Urzędu Celnego w B. wpłynął wniosek A. D. o stwierdzenie nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] w kwocie 13.311 zł. i jego zwrot wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia zapłaty.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w B. w dniu 28 lipca 2005 r. wydał decyzję, w której odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego oraz określił należne zobowiązanie w podatku akcyzowym w wysokości 13.311 zł.
Na powyższą decyzję podatnik złożył odwołanie, w którym ponownie wniósł o zwrot pobranego podatku akcyzowego wraz z odsetkami. W odwołaniu Strona przypomniała argumentację zawartą we wniosku złożonym w Urzędzie Celnym w B., dotyczącą niezgodności obowiązku zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym używanego samochodu osobowego z art. 23, 25 i 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Dodatkowo stwierdziła, że decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia 28 lipca 2005 roku uznaje za błędną, gdyż od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej polskie organy administracyjne i prawodawcze związane są postanowieniami Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Na porządek prawny UE składa się prawo pierwotne oraz prawo wtórne, uzupełniane orzecznictwem ETS, który został powołany w celu kontrolowania przestrzegania oraz dokonywania wykładni prawa wspólnotowego.
Strona wskazała , iż podstawową zasadą prawa wspólnotowego, ustaloną w orzecznictwie ETS jest zasada nadrzędności, która przewiduje, że prawo pierwotne oraz akty wydane na jego podstawie będą stosowane przed prawem krajowym. Do aktów prawa pierwotnego zalicza się przede wszystkim traktaty wraz z towarzyszącymi im załącznikami i protokołami. Obecnie do obowiązujących traktatów należą min. Traktat o ustanowieniu WE oraz Traktat o UE. Ponadto do prawa pierwotnego zalicza się wszelkie kolejne traktaty nowelizujące oraz traktaty o przystąpieniu nowych państw.
Odwołujący się przyznał, że regulacje unijne nie stanowią przeszkody dla nakładania przez poszczególne państwa członkowskie innych podatków (np. ekologicznych). Nakładana akcyza oraz inne podatki lub opłaty musza jednak spełniać następujące wymogi:
- po pierwsze, nie będą stanowiły formy podatku obrotowego, gdyż podatek VAT jest również poddany regulacjom na szczeblu unijnym,
- po drugie nakładane podatki i opłaty nie mogą stanowić bariery w handlu pomiędzy państwami członkowskimi. Nie jest więc dopuszczalne różnicowanie stawek wprawdzie formalnie jednakowych, lecz faktycznie dyskryminujących towary zagraniczne, nie jest również dopuszczalne stosowanie nadmiernych obciążeń administracyjnych.
Odwołujący się wskazał, że ww. wymogi zostały naruszone, ponieważ
1. nałożony podatek akcyzowy został nałożony dla ograniczenia sprowadzania używanych samochodów do Polski i w założeniu ma stanowić barierę w handlu między państwami członkowskimi;
2. kupując samochód użytkowany w Polsce – nie jest on obciążony podatkiem akcyzowym, co jednoznacznie dowodzi, że zróżnicowano stawki akcyzy wg kryterium pochodzenia. Ponadto samo wprowadzenie podatku akcyzowego nie jest niezgodne z prawem wspólnotowym, ale znaczne zróżnicowanie jego stawek uzależnionych od wieku pojazdu w praktyce sprawia, że używane samochody sprowadzane z zagranicy są bardziej obciążane fiskalnie niż podobne auta krajowe.
3. rejestracja zakupionego i sprowadzonego samochodu jest nadmiernie obciążona postanowieniami administracyjnymi. Aby zarejestrować auto należy dodatkowo w stosunku do zakupu krajowego "załatwić opłacenie akcyzy, co wymaga dwukrotnej wizyty w urzędzie celnym. Raz dla wyliczenia wysokości akcyzy i jej opłacenia, drugi raz po zaświadczenie o jej opłaceniu".
Nadto odwołujący się podniósł, iż kupujący pojazd w kraju może dokonać rejestracji w salonie lub komisie bez dodatkowych barier administracyjnych i wskazał na wymaganą przy uzyskiwaniu tzw. karty pojazdu wysoką opłatę (500zł). Obowiązek jej uiszczenia dotyczy jedynie samochodów przy pierwszej rejestracji, a więc w praktyce dyskryminuje pojazdy używane sprowadzone z innych państw członkowskich, w porównaniu z krajowymi.
Ponadto wskazał, że został zmuszony do zapłaty podatku akcyzowego. Przymus ten jest wynikiem uregulowań prawnych Państwa Polskiego i dla odwołującego się, "jako podatnika w tej sprawie reprezentantem Państwa jest Urząd Celny".
Decyzją z dnia [...] 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w T. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i stwierdził, iż zdaniem organu odwoławczego Naczelnik Urzędu Celnego w B. prawidłowo przeprowadził postępowanie podatkowe i decyzją numer [...] zasadnie odmówił stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku akcyzowego w sprawie nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, bowiem zapłata podatku akcyzowego w kwocie 13.311,00 zł. przez Stronę nie była zapłatą nienależną ani zapłatą podatku w wysokości nienależnej, co jest elementem niezbędnym do stwierdzenia nadpłaty w tym podatku.
Odnosząc się do argumentacji , zawartej w odwołaniu dotyczącej nadrzędności prawa wspólnotowego Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż pierwszeństwo prawa wspólnotowego jest pierwszeństwem stosowania, a nie obowiązywania. Oznacza to, że prawo wspólnotowe nie jest w stanie uchylić prawa krajowego. Zasada nadrzędności Konstytucji jest zasadą najwyższej rangi, a pierwszeństwo prawa wspólnotowego zapewnione jest wyłącznie w granicach Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Polemizując z zawartą w odwołaniu tezą , że nałożony podatek akcyzowy został wprowadzony dla ograniczenia sprowadzania używanych samochodów do Polski, Dyrektor Izby Celnej w T. podaje dane statystyczne, dotyczące ilości wprowadzonych na polski obszar używanych samochodów osobowych, porównując w tym zakresie analogiczne okresy roku 2003 i roku 2004 . W konkluzji dochodzi do wniosku , iż przepisy dot. podatku akcyzowego nie ograniczyły przywozu używanych samochodów osobowych z krajów Unii Europejskiej.
W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutu zróżnicowania stawek akcyzy wg kryterium pochodzenia, organ drugiej instancji wyjaśnia , iż kryterium opodatkowania akcyzą nie stanowi kraj pochodzenia samochodu, ale inne zdarzenie jakim jest brak jego rejestracji. Jednocześnie podkreśla, iż sprzedaż w kraju używanych samochodów osobowych (już w kraju rejestrowanych) nie podlega wprawdzie podatkowi akcyzowemu, jednakże podatek ten, zapłacony na wcześniejszym etapie obrotu (bądź przez producenta, bądź też importera) jest już zawarty w cenie samochodu. Nie można zatem mówić - w kontekście art. 90 TWE- o dyskryminacji nabywców samochodów osobowych wyprodukowanych i użytkowanych w innych Państwach Członkowskich, w porównaniu do zakupujących takie same wyroby wyprodukowane i użytkowane w kraju.
Analizując kolejny zarzut zawarty w odwołaniu, dot. nadmiernego sformalizowania procedury związanej z rejestracja zakupionego w Unii pojazdu organ wskazuje, że obowiązek złożenia deklaracji uproszczonej oraz obliczenia podatku akcyzowego nie wymaga osobistego stawiennictwa w Urzędzie Celnym. Można tego obowiązku dopełnić poprzez przesłanie deklaracji oraz wszystkich obowiązujących załączników pocztą, dołączenie oryginału dowodu zapłaty akcyzy oraz wskazanie organowi pierwszej instancji adresu, pod jaki potwierdzenie zapłaty akcyzy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego powinno zostać przesłane.
W stosunku do opłaty z tytułu wydania tzw. karty pojazdu Dyrektor Izby Celnej w T. wyjaśnił , iż nie jest on właściwy do ustosunkowania się do zarzutu, gdyż pobór powyższej opłaty nie jest regulowany w przepisach ustawy o podatku akcyzowym.
Na powyższą decyzję została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której skarżący sformułował zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez zastosowanie polskich przepisów ustawy o podatku akcyzowym, sprzecznych z przepisami
-art. 23 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) stanowiącego , iż "podstawą Wspólnoty jest unia celna, która rozciąga się na całą wymianę towarową i obejmuje zakaz ceł przywozowych i wywozowych między Państwami Członkowskimi oraz wszelkich opłat o skutku równoważnym (...)";
- 25 TWE który stanowi, że "cła przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym są zakazane między Państwami Członkowskimi. Zakaz ten stosuje się również do ceł o charakterze fiskalnym";
- art. 90 stwierdzającego, że "żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe" oraz regulacjami zawartymi w Dyrektywie Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących produktów podlegających opodatkowaniu akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania oraz orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
Dodatkowo w skardze podtrzymana została argumentacja zaprezentowana w odwołaniu od decyzji organu I instancji dot.
- zasad stosowania prawa wspólnotowego;
- nakładania przez poszczególne państwa członkowskie podatków.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 01 lutego 2006 r. Sąd zawiesił postępowanie z uwagi na wystąpienie przez WSA w Warszawie z pytaniem prejudycjalnym do ETS co do zgodności regulacji krajowych w zakresie podatku akcyzowego z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską.
Pismem z dnia 20 lutego 2007 r. skarżący wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania.
Postanowieniem z dnia 05 marca 2007 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Przystępując do rozważenia sprzeczności wydanego rozstrzygnięcia z prawem wspólnotowym należy zauważyć, że na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej ( Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz.864) z dniem 1 maja 2004 r. zaczęło obowiązywać w Polsce prawo wspólnotowe. Na mocy art.2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich (m.in. Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską) i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych państwach członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w Akcie. Z kolei art. 54 tego Aktu stanowi, że nowe państwa członkowskie wprowadzą w życie środki niezbędne do przestrzegania od dnia przystąpienia przepisów dyrektyw i decyzji w rozumieniu artykułu 249 Traktatu WE.
Szczególne właściwości prawa wspólnotowego wynikają z zasady: bezpośredniego skutku, bezpośredniego stosowania i pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem wewnętrznym państw członkowskich. Zgodnie z tą ostatnią zasadą organy państw członkowskich, w tym zwłaszcza sądy, są obowiązane do niestosowania przepisu prawa wewnętrznego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa wspólnotowego (np. wyrok ETS w sprawie 106/77 Amministrazione delle Finanze dello Stato przeciwko Simmmenthal SpA). Według natomiast zasady bezpośredniego skutku prawo wspólnotowe wprost nakłada na jednostki pewne prawa i obowiązki. W praktyce oznacza to, że podmioty indywidualne w państwach członkowskich mogą przed sądami krajowymi powoływać się na treść prawa wspólnotowego i wywodzić z niego określone dla siebie prawa lub obowiązki drugiej strony. Natomiast zgodnie z zasadą bezpośredniego stosowania norma prawa wspólnotowego uzyskuje status prawa pozytywnego w państwach członkowskich bez konieczności jej transformacji do porządku krajowego (por. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, pod red. R. Skubisza, Wwa 2003, s.39).
Wnosząc o stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, skarżący podnosi zarzut niezgodności przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym ( Dz.U. Nr 29, poz.257 ze zm.) z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz z art.8 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r.w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania.
Według art.80 ustawy o podatku akcyzowym akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy są m.in. podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy w akcyzie samochodów powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju. Zgodnie z art.10 ust.1 pkt 2 podstawą opodatkowania w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia jest kwota jaką nabywca jest obowiązany zapłacić za wyroby akcyzowe.
W myśl art.81 tej ustawy podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju są obowiązane: 1) po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego, 2) dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju.
Z kolei z §7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego ( Dz.U. Nr 87, poz.825 ze zm.) wynika, że stawka akcyzy na nowe samochody lub nie starsze niż 2 lata wynosi, w zależności od pojemności silnika, 3,1 % lub 13,6 %. W przypadku natomiast sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu, dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji stosuje się stawki akcyzy obliczone według określonego w tym przepisie wzoru (Su = Sn + 12 x (W-2). Stawka akcyzy wzrasta wraz z wiekiem pojazdu, nie może jednak przekroczyć 65% podstawy opodatkowania.
Art.90 ust.1 TWE stanowi, że żadne państwo członkowskie nie będzie nakładać pośrednio lub bezpośrednio, na produkty innych państw członkowskich jakiegokolwiek podatku wewnętrznego, który byłby wyższy od podatku nałożonego na podobny produkt krajowy.
Przepis ten jest bezpośrednio skuteczny (por. wyrok ETS w sprawie 57/65 Lutticke przeciwko Hauptzollamt Sarrelouis). Stanowi on w systemie Traktatu uzupełnienie postanowień odnoszących się do zniesienia ceł oraz opłat o skutku równoważnym. Przepis ten ma zapewnić swobodny przepływ towarów między państwami członkowskimi w normalnych warunkach konkurencji poprzez wyeliminowanie wszelkich form ochrony mogącej wynikać z nakładania dyskryminujących podatków wewnętrznych na towary pochodzące z innych państw członkowskich (por. wyrok ETS w sprawach C – 393/04 i C – 41/05 Air Liquide Industries Belgium). Warunki te mogą zostać zniekształcone wskutek zastosowania krajowego systemu podatkowego traktującego w inny sposób towary ze względu na ich pochodzenie.
Zakaz dyskryminującego opodatkowania dotyczy towarów podobnych. Trybunał szeroko interpretuje pojęcie podobieństwa towarów i ocenia je nie na podstawie ich identyczności, ale raczej w związku z ich podobnym lub porównywalnym użyciem, ocenianym na podstawie możliwego rozwoju nawyków konsumentów (por. wyrok ETS w sprawie C – 216/81 COGIS przeciwko Amministrazione delle Finanse dello Stato, wyrok ETS w sprawie C – 106/84 Komisja przeciwko Danii). Uznaje on również podobieństwo towarów, gdy ze względu na ich cechy i ich użycie mogą być one postrzegane jako towary konkurencyjne (por. wyrok ETS w sprawie C-113/94 Casarin przeciwko Directeur general des impost). W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że zarówno samochody używane sprowadzane z innych państw członkowskich jak i używane samochody zakupione w kraju posiadają takie same obiektywne cechy, jak surowce wykorzystywane do ich produkcji czy sposób wytwarzania oraz spełniają te same potrzeby z punktu widzenia konsumenta. Są to zatem produkty podobne.
W zakresie opodatkowania używanych samochodów przywożonych z zagranicy Trybunał orzekł już, że art. 90 WE służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z innych państw (por. wyrok ETS w sprawie C-387/01 Weigel przeciwko Finanzlandesdirektion fur Voralberg, wyrok ETS w sprawach C – 290/05 i C 333/05 Nadasdi oraz Nemeth).
Art.90 ust.1 TWE zostaje naruszony, gdy podatek nakładany na produkty przywożone z zagranicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe są obliczane w różny sposób i zgodnie z innymi zasadami, co prowadzi - choćby tylko w niektórych przypadkach - do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego z zagranicy. Zgodnie z tym postanowieniem podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe.
W sprawie C – 313/05 Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Warszawie (w związku z którą Sąd zawiesił postępowanie), Trybunał orzekł, iż artykuł 90 ust.1 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r., ma takie skutki.
W przedmiotowej sprawie, w świetle powyższego wyroku Trybunału, skarżącemu będzie należał się zwrot podatku akcyzowego, gdy kwota zapłaconego przez niego podatku za używany samochód przywieziony z zagranicy będzie przewyższać podatek rezydualny zawarty w cenie odsprzedaży podobnego samochodu używanego, który został już zarejestrowany w kraju. Chodzi więc o porównanie akcyzy zapłaconej od używanego samochodu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej z akcyzą zawartą w cenie pojazdu jaką trzeba by zapłacić, gdyby kupiło się podobny używany samochód w kraju. Naruszenie art.90 ust.1 TWE nastąpi wówczas, gdyby okazało się, że zapłacony przez skarżącego podatek przewyższa akcyzę zawartą w cenie podobnego pojazdu w kraju.
Ustalenie czy strona powinna otrzymać zwrot podatku akcyzowego należy do organów celnych. W tym celu określą one wartość rynkową używanego pojazdu w kraju podobnego do sprowadzonego przez skarżącego z zagranicy w oparciu o zobiektywizowane kryteria (takie jak np.: wiek pojazdu, przebieg, stan ogólny), i wyliczą hipotetyczną kwotę podatku akcyzowego zawartą w cenie pojazdu krajowego. Kwotę tę porównają z kwotą akcyzy uiszczoną przez skarżącego i dokonają zwrotu podatku, jeżeli strona zapłaciła więcej niż powinna. Należy mieć na względzie, że cena odsprzedaży pojazdu w kraju maleje wraz ze spadkiem wartości pojazdu. Przy czym, jeśli podatek od nowego pojazdu równy jest pewnemu ułamkowi jego ceny, to rezydualny podatek zawarty w cenie późniejszej odsprzedaży, uwzględniającej deprecjację wartości pojazdu, jest równy temu samemu ułamkowi.
Niewyjaśnienie powyższych okoliczności narusza art. 122 i art.187 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyrażona w art.122 zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art.187 §1, nakazujący zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Uzasadnienia decyzji organów celnych nie odpowiadają też wymogom określonym w art. 210 § 4 Ordynacji. Dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego będzie można ocenić czy żądanie skarżącego stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego jest uzasadnione i czy doszło do naruszenia art.90 ust.1 TWE.
Wobec zajętego przez Sąd stanowiska pozostałe zarzuty podniesione w skardze nie wymagają szczegółowego rozpatrzenia.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art.135 i art.145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI