I SA/Bd 184/25

I SA/Bd 184/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2025r. sprawy ze skargi ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 24 stycznia 2025 r. nr 0401-IEW2.4120.4.2024 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz M. J. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. decyzją z [...] października 2024 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności M. J. jako byłego prezesa zarządu R. G. S.A. z siedzibą w B. wraz ze Spółką, za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r. w kwocie [...]zł i odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł oraz zaległości z tytułu odsetek od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2018 r. w kwocie [...]zł,
Rozpoznając wniesione odwołanie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Na wstępie organ odwoławczy zbadał zasadność prowadzonego postępowania odwoławczego w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego, bowiem zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji dotyczy zaległości podatkowych za
2018 r. W niniejszej sprawie ustalono, że w związku z nieuregulowaniem przez R. G. S.A., w ustawowym terminie, należnej zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2018 r. oraz zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 r. wynikającego z korekty zeznania
o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego
w B. wszczął egzekucję administracyjną na podstawie tytułów wykonawczych z [...] października 2022 r. oraz z [...] października 2022 r. W ramach czynności egzekucyjnych zastosowano skuteczny środek egzekucyjny, tj. [...] sierpnia 2023 r. dokonano pobrania należności u zobowiązanej Spółki, tj. R. G. S.A. Kwota została zaksięgowana na poczet zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 r. w wysokości [...] zł - należność główna, odsetki za zwłokę - [...] zł i koszty egzekucyjne w wysokości - [...] zł oraz na poczet zobowiązania z tytułu odsetek od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2018 r., na poczet kosztów egzekucyjnych. Tym samym zdaniem organu doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych, zgodnie z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383; dalej jako: "O.p.").
Przechodząc do rozpoznania przesłanek odpowiedzialności członków zarządu, określonych w art. 116 O.p., organ podał, że aktem notarialnym z dnia [...] października 2016 r. Repertorium A nr [...] akcjonariusze spółki akcyjnej: T. C., M. J. oraz E. W.-S., wyrazili zgodę na zawiązanie spółki akcyjnej pod nazwą R. G. Spółka Akcyjna w B.. Założyciele powołali na prezesa jednoosobowego zarządu spółki M. J.. W dniu [...] kwietnia 2017 r. spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Od [...] grudnia 2022 r. spółka zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej, a od [...] marca 2024 r. jedynym akcjonariuszem pozostaje C. C. B. Sp. z o.o., której prezesem
i jedynym udziałowcem jest M. S..
Organ odnosząc się do złożonych przez skarżącego w toku postępowania wyjaśnień, iż [...] lutego 2018 r. złożył skutecznie rezygnację z pełnienia funkcji prezesa zarządu R. G. S.A. wskazał, że Sąd Rejonowy w B. XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, postanowieniem z [...] września 2019 r. umorzył postępowanie w sprawie o wpis zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym. Analizując skuteczność złożenia przez skarżącego rezygnacji z pełnionej funkcji sąd rejestrowy podniósł, że zaszła konieczność wykazania, że została ona skutecznie złożona na ręce co najmniej jednego członka Rady Nadzorczej. W ocenie sądu, skarżący nie wykazał skutecznie złożenia rezygnacji, w związku z czym wydanie postanowienia w przedmiocie wykreślenia go z rejestru stało się niedopuszczalne.
Dokonując oceny przedłożonego przez skarżącego pisma z [...] lutego 2018 r. skierowanego do R. G. S.A., którego odbiór tego samego dnia potwierdziła K. S. składając podpis oraz dwie pieczątki, tj. imienną "z upoważnienia Prezesa Zarządu" i firmy, organ powołując się na orzecznictwo sądowe oraz uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z [...] marca 2016 r. ([...]) stwierdził, że dowód dojścia oświadczenia woli do adresata w taki sposób, iż mógł się on zapoznać
z jego treścią obarcza składającego oświadczenie. Przy czym adresatem tego oświadczenia jest osoba uprawniona do reprezentowania spółki, a nie jakakolwiek osoba zatrudniona w spółce.
Organ zaznaczył, że materiał dowodowy w sprawie zawiera uchwałę Nr [...] Rady Nadzorczej R. G. S.A. z dnia [...] maja 2020 r. odwołującą skarżącego
z funkcji prezesa zarządu, o której wiedzę posiadał Sąd Rejonowy w B., dokonując wykreślenia z KRS postanowieniem z [...] czerwca 2020 r.
Zdaniem organu, Sąd Rejestrowy przesądził, że skarżący nie wykazał skuteczności złożenia rezygnacji, tj. czy przedmiotowa rezygnacja została złożona na ręce co najmniej jednego członka rady nadzorczej. Zatem uwzględniając powyższe, organ stwierdził, że skarżący nie potwierdził, iż złożona rezygnacja z pełnienia funkcji prezesa zarządu z [...] lutego 2018 r. jest skuteczna. Tym samym argumentację w powyższej kwestii zawartą w odwołaniu, organ uznał za niezasadną. Uwzględniając przedstawione dane, zdaniem organu, skarżący od [...] października 2016 r. do [...] maja 2020 r. pełnił funkcję prezesa zarządu w R. G. S.A. Ze względu na upływ terminu płatności ww. zobowiązań w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu, ponosi, jako osoba trzecia, odpowiedzialność za ww. zaległość podatkową Spółki R. G. S.A. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za
2018 r. w kwocie [...]zł oraz z tytułu odsetek od nieuregulowanej zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2018 r. w kwocie [...]zł. Odsetki za zwłokę od wskazanej zaległości na dzień wydania decyzji orzekającej
o odpowiedzialności wynoszą [...] zł i nie doszło do przerw w ich naliczaniu.
Zatem, zdaniem organu, nie zachodzą wątpliwości, co do spełnienia przesłanki określonej w art. 116 § 2 O.p., zgodnie z którą odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał
w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 tej ustawy powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił pogląd organu pierwszej instancji, że w tej sprawie ziściła się również kolejna przesłanka warunkująca orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej, tj. bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki, którą to okoliczność organy są zobowiązane wykazać za pomocą wszelkich dowodów. Organ opisał postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do Spółki. Z uwagi na bezskuteczność prowadzonej egzekucji, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. działając na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z [...] czerwca 2024 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, jednakże nie doprowadziły one do przymusowej realizacji należności. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółka nie posiada majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne i efektywne przeprowadzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i uzyskanie w drodze egzekucji środków, które przewyższyłyby koszty egzekucyjne.
Przechodząc do rozpoznania przesłanek determinujących odstąpienie od orzeczenia
o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki, organ podał, że
z informacji uzyskanych z Sądu Rejonowego w B. XV Wydział Gospodarczy
z [...] lutego 2023 r. wynika, że do [...] listopada 2021 r. R. G. S.A. nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości ani otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Ponadto na podstawie obwieszczeń zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ) ustalono, że do dnia wydania zaskarżonej decyzji Spółka takiego wniosku nie złożyła. Zdaniem organu, dowody zgromadzone w sprawie są wystarczające do uznania, że w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu wystąpiły podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Organ pierwszej instancji badając zaistnienie przesłanki niewypłacalności dłużnika, słusznie zauważył, że Spółka zaprzestała trwale regulować swoje wymagalne zobowiązania już od sierpnia 2018 r. (podatek od towarów i usług za marzec 2018 r.). W celu ustalenia terminu niewypłacalności organ wskazał, że pierwsza zaległość Spółki powstała
w wyniku nieuregulowania podatku od towarów i usług za marzec 2018 r. z terminem płatności [...] kwietnia 2018 r. i kolejnego zobowiązania wobec ZUS za kwiecień 2018 r.
z terminem płatności [...] maja 2018 r. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 1a ustawy Prawo upadłościowe, opóźnienie w wykonaniu drugiego z kolei zobowiązania przekroczyło trzy miesiące - [...] sierpnia 2018 r., zatem z tym dniem Spółka stała się niewypłacalna.
W związku z tym, aby skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki, zarząd winien zgłosić stosowny wniosek o ogłoszenie upadłości
w terminie 30 dni liczonych od [...] sierpnia 2018 r., tj. najpóźniej do [...] września 2018 r.
Organ zaznaczył, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów świadczących
o zaistnieniu szczególnych okoliczności, uniemożliwiających zrealizowanie obowiązku zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości.
Ponadto w toku prowadzonego postępowania podatkowego skarżący nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego istnienie rzeczywistego mienia spółki. Postępowanie egzekucyjne nie ujawniło żadnych składników majątkowych, z których możliwe byłoby skuteczne i efektywne odzyskanie należności Skarbu Państwa.
W złożonej do tut. Sądu skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 180 § 1, art. 187, art. 188, art. 199 O.p. przez odmowę dopuszczenia
i przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków oraz przesłuchania skarżącego,
o których przeprowadzenie wnioskował skarżący w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji kiedy przeprowadzenie tych dowodów było konieczne do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, co skutkowało niezebraniem w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nieustaleniem wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie;
- art. 191 O.p. poprzez dokonanie przez organ błędnego ustalenia, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki w momencie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego, w sytuacji kiedy z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie wynika, że istnieją wątpliwości co do daty ustania mandatu skarżącego, co skutkowało przyjęciem, że skarżący ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe Spółki;
- art. 233 § 1 pkt 1 O.p. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji,
w sytuacji kiedy organ odwoławczy powinien uchylić decyzję organu pierwszej instancji
i umorzyć postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość;
- art. 201 § 1 pkt 2 O.p. przez odmowę zawieszenia postępowania z urzędu, w sytuacji gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji było uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd;
- art. 201 § 1c pkt. 1 lit. a O.p. przez odmowę zawieszenia postępowania na wniosek skarżącego, pomimo istnienia związku pomiędzy postępowaniami w sprawach dotyczących tej samej strony - skarżącego,
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że organ odwoławczy dokonał błędnej oceny zarówno złożonego oświadczenia o rezygnacji przez skarżącego z funkcji członka zarządu spółki, jak i postanowienia o umorzeniu postępowania przez sąd rejestrowy. Zdaniem skarżącego żaden przepis prawa nie nakłada na składającego oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu spółki, obowiązku wykazania, że złożone oświadczenie dotarło do adresata. Osoba składająca oświadczenie
o rezygnacji musi spełnić wyłącznie warunek skuteczności doręczenia, a nie warunek zapoznania się z treścią złożonego oświadczenia woli przez odpowiedni organ spółki. Złożona rezygnacja jest skuteczna, jeżeli zostanie doręczona spółce w taki sposób, że możliwe jest zapoznanie się przez adresata z jej treścią. Skarżący podkreślił, że warunki te zostały zachowane i nie był zobowiązany do wykazania dowodów na zapoznanie się z treścią złożonego oświadczenia woli przez członków rady nadzorczej spółki. Zarządzenie sądu rejestrowego wzywające do wykazania dowodów skuteczności złożonej rezygnacji nie miało żadnej podstawy prawnej i powinno zostać
w tamtym czasie zaskarżone. Podobnie postanowienie o umorzeniu postępowania rejestrowego z powodu braku przedłożenia dowodów dotarcia złożonego oświadczenia do członków rady nadzorczej spółki. Skarżący wyjaśnił, że nie miał w tamtym czasie pomocy profesjonalnego pełnomocnika, stąd brak zaskarżenia wyżej wskazanych orzeczeń. Zdaniem skarżącego, organ błędnie interpretuje uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego, bowiem wynika z niej, że oświadczenie o rezygnacji ma zostać złożone spółce i spółka jest adresatem tego oświadczenia (nie jej konkretny organ - w tym przypadku Rada Nadzorcza). Zgodnie z powołaną uchwałą, oświadczenie to adresowane jest w ten sam sposób, w jaki adresowane są inne oświadczenia składane spółce - oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, odstąpieniu od umowy. W ocenie skarżącego, adresatem oświadczenia powinna być spółka. Skarżący zauważył, że gdyby przyjąć argumentację organów w tym zakresie mogłoby dojść do sytuacji,
w której osoba chcąca złożyć rezygnację, nie będzie mogła tego dokonać. Biorąc pod uwagę, że Rada Nadzorcza nie jest stałym organem funkcjonującym w siedzibie spółki, mogłoby się okazać niemożliwe złożenie takiego oświadczenia choćby jednemu z jej członków.
Skarżący podał, że w dniu [...] listopada 2024 r. złożył do Sądu Okręgowego
w B. pozew o ustalenie, że z dniem [...] lutego 2018 r. wygasł jego mandat jako prezesa zarządu spółki. Jak zaznaczył, do chwili wniesienia niniejszej skargi w sprawie wydano zarządzenie o doręczeniu odpisu pozwu spółce i zobowiązaniu spółki do wniesienia odpowiedzi na pozew.
Skarżący wyjaśnił, że wszczęcie postępowania podatkowego przeciwko niemu w dniu [...] sierpnia 2024 r. było pierwszym momentem, w którym dowiedział się, że Rada Nadzorcza Spółki w dniu [...] maja 2020 r. podjęła uchwałę o jego odwołaniu. Do tego momentu skarżący był przekonany, że pomimo braku wykreślenia go w rejestrze przedsiębiorców jako prezesa zarządu Spółki, jego mandat ustał. Skarżący zauważył, że rezygnacja jest skuteczna w momencie jej złożenia, a wpis w rejestrze ma wyłącznie charakter deklaratoryjny - jego brak nie ma wpływu na skuteczność dokonanej czynności. W związku z tym, że nie jest już możliwe zaskarżenie orzeczeń wydanych
w postępowaniu rejestrowym - zarówno orzeczenia w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego na skutek zawiadomienia sądu rejestrowego o złożonej przez skarżącego rezygnacji, jak i postanowienia w przedmiocie wpisu zmiany danych na skutek odwołania skarżącego z funkcji prezesa zarządu spółki przez Radę Nadzorczą, wytoczenie powództwa o ustalenie w oparciu o art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, było jedynym możliwym sposobem ochrony praw skarżącego. W ocenie skarżącego jego mandat jako prezesa zarządu spółki ustał w dniu złożenia rezygnacji, tj. [...] lutego 2018 r., a nie w momencie podjęcia przez Radę Nadzorczą
w dniu [...] maja 2020 r. uchwały o jego odwołaniu.
Skarżący podkreślił również, że pomimo wszczęcia wobec spółki postępowania egzekucyjnego nie doszło do przerwania biegu przedawnienia ze względu na zastosowanie bezskutecznych środków egzekucyjnych. Jeżeli zatem nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, roszczenie wobec dłużnika głównego przestało istnieć.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji
z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze z zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek
o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a., gdyż w skardze skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ temu się nie sprzeciwił.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Wskazać należy, że istotą postępowania w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tą spółką jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia odpowiedzialności konkretnego członka zarządu. Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich – członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe tych spółek, określa art. 116 § 1 O.p., zgodnie z którym:
1. Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej
w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna,
a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1508 oraz z 2018 r. poz. 149
i 398) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Na podstawie art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Przepisy art. 116 § 1-3 O.p. stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 O.p.).
Z treści powołanych przepisów wynika, że przesłanki związane
z odpowiedzialnością osób trzecich można podzielić na dwie grupy: przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz przesłanki negatywne (egzoneracyjne), które – jeśli zaistnieją – wyłączają możliwość orzekania o tej odpowiedzialności. Podkreślić należy, że rzeczą organów podatkowych jest wykazanie: istnienia zaległości podatkowej spółki, faktu pełnienia przez osobę obowiązków członka zarządu w czasie, w którym upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego
i w którym zobowiązanie to przekształciło się w dochodzoną zaległość podatkową (art. 116 § 2) O.p.) oraz bezskuteczności egzekucji względem samej spółki (art. 116 § 1 O.p.). Z kolei rzeczą osoby, o której odpowiedzialności organ zamierza orzec, jest wykazanie, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o upadłość spółki, albo że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu (art. 116 § 1 pkt 1), albo w końcu, że istnieje mienie, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.).
W zaskarżonej decyzji stwierdzono, że w okresie, w którym powstały zaległości
w podatku dochodowym od osób prawnych 2018 r., skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki, a zarząd w tym czasie pozostawał jednoosobowy. W ocenie organów wypełniła się w tym zakresie pozytywna przesłanka wynikająca z treści art. 116 § 2 O.p. Przeciwne stanowisko zajmuje skarżący podnosząc, że [...] lutego 2018 r. złożył oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu. Zatem okolicznością sporną jest to, czy skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki w okresie powstania przedmiotowych zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r. (termin płatności zobowiązania upływał [...] marca 2019 r.) oraz z tytułu odsetek naliczonych od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2018 r. (termin płatności zaliczki upływał [...] stycznia 2019 r.), jak twierdzi organ, czy jednak złożył skutecznie rezygnację z funkcji członka zarządu [...] lutego 2018 r., jak podnosi skarżący. W ocenie organu, na skutek ww. oświadczenia nie doszło do skutecznej rezygnacji z funkcji członka zarządu.
Przechodząc do oceny tego zagadnienia wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy, [...] października 2016 r. akcjonariusze spółki akcyjnej wyrazili zgodę na zawiązanie spółki akcyjnej pod nazwą R. G. Spółka Akcyjna w B. (akt notarialny z [...] października 2016 r., Repertorium A nr [...]) oraz objęcie akcji. Założyciele Spółki powołali na prezesa jednoosobowego zarządu Spółki skarżącego - M. J. oraz Radę Nadzorczą, w skład której weszli E. W.-S., P. W. oraz T. P.. [...] kwietnia 2017 r. Spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, postanowieniem Sądu Rejonowego w B., XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego sygn. akt [...] pod numerem KRS [...]. Następnie [...] maja 2020 r. odbyło się posiedzenie Rady Nadzorczej R. G. Spółka Akcyjna w B., z którego sporządzono protokół. Na posiedzeniu tym, uchwałą nr [...] Rada Nadzorcza Spółki odwołała skarżącego M. J. z funkcji członka zarządu Spółki - Prezesa Zarządu i uchwałą nr [...] powołała M. S. do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki. Wyżej wskazana zmiana w Zarządzie R. G. S.A. została ujawniona
w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisem nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r.
W toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, skarżący złożył pismo z [...] lutego 2018 r. skierowane do R. G. S.A., które – według niego – ma potwierdzać rezygnację z funkcji członka zarządu.
Sporna i kwestionowana przez organy jest skuteczność tego oświadczenia skarżącego z dnia [...] lutego 2018 r. o rezygnacji z funkcji prezesa zarządu spółki. Zdaniem Sądu, wyjaśnienie tej okoliczności jest istotne, bowiem od niej zależy czy skarżący ponosi odpowiedzialność za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r.
Zauważyć należy, że oświadczenie woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu jest jednostronną czynnością prawną, która wywołuje skutek w niej wyrażony (art. 56 k.c.) i prowadzi do wygaśnięcia z mocy prawa korporacyjnego stosunku członkostwa
w zarządzie spółki z chwilą zakomunikowania woli rezygnacji (art. 61 § 1 zdanie pierwsze k.c.) właściwemu organowi spółki lub jej reprezentantowi w sposób umożliwiający zapoznanie się z treścią złożonej rezygnacji, która nie wymaga ich akceptacji. Sposób rezygnacji z funkcji członka zarządu określony i uregulowany jest
w art. 202 § 4 kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z tym przepisem, mandat członka zarządu wygasa m.in. w razie rezygnacji członka zarządu, a zgodnie z § 5 tego artykułu, do złożenia rezygnacji przez członka zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie. Przepisy te zostały ujęte w ramach art. 746 § 2 k.c., zgodnie z którym przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Rezygnacja stanowi zatem jednostronne oświadczenie woli składane przez dotychczasowego członka zarządu, w którym daje on wyraz braku chęci (możliwości) co do dalszego wykonywania mandatu. Moment wygaśnięcia korporacyjnego stosunku członkostwa w zarządzie spółki wymaga ustalenia podmiotu, któremu owe oświadczenia powinny zostać złożone. Zgodnie z art. 61 § 1 k.c. w zw.
z art. 2 k.s.h. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone
z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Warunkiem skuteczności rezygnacji jest więc jej złożenie właściwemu adresatowi,
a dodatkowo ów adresat musi być właściwie reprezentowany. Wprawdzie badanie skuteczności złożonej rezygnacji przez członka zarządu spółki kapitałowej powinno cechować się adekwatnym rygoryzmem, jednak powinno uwzględniać także fakt, że rezygnacja dotyczy organu uprawnionego i zobowiązanego do reprezentacji osoby prawnej. Jego ocena musi uwzględniać słuszne uprawnienie członka zarządu do złożenia oświadczenia o rezygnacji, jak i mieć na uwadze słuszny interes spółki
i ewentualnych wierzycieli spółki. Do kwestii skuteczności i sposobu złożenia rezygnacji z funkcji należy podchodzić z uwzględnieniem specyfiki określonej sytuacji. Rezygnacja z mandatu członka zarządu spółki w każdym czasie stanowi uprawnienie tego członka
i nie powinno być ono ograniczane w wyniku ukształtowania się określonej sytuacji faktycznej w spółce (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 3 sierpnia 2017 r. I ACa 806/16, LEX nr 2402426).
W przedmiotowej sprawie skarżący powołuje się na oświadczenie o rezygnacji złożone [...] lutego 2018 r., a zatem w dacie przed istotną zmianą k.s.h. wprowadzoną od 1 marca 2019 r. na podstawie art. 18 nowelizującą k.s.h. (ustawa z 9 listopada
2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym - Dz.U. z 2018 r., poz. 2244). Zauważyć należy, że wcześniej występowały w orzecznictwie istotne rozbieżności co do tego, kto powinien być adresatem oświadczenia członka zarządu spółki kapitałowej
o rezygnacji ze sprawowanej funkcji. Wątpliwości te rozstrzygnięte zostały w uchwale
z 31 marca 2016 r., III CZP 89/15 siedmiu sędziów Sądu Najwyższego. Sąd ten przyjął mianowicie, że oświadczenie członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji z tej funkcji jest składane - z wyjątkiem przewidzianym w art. 210 § 2 i art. 379 § 2 k.s.h. - spółce reprezentowanej w tym zakresie zgodnie z art. 205 § 2 lub art. 373 § 2 k.s.h.
W uchwale tej Sąd Najwyższy stwierdził, że oświadczenie woli skierowane do osoby prawnej dojdzie do skutku zgodnie z art. 61 zdanie pierwsze i § 2 k.c. w szczególności wtedy, gdy dotrze pod odpowiedni adres i osoby pełniące funkcję właściwego organu osoby prawnej uzyskają w zwykłym toku czynności możliwość zapoznania się z treścią tego oświadczenia. Jak zauważył Sąd Najwyższy w tej uchwale rezygnacja, wskutek której następuje wygaśnięcie stosunku organizacyjnego, powstałego między spółką kapitałową (art. 4 § 1 pkt 2 k.s.h.) a osobą powołaną w skład zarządu stanowi
w obecnym stanie prawnym niewątpliwie jednostronną czynność prawną osoby powołanej w skład zarządu, analogiczną do wypowiedzenia zlecenia; wystarczy oświadczenie woli tej osoby o rezygnacji, a zgoda spółki na rezygnację nie jest wymagana. Oświadczenie o rezygnacji może być złożone w dowolnej formie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że w aktach sprawy administracyjnej znajduje się kserokopia oświadczenia
z dnia [...] lutego 2018 r. Wynika z niej, że oświadczenie zostało zaadresowane do R. G. S.A. z siedzibą w B. przy ul. [...], podano: NIP [...], REGON:[...] oraz KRS: [...]. Z treści tego oświadczenia wynika, że M. J. (wskazano także jego adres) z dniem [...] lutego 2018 r. składa rezygnację z funkcji Prezesa Zarządu Spółki R. G. S.A. Na oświadczeniu tym znajduje się adnotacja potwierdzająca jego odbiór [...] lutego 2018 r. przez K. S. oraz dwie pieczątki: imienna K. S. "z upoważnienia Prezesa Zarządu" i R. G. S.A. w B. przy ul. [...], z podanymi numerami: NIP [...], REGON:[...] oraz KRS: [...] (k. 111 akt administracyjnych). Jak wyjaśnił skarżący oświadczenie to zostało złożone na ręce osoby odpowiedzialnej w Spółce za odbiór i wysyłkę korespondencji, sprawy administracyjne, organizację posiedzeń rady nadzorczej
i walnych zgromadzeń - K. S., która była kierownikiem ds. administracji i pełnomocnikiem zarządu.
W ocenie Sądu, organ obowiązany był przeprowadzić postępowanie mające na celu ustalenie, czy do Spółki zostało złożone ww. oświadczenie, czy Spółka potwierdza ten fakt, czy dysponuje ww. oświadczeniem (oryginałem). Następnie organ obowiązany był przeprowadzić postępowanie mające na celu ustalenie jaki był dalszy "los" tego oświadczenia. W tym celu powinien przesłuchać w charakterze świadka K. S.. Organ obowiązany jest przesłuchać tego świadka w szczególności na okoliczności:
- jaką pełniła rolę/stanowisko w ww. Spółce i w jakim okresie,
- czy do zakresu jej obowiązków należał odbiór w imieniu Spółki korespondencji kierowanej do Spółki, jej organów,
- czy potwierdza fakt złożenia ww. oświadczenia oraz odbiór jego i własnoręczny podpis na nim oraz pieczęcie,
- czy i jaki nadała bieg temu oświadczeniu, kiedy i komu je przekazała, czy na tę okoliczność istnieją dowody (potwierdzenie).
Ponadto organ powinien przesłuchać także osoby będące w okresie złożenia tego oświadczenia członkami Rady Nadzorczej, w celu ustalenia czy i kiedy przekazano im oświadczenie skarżącego o rezygnacji z funkcji członka zarządu, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej jakie podjęto w związku z tym działania i kiedy.
W zależności od treści zeznań, organ obowiązany będzie podjąć także inne czynności, jeżeli będą one konieczne do ustalenia stanu faktycznego.
Sąd zauważa, że na s. 10 zaskarżonej decyzji, organ powołuje się okoliczność, że ze znajdujących się w aktach sprawy sprawozdań finansowych sporządzonych za lata 2018 i 2019, a przedłożonych na wezwanie Sądu przez Spółkę odpowiednio
w 2021 r. i 2022 r., jako prezesa zarządu za dane lata wskazano skarżącego. Podnieść jednak należy, że istotne jest ustalenie, kto w imieniu Spółki podpisywał sprawozdania, a nie kto został wskazany w nich jako prezes zarządu. Ponadto ustalenia wymaga, czy
i jakie istnieją dokumenty, które były podpisywane przez skarżącego jako członka zarządu/prezesa zarządu Spółki w okresie powstania zaległości podatkowych objętych niniejszą sprawą.
Sąd dostrzega, że w aktach sprawy znajduje się uchwała Nr [...] Rady Nadzorczej R. G. S.A. z dnia [...] maja 2020 r. w sprawie odwołania skarżącego z funkcji prezesa zarządu. Sąd Rejonowy w B. dokonał wykreślenie skarżącego z KRS postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. sygn. akt. [...].
Sąd jednak zauważa, że wpis o wykreśleniu skarżącego z KRS ma charakter deklaratoryjny. Z kolei postanowienie Sądu Rejonowego w B. XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, z [...] września 2019 roku sygn. akt [...] którym umorzono postępowanie w sprawie o wpis zmian
w Krajowym Rejestrze Sądowym, nie przesądza o braku skuteczności oświadczenia
z dnia [...] lutego 2018 r. Faktem jest, że w postanowieniu tym Sąd Rejestrowy podniósł, że zaszła konieczność wykazania, iż rezygnacja M. J. z funkcji Prezesa Zarządu została skutecznie złożona na ręce co najmniej jednego członka Rady Nadzorczej. Sąd podał, że skarżący nie wykazał skutecznie złożenia rezygnacji,
w związku z czym wydanie postanowienia w przedmiocie wykreślenia M. J. z rejestru stało się niedopuszczalne. Wobec tego na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. umorzył postępowanie.
W ocenie tut. Sądu, ww. postanowienie o umorzeniu postępowania nie stanowi dowodu przesądzającego o nieskuteczności oświadczenia o rezygnacji i nie zwalnia organu podatkowego od zbadania skuteczności oświadczenia z dnia [...] lutego 2018 r. Należy bowiem mieć na uwadze, że ustalenie, iż mandat członka zarządu wygasł
w sytuacji przewidzianej w art. 202 § 4 k.s.h. powoduje, że brak jest przesłanki pozytywnej warunkującej odpowiedzialność członka zarządu spółki za jej zaległości podatkowe powstałe po wygaśnięciu mandatu.
Obecnie Sąd tej okoliczności nie przesądza, lecz stwierdza wyłącznie, że należy przeprowadzić dalsze postępowanie dowodowe, aby wyjaśnić wszystkie okoliczności
w celu ustalenia, czy ww. oświadczenie zostało złożone skutecznie.
Organ w ponownie przeprowadzonym postępowaniu obowiązany jest ustalić czy skarżący złożył skuteczne oświadczenie z dnia [...] lutego 2018 r. o rezygnacji z funkcji członka zarządu Spółki, czy pełnił obowiązki członka zarządu po złożeniu tego oświadczenia. Takich ustaleń w niniejszej sprawie nie poczyniono w sposób dostateczny, a zgromadzony materiał znajdujący się w aktach sprawy nie daje odpowiedzi w tym przedmiocie. Tym samym za zasadne uznał Sąd uchylenie zaskarżonej decyzji celem poczynienia ustaleń dowodowych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak wyczerpującej weryfikacji przez organ kserokopii oświadczenia o rezygnacji z funkcji prezesa zarządu stanowi naruszenie art. 122, art. 187 § 1 oraz 191 O.p. Zgodnie z art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Stosownie do art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie natomiast z art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie tut. Sądu obowiązkiem organu w kontrolowanej sprawie było ustalanie faktów mających znaczenie dla sprawy, a następnie dokonanie wszechstronnej analizy materiału dowodowego w oparciu o zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Organ odwoławczy naruszył ww. przepisy procedury, w których sformułowane zostały zasady prowadzenia postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W świetle powyższego Sąd wskazuje, że organ odwoławczy przedwcześnie stwierdził, że skarżący nie złożył skutecznego oświadczenia o rezygnacji z członka zarządu Spółki, a zagadnienie to wymaga dalszego badania, czego obecnie nie można jednoznacznie przesądzić.
W związku z powyższym, zadaniem organu odwoławczego będzie uzupełnienie materiału dowodowego, mając na względzie konieczność weryfikacji okoliczności faktycznych wskazanych w niniejszym uzasadnieniu oraz dokonaną przez Sąd analizę przywołanych przepisów prawa, a następnie przeprowadzenie oceny ziszczenia się przesłanek uzasadniających orzeczenie odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki oraz uwalniających go od tej odpowiedzialności.
Za w pełni natomiast uprawnione należy ocenić stanowisko organu w kwestii nieprzedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r. oraz zaliczki na ten podatek za grudzień 2018 r., przedstawione na s. 5-6 zaskarżonej decyzji. Zasadnie organ powołuje art. 70 § 1 O.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r., w zakresie którego termin płatności przypadał w 2019 r. – co do zasady - upływałby z dniem [...] grudnia 2024 r. (po 5 latach od końca 2019 r., w którym upłynął termin płatności), o ile nie wystąpiłyby przesłanki enumeratywnie wymienione art. 70 O.p. powodujące zawieszenia bądź przerwania biegu terminu przedawnienia. Podobnie należy ocenić zagadnienie w zakresie ww. zaliczki. W niniejszej sprawie - wobec niezapłacenia należności w tym podatku - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego
w B. wszczął egzekucję administracyjną na podstawie tytułów wykonawczych z [...] października oraz z [...] października 2022 r. Wbrew twierdzeniom skargi,
w postępowaniu egzekucyjnym zastosowano skuteczny środek egzekucyjny, tj. [...] sierpnia 2023 r. dokonano pobrania należności u zobowiązanej Spółki, tj. R. G. S.A. Kwota została zaksięgowana na poczet zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 r. - należność główna, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne oraz na poczet zobowiązania z tytułu odsetek od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2018 r., koszty egzekucyjne (k. 189, 189a akt administracyjnych).
W związku z tym rację ma Dyrektor, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Na podstawie art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Z uwagi na powyższe, prawidłowe jest ustalenie organu, że przewidywany termin przedawnienia przedmiotowych zaległości podatkowych upłynie w 2028 r., stąd zarzuty skargi w tym zakresie nie są uprawnione.
W tej sytuacji nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek skarżącego
o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w związku z toczącym się postępowaniem sądowym przed Sądem Okręgowym w B. na skutek wniesienia w dniu [...] listopada 2024 r. pozwu o ustalenie, że z dniem [...] lutego 2018 r. wygasł mandat skarżącego jako prezesa zarządu spółki R. G. S.A. Wskazany przez skarżącego art. 125 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. stanowi o fakultatywnym zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego i nie ma charakteru wiążącego. Wobec stwierdzonych braków w postępowaniu dowodowym i uchylenia zaskarżonej decyzji, wszystkie okoliczności powinny być w pierwszej kolejności ustalone przez organ.
Końcowo podać należy, że w ocenie Sądu - wobec przedwczesnego przyjęcia nieskuteczności oświadczenia o rezygnacji z funkcji członka zarządu Spółki, przedwczesne na obecnym etapie postępowania byłoby dokonywanie przez Sąd oceny pozostałych zarzutów skargi.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. Obejmują one zwrot wpisu od skargi
w kwocie [...]zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.