I SA/BD 187/05

I SA/Bd 187/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2005-05-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Izabela Najda-Ossowska
Leszek Kleczkowski /przewodniczący/
Mirella Łent /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
art. 20 ust. 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski, Sędziowie Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, asesor sądowy Mirella Łent (spr.), Protokolant Sarah Sobecka – Kucharczyk, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Jolanty P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. oddala skargę
Uzasadnienie
I SA/Bd 187/05
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] 2005r., Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] 2004r. Nr [...] ustalającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. w kwocie 4.290,00 zł od dochodu w kwocie 5.729,26 zł nie znajdującej pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu.
W uzasadnieniu organ podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż w roku podatkowym 1998 podatnik poniósł wraz z małżonkiem wydatki w wysokości 135.419.82 zł, na które składały się: zaliczki na podatek dochodowy męża - 728,60 zł, zaliczki na podatek dochodowy - 821,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne - 1.892,50 zł, spłata zadłużenia na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej- 1.795,56, wydatki na remont i modernizację lokalu mieszkalnego - 1.999,41 zł, wpłaty dokonane na lokaty terminowe - 41.400,00 zł, wydatki związane z ubezpieczeniami samochodów- 573,67 zł, zakup samochodu Polonez wraz z opłatą skarbową - 10.200,00zł, prowizja od kredytu bankowego - 280,00 zł, spłata kredytu - 784,40 zł, zakup nieruchomości – 55.000,00zł, opłaty związane z zakupem nieruchomości – 3.877,00 zł, 50% wydatków na zakup samochodu Żuk przez spółkę cywilną "'Neptun" - 2.550,00zł, 50% wydatków na ubezpieczenie samochodu Żuk - 268,49 zł, wydatki na utrzymanie (tj. wydatki na zakup żywności, ubrania, utrzymanie mieszkania, opłaty za telefon i sprzęt RTV itp.) w łącznej kwocie - 11.399,19 zł, paliwo - 650,00 zł, utrzymanie psów – 200,00zł. Natomiast jako przychód przyjęto kwotę 123.979,29 zł, na którą złożyły się: zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. - 212,62 zł, dochód z działalności gospodarczej męża - 3.529,26 zł, zasiłek pieniężny - 3.834,00 zł, wynagrodzenie za pracę - 6.092,44 zł, dochód ze sprzedaży samochodu Polonez - 9.500,00 zł, likwidacja lokat terminowych - 55.810,97 zł, kredyt gotówkowy-14.000,00 zł, dochód ze sprzedaży samochodu Ford Transit – 31.000,00zł. Organ nie uznał oświadczenia, iż podatnik wraz z małżonką posiadali oszczędności w kwocie 30.000 - 32.000 zgromadzonych na książeczce P., z braku dowodów, chociażby uprawdopodobniających możliwość zgromadzenia takiej kwoty, a dodatkowo z przeprowadzonej analizy ponoszonych wydatków osiąganych dochodów w latach 1992-1997 wynikało, iż na koniec 1997r. podatnik wraz z małżonką miał znaczny niedobór po stronie przychodów.
Ostatecznie uznano, że z poniesionych wydatków, kwota 11.440,53 zł stanowiła przychód nie znajdujący pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu.
Organ oparł swe ustalenia na oświadczeniach podatnika i małżonki o wysokości i źródłach uzyskanych dochodów oraz poniesionych wydatkach w 1998r., kopiach umów sprzedaży samochodów - w 1998r. Poloneza za kwotę 9.500,00 zł, w 1997r. Poloneza Truck za 25.500,00 zł, kopiach umów darowizn: z dnia [...]1995r. na kwotę 12.000,00 zł i z dnia [...]1995r. również na kwotę 12.000,00 zł, informacjach z Banku M. w W. z dnia [...] 2004r. o dokonaniu w okresie od [...] 1996r. do [...]1998r. wpłat na kwotę 44.000,00zł, zeznaniach podatkowych za lata 1993 - 1997 i załącznikach do zeznań, informacjach udzielonych przez Zakład Energetyczny w T. S.A., Miejski Zakład Energetyki Cieplnej Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o., Telekomunikację Polską S.A., Spółdzielnię Mieszkaniową "M." w W., P. S.A. Inspektorat w W., Urząd Statystyczny w B., P. BP S.A. w W., Bank M. S.A. Oddział w W., Starostwo Powiatowe w W., a także materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu podatkowym dotyczącym roku 1999. W oparciu o analizę całości zebranej dokumentacji ustalono, że w 1998r. poza przychodem wykazanym w zeznaniu podatkowym za ten rok wystąpił zwrot nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997r. w kwocie 212,62 zł, przychody związane z likwidacją lokat terminowych w łącznej kwocie 55.810,97 zł, kredyt gotówkowy w kwocie 14.000,00 zł oraz przychód ze sprzedaży samochodu Ford Transit w wysokości 31.000,00 zł. Po stronie wydatków uznano natomiast zaliczki na podatek dochodowy w łącznej kwocie 1.549,60 zł, składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 1.892,50 zł, spłatę zadłużenia na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "M." w kwocie 1.795,56 zł, wydatki na remont i modernizację lokalu mieszkalnego w kwocie 1.999,41 zł, wpłaty na lokaty terminowe w łącznej kwocie 41.400,00 zł, koszty ubezpieczenia samochodów w kwocie 573,67 zł, koszty zakupu samochodu Polonez w kwocie 10.200,00 zł, koszty kredytu w wysokości 280,00 zł, spłaty kredytu w kwocie 784,40 zł, koszty utrzymania psów 1.200,00 zł, wydatki na utrzymanie 4 - osobowej rodziny w kwocie 11.399,19 zł, koszty paliwa w kwocie 650,00 zł. Po stronie wydatków przyjęto ponadto 50% kosztów związanych z zakupem przez spółkę cywilną "N." (której wspólnikiem był podatnik razem z Ewą P.) samochodu Żuk tj. w kwocie 2.550,00 zł i 268,49 zł kosztów ubezpieczenia tego samochodu, bowiem jak ustalono podczas kontroli podatkowej, Dariusz P. posiadał 50% udziałów tej spółki. Organ stwierdził, że z wydatków podsumowania kwot wydatków (135.419,82 zł) i przychodów (123.979,29 zł) jednoznacznie wynikał niedobór po stronie przychodów. Aby więc ustalić możliwości zgromadzenia oszczędności na dzień [...] 1998r. dokonano także analizy dochodów i wydatków na przestrzeni lat 1992 - 1997, przy czym po stronie przychodów uwzględniono zarówno ten wykazany w zeznaniach podatkowych, jak i darowizny otrzymane w 1995r. Ponadto, pomimo braku dowodów, uznano za uprawdopodobniony fakt uzyskiwania na przestrzeni lat 1994-1997 dochodu ze sprzedaży szczeniąt w kwocie po 10.000 zł rocznie. Po stronie wydatków dotyczących lat 1992-1997 organ podatkowy przyjął natomiast koszty utrzymania rodziny opierając się na informacji Głównego Urzędu Statystycznego w B. zawartej w piśmie z dnia [...] 2004r., o przeciętnych miesięcznych wydatkach w czteroosobowych gospodarstwach domowych, skorygowane o wskaźnik wynoszący 66,87 %, ustalony dla przedstawionych przez stronę i ustalonych przez organ, wydatków dotyczących 1998r. Ponadto uwzględniono będące w posiadaniu Urzędu informacje dotyczące wydatków na cele remontowe, wynikające z załączników PIT - D do zeznań za 1992 i 1993r. oraz informacje wynikające z Rejestru Wymiarów Doraźnych, dotyczące wydatków na zakup samochodów i opłat skarbowych z tym związanych. Organ podatkowy wskazał, iż o braku możliwości posiadania innych oszczędności, dodatkowo świadczy fakt, iż aby zakupić [...] 1998r. wspomnianą nieruchomość za kwotę 55.000,00 zł zlikwidowano w dniu [...] 1998r. (tj. przed terminem, na jaki zostały założone) lokaty bankowe na łączną kwotę 48.989.21 zł i dodatkowo wystąpiono o kredyt konsumpcyjny w wysokości 14.000,00 zł. Ponadto w dniu [...] 1999r. zaciągnięto kolejne dwa kredyty w wysokości 10.000,00 zł i 4.820,00 zł na zakup artykułów wodno-kanalizacyjnych. Ponadto dokonano oceny uwzględniając środki pochodzące ze sprzedaży wskazanych w odwołaniu samochodów i stwierdzono, że nie byłyby one wystarczające na pokrycie niedoboru, który powstał na koniec 1997r., a więc nie miały wpływu na ustalenia przyjęte w badanym roku podatkowym. Podkreślono, że podatnik wskazał jedynie na cenę sprzedaży, pomijając poniesione koszty związane z zakupem. Organ podniósł, że z zestawienia transakcji wynika, że zakup i sprzedaż samochodów następowała sukcesywnie, co oznaczało, że środki ze sprzedaży jednego środka transportu przeznaczone były na zakup następnego, a zatem nie mogły stanowić źródła zgromadzenia oszczędności. Organ wypowiedział się również w zakresie dotyczącym kwestii posiadania oszczędności z tytułu premii gwarancyjnej po likwidacji książeczki mieszkaniowej i stwierdził, iż zebrany materiał dowodowy jest sprzeczny z twierdzeniami Pełnomocnika w tym względzie, ponieważ do protokołu z przesłuchania świadka z dnia [...] 2004r. na pytanie, z jakich źródeł pochodziły środki finansowe w wysokości 76.747.000zł (przed denominacją) wydatkowane na cele mieszkaniowe w 1992r. podatnik oświadczył, że środki te pochodziły z wkładu mieszkaniowego z premii bankowej z tytułu książeczki mieszkaniowej, a gdyby nawet przyjąć, iż zasoby uzyskane z likwidacji książeczki mieszkaniowej zasiliły dochody w 1992r. to i tak nie wystarczyłyby na pokrycie niedoboru powstałego na koniec 1997r. Niedoboru tego nie pokryłyby również środki uzyskane ze sprzedaży w 1991r. samochodu Fiat 126 p w wysokości 2.500,00 zł.
W skardze, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy, gdyż zarzucono naruszenie przepisów art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Skarżący podniósł, że nie dano wiary na posiadanie oszczędności w kwocie 30-32 tys. zł. Wskazał, że zgromadził majątek lokując go w rzeczach nie tracących zbyt wiele na wartości, za jakie uznał samochody. Wskazał przy tym na załączone do odwołania umowy sprzedaży pojazdów. Ponadto zarzucił bezzasadność nieuwzględnienia kwoty, jaką uzyskał z rozwiązania w 1992r. książeczki mieszkaniowej.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie podlegała uwzględnieniu gdyż zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269).
Organ prawidłowo odczytał i zastosował normę prawa materialnego, a rozstrzygnięcie oparł na ustaleniach nie przekraczających zasady swobody oceny dowodów.
Otóż, funkcjonująca w postępowaniu podatkowym zasada prawdy materialnej oraz zasada swobodnej oceny dowodów (art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 cyt. ustawy), mają za zadanie doprowadzenie do obiektywnego i bezstronnego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej poprzez zobowiązanie organu do poszukiwania okoliczności faktycznych w sposób zapewniający rozstrzygnięcie oparte na prawdziwych elementach tego stanu oraz dokonywaniu ustaleń prawdziwych, a co umożliwia swoboda w wyciąganiu logicznych wniosków z zebranego materiału dowodowego. To oznacza, że aby ocena materiału nie przekroczyła granic swobody, materiał musi być zgromadzony w sposób zupełny, uwzględnione wszystkie dowody, ustalenia dokonywane w świetle pełnego kontekstu sprawy. Wówczas dopuszczalne jest stosowanie kryteriów indywidualnych dla sprawy i brak zgodności składanych wyjaśnień przez osoby, logika ciągu wydarzeń, ich zgoda z prawami natury czy doświadczeniem życiowym.
Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich faktów mających znaczenie dla sprawy w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawna rozstrzygnięcia sprawy.
W sprawie, jej istotą jest wymiar zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 rok od dochodów z nie ujawnionych źródeł przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach
Rozliczenie podatkowe w tego rodzaju podatku zostało skonstruowane na zasadzie ryczałtu w wysokości 75% tego rodzaju dochodu (art.30 ust. 1 pkt 7) ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. t.j. z 2000r., Nr 14, poz. 176 ze zm.)), a stosownie do art. 20 ust. 3 cyt. ustawy, wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.
Zatem, istotnym dla sprawy faktem będzie ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, kwoty poniesionego wydatku oraz wartości zgromadzonych w tym roku zasobów finansowych.
W sprawie organy dokonały ustaleń według wymogów przywołanych powyżej. W szczególności, trudno odmówić racji przez zarzucenie niezgodności z doświadczeniem życiowym czy logiką zdarzeń, ocenie dokonanej przez organy w kwestii możliwości uzyskania mienia na pokrycie wydatków ze sprzedaży samochodów czy likwidacji książeczki mieszkaniowej.
Nie ma też dowolności w nie uznaniu za wykazane, aby rzekome oszczędności zgromadzone w banku w niedookreślonej kwocie 30-32 tys. zł stanowiło źródło pokrycia wydatków w kwocie opodatkowanej ryczałtem przez organ. Organ nie naruszył prawa uznając, że brak jakiegokolwiek dokumentu na okoliczność zgromadzenia oszczędności (prócz zapisków w damskim notatniku), poparte analizą sytuacji finansowej podatnika pod kątem możliwości jej zaistnienia (istnienia w ogóle czy zaistnienia jako źródło pokrycia przychodu), z której wynika, że kwota ta nie mogła stanowić źródła pokrycia, nie daje podstaw do uwzględnienia tej kwoty przy ustaleniu przychodu, o jaki mowa w art. 20 ust. 3 cyt. ustawy podatkowej. Natomiast brak dokumentacji w banku ze względu na upływ okresu jej przechowywania, nie może stanowić o tym, że organ przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej) przyjmując, że podatnik nie zgromadził mienia w takiej formie.
Mając na względzie powyższe okoliczności oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.